k.p.c.: §
Jeżeli zbieg egzekucji będzie dotyczył postępowań prowadzonych przez komornika właściwego według przepisów postępowania egzekucyjnego z komornikiem wybranym przez wierzyciela, który co do zasady podejmuje czynności poza swoim rewirem, komornik wybrany powinien przekazać prowadzoną przez siebie sprawę egzekucyjną komornikowi właściwemu. Jeżeli zbieg nastąpi między komornikami właściwymi albo wybranymi do prowadzenia egzekucji przez wierzyciela, wszystkie sprawy w każdym z tych przypadków przejmuje ten komornik, który pierwszy wszczął egzekucję. Jeżeli do zbiegu egzekucji dojdzie między komornikami właściwymi i wybranymi, wszystkie te sprawy do łącznego prowadzenia przejmuje komornik właściwy, który pierwszy wszczął egzekucję, zajmując jakikolwiek składnik majątku dłużnika, a nie tylko ten, do którego został skierowany zbieg egzekucji sądowych (A. Adamczuk [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom II. Art. 478-1217, wyd. IV, red. M. Manowska, Warszawa 2021, art. 773
k.p.c., regulującego zbieg egzekucji sądowych, nie budzi wątpliwości i wyraża nakaz bezzwłocznego przekazania sprawy temu komornikowi, który jako pierwszy wszczął egzekucję – bez względu na stopień jej zaawansowania – tylko wówczas bowiem może być spełniony wymóg rozstrzygnięcia zbiegu przez samych komorników, bez udziału sądu, co z racji dopuszczonej przez ustawodawcę możliwości wyboru komornika przez wierzyciel (art. 8 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych) zapewniać ma realizację postulatu rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie, czyli bez nieuzasadnionej zwłoki. Obwiniony miał tego pełną świadomość na co wskazują nie tylko jego wyjaśnienia, ale także treść akt (...) i podejmowanych przez obwinionego w jego toku czynności, wskazujących na uporczywe wręcz ignorowanie treści przepisu art. 773
Nie sposób także podzielić wywodów odwołującego się jakoby był on uprawnionym do wydania zarządzenia w trybie art. 814 k.p.c. z uwagi na cel egzekucji, tj. w ocenie skarżącego postawę samego dłużnika, który w początkowej fazie postępowania odmawiał współpracy – nie odpowiadał, na wezwanie do złożenia wyjaśnień i wyjawienie majątku. Przede wszystkim, jak trafnie ustaliła Komisja Dyscyplinarna, przepis ten nie może służyć ustaleniu faktycznego miejsca pobytu dłużnika, a w takim właśnie celu zarządzenie z (...) roku o wyznaczeniu na dzień (...) roku, godz. (...), pod adresem (...)-(...) W., ul. (...), czynności przymusowego otwarcia lokalu (k. 107 ww. akt Km) w rzeczywistości zostało wydane. Przypomnieć należy, iż w świetle art. 814 § 1 k.p.c., jeżeli cel egzekucji tego wymaga, komornik zarządzi otworzenie mieszkania oraz innych pomieszczeń i schowków dłużnika, jak również przeszuka jego rzeczy, mieszkanie i schowki. Gdyby to nie wystarczyło, komornik może ponadto przeszukać odzież, którą dłużnik ma na sobie. Komornik może to uczynić także wówczas, gdy dłużnik chce się wydalić lub gdy zachodzi podejrzenie, że chce usunąć od egzekucji przedmioty, które ma przy sobie. Jak podkreśla się w doktrynie, zastosowanie wobec dłużnika ww. środków przez komornika musi być szczególnie uzasadnione. Przymusowe otwarcie mieszkania oraz innych pomieszczeń i schowków dłużnika musi być poprzedzone ustaleniem, iż w istocie są one zajmowane przez dłużnika, a dłużnik, stosując bierny opór, sprzeciwia