Analizując zagadnienie odpowiedzialności solidarnej inwestora Sąd pierwszej instancji powołał się na treść art.
i § 2 k.c., z którego wynika, że w umowie o roboty budowlane zawartej między inwestorem a wykonawcą (generalnym wykonawcą), strony ustalają zakres robót, które wykonawca będzie wykonywał osobiście lub za pomocą podwykonawców. Do zawarcia przez wykonawcę umowy o roboty budowlane z podwykonawcą jest wymagana zgoda inwestora. Jeżeli inwestor, w terminie 14 dni od przedstawienia mu przez wykonawcę umowy z podwykonawcą lub jej projektu, wraz z częścią dokumentacji dotyczącą wykonania robót określonych w umowie lub projekcie, nie zgłosi na piśmie sprzeciwu lub zastrzeżeń, uważa się, że wyraził zgodę na zawarcie umowy. Sąd Okręgowy podkreślił, że zgoda inwestora, która rodzi solidarną odpowiedzialność inwestora i wykonawcy za zapłatę wynagrodzenia podwykonawcy, może być wyrażona wprost albo w sposób milczący (bierny), którego warunki zostały określone w art.
drugie k.c.lub w sposób dorozumiany - art. 647' § 2 zd. pierwsze k.c. W ocenie Sądu Okręgowego istotną okolicznością w niniejszej sprawie jest to, że pozwany inwestor wyraził zgodę na wykonywanie robót przez powoda, jako podwykonawcę Spółki (...) w branży konstrukcyjnej, ale zgoda ta dotyczyła prac konstrukcyjnych związanych z budową zbiornika. Nie dotyczyła ona zaś wprost takich czynności jak wykonanie przez powoda litrażowania i przeprowadzenie przez niego prób szczelności. Powód nie wykazał też, aby pozwany inwestor wyraził zgodę wprost na wykonanie przez niego zabezpieczenia antykorozyjnego objętego aneksem nr (...) do umowy z dnia 4 stycznia 2010 roku, łączącej powoda ze SpółkąGrot. W ocenie Sądu Okręgowego nie zachodziły też przesłanki z art.
drugie k.c. do przyjęcia, że pozwana Spółka (...) wyraziła zgodę na realizację w/w robót przez powoda w sposób milczący. Warunkiem bowiem skuteczności wyrażenia zgody przez inwestora w taki sposób jest dostarczenie inwestorowi umowy lub jej projektu wraz z dokumentacją. W niniejszej sprawie pozwana (...) S.A. otrzymała wprawdzie umowę zawartą między firmą (...) a powodem, w której było wskazane, że do obowiązków powoda należało m.in. wykonanie prób technicznych i legalizacji zbiornika przez Urząd Miar - litrażowanie, jednakże powód nie wykazał (art. 6 k.c.), aby dostarczył pozwanej także dokumentację, według której wykonywał te roboty. Pozwana Spółka (...) w ogóle nie otrzymała aneksu nr (...) do umowy zawartej pomiędzy powodem a Spółką (...), dotyczącego realizacji robótantykorozyjnych w siedzibie powoda. Oceniając materiał dowodowy sprawy Sąd pierwszej instancji doszedł do przekonania, że brak było także podstaw do przyjęcia, iż pozwana (...) S.A. wyraziła zgodę na wykonywanie przez powoda litrażowania i prób szczelności oraz prac zabezpieczenia antykorozyjnego zbiornika w sposób dorozumiany (art.
