← Polska

I ACa 850/20

Sygn. akt I ACa 850/20 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 marca 2021 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Jakub Rusiński Sędziowie: SA Małgorzat

§ 1k.c.

i art. 385 3 pkt 4 k.c. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja jako bezzasadna podlegała oddaleniu. Sąd Apelacyjny aprobuje ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Okręgowy i stosownie do treści art. 387 § 2 1 pkt 1 i 2 k.p.c. przyjął za własne ustalenia Sądu pierwszej instancji, tym samym uznając za chybiony zarzut apelującego o błędach w tych ustaleniach, co zdaniem skarżącego miałoby być wynikiem naruszenia przez Sąd a quo art. 233 § 1 k.p.c. Skuteczne postawienie tego zarzutu wymagałoby wykazania przez stronę, które konkretnie dowody zostały ocenione przez Sąd z naruszeniem zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Tymczasem skarżący podnosząc powyższy zarzut kwestionuje w istocie wnioski wysnute przez Sąd a quo na podstawie niepodważonych przez stronę pozwaną dokumentów, które doprowadziły ten Sąd do konstatacji, iż roszczenie powoda względem pozwanego jako poręczyciela wekslowego zasługuje na uwzględnienie. Zarzuty podniesione w apelacji stanowią kontynuację zarzutów zgłaszanych przez pozwanego w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji i dotyczą one następujących kwestii: przedawnienia roszczenia ze stosunku podstawowego oraz charakteru tego roszczenia, dochodzenia przez powoda należności ze stosunku prawnego, którego nie dotyczyła umowa gwarancji, uprzedniego spełnienia przez pozwanego zobowiązania poprzez wpłaty na rzecz powoda w dniu 10 czerwca 2016 r., nieprzedstawienia pozwanemu weksla do zapłaty, oraz jego wypełnienia sprzecznie z deklaracją wekslową z uwagi na wadliwe przyjęcie waluty polskiej, w której została wyliczona suma wekslowa. Dodatkowo w piśmie z dnia 20 lutego 2021 r. skarżący zarzucił Sądowi a quo nieuwzględnienie okoliczności, iż poręczył weksel jako konsument i zastosowania przez powoda klauzul abuzywnych w deklaracji wekslowej i pozostałych dokumentach. Odnosząc się do najdalej idącego zarzutu przedawnienia roszczenia, Sąd Apelacyjny uznaje, iż nie sposób przychylić się do stanowiska skarżącego, jakoby do kwestii terminu przedawnienia miałby znaleźć zastosowanie przepis art. 751 pkt 1 k.c. Skarżący forsując taki pogląd akcentuje, że bank jest przedsiębiorstwem, które w zakresie swojej działalności rudni się czynnościami danego rodzaju, jednocześnie całkowicie pomijając, że przepis ten dotyczy umów zlecenia i reguluje kwestię roszczeń o wynagrodzenie za spełnione czynności i o zwrot poniesionych wydatków. W sytuacji, w której u podstaw wystawienia weksla poręczonego przez pozwanego legła umowa gwarancji, a dochodzone przez powoda roszczenie nie stanowi żadnego „wynagrodzenia” ani „zwrotu wydatków”, trudno znaleźć jakiekolwiek jurydyczne uzasadnienia do stosowania reżimu prawnego umowy zlecenia do roszczeń dochodzonych na tle umowy gwarancji bankowej uregulowanej w art. 81 prawa bankowego. Kwestia przedawnienia roszczeń z tytułu gwarancji bankowej uregulowana jest w art. 87 prawa bankowego statuującego termin sześcioletni, i ten właśnie przepis, w porównaniu z datami żądania zapłaty skierowanego przez beneficjenta gwarancji oraz daty wypełnienia weksla, posłużył Sądowi Okręgowemu do postawienia tezy, iż roszczenie nie jest przedawnione. Skarżący kwestionując powyższe stanowisko Sądu a quo podnosi, iż termin przewidziany w art. 87 prawa bankowego odnosi się wyłącznie do roszczeń wobec banku udzielającego gwarancji. Istotnie, pogląd taki prezentowany jest w doktrynie, w takim jednak wypadku należy wskazać, że jeśli chodzi o roszczenia banku