poprzez jego niezastosowanie, które skutkowało uznaniem postanowień §22 umowy kredytu zawartej przez powodów z Bankiem (wzorca umowy) za ważne i wiążące strony pomimo, że Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie uznał je za klauzule niedozwolone i zostały wpisane do rejestru klauzul niedozwolonych. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o:
§ l k.c., zgodnie z którym „ postanowienia umowy zawartej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienie umowne).” W rejestrze klauzul niedozwolonych prowadzonym przez Prezesa UOKIK zarejestrowane zostały jako niedozwolone następujące klauzule znajdujące się w umowach (...) BANK S.A. (klauzule te zostały zawarte w umowach M. który jest jedną z form działalności (...) Banku): "Pisma wysyłane przez M. pod ostatni, znany M. adres Kredytobiorcy awizowane a nie odebrane przez, adresata uważa się doręczone" (numer wpisu do rejestru: (...), data wyroku 2010-12-27); "Skutki doręczenia wywołuje także doręczenie Zastępcze, określone w art.138 i 139 kodeksu postępowania cywilnego" (numer wpisu do rejestru: (...), data wyroku: 2010-12-27); M.k pozostawia w aktach pismo ze skutkiem doręczenia, jeżeli Kredytobiorca nie powiadomi M. o zmianie adresu, a wysiane zawiadomienie wróci z, adnotacją "adresat nieznany" lub podobną", (numer wpisu: (...), data wyroku: 2010-12-27). Stosownie do art. 61 Kodeksu cywilnego, oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Tymczasem w/w postanowienia pozwalają przedsiębiorcy na dokonanie wiążącej interpretacji umowy w zakresie uznania, że doszło do skutecznego doręczenia skierowanych do konsumenta oświadczeń przedsiębiorcy, w przypadku zmiany adresu konsumenta wskazanego w umowie. W sytuacji opisanej w zakwestionowanych postanowieniach, konsument może zostać pozbawiony możliwości rzeczywistego zapoznania się z oświadczeniem woli przedsiębiorcy, a jednocześnie narażony będzie na jego skutki. Klauzule o jednakowej treści znalazły się także w § 22 umowy kredytu zawartej przez (...) Bank S.A. z powodami. Powoduje to zatem, że postanowienia te wbrew ustaleniom Sądu I instancji jako abuzywne nie wiązały powodów, a zatem Bank nie mógł uznać za skutecznie doręczoną korespondencję wysyłaną na dotychczasowe znane bankowi adresy powodów. Bank przed wysłaniem do powodów jakiejkolwiek korespondencji miał obowiązek ustalić ich aktualny adres, tym bardziej, że było to możliwe np. w Ewidencji Ludności, ponieważ powodowie dopełnili obowiązku meldunkowego. Z umowy kredytu zawartej w dniu 28 marca 2008 r. nie wynika też aby jej postanowienia zawarte w §22 umowy kredytu zostały z powodami indywidualnie uzgodnione. Bank posługiwał się bowiem wzorami umów i klienci Banku co do zasady nie mieli możliwości ingerencji w treść umowy. Wedle skarżących, nieprawidłowe są także ustalenia Sądu I instancji, że powodowie nie zdołali skutecznie wykazać, że powiadomili Bank o zmianie swojego adresu zameldowania (zamieszkania). Powodowie od samego początku opisywali sposób aktualizowania danych adresowych u pozwanego. Zdaniem powodów, Sąd I instancji bezzasadnie oddalił wniosek dowodowy z nagrań z monitoringu zamontowanego w (...) Banku S.A. na ul. (...) w G., uznając, że fakt pobytu powodów w Oddziale Banku pod koniec sierpnia 2009 r. (w dniu odbioru dowodu osobistego przez powódkę K. O.) nie jest dowodem na to, że powodowie dokonali wówczas zmiany adresu. Wbrew ustaleniom Sądu I instancji fakt pobytu pozwanych w Oddziale