się prowadzeniu egzekucji. Podobnie przeszukanie mieszkania, rzeczy dłużnika i schowków powinno być poprzedzone wezwaniem dłużnika do udzielenia wyjaśnień dotyczących składników majątku, do których komornik kieruje czynności egzekucyjne. Dopiero wówczas, gdy przeszukanie mieszkania i schowków oraz rzeczy dłużnika nie przyniosło oczekiwanego rezultatu w postaci ujawnienia rzeczy podlegających zajęciu, komornik może przeszukać odzież, którą dłużnik ma na sobie, oraz przedmioty, które dłużnik ma przy sobie (por. A. Adamczuk [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom II. Art. 478-1217, wyd. IV, red. M. Manowska, Warszawa 2021, art. 814. LEX/el). W realiach rozpatrywanego przypadku obwiniony wydał kwestionowane zarządzenie już po czynnościach terenowych pod wskazanym przez wierzyciela adresem zamieszkania dłużnika, tj. P., ul. (...), w czasie których ustalił, że w miejscu tym nie znajdują się żadne ruchomości dłużnika, a on sam najprawdopodobniej zamieszkuje w W. przy ul. (...), a pod adresem w P. jedynie „pojawia się” (k. 103 akt (...)). Fakt, iż dłużnik nie reagował na wezwania obwinionego, nie uzasadniał jednak wydania zarządzenia w trybie art. 814 k.p.c. Okoliczności sprawy, prawidłowo ustalone przez Komisję Dyscyplinarną, wskazują bowiem, że obwiniony - nie będąc pewnym miejsca faktycznego zamieszkania dłużnika - wydał kontestowane zarządzenie li tylko w celu zweryfikowania tej okoliczności i w celu uniknięcia dodatkowych kosztów związanych z domniemanym miejsce pobytu dłużnika na terenie W.. Wskazuje na to zarówno treść wyjaśnień obwinionego, jak i dalszy przebieg czynności w sprawie – niezwłocznie po złożeniu wykazu majątku a bez jego weryfikacji oraz po wniesieniu skargi na czynność wyznaczoną w trybie art. 814 k.p.k., obwiniony odwołał ją, jak i przychylił się do skargi (k. 120 ww. akt Km ), co dobitnie potwierdza, że wydał on zarządzenie z dnia (...) roku w braku ku temu przesłanek ustawowych, tj. pomimo niepotwierdzenia, że dłużnik faktycznie tam przebywa i stosuje bierny opór. Sąd odwoławczy podziela także zapytywania Komisji Dyscyplinarnej co do tego, że wyznaczenie przez obwinionego czynności w trybie art. 814 k.p.c. nie miało uzasadnienia również z tej racji, że wyznaczona w nim czynność przekraczała zakres kognicji miejscowej obwinionego komornika. Jakkolwiek argumentacja przemawiająca za powyższym w pisemnych motywach zaskarżonego orzeczenia jest częściowo wadliwa, co trafnie wytknął skarżący, okoliczność ta finalnie nie rzutowała jednak na prawidłowość kontestowanego rozstrzygnięcia. I tak komornik co do zasady działa na obszarze swojego rewiru. Rewirem jest obszar właściwości sądu rejonowego, przy którym działa komornik. W rewirze może działać więcej komorników niż jeden (art. 8 ust. 1–3 ustawy o komornikach sądowych – dalej u.k.s.). Przewidziane w art. 10 ust. 1 u.k.s. prawo wyboru komornika przez wierzyciela pozostaje w związku z art. 759 1 k.p.c., który stanowi, że przepisy Kodeksu postępowania cywilnego dotyczące właściwości miejscowej komorników nie uchybiają prawu wyboru komornika określonemu w odrębnych przepisach. Takim przepisem jest art. 10 ust. 1 u.k.s., zgodnie z którym wierzyciel ma prawo wyboru komornika na obszarze właściwości sądu apelacyjnego, na którym znajduje się siedziba kancelarii komornika właściwego zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego, z