wobec innych osób, to działalność banków w zakresie czynności objętych art. 5 prawa bankowego jest działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 118 k.c. Dlatego roszczenia banku wywodzone z jego działań mających na celu wykonanie gwarancji bankowej, są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu art. 118 k.c., a wobec tego do tych roszczeń znajduje zastosowanie trzyletni termin przedawnienia, o jakim mowa w przywołanym przepisie (por.B. Bajor, WKP 2020, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 kwietnia 2003 r., I CKN 316/01, OSNC 2004/7-8/117). Biorąc zatem pod uwagę, że powód na pisemne żądanie beneficjenta gwarancji z dnia 15 marca 2017 r. wypłacił mu w dniu 28 marca 2017 r. należną kwotę, a następnie wezwał pozwanych odpowiednio pismami z dnia 3 października 2017 r. i z dnia 13 lipca 2018 r. do zapłaty, to w dacie wypełnienia weksla (czerwiec 2019 r.) - roszczenie nie było przedawnione. Dalej należy wskazać, że przywoływane przez skarżącego w uzasadnieniu apelacji daty poszczególnych czynności podejmowanych przez powoda celem spełnienia obowiązku wobec beneficjenta gwarancji oraz związane z uzupełnieniem weksla, żadną miarą nie dowodzą trafności tezy o przedawnieniu roszczenia. Pomijając już, że data wezwania do wykupu weksla została określona nieprawidłowo (jest to bowiem 10 czerwca 2019 r., a nie - 10 czerwca 2017 r.), to data wystawienia weksla – 11 czerwca 2007 r. czy też data wniesienia pozwu nie ma żadnego znaczenia przy ocenie przedawnienia roszczenia ze stosunku podstawowego. Przedawnienie roszczenia wekslowego i ze stosunku podstawowego biegną niezależnie od siebie, przy czym w odniesieniu do pierwszego roszczenia przepisy prawa wekslowego wprowadzają odmienne reguły dotyczące długości i początku biegu terminu przedawnienia oraz dopuszczalnych zarzutów dłużnika wekslowego. Przedawnienie praw z weksla in blanco nie rozpoczyna biegu do czasu jego wypełnienia i dla odpowiedzialności wekslowej poręczyciela wobec remitenta decydujące jest wypełnienie weksla przed upływem terminu przedawnienia roszczenia ze stosunku podstawowego, a nie - przed wniesieniem pozwu. Data ta jest istotna wyłącznie przy ocenie przesłanek określonych w art. 70 zdanie pierwsze w związku z art. 103 prawa wekslowego, roszczenie wekslowe przeciwko poręczycielowi weksla in blanco przedawnia się bowiem z upływem trzech lat od dnia płatności weksla uzupełnionego zgodnie z upoważnieniem do jego wypełnienia (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2015 r., IV CSK 131/15, LEX nr 1959490, z dnia 9 września 2020 r., II CSK 758/18, LEX nr 3080634). Warto zatem podkreślić, że również kwestię przedawnienia roszczenia wekslowego Sąd Okręgowy rozważył prawidłowo, właściwie stosując przepis art. 70 prawa wekslowego i stwierdzając – wobec daty płatności weksla 24 czerwca 2019 r. oraz datę wniesienia pozwu 12 lipca 2019 r. – że nastąpiło to przed upływem trzyletniego terminu przedawnienia. Również zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu Okręgowego co do prawidłowego wypełnienia weksla odnośnie do sumy wekslowej wyrażonej w złotych polskich oraz odnośnie do jego przedstawienia do zapłaty, te kwestie są bowiem również przedmiotem zarzutów apelacyjnych. Co do pierwszego zagadnienia, skarżący powiela stanowisko prezentowane przed Sądem pierwszej instancji, iż powód nie zadośćuczynił obowiązkowi przedstawienia weksla do zapłaty, bowiem w wezwaniu z dnia 10 czerwca 2019 r. nie zostało wskazane miejsce okazania weksla, jednak zgodnie z poglądami judykatury wysłanie do wystawcy weksla wezwania do zapłaty z informacją ze wskazaniem terminu wykupu weksla i miejsca płatności spełnia wymóg okazania weksla w rozumieniu