Sygnatura akt I ACa 357/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 października 2021 roku Sąd Apelacyjny w Szczecinie I Wydział Cywilny w składzie: Sędzia Leon Miroszewski po rozpoznaniu w dniu 29 października 2021 w Szczecinie na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa D. D. przeciwko: 1) (...) z siedzibą w R. (Niemcy) 2) (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółce jawnej (poprzednio: (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa) z siedzibą w L. o nakazanie i zapłatę na skutek apelacji powoda oraz pozwanego ad. 2) od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 12 kwietnia 2021 roku, sygnatura akt I C 402/20 I. zmienia zaskarżony wyrok w punkcie I. i IV. w ten sposób, że oddala powództwo oraz zasądza od powoda na rzecz pozwanej (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółki jawnej z siedzibą w L. kwotę 3.617,00 (trzy tysiące sześćset siedemnaście) złotych tytułem kosztów procesu, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia orzeczenia pełnomocnikowi powoda do dnia zapłaty; II. oddala apelację powoda; III. zasądza od powoda na rzecz pozwanej (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółki jawnej z siedzibą w L. kwotę 2.000,00 (dwa tysiące) złotych tytułem kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się tego orzeczenia do dnia zapłaty. Leon Miroszewski Sygnatura akt I ACa 357/21 UZASADNIENIE Powód D. D. pozwem z dnia 25 marca 2020 r. wniósł o: nakazanie pozwanemu (...) z siedzibą w R. [(RFN), dalej także jako: pozwany ad 1)], żeby w terminie 7 dni od uprawomocnienia się wyroku usunął ze strony (...) wszystkie materiały, tj. zdjęcia oraz filmy reklamowe, na których znajduje się wizerunek powoda obejmujący całość, a także choćby część sylwetki powoda; zasądzenie od pozwanego (...) Sp. z o.o. Spółka komandytowa (dalej także jako: pozwany ad 2) kwoty 13 000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od wytoczenia powództwa do dnia zapłaty tytułem wynagrodzenia za pracę w charakterze fotomodela oraz o zasądzenie od pozwanych ad 1) i ad 2) solidarnie na jego rzecz kwoty 59 500 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia i odszkodowania za naruszenie dóbr osobistych powoda. Pozwani złożyli (każdy z osobna) odpowiedzi na pozew, w których wnieśli o oddalenie powództwa w całości, natomiast pozwany ad 1) wniósł w pierwszym rzędzie o odrzucenie pozwu wobec niego z uwagi na brak jurysdykcji krajowej. Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 19 września 2020 r. oddalił ten ostatni zarzut. Sąd Okręgowy w Szczecinie wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2021 r., sygn. akt I C 402/20, w punkcie I zasądził od pozwanego (...) Sp. z o.o. Spółki komandytowej w L. na rzecz powoda D. D. 3 640 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 21 marca 2020 r., w punkcie II oddalił powództwo w pozostałym zakresie, w punkcie III zasądził od powoda na rzecz pozwanych (...) w R. i (...) Sp. z o.o. Spółka komandytowa w L. 5 434 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego i opłat skarbowych od pełnomocnictw, w punkcie IV zasądził od powoda na rzecz pozwanego (...) Sp. z o.o. Spółka komandytowa w L. 1 596,24 zł tytułem częściowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, zaś w punkcie V zasądził od pozwanego (...) w R. na rzecz powoda D. D. 720,00 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Sąd ten ustalił, że pozwany ad 2) prowadzi działalność magazynową w kooperacji z pozwanym ad 1), zajmującym się produkcją oraz sprzedażą wyrobów skórzanych i galanteryjnych. Wytwarzane produkty pozwany ad 1) prezentuje na stronie internetowej (...) Strona ta należy do obu pozwanych. Prezesem zarządów obu spółek jest C. P.. Powód współpracował z pozwanym ad 2) od 12 listopada 2018 r, gdy został zatrudniony na podstawie umowy zlecenia do wykonywania pracy polegającej na zbieraniu (pakowaniu) zamówień na magazynie. Za świadczoną usługę powód otrzymywał wynagrodzenie w kwocie 30 zł za godzinę. Umowa w tym kształcie obowiązywała do dnia 31 grudnia 2018 r. Następnie, od 1 kwietnia 2019 r. powód zawarł z pozwanym ad 2) drugą