wyjątkiem spraw: ⚫ o egzekucję z nieruchomości; ⚫ o wydanie nieruchomości; ⚫ o wprowadzenie w posiadanie nieruchomości; ⚫ o opróżnienie pomieszczeń, w tym lokali mieszkalnych, z osób lub rzeczy; ⚫ w których przepisy o egzekucji z nieruchomości stosuje się odpowiednio. Jak podkreśla się w piśmiennictwie funkcjonujący w ten sposób komornicy prowadzić będą czynności wobec dłużników zamieszkujących na terenie właściwego dla nich rewiru. Jedynie wyjątkowo, niejako w nagrodę za skuteczność i rzetelność, podejmować będą działania poza rewirem, w granicach jednak apelacji właściwej dla własnego sądu rejonowego (zob. art. 10 u.k.s.). W ramach danego rewiru wybór konkretnej kancelarii komorniczej zależał będzie od decyzji wierzyciela (J. Prasałek [w:] Komentarz do ustawy o komornikach sądowych [w:] Ustawa o komornikach sądowych. Ustawa o kosztach komorniczych. Komentarz, red. M. Simbierowicz, M. Świtkowski, LEX/el. 2021, art. 8). Wyjątek od zasady, że komornik działa na obszarze swojego rewiru, wynika obecnie nie tylko z art. 10 ust. 1 u.k.s., albowiem w przypadku wyboru komornik działa poza obszarem swojego rewiru (art. 10 ust. 2 u.k.s.), ale również z treści art.
k.p.c., gdyż w przypadku zbiegu egzekucji między dwoma komornikami prowadzącymi sprawy z wyboru sprawa trafi do jednego z nich nawet w sytuacji, kiedy przekroczy on limity spraw z art. 10 ust. 4 u.k.s. Kolejny wyjątek od zasady, że komornik działa na obszarze swojego rewiru, wynika z art. 844 § 2 k.p.c., gdyż wszczęcie egzekucji z ruchomości przez komornika, który był właściwy w tym sposobie egzekucji, nie daje podstaw do przekazania sprawy co do innych ruchomości innemu komornikowi, który byłby właściwy do egzekucji zgodnie z ogólną właściwością lub właściwością wyznaczoną miejscem położenia tych ruchomości (A. Antkiewicz [w:] Komentarz do ustawy o komornikach sądowych [w:] Ustawa o komornikach sądowych. Ustawa o kosztach komorniczych. Kodeks Etyki Zawodowej Komornika Sądowego. Komentarz, red. M. Świeczkowska-Wójcikowska, J. Świeczkowski, Warszawa 2020, art. 8). Ponieważ w realiach niniejszej sprawy nie doszło do egzekucji z ruchomości (poprzez ich zajęcie) brak było podstaw do snucia w tym kierunku jakichkolwiek rozważań. I tylko w tym kontekście należy odczytywać uwagi Komisji Dyscyplinarnej co do teoretycznej możliwości działania obwinionego poza swoim rewirem i okręgiem Sądu Apelacyjnego w P. w sytuacji opisanej w art. 844 § 2 k.p.c. Marginalnie zauważyć należy, iż rację ma skarżący co do aktualnego brzmienia art. 844 § 1 k.p.c., tyle że nie znajdował on w niniejszej sprawie zastosowania. Przypomnieć wypada, że w stanie prawnym przed 1.01.2019 r. właściwym organem do prowadzenia egzekucji z ruchomości był komornik działający przy sądzie rejonowym, w którego okręgu znajdowały się rzeczy ruchome. Po nowelizacji dokonanej mocą u.k.s. zasadą jest, że egzekucja z ruchomości należy do komornika ogólnej właściwości dłużnika, czyli według miejsca zamieszkania, siedziby lub oddziału dłużnika. W przypadku, gdy dłużnik nie ma miejsca zamieszkania, siedziby lub oddziału na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, do przeprowadzenia egzekucji właściwy jest komornik tego sądu, w którego okręgu znajdują się ruchomości (art. 844 § 1 k.p.c.). Naturalnie stosownie do art. 10 ust. 1 u.k.s. wierzyciel ma