art. 38 ustawy prawa wekslowego. W takim jednak przypadku uznać należy, że przedstawienie weksla do zapłaty następuje nie z chwilą wystosowania do wystawcy stosownego zawiadomienia, ale w dniu, w którym mógł on faktycznie dokonać oględzin weksla i ustalić, czy jest zobowiązany do jego zapłaty (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2018 r., VI ACa 389/17, LEX nr 2668783, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2001 r., III CKN 322/00, OSNC 2001/11/164). W niniejszej sprawie w wezwaniu z dnia 10 czerwca 2019 r. wskazano jako miejsce zapłaty Oddział I powodowego Banku w W.. Argumentacja skarżącego, jakoby myląca mogła być widniejące w nagłówku wezwania adnotacja o wysłaniu go przez Zespół (...) we W., nie zasługuje na aprobatę, jako że kwestia wysłania korespondencji stanowi czynności techniczną i miejsce sporządzenia pisma nie ma żadnego znaczenia dla treści wezwania wymaganego przez art. 38 prawa wekslowego. Pozwany przy tym zareagował na powyższe pismo składając odpowiedź datowaną na 24 czerwca 2019 r., co tylko potwierdza, iż w najpóźniej w tej dacie miał możliwość zapoznania się z wekslem, nie zgłaszał jednak żadnych wątpliwości co do faktycznego miejsca jego okazania poprzestając na kwestionowaniu swojej odpowiedzialności co do zasady. Nadto zarzuty podnoszone w tym przedmiocie nie mogą uwolnić poręczyciela wekslowego od odpowiedzialności, ponieważ jak słusznie zauważył Sąd Okręgowy posiłkując się orzecznictwem Sądu Najwyższego nieprzedstawienie weksla do zapłaty nie skutkuje wygaśnięciem zobowiązania wekslowego, lecz tylko wyłącza możliwość domagania się odsetek za okres poprzedzający okazanie weksla, a które w niniejszej sprawie są dochodzone od 25 czerwca 2019 r., a więc już po dacie wyznaczonej na okazanie weksla. Co do zarzutów odnośnie do ustalenia sumy wekslowej i wyrażenia jej w walucie polskiej, to zdaniem Sądu Odwoławczego nie zawierają one żadnego jurydycznego uzasadnienia; argumentacja skarżącego w tym względzie sprowadza się forsowania tezy, iż kwoty składające się na sumę wekslową nie zostały dostatecznie uszczegółowione, nie został wykazany przez powoda kurs przeliczenia EURO na złote polskie oraz aby podstawą przeliczenia należności powoda z tytułu wypłaconego świadczenia z EURO walutę polską mógł być § 2 ust. 5 umowy o udzielenie gwarancji. Jest to powielenie argumentacji podnoszonej przed Sądem Okręgowym (vide: pismo procesowe z dnia 18 czerwca 2020 r.) i zdaniem Sądu Apelacyjnego słusznie Sąd ten uznał, że zastrzeżenia te nie stanowią przeciwwagi dla stanowiska powoda, który przedstawił dowód wypłaty należności gwarancyjnej, a w wezwaniu do wykupu weksla wskazał, co składa się na sumę wekslową. Sąd Odwoławczy zwraca przy tym uwagę, że pozwany w swoim piśmie z dnia 24 czerwca 2019 r. nie odniósł się do ujętych w wezwaniu kwot ograniczając się – jak już wyżej wskazano - do zanegowania swojej odpowiedzialności co do zasady z ostrożności jedynie podnosząc wyłącznie zarzut przedawnienia. Ponadto w toku procesu powód w reakcji na zarzuty pozwanego od nakazu zapłaty, przedstawił przy piśmie procesowym z dnia 6 lutego 2020 r. wydruk komputerowy przedstawiający sposób wyliczenia dochodzonej należności, ze wskazaniem daty uruchomienia gwarancji, prowizji i odsetek, kursu EURO (k. 141). Do wydruku tego, stanowiącego inny środek dowodowy w rozumieniu art. 309 k.p.c., pozwany merytorycznie się nie odniósł, powtarzając w piśmie z dnia 18 czerwca 2020 r. dotychczasową argumentację o nieskonkretyzowaniu przez powoda wysokości sumy wekslowej, braku uszczegółowienia kwot składających się na jej ostateczną wysokość. Z uwagi na ogólnikowość tej argumentacji, brak próby ze strony pozwanego podważenia