Banku na ul. (...) w G. w dniu odebrania przez K. O. dowodu osobistego (data odbioru nowego dowodu osobistego przez powódkę została potwierdzona w zaświadczeniu Urzędu Miejskiego w G. z dnia 28.11.2012 r.) w świetle pozostałego materiału dowodowego zebranego w sprawie (tj. wyjaśnień powodów, zeznań świadków, zaświadczeń z Urzędu Miasta G. z dnia 28.11.2012 r. i z dnia 11.03.2013 r. potwierdzających datę odbioru przez powodów nowych dowodów osobistych, akta księgi wieczystej z których jednoznacznie wynika, że pod koniec sierpnia 2009 r. hipoteka na rzecz banku była już wpisana do księgi wieczystej, itp.) pozwoliłby w sposób nie budzący żadnych wątpliwości ustalić, że powodowie pod koniec sierpnia 2009 r. dokonali w Banku zmiany adresu i złożyli odpis z księgi wieczystej z wpisaną hipoteką. W odpowiedzi na apelację pozwany domagał się jej oddalenia jako oczywiście bezzasadnej oraz zasądzenia od powodów na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, z uwzględnieniem obu instancji. W uzasadnieniu pozwany argumentował, że zgłoszone przez powodów w apelacji zarzuty są bezpodstawne i nie zasługują na uwzględnienie, albowiem rozstrzygnięcie Sądu I instancji jest ze wszech miar prawidłowe, gdyż - wbrew twierdzeniom powodów -zostało wydane zgodnie z przepisami prawa procesowego i materialnego oraz po wnikliwym rozpoznaniu istoty sprawy. Powództwo w niniejszej sprawie zostało oparte o art. 840 § l k.p.c. Zatem zgodnie z art. 843 § 3 k.p.c. powód powinien przytoczyć w pozwie wszystkie zarzuty, jakie w tym czasie mógł zgłosić, pod rygorem utraty prawa korzystania z nich w dalszym postępowaniu. Zatem wywiedziony w apelacji zarzuty nierozpoznania istoty sprawy oparty na twierdzeniu, iż oświadczenia o wypowiedzeniu powodom umowy kredytu zostały złożone z naruszeniem art. 60 k.c. , a także zarzut braku mocy wiążącej § 22 umowy kredytu z uwagi na jego jednostronne narzucenie powodom przez Bank oraz zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które miałyby polegać na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz zarzut obrazy art. 479 ze zn. 49 k.p.c. i tym samym nieuwzględnienie przez sąd I instancji abuzywności postanowień umownych, w tym w/w § 22 umowy kredytu , nie znalazły się w treści pozwu, winny więc być objęte prekluzją procesową. Zarzuty te, choć znalazły się w treści apelacji, nie mają charakteru polemiki z uzasadnieniem wyroku Sądu I instancji, lecz są w istocie swej próbą przemycenia do postępowania apelacyjnego okoliczności uzasadniających żądanie pozwu, a zatem tylko możliwych do przytoczenia w pozwie, pod rygorem ich pominięcia w dalszym toku postępowania.. Wypowiedzenie przez Bank umowy kredytu było zgodne z obowiązującą wówczas ustawą z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim ( Dz. U. 2001.100.1081), która w przepisie art. 14 stanowiła, że „ jeżeli konsument nie zapłacił w terminach określonych w umowie pełnych rat kredytu za co najmniej dwa okresy płatności, kredytodawca może wypowiedzieć umowę po uprzednim wezwaniu konsumenta, w trybie określonym w umowie kredytowej, do zapłaty zaległych rat kredytu lub ich części w terminie nie krótszym niż 7 dni od otrzymania wezwania pod rygorem wypowiedzenia umowy. Termin wypowiedzenia umowy nie może być krótszy niż 30 dni." A zatem, stosownie do zapisów art. 14 powołanej powyżej ustawy przed wypowiedzeniem umowy kredytu koniecznym było wysyłanie do kredytobiorców wezwania do zapłaty, które to wezwanie