przez sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku w sposób nieodpowiadający zawartym tam wymogom. Wskazując na te zarzuty pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów procesu za obie instancje. W odpowiedzi na apelację strona powodowa, zastępowana przez pełnomocnika będącego radca prawnym, wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów procesu za II instancję. Wobec braku wniosków o rozpoznanie sprawy na rozprawie, Sąd II instancji rozpoznał ją na posiedzeniu niejawnym. Sąd Okręgowy podzielił ustalenia faktyczne Sadu Rejonowego, przytoczone powyżej in extenso, przyjmując je za podstawę własnego orzeczenia. Nie zachodziła potrzeba ich uzupełnienia, a ze względu na przyjętą przez Sąd Rejonowy koncepcję częściowego uwzględnienia powództwa, zmiana wyroku nie łączyła się z korektą ustaleń faktycznych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja zasługuje na uwzględnienie zgodnie z jej wnioskiem, o czym przekonują następujące argumenty: Na wstępie należy, dla porządku zaznaczyć, że wyrok stał się prawomocny w części oddalającej powództwo ponad kwotę 10 000 zł, a na obecnym etapie postępowania nie ma – wobec braku środka zaskarżenia ze strony powodowej - między stronami sporu co do tego, że wskazania gazomierza na nieruchomości pozwanego były w istocie błędne, a wskazane w podstawie faktycznej powództwa zużycie gazu było całkowicie niezgodne z rzeczywistością. Obecnie istota sprawy sprowadza się jedynie do rozważenia, czy Sąd Rejonowy miał podstawę, aby zasądzić kwotę 10 000 zł na podstawie art. 322 k.p.c. Przechodząc do zbadania zasadności obu zarzutów apelacyjnych należy stwierdzić, że mimo wskazania jako naruszone przepisów art. 233 § 1 k.p.c. oraz art.
wprost zmierza do zakwestionowania rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 322 k.p.c. Oznacza to, że zgodnie z regułą falsa demonstratio non nocet (w wolnym tłumaczeniu: błędne określenie zarzucanego uchybienia nie szkodzi skarżącemu) oba zarzuty należy rozpoznać łącznie, jako zarzut naruszenia art. 322 k.p.c. przez jego niewłaściwe zastosowanie. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego treści uzasadnienia można jedynie wskazać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne, przewidziane w art.
i w sposób nie budzący wątpliwości wynika z niego tok rozumowania Sądu I instancji, który klarownie wyłożył, dlaczego wydał taki, a nie inny wyrok. Rozstrzygnięcie, czy argumentacja Sądu Rejonowego jest przekonująca pozostaje poza zakresem badania zarzutu naruszenia art.
Zgodnie z art. 322 k.p.c., jeżeli w sprawie o naprawienie szkody, o dochody, o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia lub o świadczenie z umowy o dożywocie sąd uzna, że ścisłe udowodnienie wysokości żądania jest niemożliwe, nader utrudnione lub oczywiście niecelowe, może w wyroku zasądzić odpowiednią sumę według swej oceny opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się powszechnie, że przepis ten – jako zawierający wyjątek od zasady, że udowodnieniu podlega nie tylko zasada roszczenia, ale także jego wysokość – podlega zwężającej wykładni. Katalog roszczeń wymienionych w art. 322 k.p.c. jest katalogiem zamkniętym, niepodlegającym wykładni rozszerzającej (zob. nadal aktualne postanowienie SN z 23 maja 1980 r., III CRN 51/80, współcześnie wyroki SN z 12 października 2007 r., V CSK 261/07, 9 lutego 2018 r., I CSK 451/17, z 12 marca 2021 r., V CSKP 36/21, wyrok SA w Gdańsku z 15 czerwca 2020 r., V AGa 113/19, w doktrynie np. J. Gudowski w: T. Ereciński, KPC Komentarz. T. II, 2016, art. 322 uw. 9 i powołane tam dalsze orzecznictwo; M. Manowska, KPC Komentarz.. T. I, 2021, art. 322 uw. 7, K. Markiewicz w: A. Markiewicz, KPC Komentarz. T. II, 2019, art. 322 Nb 1). Wyłomu od tej linii orzeczniczej nie stanowi powołany przez Sąd Rejonowy wyrok SN z 24 października 2007 