matematycznych wyliczeń zawartych w przywołanym wydruku, zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu Okręgowego uznającym, że wysokość sumy wekslowej została dostatecznie wykazana. Nadto Sąd Odwoławczy w całości aprobuje stanowisko Sądu a quo o prawidłowym ustaleniu sumy wekslowej w złotych polskich. Nie sposób bowiem wywieść odmienny wniosek, zgodny z postulatami skarżącego, w świetle ust. 4 deklaracji wekslowej oraz § 2 ust. 5 umowy o udzielenie gwarancji. Z postanowień tych wprost wynika, że walutą weksla miała być waluta wierzytelności, którą weksel zabezpieczał, zaś zgodnie z przywołanym zapisem umowy – należność powoda powstała w wyniku wypłaty świadczenia na rzecz beneficjenta gwarancji, miała być przeliczona z obcej waluty wymienialnej (wskazanej w § 1 ust. 1 umowy) na walutę polską. W ocenie Sądu Apelacyjnego, nie może zatem budzić wątpliwości, że przedstawiona przez Sąd Okręgowy interpretacja powyższych zapisów umowy i deklaracji jest logiczna i należycie uzasadniona; waluta EURO odnosić się miała do świadczenia wypłaconego na rzecz beneficjenta gwarancji, co wynika wprost również z samej gwarancji (k. 22), i taka wypłata nastąpiła (k. 27-29). Zwrócić również należy uwagę, że w myśl § 2 ust. 2 i § 8 ust. 1 umowy o gwarancję powód po spełnieniu świadczenia na rzecz beneficjenta uprawniony był do pobrania środków z rachunku bankowego pozwanej na spłatę wymagalnych należności z tytułu udzielonej gwarancji i kredytu udzielonego celem spłaty przez pozwaną (zleceniodawcę) należności wypłaconej przez powoda beneficjentowi. Brak jest jakichkolwiek dowodów na to, aby rachunek ten był rachunkiem prowadzonym dla waluty obcej. Wywody skarżącego o nieprawidłowym ustaleniu waluty weksla są zatem nieprzekonujące, zwłaszcza twierdzenia, jakoby przeliczenie wynikające z § 2 ust. 5 umowy miał charakter jedynie techniczny i dotyczyło tylko kwoty świadczenia, które spełnić miała pozwana P. Z.

(2), a nie - waluty wierzytelności zabezpieczonej wekslem. Skarżący zdaje się nie dostrzegać, że wierzytelność zabezpieczona wekslem to właśnie wierzytelność powoda wobec P. Z.
(2)z tytułu umowy o gwarancję, a sposób jej ustalenia i przeliczenia został klarownie wskazany w § 2 ust. 5 umowy. Konsekwentnie - suma wekslowa winna zatem odpowiadać wysokości tego świadczenia, które zgodnie z powyższym zapisem miało być wyrażone w walucie polskiej. Koreluje z tym zapis ust. 4 deklaracji wekslowej. Trudno też znaleźć uzasadnienie i potrzebę dla dokonywania wzmiankowanego przez skarżącego „przeliczenia technicznego”, o czym jego zdaniem stanowi § 2 ust. 5 umowy. Co do dalszych zarzutów apelacji wskazujących na ramowy charakter umowy gwarancji, niewyjaśnienie przez Sąd a quo okoliczności wypowiedzenia umowy najmu, której gwarancja dotyczyła i nawiązania nowego stosunku przez wynajmującego z pozwaną (ewentualnie nawiązania relacji bezumownych) czy też dokonania przez pozwanego wpłat na poczet zadłużenia z tytułu umowy najmu w dniu 10 czerwca 2019 r., to zagadnienia te łączą się z abstrakcyjnym i nieakcesoryjnym charakterem umowy gwarancji, co było przedmiotem obszernych rozważań Sądu pierwszej instancji. Sąd posiłkując się poglądami judykatury trafnie wyłożył istotę stosunku wynikającego z umowy o udzielenie gwarancji bankowej i słusznie uznał, że w rozpoznawanej sprawie została udzielona nieodwołalna bezwarunkowo płatna gwarancja jako zabezpieczenie roszczeń wynajmującego z tytułu umowy najmu, na pierwsze żądanie. Dodać także należy, że zobowiązanie gwaranta nie jest zobowiązaniem akcesoryjnym, lecz ma charakter zobowiązania samodzielnego, którego istnienie i zakres nie zależy - tak jak ma to miejsce w przypadku zobowiązania poręczyciela - od