prawo wyboru komornika, aczkolwiek ograniczone tylko do obszaru właściwości sądu apelacyjnego, na którym znajduje się siedziba kancelarii komornika właściwego, zgodnie z przepisami k.p.c. Wobec tego, komornik nie może, co do zasady, podejmować czynności egzekucyjnych poza swoim rewirem (okręgiem sądu apelacyjnego). Jeżeli zatem dany komornik jest właściwy miejscowo do przeprowadzenia egzekucji z ruchomości z uwagi na miejsce zamieszkania (siedziby, oddziału) dłużnika, ale faktycznie ruchomości znajdują się poza rewirem tego komornika (okręgiem sądu apelacyjnego), to zgodnie z art. 844 § 1 k.p.c. nie może prowadzić egzekucji do tych ruchomości (por. M. Krakowiak MOP 2019 r. Nr 18). Rezultaty te potwierdza wykładnia historyczna. Przed 1 stycznia 2019 roku art. 844 § 1 k.p.c. stanowił, że egzekucja z ruchomości należała do komornika tego sądu, w którego okręgu znajdowały się ruchomości, chyba że wierzyciel wybrał innego komornika. Norma ta była skorelowana z brzmieniem art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. z 2018 r., poz. 1309 - t.j.), wedle którego komornik działał na obszarze swojego rewiru komorniczego, przy czym w myśl ust. 5 wierzyciel miał prawo wyboru komornika na terytorium całego kraju (z wyjątkiem spraw o egzekucję z nieruchomości oraz spraw, w których przepisy o egzekucji z nieruchomości stosowało się odpowiednio), a nie w obrębie apelacji, jak na gruncie aktualnie obowiązujące ustawy o komornikach sądowych. Celem tej zmiany była likwidacja tzw. hurtowni komorniczych na rzecz małych i średnich kancelarii, co nie może być pomijane przy wykładni art. 844 § 1 k.p.c. Naturalnie w piśmiennictwie wypowiadana są także poglądy odmienne (I. K.: Właściwość komornika, s. 88; (...)2020- NR- 2/legalis/el), dywagacje te mają jednak charakter teoretyczny, albowiem - jak o tym była mowa powyżej - przepisy o egzekucji z ruchomości nie znajdywały w realiach poddanego osądowi przypadku zastosowania. Kontestowane zarządzenie zostało wydane w trybie przepisów ogólnych o egzekucji sądowej (art. 814 k.p.c.), a jego faktycznym celem nie było zajęcie ruchomości dłużnika, a ustalenie miejsca jego stałego pobytu. Skarżący pomija przy tym i to, że wobec zbiegu egzekucji - wprawdzie do innej wierzytelności - winien on niezwłocznie wydać postanowienie o swojej niewłaściwości i przekazać sprawę w całości do dalszego prowadzenia właściwemu komornikowi sądowemu, zgodnie z zasadą pierwszeństwa. Mając zatem na uwadze długotrwałość utrzymywania przez obwinionego stanu bezprawnego (123 dni) oraz rozmyślne wydanie zarządzenia w trybie art. 814 k.p.c. bez zaistnienia ku temu przesłanek i w celu, któremu przepis ten nie służy, wyznaczając miejsce czynności poza obszarem właściwości tut. Sądu Apelacyjnego, zasadnym było uznane, że obwiniony uchybił tym samym powadze i godności sprawowanego urzędu komornika sądowego. Naturalnie nie każda obraza przepisów postępowania lub zasad etyki zawodowej komornika sądowego godzi w powagę i godność urzędu komornika sądowego w rozumieniu art. 222 pkt 1 obwiązującej ustawy o komornikach sądowych. Przyjęcie takiego zapatrywania oznaczałoby - niejako z automatu - pociągnięcie każdego komornika sądowego do odpowiedzialności dyscyplinarnej za jakąkolwiek obrazę przepisów prawa, w tym w wypadku uchylenia lub zmiany czynności egzekucyjnej komornika w drodze zwyczajnych