umowę zlecenia, dotyczącą, podobnie jak pierwsza, wykonywania prac magazynowych. Druga umowa została zawarta na czas określony do dnia 31 grudnia 2019 r. Wynagrodzenie ustalono na poziomie 25 zł za godzinę. W przedsiębiorstwie pozwanego ad 2) obowiązywały różne stawki dla pracowników zatrudnionych na tym samym stanowisku. Wysokość wynagrodzenia zależała m.in. od sytuacji na rynku pracy w momencie zatrudnienia, zakresu umiejętności pracownika, doświadczenia. W okresie zatrudnienia powoda dla pracowników magazynu obowiązywały stawki 20 zł/h, 24 zł/h i 25 zł/h. U pozwanego ad 2) stałą i znaną pracownikom praktyką było zatrudnianie wybranych pracowników zatrudnionych na innych stanowiskach do produkcji materiałów reklamowych – zdjęć i filmów prezentujących produkty firmy na modelach. Firma nie maiła rygorystycznych wymagań co do wyglądu fotomodeli. Głównym celem wykonywania zdjęć produktów z modelami było ukazanie wielkości danych produktów (toreb, klamry od pasków) w stosunku do proporcji ciała człowieka. W siedzibie firmy w L. zaadaptowane były dwa pomieszczenia, które pełniły rolę planów zdjęciowych. Świadek M. S. zajmował się wykonywaniem filmów, zaś świadek A. C. wykonywaniem zdjęć. Modele byli instruowani w jaki sposób mają prezentować produkty. Wyposażani byli przez zleceniodawcę w niezbędną dla zdjęć odzież. Makijaż nie był do sesji wykonywany. Powód był jedną z osób wytypowanych przez fotografów do bycia fotomodelem. C. P. zaakceptował estetykę zdjęć wykonanych próbnie powodowi. A. C. zapytała powoda czy chciałby zostać modelem pozwanego ad 2), na co powód przystał. W momencie wyrażania zgody na współpracę przy sesjach zdjęciowych między stronami nie został ustalony sposób wynagrodzenia za te czynności. Współpraca w zakresie produkcji materiałów reklamowych w praktyce przebiegała tak, że sesje fotograficzne odbywały się średnio dwa razy w tygodniu (zazwyczaj w czwartek i piątek), ale nie było to zasadą. Ich czas trwania również był nieregularny, od 2 h do 8 h. Wszystko zależało od ilości nowego towaru, który przybył na magazyn. Udział powoda w sesjach odbywał się w godzinach planowanej pracy magazyniera. W studio powód przebierał się w ubrania przygotowane przez fotografów oraz poprawiał fryzurę. Następnie przystępował do prezentacji produktów. Po zakończeniu sesji powód wracał do pracy albo udawał się do domu. Zdjęcia powoda były publikowane w Internecie, o czym powód wiedział. W okresie od maja 2019 r. do maja 2020 r. na stronie internetowej (...) publikowane były zdjęcia z wizerunkiem powoda. Na większości zdjęć jego wizerunek był ukazany jedynie w części (przedramiona, tors, pas), jego pełna sylwetka była widoczna na 5 zdjęciach. W dniu 9 sierpnia 2019 r. powodowi zostało doręczone wypowiedzenie umowy zlecenia zawartej 1 kwietnia 2019 r. W wypowiedzeniu wskazano, iż następuje ono za porozumieniem stron. Rozwiązanie umowy dotyczącej wykonywania prac magazyniera w praktyce oznaczało również zakończenie współpracy z powodem, jako modelem. Mając na uwadze dokonane ustalenia Sąd Okręgowy uznał za niezasadne roszczenie powoda o zasądzenie zadośćuczynienia za naruszenie jego dobra osobistego w postaci wizerunku przyjmując, że publikacja jego zdjęć nie wypełnia cechy bezprawności. Sąd tan uznał natomiast, że za wykorzystanie jego wizerunku powodowi należy się stosowne wynagrodzenie, mając na względzie art. 78 oraz art. 83 Prawa autorskiego, a także generalną zasadę odpłatności umowy zlecenia. Odrzucona została przez Sąd I instancji argumentacja strony pozwanej, że stawka godzinowa wskazana w umowie zlecenia zawartej dnia 1 kwietnia 2019 r. w wysokości 25 zł zawierała opłatę za usługi modelingowe, tj. 20 zł stanowił ekwiwalent pracy magazyniera, zaś 5 zł to dodatek za udział w sesjach zdjęciowych. Sąd uznał, że nie mógł uwzględnić tego argumentu, albowiem przeczyła mu sama treść umowy, skoro w punkcie pierwszym umowy zlecenia wskazano, że dotyczy ona wykonywania pracy polegającej na czynnościach magazynowych, tj. przygotowania i kompletacji zleceń, załadunku i rozładunku towarów, a w dalszych punktach nie ma odwołania do tego, że zakres prac obejmuje również