istnienia i zakresu innego zobowiązania, w szczególności zobowiązania dłużnika ze stosunku podstawowego. Gwarant płaci własny dług, a nie – cudzy. Konsekwencją powyższego jest stwierdzenie, że spełnienie świadczenia gwaranta nie może być uzależnione od badania merytorycznej zasadności żądania, czyli wykazywania istnienia zobowiązania, z którego świadczenie gwarant ma zaspokoić. Bank udzielający tej gwarancji nie może skutecznie powołać się na zarzuty dotyczące stosunku podstawowego, w związku z którym nastąpiło udzielenie gwarancji. W sytuacji, gdy gwarant spełni świadczenie na rzecz beneficjenta nawet w braku ku temu uzasadnienia materialnoprawnych podstaw w stosunku podstawowym, rozliczenie korzyści majątkowej uzyskanej przez beneficjenta nastąpi między stronami stosunku podstawowego (por. wyroki Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2019 r., VII AGa 1005/19, LEX nr 2668771, z dnia 13 lipca 2017 r. , I ACa 635/16, LEX nr 2658225, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2010 r., V CSK 239/09, OSNC 2010/11/146 ). Odnosi się to również do sytuacji, w której to gwarant - w związku z uprzednim spełnieniem swojego świadczenia na rzecz beneficjenta gwarancji – dochodzi roszczeń od zleceniodawcy i realizuje zabezpieczenie swojej wierzytelności z tego tytułu, które w tym wypadku obejmowało między innymi weksel poręczony również przez pozwanego. Na aprobatę zasługuje wobec tego stanowisko Sądu Okręgowego, wykluczającego możliwość badania w niniejszym sporze okoliczności wskazanych w wezwaniu do spełnienia gwarancji, w tym wysokości zadłużenia pozwanej z tytułu umowy najmu, a także podnoszonych przez pozwanego kwestii dotyczących wypowiedzenia umowy najmu. Wobec tego zasadnie Sąd a quo postanowieniem z dnia 7 lipca 2020 r. oddalił zgłoszone w tym przedmiocie wnioski dowodowe pozwanego (pkt 5 zarzutów od nakazu zapłaty) ), uznając za nieprzydatną dla rozstrzygnięcia tezę dowodową, na którą dowód ten został zgłoszony. Nie sposób też odmówić racji stanowisku Sądu pierwszej instancji, iż skoro gwarancja została udzielona do dnia 25 stycznia 2019 r., to nawet w przypadku ustania stosunku najmu przed tą datą, beneficjent gwarancji był uprawniony do jej dochodzenia do terminu wskazanego w treści samej gwarancji. W konsekwencji zarzut naruszenia art. 235 1 § 1 pkt 2 i 3 k.p.c. w związku z art. 227 k.p.c. Sąd Apelacyjny uznaje za chybiony, nie dostrzegając również potrzeby przeprowadzenia powyższych dowodów w kierunku postulowanym przez skarżącego kierunku na etapie postępowania odwoławczego. Podobnie należy ocenić zarzuty apelującego odnoszące się do nieuwzględnienia przez Sąd a quo kwestii dokonanych przez pozwanego wpłat na poczet faktur z tytułu umowy najmu w dniu 10 czerwca 2015 r. w łącznej kwocie 74.441,62 zł. Również w tym wypadku wyjaśnianiu powyższych kwestii sprzeciwiał się akcentowany wyże abstrakcyjny i samodzielny charakter zobowiązania gwaranta, gwarant spełnił swoje świadczenie bez względu na to, czy wierzytelność wobec zleceniodawcy wskazana w wezwaniu do zapłaty istnieje czy też nie. Roszczenie powoda wobec pozwanego dotyczyło - co oczywiste - nie zapłaty należności z tytułu najmu, w tym zakresie bowiem wierzycielem był wynajmujący, lecz zapłaty z tytułu zaspokojenia przezeń roszczenia beneficjenta gwarancji zgodnie z udzielonym poręczeniem wekslowym – wraz z odsetkami, prowizją i kosztami. Ubocznie tylko Sąd Apelacyjny wskazuje, że zapłata nastąpiła w dniu 10 czerwca 2015 r. , a uruchomienie gwarancji nastąpiło w dniu 28 marca 2017 r., zatem z uwagi na niemal trzyletni okres, który upłynął od dokonanych wpłat nie można zakładać, że nie doszło do kolejnych zaległości w realizowaniu umowy najmu przez P. Z.