lub szczególnych środków zaskarżenia (np. w drodze skargi na czynności komornika), z czym nie sposób się zgodzić. Postępowanie dyscyplinarne nie może i nie powinno zastępować lub uzupełniać środków nadzoru judykacyjnego i administracyjnego nad komornikiem (por. R. Szałachowski, Sprawy dyscyplinarne komorników sądowych w świetle orzecznictwa Komisji Dyscyplinarnej, w: Analiza i ocena ustawy..., s. 215). Sąd Apelacyjny podzielił jednak zapatrywania Komisji Dyscyplinarnej, że zachowanie obwinionego – sprzeczne z obowiązującymi komornika unormowaniami stanowiło jednocześnie o naruszeniu powagi i godności sprawowanego przezeń urzędu komornika sądowego. W tym miejscu przypomnieć należy, iż komornik odpowiada dyscyplinarnie za naruszenie powagi i godności urzędu. Jest to określenie nieostre i bardzo szerokie. Przy jego interpretacji należy więc brać pod uwagę: zarówno treść ślubowanie komornika, ustawy regulującej status komornika sądowego oraz przestrzeganie Kodeksu Etyki Zawodowej Komornika. Bezspornym jest, że na gruncie obowiązującej ustawy o komornikach sądowych podstawowym obowiązkiem komornika sądowego jako funkcjonariusza publicznego jest przestrzeganie przepisów prawa (vide: art. 25 ust. 1 u.k.s.: „ Komornik jest obowiązany postępować zgodnie z przepisami prawa, orzeczeniami sądu wydanymi w trybie nadzoru judykacyjnego, zarządzeniami lub zaleceniami uprawnionych organów nadzoru administracyjnego, złożonym ślubowaniem i zasadami etyki zawodowej oraz podnosić kwalifikacje zawodowe.”; oraz art. 17 ust. 2 u.k.s.: "Ślubuję uroczyście jako komornik powierzone mi obowiązki wypełniać zgodnie z prawem i sumieniem, dochować tajemnicy prawnie chronionej, w postępowaniu swym kierować się zasadami uczciwości, godności i honoru"). Obowiązek ten wpisany jest także do Kodeksu Etyki Zawodowej Komornika Sądowego (Uchwala Nr (...) K. z dnia 6 września 2016 r. K..2016.9.6 dalej - (...)), który w § 6 ust. 1 stanowi, że „Komornik, jako funkcjonariusz publiczny wykonujący zawód zaufania publicznego, obowiązany jest do postępowania zgodnego z obowiązującymi przepisami prawa i swoim sumieniem, złożonym ślubowaniem oraz przyrzeczeniem, zasadami współżycia społecznego, dobrymi obyczajami, wykazywania się należytą rzetelnością i sumiennością, kierowania się zasadami uczciwości, godności, honoru oraz do dochowania tajemnicy prawnie chronionej”. Nadto sam Kodeks w § 2 definiuje uchybienie zasadom etyki zawodowej, jako postępowanie sprzeczne z dobrem wymiaru sprawiedliwości, naruszające powagę i godność urzędu komornika sądowego i stanowiące podstawę odpowiedzialności dyscyplinarnej. Zasady poszanowania godności urzędu komornika sądowego można odnieść do pojęcia godności urzędu sędziego sądu powszechnego. Z racji pełnionych funkcji zarówno komornik sądowy, jak i sędzia sądu powszechnego pełnią służbę na rzecz wymiaru sprawiedliwości. I tak Sąd Najwyższy w wyroku z 11.09.2007 r., (...) 50/07 (LEX nr 471858), zwrócił uwagę, iż przy uchybieniach godności urzędu chodzi przede wszystkim o takie zachowania sędziego (tu: komornika) w służbie i poza służbą, w życiu społecznym, a nawet prywatnym, które są nieetyczne, niemoralne, gorszące i które przynoszą ujmę stanowisku sędziego (tu: komornika) (por. Simbierowicz M. (red.), Świtkowski M. (red.), Falkowski B., Grajewski A., Prasałek J., Rączkowski M., Skoczylas T.: Ustawa o komornikach sądowych. Ustawa o kosztach komorniczych. Komentarz do art. 222, LEX/el., 2021). Przekładając powyższe uwagi na grunt rozpatrywanego przypadku stwierdzić należy, iż uchybienie przez obwinionego komornika obowiązkowi przestrzegania prawa - poprzez niepodjęcie czynności zmierzających do bezzwłocznego przekazania akt prowadzonego w sprawie (...) postępowania egzekucyjnego właściwemu wg treści art. 773