musiało zawierać wyraźna wzmiankę, że skutkiem nieuregulowania zaległości we wskazanym terminie będzie wypowiedzenie umowy. Dopiero po bezskutecznym upływie siedmiodniowego terminu od otrzymania przez kredytobiorcę wezwania, Bank miał prawo wypowiedzieć umowę kredytu. Zdaniem pozwanego, w świetle w/w ustawy, jak również w świetle k.c. nie ma żadnych przeszkód prawnych, aby wezwanie do zapłaty wraz z wypowiedzeniem umowy kredytu zawarte było w jednym dokumencie (wypowiedzenie umowy jest wówczas dokonane pod warunkiem zawieszającym). Dlatego też pisma Banku z dnia 21.09.2009 r. i z dnia 18.09.2009 r. zawierają łącznie: wezwanie kredytobiorców do spełnienia świadczenia w oznaczonym terminie oraz wypowiedzenie umowy kredytu. Takie rozwiązanie jest prawidłowe i skuteczne pod względem prawnym i nie stanowi naruszenia art. 60 k.c. - co odzwierciedla stanowisko Sądu I instancji zajęte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Zarzut nieustalenia przez Sąd I instancji, czy osoby podpisane pod ostatecznymi wezwaniami do zapłaty z dnia 21.09.2009 r. i z dnia 18.09.2009 r. były umocowane do składania oświadczeń woli w imieniu powoda o wypowiedzeniu umowy kredytu również nie został sformułowany w pozwie, a powodowie w toku postępowania przed Sądem I instancji nigdy go nie podnosili i nie kwestionowali umocowania osób, które podpisały niniejsze pisma. Wobec powyższego , zgodnie z art. 843 § 3 k.p.c. objęty jest prekluzją procesową. Sąd I instancji dokonując oceny dowodów zebranych w toku postępowania - wbrew twierdzeniom powodów - prawidłowo ustalił, że pisma z dnia 21.09.2009 r. i z dnia 18.09.2009 r. zawierające wypowiedzenie umowy kredytu zostały powodom doręczone skutecznie, były prawidłowo awizowane i powodowie mieli możliwość zapoznania się z ich treścią . Doręczenia te były bowiem dokonane zgodnie z art. 61 k.c. W kontekście postanowień wzorców stosowanych przez Bank, pozwany pragnie podkreślić, że do obowiązków klienta wyraźnie wymienionych w umowie należy powiadamianie Banku o każdej zmianie danych osobowych, a w szczególności o zmianie adresu zamieszkania. Co do kwestii adresu, na jaki składane jest oświadczenie woli, w doktrynie przyjmuje się, że jeśli adresat wskazał oświadczającemu jakieś miejsce (najczęściej adres), oświadczenie skierowane w to miejsce uważa się nie tylko za prawidłowo doręczone, ale złożone nawet wówczas, gdy adresat oświadczenia swój adres zmienił, nie informując oświadczającego, /tak: P. Machnikowski, komentarz do art. 61 k.c., w „Kodeks cywilny, Komentarz", pod red. E. Gniewka, C.H. Beck, 2006, str. 144/ Prawo bankowe nie reguluje samodzielnie kwestii skutecznego doręczenia oświadczenia, należy więc odwołać się do ogólnego przepisu kodeksu cywilnego dotyczącego składania oświadczeń woli (art. 61 § 1), który stanowi, że „Oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła się zapoznać z jego treścią." Interpretując powyższy przepis, należy przychylić się do zdania Sądu Najwyższego, wyrażonego w wyroku z dnia 16 lutego 2005 r., sygn. akt I PK 177/2004, w którym stwierdził, iż „z art. 61 k.c. wynika (...), że dla złożenia oświadczenia woli nie jest konieczne zapoznanie się z nimi przez adresata. (...) Istotna i wystarczająca jest sama możliwość zapoznania się." Odnośnie momentu złożenia oświadczenia woli, to zgodnie z poglądem Sądu Najwyższego, wyrażonym w wyroku z dnia 15 stycznia 1990 r., sygn. akt ICR 1410/89, ,,(...)jeżeli treść oświadczenia woli składanego innej osobie zawarta jest w piśmie przesłanym pocztą, a przesyłka - wobec niemożności doręczenia -pozostawiona zostanie w urzędzie pocztowym z powiadomieniem o tym adresata, dojście oświadczenia do wiadomości tej osoby w rozumieniu art. 61 k.c. następuje z chwilą doręczenia pisma w dniu przyjętym analogicznie do daty doręczenia pisma sądowego w trybie art. 139 § l k.p.c". Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje: Apelacja powodów zasługuje na uwzględnienie. Słusznie skarżący zarzucają naruszenie przede wszystkim prawa materialnego, tj. przepisu art. 60 k.c. Punktem wyjścia dla oceny zasadności zarzutów apelacji jest analiza oświadczenia pozwanego banku z dnia 18 i 21 września 2009 r. kierowanego do powodów. Jako tytuł tego oświadczenia pozwany wskazał: „ostateczne wezwanie do zapłaty”. § 15 umowy o kredyt udzielony powodom przewidywał podjęcie przez pozwanego tzw. działań upominawczych, z wypowiedzeniem umowy włącznie (§ 15 ust. 1 umowy), w przypadku naruszenia umowy przez powodów (w tym także w przypadku braku realizowania opłat rat kredytowych). Ust. 3 § 15 umowy kredytu stanowi, że okres wypowiedzenia umowy wynosi 30 dni i liczy się od dnia doręczenia wypowiedzenia kredytobiorcy. Następnego dnia po upływie okresu wypowiedzenia wszelkie zobowiązania wynikające z umowy stając się wymagalne (§ 15 ust. 4 umowy). W ocenie pozwanego, oświadczenia powyższe stanowią wypowiedzenie powodom umowy kredytowej, a jako takie legły u podstaw wystawienia przeciwko nim bankowego tytułu egzekucyjnego. W ocenie Sądu Apelacyjnego, pozwany nie wyczerpał w całości postępowania upominawczego przewidzianego w § 15 umowy. Treść oświadczeń z dnia 18 i 21 września 2009 r. skłania do wniosku, że stanowiły one, zgodnie z ich tytułem, wezwania do zapłaty. Wbrew stanowisku pozwanego, nie stanowią one jednocześnie oświadczenia o wypowiedzeniu umowy kredytu. Zgodnie z treścią przepisu art. 60 k.c., z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej (oświadczenie woli). W przepisie powyższym ustawodawca wskazuje na oświadczenia woli składane innej osobie (kierowane do ściśle określonej osoby), które obejmują nie tylko oświadczenia składane w ramach dwu- lub wielostronnych czynności prawnych (np. oferta zawarcia umowy), lecz także w ramach jednostronnych czynności prawnych, które najczęściej wymagają złożenia oświadczenia indywidualnie oznaczonej osobie (np. wypowiedzenie umowy); w doktrynie przyjmuje się, że oświadczenie woli "ma być złożone innej osobie" wtedy, gdy kształtuje ono lub wpływa na sytuację prawną innej osoby, a zwłaszcza gdy bez jej udziału czynność prawna w ogóle nie może dojść do skutku (Z. Radwański (w:) System prawa prywatnego, t. 2, 2002, s. 296); Andrzej Janiak LEX) Przepis art. 60 k.c. pozostawia swobodę w doborze zachowania, stawiając tylko jeden wymóg – jego zrozumiałości, możliwości ustalenia przez odbiorcę jego sensu (vide Kodeks cywilny, Tom I komentarz do artykułów 1- 534 pod redakcją prof. E. Gniewska, Wydawnictwo C.H. BECK, Warszawa 2004) W pismach z dnia 18 i 21 września 2009 r. pozwany podał, że „…w przypadku braku spłaty zadłużenia w określonym terminie, pismo niniejszej traktować należy jako wypowiedzenie umowy przez Bank…” Takie oświadczenie woli pozwanego banku nie daje jasności, co do jego sensu. Wiadomym jest, że pozwany wezwał powodów do zapłaty. Dalsza natomiast cześć tych oświadczeń nie pozwala na wyprowadzenie wniosku, że znajduje się w nich