pierwsze k.c.). Pozwana (...) S.A. otrzymała wprawdzie umowę zawartą między Spółką (...) i powodem, jednakże wartość robót wskazana w umowie nie obejmowała wynagrodzenia za litrażowanie i próby szczelności. Umowa szczegółowo przedstawiała, jakie roboty i o jakiej wartości składały się na wartość umowną robót w kwocie 2 536 009 60 złotych (k. 26). Wartość robót za litrażowanie, próbę szczelności i odbiór w wysokości 66.009,60 zł została bowiem wskazana dopiero w zestawieniu wartości wykonanych robót sporządzonym dnia 12 października 2010 roku (k. 36). O wysokości wynagrodzenia za wykonane przez powoda tych prac (...) S.A. dowiedziała się dopiero z wezwania do zapłaty. W ocenie Sądu powód nie wykazał też, aby pozwana Spółka (...) otrzymała aneks nr (...) do umowy zawartej między nim a firmą (...), a tym samym - że znała wysokość wynagrodzenia za wykonane przez powoda roboty zabezpieczenia antykorozyjnego (art. 6 k.c.). O wysokości tych prac (...) S.A. dowiedziała się również z wezwania do zapłaty. Sąd uznał, że wyrażenie przez pozwaną (...) S.A. zgody jedynie na wykonywanie przez powoda robót części konstrukcyjnych nie może rodzić po stronie inwestora solidarnej odpowiedzialności za wykonanie przez powoda litrażowania i prób szczelności oraz zabezpieczenia antykorozyjnego. Dlatego też Sąd powództwo w stosunku do (...) S.A. Zakładów (...) w S. oddalił, jako niezasadne. Powyższe rozstrzygnięcie w części oddalającej powództwo zaskarżyła strona powodowa, zarzucając: 1) sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego wskutek naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 233 § 1 k.p.c.poprzez: ⚫ dokonanie oceny dowodów w sposób wybiórczy, gdyż Sąd nie odniósł się do treści załącznika nr 5 do umowy nr (...) z 18 grudnia 2009 roku, ⚫ sprzeczną z zasadami doświadczenia życiowego ocenę dowodów zakładającą, że pozwany nie miał wiedzy o wysokości, na jaką opiewała faktura VAT nr (...) z 15 października 2010 roku podczas, gdy wynikała ona wprost z porównania zestawienia kwot wskazanych w załączniku nr 5 do umowy B.– G., ⚫ dokonanie oceny dowodów w sposób sprzeczny z zasadami logiki, gdyż z jednej strony Sąd uznał, że zeznania pozwanego R. Ż. nie są wiarygodne w części, w której świadek zeznał, iż Spółka (...) o zleceniu litrażowania dowiedziała się dopiero po realizacji prac, a z drugiej strony Sąd przyjmuje, że o wynagrodzeniu za litrażowanie pozwana Spółka dowiedziała się dopiero z wezwania do zapłaty, ⚫ dokonanie oceny dowodów w sposób sprzeczny z zasadami logiki polegające na uznaniu, że pomimo otrzymania przez Spółkę (...) umowy zawartej między powodem a Spółką (...), pozwana Spółka (...) nie znała zakresu prac powoda, ⚫ błędną ocenę materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że wyżej wymieniona umowa nie obejmowała wynagrodzenia za litrażowanie i próbę szczelności oraz, że powód nie przedstawił Spółce (...) umowy wraz z niezbędną dokumentacją, 2) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art.
k.c.polegającą na uznaniu, że do czynnej zgody inwestora na zawarcie umowy z podwykonawcą wyrażonej w sposób konkludentny konieczne jest przekazanie umowy bądź jej projektu wraz z częścią dokumentacji, podczas, gdy dla tego rodzaju wyrażenia zgody niezbędna jest świadomość inwestora o przedmiocie podzleconych prac, którą to świadomość pozwana Spółka (...) miała. Wskazując na powyższe apelujący wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części i zasądzenie kwoty 80.531,71 złotych na rzecz powoda od Spółki (...) wraz z kosztami postępowania za pierwszą i drugą instancję według norm przepisanych. W odpowiedzi na apelację (...) S.A. Zakłady (...) z siedzibą w S. wniosła o oddalenie apelacji powoda w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radców prawnych w postępowaniu wedle norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja strony powodowej nie jest zasadna. Kluczowym w niniejszej sprawie dla odpowiedzialności (...) S.A. Zakłady (...) z siedzibą w S. było ustalenie, czy pozwana jako inwestor ponosi solidarną odpowiedzialność za wypłatę wynagrodzenia wobec powoda jako podwykonawcy z tytułu wykonania usługi litrażowania. Przepis art.