oraz art. 814 § 1 k.p.c. w zw. z art. 8 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 u.k.s. oraz zasad etyki zawodowej nie tylko prowadził przedmiotowe postępowanie w sposób niezgodny z ich treścią, ale czynił to w sposób uporczywy, nacechowany złą wolą i nieustępliwością, jedynie pozornie mając na uwadze interesy stron prowadzonego postępowania, a w istocie działając na szkodę dłużnika i interesu wymiaru sprawiedliwości. Nie można bowiem zapominać, że komornik sądowy – funkcjonariusz publiczny jest jednocześnie organem władzy publicznej, w związku z czym prowadzona przez niego egzekucja jest aktem władzy państwa. Obowiązek przestrzegania prawa przez komornika sądowego wynika z zaufania do urzędu oraz godności organów egzekucyjnych w opinii społeczeństwa. Komornik, prowadząc postępowanie egzekucyjne, wkracza w delikatną sferę prywatności jednostki, a także w jej relacje społeczne oraz ekonomiczne. W związku z tym szczególnie uzasadnione jest działanie na podstawie i w granicach prawa przez komornika ( por. Świeczkowska-Wójcikowska Marzena (red.), Świeczkowski Jarosław (red.), Komentarz do ustawy o komornikach sądowych, [w:] Ustawa o komornikach sądowych. Ustawa o kosztach komorniczych. Kodeks Etyki Zawodowej Komornika Sądowego. Komentarz WKP 2020 - komentarz do art. 25, LEX/el) Przekładając powyższe uwagi teoretyczne na grunt poddanego osądowi przypadku i oceniając sprawę z punktu widzenia modelowego obywatela, należało uznać, że ustalone przez Komisję Dyscyplinarną postępowanie obwinionego podważało zaufanie do sprawowanego przezeń urzędu komornika sądowego jako funkcjonariusza publicznego i przyniosło mu ujmę, jako sprzeczne z dobrem wymiaru sprawiedliwości, czyli wyczerpywało znamiona typu czynu zabronionego z art. 222 pkt 1 u.k.s., a niezależnie od tego również z art. 222 pkt 4 u.k.s. Wniosek - o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez uniewinnienie obwinionego od popełnienia zarzuconych mu przewinień dyscyplinarnych oraz obciążenie Komisji Dyscyplinarnej przy Krajowej Radzie Komorniczej w W. kosztami postępowania dyscyplinarnego; ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Ponieważ odwołanie okazało się niezasadne, wniosek odwołującego się o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez uniewinnienie go od popełnienia zarzuconych mu przewinień dyscyplinarnych nie zasługiwał na uwzględnienie. Tym samym brak było podstaw do obciążenia kosztami postępowania dyscyplinarnego Komisji Dyscyplinarnej.
814 § 1 ustawy kodeks postępowania cywilnego z dnia 17 listopada 1964 r. (Dz. U. Nr 43,poz.296) z póżn. zm. oraz art. 8 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 2018 roku o komornikach sądowych (Dz.U. 2018 r. poz. 771) - tj. o przewinienie dyscyplinarne z art. 222 pkt 11 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz.U. 2018 poz. 771)”; b. uznał obwinionego R. J.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.