także element wypowiedzenia umowy. Z tak sformułowanego oświadczenia pozwanego, nie sposób wywnioskować chociażby tego, w jakiej dacie umowa ulega rozwiązaniu, tj. w jaki sposób liczyć należy okres jej wypowiedzenia. Jasny i jednoznaczny w omawianych pismach pozwanego jest jedynie przekaz obejmujący informację w zakresie wezwania powodów do zapłaty, a także w zakresie terminu w jakim kredytobiorcy obowiązani są spełnić swoje świadczenie. Na marginesie należy zauważyć, że zachodziłaby wątpliwość, czy umowa nadal wiąże strony w przypadku częściowej zapłaty należności, albo w przypadku zapłaty żądanej kwoty przez powodów i błędnego jej zarachowania (gdyby środki pieniężne nie dotarły na właściwe konto), itd… Ponadto to, wbrew zapisom umowy, pozwany nie zastosował kolejności oświadczeń kierowanych do powodów, tzn. poprzez, w pierwszej kolejności wezwanie powodów do zapłaty, a w przypadku upływu zakreślonego terminu – złożenie jednoznacznego oświadczenia o wypowiedzeniu umowy kredytowej. Takie zachowanie pozwanego stanowi także naruszenie art. 75 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku niedotrzymania przez kredytobiorcę warunków udzielenia kredytu albo w razie utraty przez kredytobiorcę zdolności kredytowej bank może obniżyć kwotę przyznanego kredytu albo wypowiedzieć umowę kredytu. Termin wypowiedzenia, o którym mowa w ust. 1, o ile strony nie określą w umowie dłuższego terminu, wynosi 30 dni, a w razie zagrożenia upadłością kredytobiorcy - 7 dni. (art. 75 ust. 2) Sąd Apelacyjny rozważał także, czy omawiane oświadczenia stanowią, jak argumentował pozwany, wypowiedzenie umowy z zastrzeżeniem warunku. Art. 89 k.c. stanowi bowiem, że z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych albo wynikających z właściwości czynności prawnej, powstanie lub ustanie skutków czynności prawnej można uzależnić od zdarzenia przyszłego i niepewnego (warunek). Wprowadzenie do treści czynności prawnej zastrzeżenia o cechach warunku jest ogólnie dopuszczalne na zasadzie autonomii woli stron (swobody czynności prawnych). Warunek zamieszczony w treści czynności prawnej należy do postanowień podmiotowo istotnych ( accidentalia negotii) takiej czynności (Z. Radwański (w:) System prawa cywilnego, t. I, 1985, s. 538; J. Krauss, Glosa do uchwały SN z dnia 5 grudnia 1991 r., III CZP 128/91, PS 1992, nr 11-12, s. 117; J. Gołaczyński, Glosa do wyroku SN z dnia 29 maja 2000 r., III CKN 246/00, OSP 2001, z. 5, poz. 69; J. Strzebińczyk (w:) E. Gniewek, Komentarz, 2006, s. 229). Przepisy kodeksu cywilnego (art. 89 i 94 k.c.) pozwalają wyróżnić następujące rodzaje warunków: 1) warunek zawieszający; 2) warunek rozwiązujący; 3) warunek niemożliwy; 4) warunek przeciwny ustawie lub zasadom współżycia społecznego (warunek zabroniony). Ponadto doktryna, mając na uwadze różną charakterystykę zdarzeń przyszłych i niepewnych, wyodrębnia jeszcze inne, pozanormatywne klasyfikacje warunku, a mianowicie: 5) warunki dodatnie (pozytywne); 6) warunki ujemne (negatywne); 7) warunki zależne od przypadku; 8) warunki zależne od woli stron lub od osoby zainteresowanej (tzw. warunki potestatywne); 9) warunki częściowo zależne od woli stron lub osoby zainteresowanej. Przez warunek zawieszający rozumie się zastrzeżenie, które uzależnia powstanie skutków czynności prawnej od zaistnienia określonego zdarzenia przyszłego i niepewnego, a przez warunek rozwiązujący - zastrzeżenie, które uzależnia ustanie skutków czynności prawnej