k.c.wprowadza zasadę solidarnej odpowiedzialności inwestora, generalnego wykonawcy i podmiotu zawierającego umowę z podwykonawcą za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane na rzecz podwykonawców i dalszych wykonawców. Stwierdzenie solidarnej odpowiedzialności inwestora i wykonawcy za zapłatę wynagrodzenia podwykonawcy wymaga zapewnienia inwestorowi ochrony prawnej, bowiem z art.
wynika, że w celu skorzystania przez wykonawcę z podwykonawców konieczne jest, po pierwsze wskazanie zakresu robót, jakie będzie wykonywał przy ich pomocy, a po drugie – zawarcie umowy z konkretnym podwykonawcą uzależnione jest od zgody inwestora. Przesłanki uznania solidarnej odpowiedzialności inwestora za wynagrodzenie podwykonawcy wynikające z art.
k.c.zostały szczegółowo omówione przez Sąd pierwszej instancji z odwołaniem się do bogatego orzecznictwa Sądu Najwyższego w tym przedmiocie. Nie ma zatem potrzeby powtarzania tych rozważań, gdyż Sąd drugiej instancji w pełni je akceptuje. Analizując zapisy umów łączących strony niniejszej sprawy w pierwszej kolejności odnieść się należy do podstawowej umowy zawartej między inwestorem a głównym wykonawcą, czyli (...) Sp. z o.o. w P.. W § 2 tej umowy określono zakres rzeczowy robót przyjętych do wykonania. Zakres tych prac, zgodnie z brzmieniem § 2, obejmował prace konstrukcyjne związane z budową zbiornika, natomiast nie wymieniał usługi legalizacji (w tym litrażowania i przeprowadzenia prób szczelności). Co więcej w § 5 umowy, który określa cztery etapy budowy na potrzeby fakturowania, również nie wymienia się spornej usługi. W załączniku nr 5 do przedmiotowej umowy określono wykaz płatności dla powodowej Spółki z ich akceptacją przez pozwaną Spółkę (...) SA jako inwestora.Z załącznika tego wynika zatem, że po wcześniejszym zaaprobowaniu podwykonawcy w zakresie robót konstrukcyjnych Spółka (...) zobowiązuje się uregulować należności do kwot maksymalnych wskazanych w tym załączniku podzielonych na trzy etapy. Te etapy zostały opisane w sposób analogiczny jak opis etapów budowy wskazany w § 5 rzeczonej umowy z pominięciem etapu czwartego, który dotyczył zabezpieczenia antykorozyjnego zbiornika. Z zapisów umowy z dnia 18 grudnia 2009 roku i stanowiącego jej integralną część załącznika nr 5 wynika więc, że pozwana Spółka (...) zobowiązała się do zapłaty za wykonanie takich czynności jak: prefabrykacja, dostawa i montaż: ułożenie dna, 3 cargi wewnętrzne i zewnętrzne, montaż pozostałych carg oraz wyspawanie dna, a także montaż konstrukcji dachu, poręczy, montaż i wykonanie rurociągów międzypłaszczowych. Ten zakres prac możemy zaliczyć do prac konstrukcyjnych i niewątpliwie w tym zakresie była akceptacja powoda, jako podwykonawcy. Bezspornym jest przy tym, że za prace wymienione w analizowanym załączniku podwykonawca wynagrodzenie otrzymał. Nowy element w postaci usługi polegającej na litrażowaniu, próbie szczelności i legalizacji zbiornika przez Urząd Miar pojawił się w umowie zawartej między głównym wykonawcą a podwykonawcą z dnia 4 stycznia 2010 roku. W § 2 ppkt f tej umowy wskazano, że zakres robót przyjętych do wykonania obejmuje wykonanie prób technicznych i legalizacji zbiornika przez Urząd Miar – litrażowanie. Przy czym zwrócić należy uwagę, że jest to zakres czynności przyjętych do wykonania przez powoda od pozwanej Spółki (...). Umowa z dnia 4 stycznia 2010 roku zawarta bowiem była między powodową Spółką (...) a głównym wykonawcą, czyli (...) Sp. z o.o. z siedzibą w P.. W ocenie Sądu Apelacyjnego z zapisu § 2 ppkt f wyżej wymienionej umowy nie sposób wywodzić, że strona pozwana, to jest Spółka (...), winna odpowiadać solidarnie z wykonawcą za tę umowę.Nie można tracić z pola widzenia faktu, że sporna usługa nie wynika z załącznika nr 5 do podstawowej umowy z dnia 18 grudnia 