(2), gwarancja zaś była udzielona do dnia 25 stycznia 2019 r. Co do zarzucanego błędu w ustaleniach faktycznych dotyczącego wadliwego przyjęcia - zdaniem skarżącego – że podmiot występujący o zapłatę świadczenia z tytułu gwarancji był upoważniony do działania w imieniu beneficjenta, to zastrzeżenia skarżącego budzi nie tyle kwestia zmiany firmy wynajmującego, ustalona przez Sąd Okręgowy na podstawie informacji z Krajowego Rejestru Sądowego (KRS (...)), lecz kwestia braku pełnomocnictwa dla (...) spółki z o.o. działającej w imieniu beneficjenta. Sama wypłata nastąpiła jednak na rzecz uprawnionego beneficjenta (k. 29), nadto nie sposób nie zauważyć, że pozwany dokonał wpłat w czerwcu 2015 r. z tytułu umowy najmu właśnie na rachunek powyższej spółki (k. 39-40), co oznacza, iż sam uznawał ten właśnie podmiot za uprawniony do działania w imieniu wynajmującego. Obecnie podnoszone zarzuty przeczą zatem stanowisku pozwanego prezentowanego przez procesem i nie mogą doprowadzić do wniosku, że wierzytelność zabezpieczona wekslem nie istnieje. W związku ze stanowiskiem pozwanego zawartym w piśmie procesowym z dnia 20 lutego 2021 r. Sąd Apelacyjny wskazuje, że zarówno kwestia statusu pozwanego jako konsumenta w chwili udzielania poręczania wekslowego jak i istnienia klauzul abuzywnych w deklaracji wekslowej nie były uprzednio przedmiotem zarzutów pozwanego, ani tym bardziej - postępowania dowodowego. Zgodnie z art. 381 k.p.c,, sąd drugiej instancji może pominąć nowe fakty i dowody, jeżeli strona mogła je powołać w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, chyba że potrzeba powołania się na nie wynikła później. Wprawdzie w powołanym piśmie pozwany nie zgłasza nowych dowodów, jednak z uwagi na zawarte w nim twierdzenia o okolicznościach faktycznych należy poddać to pismo ocenie w kontekście przywołanego wyżej art. 381 k.p.c. Skarżący bowiem powołuje się na fakty, które przed Sądem Okręgowym nie były brane pod uwagę, ponieważ dotychczasowa taktyka procesowa pozwanego wnoszącego o oddalenie powództwa skupiała się na innych twierdzeniach faktycznych pozwalających – w jego ocenie – unicestwić roszczenie powoda. Mając zatem na względzie przepis art. 381 k.p.c. Sąd Apelacyjny podkreśla – w ślad za stanowiskiem doktryny – że instytucja określona w tym przepisie dotyczy nowych faktów i dowodów, nie zaś zarzutów, szczególnie gdy są one zarzutami o charakterze materialnym, a nie formalnym. Należy jednak mieć na uwadze, że podstawą każdego z takich zarzutów są określone fakty lub dowody. Przy rozpoznaniu zatem zarzutu podnoszonego przez stronę sąd drugiej instancji powinien zbadać (w świetle przesłanek określonych w art. 381 k.p.c.), czy zgłaszane jednocześnie fakty i dowody, o ile nie zostały zgłoszone przed sądem pierwszej instancji, mogły być zgłoszone przed tym sądem bądź czy potrzeba ich powołania powstała dopiero później (tak. M. Manowska, komentarz do art. 382 k.p.c. WKP 2021). Fakty naświetlane przez skarżącego w powołanym piśmie dotyczą kwestii z zakresu prawa materialnego, w związku z czym należy wskazać, że Trybunał Sprawiedliwości akcentuje konieczność zawarcia w przepisach krajowych gwarancji działania przez sąd z urzędu w celu uznawania postanowień za niedozwolone również w ramach kontroli incydentalnej w ramach toczącego się między przedsiębiorcą a konsumentem sporu (tak. M. Fras. M. Habdas, komentarz do art.