od takiego zdarzenia (por. wyr. WSA w Warszawie z dnia 14 stycznia 2008 r., V SA/Wa 1825/07, Lex nr 479292). Teoria prawa cywilnego dopuszcza istnienie tzw. warunku potestatywnego (si voluero), uzależniającego skuteczność czynności prawnej od tego, czy strona zechce wykonać świadczenie. (vide System prawa cywilnego tom I część ogólna pod redakcją Stefana Grzybowskiego, Polska Akademia Nauk, Instytut Państwa i Prawa, 1985 ) Doktryna zasadniczo akceptuje i uznaje za prawnie doniosłe tzw. warunki potestatywne w ścisłym tego słowa znaczeniu ( condicio potestativa), a więc warunki uzależniające skuteczność czynności prawnej od zdarzenia przyszłego i niepewnego, na którego ziszczenie zainteresowana osoba lub osoba trzecia ma wprawdzie wpływ, ale samo zdarzenie przyjęte w treści warunku ma charakter zewnętrzny (odrębny) względem stosunku prawnego wynikającego z dokonywanej czynności prawnej (por. S. Grzybowski (w:) System prawa cywilnego, t. I, 1974, s. 518; Z. Radwański (w:) System prawa prywatnego, t. 1, s. 275; M. Pazdan (w:) K. Pietrzykowski, Komentarz, t. I, 2008, s. 445). Wedle pozwanego, taki właśnie charakter ma warunek zawarty w omawianym oświadczeniu. W odpowiedzi na apelację wyjaśnia on bowiem, że złożył pozwanym oświadczenie woli pod warunkiem (potestatywnym) zawieszającym. W ocenie Sądu Apelacyjnego, informacja dotycząca wypowiedzenia umowy o kredyt, znajdująca się w oświadczeniu pozwanego z dnia 18 i 21 września 2009 r. nie stanowi oświadczenia z zastrzeżeniem warunku w rozumieniu art. 89 k.c. W literaturze przedmiotu i w orzecznictwie wskazuje się, że ustawowym zakazem czynności warunkowych objęte są jednostronne czynności prawokształtujące (np. wypowiedzenie stosunku cywilnoprawnego) (vide Kodeks cywilny, Tom I komentarz do artykułów 1- 534 pod redakcją prof. E. Gniewska, Wydawnictwo C.H. BECK, Warszawa 2004) Jak trafnie zauważył Andrzej Janiak (komentarz do art. 89 k.c. , LEX), w przepisie art. 89 k.c., z jednej strony potwierdzona została ogólna zasada dopuszczająca ustanowienie warunku w każdej czynności prawnej, z drugiej natomiast wskazane zostały jej ograniczenia (wyjątki). Pierwsza grupa ograniczeń to wyjątki wynikające z ustawy. Obejmuje ona czynności prawne, w odniesieniu do których ustawodawca w odpowiednich przepisach wprost wyraził zakaz dokonywania ich pod warunkiem (np. art. 157 § 1, art. 962, 1018 § 1 k.c.). Druga grupa to wyjątki wynikające z właściwości czynności prawnych. Jest ona trudniejsza do ustalenia z uwagi na nieostre kryterium wyróżnienia, które może powodować wątpliwości oraz spory interpretacyjne. Można ogólnie powiedzieć, że chodzi tu o takie czynności prawne, które nie znoszą chwiejności i wymagają od razu stabilnego uregulowania (Z. Radwański (w:) System prawa cywilnego, t. I, 1985, s. 544). W doktrynie podjęto próbę sklasyfikowania takich czynności (Z. Radwański (w:) System prawa cywilnego, t. I, 1985, s. 544 i n. oraz tenże (w:) System prawa prywatnego, t. 1, s. 279 i n.; J. Strzebińczyk (w:) E. Gniewek, Komentarz, 2006, s. 230 i tam podana literatura), wymieniając następujące ich kategorie: 1) czynności mające wpływ na kształtowanie stanu cywilnego człowieka (np. zawarcie małżeństwa, uznanie i przysposobienie dziecka); 2) małżeńskie umowy majątkowe (intercyzy); 3) co do zasady jednostronne czynności prawne kształtujące sytuację prawną innego podmiotu (np. uchylenie się od skutków złożonego oświadczenia woli); 4) czynności procesowe; 5) co do