r., IV CSK 203/07. Sąd Najwyższy nie zanegował w nim utrwalonej linii orzeczniczej, a wskazując na możliwość zastosowania art. 322 k.p.c. „w drodze ostrożnej analogii” do roszczeń opartych na art. 296 ust. 1 Prawa własności przemysłowej, wskazał bliskie podobieństwo do instytucji bezpodstawnego wzbogacenia, z którego roszczenie to w obecnym kształcie się wywodzi. Tymczasem Sąd Rejonowy w ogóle nie wskazał, do której z kategorii spraw wymienionych w art. 322 k.p.c. zalicza sprawę niniejszą, względnie, która część normy zawartej w art. 322 k.p.c. miałaby być stosowana w drodze analogii (czy analogia miałaby dotyczyć spraw o naprawienie szkody, o dochody, czy o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia). Należy podkreślić, że strona powodowa dochodzi w tej sprawie zapłaty za paliwo gazowe dostarczone – według jej twierdzeń – pozwanemu na podstawie umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego, a podstawa faktyczna powództwa nie pozostawia wątpliwości, że strona powodowa wywodzi swoje roszczenie z umowy. Jest to prosty przykład roszczenia o zapłatę ceny sprzedaży (dostawy). Powód nie domaga się bowiem naprawienia szkody, w ramach choćby odpowiedzialności kontraktowej. Jasno sprecyzowana i ograniczona do niewątpliwie ważnej umowy wykluczała oparcie podstawy faktycznej orzeczenia na art. 405 k.c. i następnych, dlatego niniejsza sprawa z całą pewnością nie jest sprawą o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia. Nie ma również podstaw, aby zakwalifikować ją jako sprawę o dochody w rozumieniu art. 322 k.p.c. W doktrynie wyjaśniono, że sprawami o dochody są „to sprawy o należności osiągane periodyczne z określonego mienia bez naruszania jego substancji, a więc w szczególności sprawy o pożytki i inne przychody uzyskiwane z rzeczy na podstawie art. 207 i art. 224 § 2 k.c. (wyrok SN z 6 października 2006 r., V CSK 192/06), wynagrodzenie za pracę (wyrok SN z 8 maja 2007 r., II PK 275/06, OSNP 2008, nr 9–10, poz. 132; wyrok SN z 5 czerwca 2007 r., I PK 61/07, OSNP 2008, nr 15–16, poz. 214;, sprawy o świadczenie przewidziane w art. 764 3 § 1 k.c. (wyrok SN z 8 listopada 2013 r., I CSK 712/12, OSNC-ZD 2015, nr A, poz. 7), a także sprawy o ryczałt ustalany na podstawie art. 632 § 2 k.c. (wyrok SN z 29 października 2015 r., I CSK 901/14, LEX nr 1818856). (orzeczenia powołane za J. Gudowskim w: T. Ereciński, KPC Komentarz. T. II, 2016, art. 322 uw. 4). Mimo odmienności stanów faktycznych wspólnym mianownikiem spraw, w których orzecznictwo dopuściło zastosowanie art. 322 k.p.c., jest periodyczny charakter świadczeń uzyskiwanych albo z określonego mienia, albo za wykonanie szeroko rozumianych usług. Odpowiada to pojęciu językowemu „dochodu”, którym jest – zgodnie z ujęciem ekonomicznym – „suma wpływów pieniężnych w gospodarce państwa, przedsiębiorstwa, jednostki w określonym czasie pomniejszona o koszty ich uzyskania” (Słownik Języka Polskiego PWN, dostęp 2022, dostępny pod adresem sjp.pwn.pl). Nie ulega wątpliwości, że zapłata za dostarczone paliwo gazowe, będące świadczeniem wzajemnym nabywcy z umowy dostawy, nie przystaje do pojęcia dochodu ani w rozumieniu potocznym, ani przyjmowanym w orzecznictwie. Sprawa o zapłatę ceny nie wykazuje tak bliskiego podobieństwa do żadnej z kategorii spraw z art. 322 k.p.c., aby było możliwe stosowanie choćby „ostrożnej” analogii (na nieadekwatność rozumowania przedstawionego przez SN w sprawie IV CSK 203/07 do realiów sprawy niniejszej wskazano już wyżej). Powyższe rozważania prowadzą do konkluzji, że w sprawie nie było podstaw do zastosowania art. 322 k.p.c., a zatem podniesiony przez pozwanego zarzut w istocie jego wadliwego zastosowania był w pełni uzasadniony. Stwierdzenie to eliminuje potrzebę badania kolejnych przesłanek zastosowania art. 322 k.p.c. Można jedynie krótko wskazać, że stwierdzenie, iż sprawa