w zw. z art. 58 § 1 k.c. polegające na przyjęciu, że prowizja z tytułu udzielenia kredytu stanowi niedozwolone klauzule umowne, mimo że przepis art.
nie ma zastosowania do postanowień umownych określających główne świadczenie stron w tym cenę lub wynagrodzenie, jeśli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny, a jak ustalono w sprawie prowizja stanowi wynagrodzenie banku z tytułu wykonania czynności bankowej i jednocześnie nie ustalono, aby postanowienie to było sformułowane w sposób niejednoznaczny. Wskazując na powyższy zarzut strona powodowa wniosła o uchylenie zaskarżonej części wyroku z dnia 10 września 2020 r. oraz wydanie wyroku zasądzającego roszczenie w wysokości 9030,11 zł wraz z dalszymi odsetkami od 8294,92 zł dnia 28 maja 2019 r. do dnia zapłaty w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP w skali roku, jednak nie więcej niż odsetki maksymalne za opóźnienie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych w tym kosztów postępowania apelacyjnego. Powódka w odpowiedzi na pozwana w odpowiedzi na apelację wniosła o oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa w postępowaniu apelacyjnym. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja nie jest zasadna. Sąd pierwszej instancji, po wszechstronnym rozważeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego, poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne, które Sąd drugiej instancji przyjął za własne, i na tej podstawie sformułował trafne wnioski prawne, które należało w całości zaakceptować. Sąd Okręgowy za chybiony uznał zarzut apelacyjny dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie
w zw. z art. 58 § 1 k.c. Ocena prawidłowości zastosowania
wymagała w pierwszej kolejności ustalenia charakteru postanowienia umowy pożyczki przewidującego prowizję rzecz powodowego Banku, w tym wyjaśnienia czy dotyczyło ono głównego świadczenia stron. Sąd drugiej instancji nie podziela stanowiska strony powodowej, iż prowizja jest świadczeniem głównym z umowy pożyczki łączącej strony, albowiem stanowi ona wynagrodzenie Banku. Strony niewątpliwie łączyła umowa o kredyt konsumencki, a zatem poszczególne postanowienia umowne winny być oceniane z uwzględnieniem regulacji zawartej w ustawie z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim ( Dz. U. z 2019 r., poz. 1083 t.j.). Zgodnie z art. 5 ust. 6 i 6a powołanej ustawy prowizja należy do pozaodsetkowych kosztów kredytu, a zatem – w ocenie Sądu drugiej instancji – w przypadku kredytów konsumenckich z woli ustawodawcy prowizja nie jest świadczeniem głównym. Wynika to także pośrednio z regulacji zawartej w art. 36 a ustawy o kredycie konsumenckim, w którym określono górną granicę pozaodsetkowych kosztów kredytu, a zatem także prowizji. Skoro ustawodawca postanowił zaingerować w sposób ustalania prowizji od kredytu, i przeciwstawił tę opłatę odsetkom od kredytu, to zaliczył ją do innej kategorii świadczeń związanych z umową niż świadczenie główne. W tym zakresie Sąd Okręgowy podziela stanowisko wyrażone w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2021 r., III CZP 43/20 ( nie publ.), zgodnie z którym wynagrodzenie prowizyjne ( prowizja), stanowiące wynagrodzenie z tytułu udzielenia pożyczki, do której mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim ( Dz. U. z 2019 r., poz. 1083 t.j.) nie jest świadczeniem głównym w rozumieniu art.
Oznacza to, iż Sąd Rejonowy prawidłowo opowiedział się za dopuszczalnością zastosowania art.
do badania postanowień umowy dotyczących prowizji pod kątem ewentualnych postanowień abuzywnych. Podkreślić przy tym należy, iż dopuszczalność zastosowania art.
do postanowień umów konsumenckich regulujących wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu nie budzi już wątpliwości ( por. uchwale Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2021 r., III CZP 43/20 ( nie publ.); wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 26 marca 2020 r., C-779/18 www.eur-lex.europa.eu ). Wskazany przepis został prawidłowo zastosowany przez Sąd pierwszej instancji, a konkluzja, iż postanowienia umowy pożyczki łączącej strony w zakresie obciążenia pozwanej prowizją są abuzywne, jest trafna. Zgodnie z art.
postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Rażące naruszenie interesów konsumenta należy rozumieć jako nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym. Natomiast działanie wbrew dobrym obyczajom (w zakresie kształtowania treści stosunku obligacyjnego) oznacza tworzenie przez partnera konsumenta takich klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową stron takiego stosunku. Jak słusznie wskazał to Sąd Rejonowy opłata prowizyjna ustalona na kwotę odpowiadającą 25 % samej pożyczki, przy jednoczesnym ustaleniu odsetek umownych na sumę ponad 5 000 zł, w sposób oczywisty narusza dobre obyczaje oraz uzasadnione interesy pozwanej. Zastrzeżona w umowie prowizja była rażąco zawyżona i nie znajdowała żadnego uzasadnienia w kosztach prowadzonej przez Bank działalności gospodarczej. Na marginesie dodać należy, iż niezasadny był zarzut naruszenia art. 58 §1 k.c., albowiem przepis ten w ogóle nie znalazł zastosowania w niniejszej sprawie. W art.
przewidziany został szczególny rodzaj sankcji, który należy odróżnić od nieważności, wzruszalności oraz bezskuteczności względnej i zawieszonej, a jest to sankcja bezskuteczności częściowej ex lege, która znajduje zastosowanie z mocy ustawy i działa ex tunc, natomiast orzeczenie sądowe, w którym dane postanowienie umowne zostaje uznane za niedozwolone, ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Konsekwencją stwierdzenia, że dane postanowienie umowne ma charakter niedozwolony w rozumieniu art.
k.c., jest działająca ex lege sankcja bezskuteczności niedozwolonego postanowienia, połączona z przewidzianą w art.
zasadą związania stron umową w pozostałym zakresie, a nie nieważność tych postanowień czy całej umowy. Z tych też przyczyn na podstawie art. 385 k.p.c. apelacja podlegała oddaleniu. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 §1 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 3 i § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz.U. z 2015 r., poz.1800). Sędzia SO Beata Stachowiak
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.