2009 roku, a zatem z zakresu akceptacji powoda jako podwykonawcy. Chociaż więc umowa z dnia 4 stycznia 2010 roku została przedstawiona Spółce (...) to sam ten fakt nie implikuje solidarnej odpowiedzialności inwestora za sporną usługę. Wskazać należy, że porównanie wartości obu opisanych wyżej umów prowadzi do konstatacji, że generalny wykonawca na zleconej inwestycji osiągnął znaczący zysk. Nie ulega więc wątpliwości, że z tego zysku mógł on zlecić pewne dodatkowe czynności do wykonania podwykonawcy rozliczając je we własnym zakresie i niekoniecznie w tej części inwestor musiał ponosić z generalnym wykonawcą odpowiedzialność solidarną. Co więcej, nie uszło uwadze Sądu Apelacyjnego, że co prawda § 2 ppkt f umowy z dnia 4 stycznia 2010 roku obejmuje usługę litrażowania, niemniej jednak tabela określająca szczegółowy zakres prac wraz z ich wyceną już tej czynności nie wymienia.A zatem nie mamy wskazanej wartości spornej usługi i co symptomatyczne w § 5 umowy, który określa zakres fakturowania, również przedmiotowa usługa nie występuje. Skoro zaś zamiarem strony powodowej i Spółki (...) byłoby rozciągnięcie odpowiedzialności za wynagrodzenie z tytułu usługi litrażowania na inwestora, to strony te jako profesjonaliści, winny precyzyjnie zredagować umowę z dnia 4 stycznia 2010 roku, a przede wszystkim zapewnić spójność zapisów zawartych w § 2 oraz § 5 umowy. Przede wszystkim w ślad za § 2 ppkt f umowy winno nastąpić odpowiednie rozwinięcie tego ppkt w tabeli zawierającej szczegółowy zakres prac wraz z ich wyceną. Nadto strony rzeczonej umowy winny wprost zaakcentować przy przekazywaniu jej treści Spółce (...), że zakres robót obejmuje także usługę litrażowania z prośbą o stosowną akceptację, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Reasumując – Sąd Apelacyjny podzielił wnioski Sądu pierwszej instancji, że pozwana Spółka (...) nie ponosi solidarnej odpowiedzialności z generalnym wykonawcą za wykonanie przez powodową Spółkę usługi litrażowania z przyczyn wskazanych powyżej. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 233 § 1 k.p.c., Sąd Apelacyjny uznał je za bezzasadne. Wykazanie, że sąd pierwszej instancji naruszył art. 233 § 1 k.p.c., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być ograniczone do odmiennej interpretacji dowodów zebranych w sprawie, przy jednoczesnym zaniechaniu wykazania, iż ocena przyjęta za podstawę rozstrzygnięcia przekracza granicę swobodnej oceny dowodów, którą wyznaczają czynniki logiczny i ustawowy, zasady doświadczenia życiowego, aktualny stan wiedzy, stan świadomości prawnej i dominujących poglądów na sądowe stosowanie prawa. Jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów (art. 233 § 1 k.p.c.) i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub, gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo-skutkowych, to przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona. Sąd pierwszej instancji szczegółowo wywiódł, dlaczego określonym dowodom dał wiarę i w jakim zakresie, a Sąd Apelacyjny w całości podzielił ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. Wskazać przy tym należy, że gros zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania dotyczy interpretacji umów zawieranych między stronami, do których to zarzutów Sąd Apelacyjny ustosunkował się na wstępie niniejszych rozważań. Mając na uwadze powyższe Sad Apelacyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 385 k.p.c., oddalił apelację jako niezasadną. O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy wyrażoną w treści art. 98 § 1 k.p.c.w związku z art. 108 § 1 k.p.c.i art. 391 k.p.c.zasądzając je w wysokości określonej § 2 ust. 1 -2, § 6 pkt 6 i § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 roku poz. 490).
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.