mieści się w przewidzianym w tym przepisie katalogu jest warunkiem koniecznym, ale jeszcze niewystarczającym do jego zastosowania. Zgodnie z przeważającą linią orzeczniczą, którą podziela Sąd Okręgowy, sąd może skorzystać z art. 322 k.p.c. wtedy, gdy trudność w udowodnieniu wysokości roszczenia albo jego oczywista niecelowość ma charakter obiektywny, a nie wynikający jedynie z braków w materiale dowodowym zaoferowanym przez strony. Co więcej, w judykaturze akcentuje się konieczność podjęcia przez powoda inicjatywy dowodowej w celu wykazania wysokości roszczenia, która to inicjatywa z przyczyn obiektywnych nie doprowadzi do jej ustalenia (zob. wyroki SN z 17 lutego 2009 r., I PK 160/08, OSNP 2010, nr 17-18, poz. 213, z dnia 19 grudnia 2013 r., II CSK 179/13 i z 27 sierpnia 2021 r., I CSKP 161/21). Z pisemnych motywów zaskarżonego wyroku nie wynika, aby Sąd Rejonowy wykazał zaistnienie tych przesłanek, niezależnych od strony powodowej. Warto pamiętać, że powód nie wnioskował o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, a dowód ten – kluczowy dla rozstrzygnięcia – dopuszczono z urzędu na podstawie art. 232 zd. 2 k.p.c. Również z tego punktu widzenia zastosowanie art. 322 k.p.c. na korzyść powoda nie może być uznane za prawidłowe. Podkreślić należy, że przepis ten nie daje sądowi generalnej kompetencji do zasądzenia świadczenia według zasad słuszności, ale może być stosowany tylko w wyjątkowych sytuacjach, określonych w jego treści. Wobec uznania braku podstaw do zastosowania art. 322 k.p.c. Sąd Okręgowy musiał przyjąć, bo wynika to chociażby z niekwestionowanych przez powoda ustaleń i rozważań Sądu Rejonowego, że powód nie udowodnił wysokości dochodzonego roszczenia. Truizmem jest stwierdzenie, że na powodzie spoczywał zgodnie z art. 6 k.c. ciężar dowodu nie tylko zasady roszczenia, ale również jego wysokości. O ile co do samej zasady powództwa powód mu sprostał, o tyle co do wysokości roszczenia, zaoferowany przez niego materiał dowodowy w żadnym razie nie pozwala na stwierdzenie, że pozwany jest zobowiązany do zapłaty kwoty dochodzonej pozwem (czy jakiejkolwiek innej). Jak trafnie wyjaśnił Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w uzasadnieniu wyroku z 18 stycznia 2012 r., I ACa 1321/11, „jeżeli materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie daje podstawy do dokonania odpowiednich ustaleń faktycznych w myśl twierdzeń jednej ze stron, Sąd musi wyciągnąć ujemne konsekwencje z braku udowodnienia faktów przytoczonych na uzasadnienie żądań lub zarzutów. Należy to rozumieć w ten sposób, że strona, która nie przytoczyła wystarczających dowodów na poparcie swych twierdzeń ponosi ryzyko niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, o ile ciężar dowodu, co do tych okoliczności na niej spoczywał”. W rozpoznawanej sprawie to stwierdzenie w całej rozciągłości odnosi się do strony powodowej, co uzasadnia oddalenie powództwa w całości. Wobec tego Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok w punkcie I przez oddalenie powództwa także w tym zakresie i stosownie do wyniku postepowania w I instancji obciążył stronę powodową kosztami należnymi pozwanemu. Na koszty te składało się wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego w stawce minimalnej (3600 zł) i opłata od pełnomocnictwa (17 zł). Na tej samej podstawie obciążono powoda nieuiszczonymi wydatkami (art. 113 ust. 1 u.k.s.c. w związku z art. 83 ust. 2 u.k.s.c.). Pozwany wygrał również proces w postępowaniu apelacyjnym, dlatego na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. zasądzono na jego rzecz od powoda zwrot kosztów. Pozwany działał w tym stadium procesu samodzielnie, dlatego na koszty składała się tylko opłata od apelacji w kwocie 500 zł. Adam Jaworski ZARZĄDZENIE (...) 1) (...) 2) (...) A. Jaworski
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.