zasady czynności prawne zmierzające do utworzenia podmiotów prawa (osób prawnych lub jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej). Dominuje pogląd, że wypowiedzenie umowy, jako jednostronne świadczenie woli o charakterze prawokształtującym, nie może być złożone z zastrzeżeniem warunku w rozumieniu art. 89 k.c. Pozostawałoby to w sprzeczności z istotą tego rodzaju czynności, której celem jest definitywne uregulowanie łączącego strony stosunku prawnego. Kłóciłoby się z tym uzależnienie takiego skutku od zdarzenia przyszłego i niepewnego, na który strony nie mają wpływu (wyr. SA w Poznaniu z dnia 20 maja 2008 r., I ACa 316/08, Lex nr 446159; J. Skąpski, Glosa do wyroku SN z dnia 20 czerwca 2001 r., I PKN 474/00, OSP 2003, z. 10, poz. 130). (Andrzej Janiak, komentarz do art. 89 k.c., LEX). Artykuł 89 k.c. nie określa konsekwencji zastrzeżenia w treści czynności prawnej warunku, mimo zakazu ze względu na właściwość tej czynności. W tej sytuacji oceny skutków naruszenia art. 89 k.c. należy dokonać na podstawie art. 58 § 1 i 3 k.c. (wyr. SN z dnia 29 kwietnia 2009 r., II CSK 614/08, Lex nr 503207, z glosami aprobującymi M. Sieradzkiej, LEX/el. 2009 i D. Opalskiej, Pr. Sp. 2011, nr 9, s. 56 i n. oraz glosą częściowo krytyczną J. Turłukowskiego, Glosa 2011, nr 1, s. 40 i n.). Mając powyższe argumenty na uwadze, Sąd Apelacyjny doszedł do przekonania, że pozwany nie złożył powodom oświadczenia o wypowiedzeniu umowy, ani jako oświadczenia warunkowego, ani też jako oświadczenia bezwarunkowego. Dlatego też pozwany nie miał podstaw do wystawienia bankowego tytułu egzekucyjnego, będącego podstawą kwestionowanego tytuły wykonawczego. Już choćby dotychczasowe argumenty uzasadniają zmianę zaskarżonego wyroku we wnioskowanym w treści apelacji powodów zakresie. W uzupełnieniu powyższych uwag, pomimo przyznania słuszności zarzutom powodów w powyższym zakresie, w ocenie Sądu Apelacyjnego, nie jest trafny zarzut nierozpoznania przez Sąd Okręgowy istoty sprawy. Sąd ten bowiem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyjaśnił, że wedle jego oceny, podstawą uznania pism pozwanego z dnia 18 i 21 września 2009 r. za oświadczenia o wypowiedzeniu powodom umowy kredytu jest treść tej właśnie umowy. Zdaniem Sądu Okręgowego, działania pozwanego odpowiadały zapisom umowy stron, która pozwalała na rozwiązanie stosunku prawnego z powodami w sposób przyjęty przez pozwanego. Meritum sporu stron zatem zostało przez Sąd I instancji rozpoznane, chociaż w odmienny sposób, niż dokonał tego Sąd II instancji. Niezależnie od powyższych rozważań, należy zauważyć, że trafne są także uwagi skarżących dotyczące klauzul abuzywnych, znajdujących się na liście niedozwolonych klauzul, zgodnie z orzeczeniami Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w W.. Jak wynik z rejestru klauzul niedozwolonych Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (http://www.uokik.gov.pl/rejestr_klauzul_niedozwolonych2.php), znalazły się na min następujące klauzule, które pozwany umieszcza w treści umów ze swoimi klientami: - Numer wpisu: (...), data wyroku: 2010-12-27 (...) BANK Spółka Akcyjna w W. "Pisma wysyłane przez M. pod ostatni, znany M. adres Kredytobiorcy awizowane a nie odebrane przez adresata uważa sie za doręczone"; - Numer wpisu: (...) data wyroku: 2010-12-27 (...) BANK Spółka Akcyjna w W. "Skutki doręczenia wywołuje także doręczenie zastępcze, określone w art.138 i 139 kodeksu postępowania cywilnego"; -Numer