wyznaczający granice jego kognicji. W pierwszej kolejności należy odwołać się do treści art.
k.p.c., zgodnie, z którym rozpoznając wniosek o wpis sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Przepis ten zakreśla granice kognicji sądu obu instancji – sądu rejonowego przy dokonywaniu wpisu i sądu odwoławczego przy rozpoznawaniu apelacji od wpisu. Powyższe oznacza, że Sąd Okręgowy również obowiązany jest zbadać treść i formę wniosku, dołączonych do niego dokumentów i treść księgi wieczystej. Sąd nie może wyjść poza ten zakres, tym samym niedopuszczalne jest przeprowadzanie jakichkolwiek własnych dowodów i dokonywanie na ich podstawie ustaleń. Dalej należy wskazać, iż badanie treści wniosku polega na sprawdzeniu, czy wniosek został złożony przez osobę legitymowaną do jego wniesienia i czy przytoczone we wniosku okoliczności mogą stanowić podstawę dokonania żądanego w nim wpisu. Badanie formy z kolei polega na sprawdzeniu, czy wniosek odpowiada wymaganiom formalnym. Badanie treści księgi wieczystej odnosi się natomiast do stanu prawnego nieruchomości (praw jawnych) ujawnionego w księdze wieczystej. Zasadniczo, więc, sąd nie może prowadzić postępowania dowodowego poza granice określone cytowanym przepisem, ani uwzględniać dalszych okoliczności niewynikających ze wskazanych w tym przepisie dowodów. Takie stanowisko zostało już ugruntowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego (vide: postanowienie z dnia 20 stycznia 2016 r., IV CSK 438/15, postanowienie z dnia 11 marca 2015 r. II CSK 273/14, postanowienie z dnia 4 lipca 2014 r. II CSK 574/13) oraz orzecznictwie sądów powszechnych. W postanowieniu z 11 marca 2015 roku Sąd Najwyższy wskazał: „ W postępowaniu wieczystoksięgowym zasadą jest, stosownie do art.
Zakres kognicji sądu rozpoznającego wniosek o wpis, zgodnie z art.
k.p.c., obejmuje badanie jedynie wniosku, dołączonych do niego dokumentów oraz treści księgi wieczystej. Oznacza to, że wyłączone jest zarówno badanie przez sąd innych dokumentów niż dołączone do wniosku, jak i okoliczności, które nie wynikają z wniosku, dołączonych do niego dokumentów i treści księgi wieczystej, jeżeli miałyby stanowić podstawę wpisu. Niedopuszczalne jest również prowadzenie postępowania dowodowego, zmierzającego do ustalenia istnienia podstawy wpisu, która nie wynika z przedstawionych dokumentów. Sąd jest związany stanem rzeczy istniejącym w dacie złożenia wniosku oraz kolejnością jego wpływu. Zakres rozpoznania sprawy przez sąd odwoławczy obejmuje kontrolę prawidłowości orzeczenia sądu pierwszej instancji, dokonywaną na podstawie wniosku, dołączonych dokumentów oraz treści księgi wieczystej”. Zatem należy podkreślić, że postępowanie wieczystoksięgowe ma charakter sformalizowany. Sąd wieczystoksięgowy w ogóle jest zwolniony z badania materialnoprawnych przesłanek, które legły u podstaw wydania orzeczenia, które stanowi podstawę wpisu. Sąd w postępowaniu wieczystoksięgowym nie jest uprawniony do rozstrzygania jakichkolwiek sporów, w tym sporów, co do prawa własności nieruchomości i nie prowadzi w tym zakresie postępowania dowodowego. Powyższej oceny w żaden sposób nie może zmienić wpisane do ksiąg wieczystych (...) ostrzeżenia o niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym. Jak słusznie podkreślił to Sąd Rejonowy, stosownie do treści art. 4 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów z dnia 20 lipca 2018 r. (tj. z dnia 9 stycznia 2020 r. Dz.U. z 2020 r. poz. 139) podstawę ujawnienia prawa własności gruntu w księdze wieczystej oraz ewidencji gruntów i budynków stanowi zaświadczenie potwierdzające przekształcenie. Co ważniejsze, w myśl art. 5 cytowanej ustawy wpis własności gruntu oraz wpis roszczenia o opłatę dokonywany jest z urzędu. Mając powyższe na uwadze należy stanowczo podkreślić, że przekształcenie prawa użytkowania wieczystego we własność następuje z mocy prawa, a dokonywany wpis może mieć wyłącznie na podstawie stanu nieruchomości aktualnie ujawnionego w księdze wieczystej. Taka też jest istota wydawanego zaświadczenia przez odpowiedni organ administracji samorządowej, bowiem zaświadczenie potwierdza jedynie aktualnie obowiązujący stan faktyczny lub prawny i nie pozwala na wydanie zaświadczenia według stanu faktycznego mającego miejsce w przeszłości lub mającego dopiero się wydarzyć w przyszłości. Sąd Rejonowy nie mógł w sposób zarzucany przez skarżącą naruszyć przepisów art. 233 k.p.c., ponieważ sformalizowany charakter tego postępowania skutkuje brakiem możliwości przeprowadzenia postępowania dowodowego właściwego dla procesu sądowego. Zatem w niniejszym postępowaniu nie ma możliwości zweryfikowania twierdzeń skarżącej zawartych w apelacji, albowiem mają one charakter merytoryczny i z tego względu wymagałyby przeprowadzenia postępowania dowodowego wykraczającego poza granice wytyczone przez art.
Idąc dalej również nie można zarzucić Sądowi Rejonowemu naruszenia pozostałych przepisów prawa materialnego, w tym art. 626 9 k.p.c., art. 626 2 k.p.c., bowiem jak to już zostało wyżej kilkukrotnie podkreślone, postępowanie wieczystoksięgowe cechuje się formalizmem, który powoduje, że Sąd w ogóle nie jest uprawniony do badania zasadności i prawidłowości uprzednio dokonanych wpisów w księdze wieczystej. W momencie kiedy, w toczącym się podstępowaniu o stwierdzenie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym zostanie wydane prawomocne rozstrzygnięcie wówczas treść wpisów w księgach wieczystych prowadzonych dla nieruchomości nr KW (...) oraz (...) zostanie odpowiednio zmodyfikowana. Natomiast na tym etapie Sąd Okręgowy ani nie jest władny dokonywać ustaleń w tym zakresie, ani też nic nie stało na przeszkodzie do ujawnienia przekształcenia użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności nieruchomości, czego dotyczył zaskarżony wpis. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy, na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. oddalił apelację, jako całkowicie bezzasadną.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.