udział w zdjęciach. Sąd Okręgowy dał natomiast wiarę C. P., że brak wynagrodzenia za pozowanie do zdjęć w umowie z 1 kwietnia 2019 r. wynikał z błędu popełnionego przez pracownika, który przygotował projekt umowy. W ocenie tego Sądu w sytuacji, gdy powód wyraził zgodę na pozowanie do zdjęć naturalnym dopełnieniem uzgodnień w tym zakresie powinno być ustalenie wynagrodzenia, zgodnie z intencją pozwanego ad 2). Ustalając wysokość należnego powodowi wynagrodzenia Sąd Okręgowy miał na uwadze, że praktyka w pozwanym przedsiębiorstwie polegała na tym, że osobom, które pozowały do materiałów promocyjnych podwyższano wynagrodzenie zawarte w umowie zlecenia. Sąd ten przyjął, na podstawie zeznania przedstawiciela pozwanych, że za świadczenie usług pozowania do zdjęć i wykorzystania wizerunku powodowi miało zostać przyznane w umowie z 1 kwietnia 2019 r. dodatkowo 5 zł za godzinę pracy. W takiej sytuacji, ponieważ ten sposób ustalania wynagrodzenia był stosowany w pozwanym przedsiębiorstwie, takie wynagrodzenie odpowiadało wykonywanej pracy, polegającej jednocześnie na pracy magazyniera i tylko czasami pozowaniu do zdjęć. Sąd Okręgowy miał na względzie, że powód świadczył pracę fotomodela w miejsce pracy magazyniera, nie było to natomiast jego dodatkowe zatrudnienie, wykonywane po godzinach zlecenia. Jak stwierdził ten Sąd, wynagrodzenie za te czynności musi być skorelowane z wynagrodzeniem za pracę magazyniera, nie zaś rozstrzygane odrębnie. Sąd Okręgowy nie znalazł uzasadnienia dla proponowanej przez powoda stawki 500 zł na dzień, ponieważ nie można stosować do jego pracy stawki stosowanej do zawodowych modeli. Sesje odbywały się w miejscu wykonywania przez powoda pracy magazyniera, w warunkach komfortowych, w odróżnieniu od sesji plenerowych, a od powoda nie wymagano specjalnych umiejętności, które są wymagana od zawodowych modeli, na przykład właściwego ustawiania się do zdjęć, aby sylwetka prezentowała się najkorzystniej, współgrania ze światłem studyjnym, wyrażania emocji ciałem i mimiką twarzy. Sąd I instancji uznał, że powodowi należało przyznać wynagrodzenie odpowiadające podwyższeniu stawki godzinowej o 5 zł, przy przyjęciu ośmiogodzinnego dnia pracy 5 dni w tygodniu, co odpowiadało praktyce u pozwanego ad 2). Przy tym założeniu należało, zdaniem Sądu Okręgowego, przyjąć, że powód w okresie obowiązywania umowy zlecenia z dnia 1 kwietnia 2019 r. przepracował łącznie 91 dni, co odpowiada ilości dni roboczych w okresie od 1 kwietnia do 9 sierpnia 2019 r., z pominięciem także dni ustawowo wolnych od pracy, czyli 728 godzin (91 dni x 8 h), co przy stawce 5 zł za godzinę daje wynagrodzenie w wysokości 3 640 zł. Za termin początkowy naliczania odsetek Sąd przyjął dzień 21 marca 2020 r., czyli dzień wniesienia pozwu w niniejszej sprawie. Żądanie usunięcia przez pozwanego ad 1) wskazanych materiałów zostało oddalone, ponieważ zostało spełnione przez pozwanego jeszcze przed wdaniem się w spór sądowy. Sąd Okręgowy wskazał, że stan faktyczny w rozpoznawanej sprawie oparł na dowodach z dokumentów i zeznaniach świadków. W kwestii wynagrodzenia za pracę powoda w charakterze modela Sąd wskazał, że podstawą ustaleń była łącząca strony umowa zlecenia. Sąd wskazał, że posiłkowo skorzystał z dokumentów w postaci zrzutów ekranu przedstawiających treść strony internetowej (...) treści oświadczenia o wypowiedzeniu umowy oraz rejestrów czasu pracy. Jeżeli chodzi o osobowe źródła dowodowe, Sąd ten dał wiarę zeznaniom wszystkich osób przesłuchanych w toku postępowania dowodowego, z tym zastrzeżeniem, że powodowi tylko w zakresie okoliczności bezspornych. Rozstrzygnięcie o kosztach procesu zawarte w pkt III – VI wyroku zostało wydane przez Sąd Okręgowy na podstawie art. 98 k.p.c., przy uwzględnieniu, że stanowiska stron powodowej oraz pozwanej zostały uwzględnione w odpowiednio 28% i 72%. Wyrok Sądu Okręgowego został zaskarżony apelacjami przez powoda oraz przez pozwanego ad. 2). Powód zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego w części co do punktu II oddalającego powództwo o zapłatę przeciwko pozwanemu ad 2) ponad kwotę 3 640 zł oraz co do punktu IV odnośnie zwrotu kosztów postępowania. Wyrokowi zarzucił: I. Naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, tj.: 1. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej, a nadto niezgodnej z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego oceny materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy poprzez” - wadliwą ocenę i odczytanie treści umowy zlecenia powoda i pozwanej z dnia 12 listopada 2018 r. w zestawieniu z treścią umowy zlecenia powoda i pozwanej z dnia 1 kwietnia 2019 r., co skutkowało przyjęciem błędnego uzasadnienia faktycznego będącego podstawą rozstrzygnięcia: przyjęcia, że stawka godzinowa powoda z pierwszej umowy w wysokości 30,00 zł brutto za godzinę obowiązywała do dnia 31 grudnia 2018 r., podczas gdy kolejną umowę powód zawarł w dniu 1 kwietnia 2019 r. i dopiero wtedy doszło do zmiany warunków wynagrodzenia; - błędne odmówienie dania wiary zeznaniom powoda poza okolicznościami bezspornymi w sprawie, w sytuacji, gdy zeznania powoda co do tego, że firmie zależało na pozyskaniu modelów posiadających tatuaże korespondują z zeznaniami świadka M. S. oraz ze screenami ze strony www pozwanego na których widoczne są zdjęcia powoa na których widać za każdym razem przynajmniej fragment jego tatuaży na rękach, co skutkowało przyjęciem błędnego ustalenia faktycznego będącego podstawą rozstrzygnięcia: przyjęcia przez Sąd, że „firma nie miała rygorystycznych wymagań co do wyglądu fotomodeli”, podczas gdy powód i M. S. zgodnie zeznali, że pożądane były u fotomodeli tatuaże; - wadliwą ocenę wiarygodności zeznań C. P., w oderwaniu od zeznań innych świadków, w tym A. C., co prowadziło do błędnego ustalenia, że „za świadczenie usług pozowania do zdjęć i wykorzystania wizerunku powodowi miało być przyznane w umowie z 1 kwietnia 2019 r. dodatkowe wynagrodzenie 5 złotych za godzinę pracy”, podczas gdy z materiału dowodowego przedstawionego przez pozwanego ad 2) wynika, że ten pozwany oferował również inne stawki innym modelom za udział w sesjach zdjęciowych; II. Obrazę prawa materialnego: - art. 735 § 2 k.c. poprzez niezasadne oddalenie powództwa ponad kwotę 3 640 zł w wyniku błędnego przyjęcia przez Sąd, że w pozwanym przedsiębiorstwie (...) Sp. z o.o. Sp. k. przyjmowano dodatkową stawkę 5 zł za godzinę pracy w charakterze modela i takie wynagrodzenie w ocenie Sądu odpowiadało wykonywanej pracy polegającej jednocześnie na pracy magazyniera i tylko czasami pozowaniu do zdjęć, podczas gdy Sąd w swoich rozważaniach zupełnie pominął dowód z dokumentu w postaci wiadomości e-mail z dnia 4 kwietnia 2019 r. wysłanej przez C. P. do A. C. (k. 110) oraz zeznań świadka A. C. dotyczące tej wiadomości, które wskazują, że innemu modelowi, który miał działać w tym samym czasie, co powód przedstawiciel pozwanej C. P. oferował stawkę godzinową dużo wyższą. Powód wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez: - zasądzenie od pozwanego ad 2) na rzecz powoda ponad dotychczas orzeczonej kwoty 3 640,00 zł dodatkowo kwoty 9 360,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 21 marca 2020 r., - zasądzenie od pozwanego ad 2) na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania za I instancję co do zgłoszonego roszczenia o zapłatę wynagrodzenia za udział w sesjach zdjęciowych, - zasądzenie od pozwanego ad 2) na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania odwoławczego. Ponadto powód wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentu – kursu średniego euro ogłoszonego przez NBP na dzień 4 kwietnia 2019 r., gdzie faktem, jaki miał być wykazany była wysokość roszczenia powoda. Na podstawie art. 368 § 1 2 k.p.c. powód wskazał, że potrzeba powołania się na ten dowód wynikła dopiero na etapie postępowania odwoławczego, wobec przyjęcia przez Sąd Okręgowy za właściwą stawkę 5,00 zł za jedną godzinę pracy powoda. Pozwany ad 2) zaskarżył wyrok w części co do punku I i IV wyroku, któremu zarzucił: I. Naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, mianowicie: 1. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 245 k.c. poprzez przyjęcie na podstawie materiału dowodowego, że:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.