k.c. WKP 2018). Zdaniem Sądu Apelacyjnego, oczywistym jednak winno być, że dla dokonania tej oceny koniecznym jest, aby sąd dysponował stosownym materiałem dowodowym, a temu obowiązkom procesowym w tym zakresie pozwany nie sprostał. W toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji pozwany reprezentowany przez fachowego pełnomocnika nie zaoferował żadnych twierdzeń o okolicznościach faktycznych, na które obecnie zwraca uwagę, nie zgłosił żadnych dowodów dotyczących przede wszystkim okoliczności związanych z udzieleniem przez niego poręczenia, co byłoby konieczne dla wyjaśnienia, czy poszczególne zapisy deklaracji wekslowej były z nim indywidualnie uzgadniane, a także – jakie zapisy tej deklaracji zawierają postanowienia, z którymi pozwany jako poręczyciel nie maił możliwości zapoznania się przed zawarciem umowy. Brak stosownej inicjatywy ze strony pozwanego uniemożliwiał również powodowi wystąpienie ze stosowną reakcją w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji, co jest istotne w świetle art.

§ 4k.c.

nakładającym ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, na tego, kto się na to powołuje. W konsekwencji, nie można więc obecnie, jak chce tego skarżący, wytknąć Sądowi a quo zaniechania poczynienia ustaleń faktycznych w powyższej materii, a w konsekwencji – także aby Sąd dopuścił się w ten sposób naruszenia art. 384 § 1 k.c. , art.

§ 1k.c.

i art. 385 3 pkt 4 k.c. Ponadto Sąd Odwoławczy zwraca uwagę, że w obecnym stanie prawnym strona już w apelacji powinna powołać, w razie potrzeby, nowe fakty lub dowody, a powołując je, winna uprawdopodobnić, że ich powołanie przed sądem pierwszej instancji nie było możliwe albo potrzeba ich powołania wynikła później (art. 368 § 1 pkt 4 i § 1 2 k.p.c.). Kontekst systemowy normy zawartej w art. 368 § 1 pkt 4 i § 1 2 k.p.c. przemawia w odniesieniu do zagadnienia nowości za opowiedzeniem się za taką wykładnią, która zmuszać będzie strony do właściwej dyscypliny procesowej. W konsekwencji należałoby przyjmować, że skarżący może powoływać się na nowe fakty i dowody również w toku postępowania apelacyjnego, ale tylko wówczas, gdy potrzeba powołania się na nie pojawiła się dopiero po złożeniu apelacji Jeżeli potrzeba taka pojawia się wcześniej, skarżący powinien to bezwzględnie uczynić już w apelacji (tak T. Wiśniewski, komentarz do art. 381 k.p.c. WKP 2021). Tymczasem skarżący w żaden sposób nie naprowadził na przyczyny, dla których już w apelacji nie powołał się na okoliczności faktyczne podniesione dopiero w dalszym toku postępowania apelacyjnego. W konsekwencji, Sąd Apelacyjny nie znajdując podstaw do uwzględnienia apelacji, na mocy art. 385 k.p.c. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postepowania apelacyjnego Sąd orzekł na mocy art. 98 k.p.c. w związku z art. 99 k.p.c. i art. 108 § 12 k.p.c. oraz § 2 pkt 6 i § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2018 poz. 265). SSA Karolina Sarzyńska SSA Jakub Rusiński SSA Małgorzata Zwierzyńska

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.