wpisu: (...) data wyroku: 2010-12-27 (...) BANK Spółka Akcyjna w W. "M. pozostawia w aktach pismo ze skutkiem doręczenia, jeżeli Kredytobiorca nie powiadomi M. o zmianie adresu, a wysłane zawiadomienie wróci z adnotacją "adresat nieznany" lub podobną". Postanowienia umowy stron zawarte w § 22 znajdują się zatem w powyżej wskazanym rejestrze klauzul niedozwolonych, co czyni je częściowo bezskutecznymi, a polega to na tym, że postanowienie umowne uznane za niedozwolone staje się bezskuteczne ( verba legis „nie wiąże" – art.
Innymi słowy „brak związania" postanowieniem umownym na skutek uznania go za niedozwolone nie oznacza nieważności czy bezskuteczności umowy w całości, a jedynie w określonym zakresie (art.
Bezskuteczność niedozwolonych klauzul następuje ex lege i ex tunc, a w ich miejsce wchodzą odpowiednie przepisy dyspozytywne. Ponieważ sankcja bezskuteczności następuje ipso iure, nie ma konieczności wytaczania jakiegokolwiek powództwa ustalającego w tym względzie. Każda ze stron może wytoczyć jednak powództwo na podstawie art. 189 k.p.c., celem uniknięcia kontrowersji czy sporów w przyszłości (por. K. Zagrobelny (w:) Kodeks..., s. 624; M. Bednarek (w:) System..., s. 666). Agnieszka Rzetecka-Gil Komentarz do art.385
są spóźnione. Podzielając stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w Wyroku z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie CSK 347/12 (LEX nr 1381043) należy podkreślić, że obowiązkiem sądu drugiej instancji, wynikającym z art. 378 § 1 k.p.c., jest nie tylko rozpoznanie zarzutów podniesionych w apelacji, lecz szerzej rozpoznanie, w granicach zaskarżenia, sprawy. Nakłada to na sąd drugiej instancji obowiązek dokonania własnych ustaleń faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i poddanie ich ocenie prawnej przez pryzmat mających zastosowanie właściwych przepisów prawa materialnego. Podobnie wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 maja 2013 r. wydanym w sprawie II CNP 72/12 (LEX nr 1360205), wyjaśniając nadto, że Sąd II instancji - bez względu na stanowisko stron - powinien zastosować właściwe przepisy prawa materialnego, a tym samym usunąć ewentualne błędy prawne sądu pierwszej instancji, niezależnie od tego, czy zostały one wytknięte w apelacji. Istota przyjętego w polskim procesie cywilnym modelu apelacji pełnej polega na tym, że sąd drugiej instancji ma pełną swobodę jurysdykcyjną, ograniczoną jedynie granicami zaskarżenia.(wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2013 r. w sprawie IV CSK 565/12, LEX nr 1324321) Reasumując dotychczasowe rozważania, Sąd Apelacyjny doszedł do przekonania, że z powodów powyżej wskazanych trafne są zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 60 i 61 k.c., art.
Sąd Okręgowy bowiem niewłaściwie przepisy te zastosował, uznając, że pozwany złożył powodom oświadczenie o wypowiedzeniu umowy kredytu, a także, że na podstawie abuzywnych klauzul zawartych w § 22 umowy stron, był uprawniony do zastosowania przepisów kodeksu postępowania cywilnego regulujących tzw. doręczenie zastępcze, uznając, że pisma kierowane do powodów zostały im w sposób prawidłowy doręczone. Zważywszy na powyższe, trafne także okazały się niektóre zarzuty naruszenia prawa procesowego, tj. głównie przepisu art. 233 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy, w świetle dotychczasowych uwag, nie dokonał właściwej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Ma to odniesienie przede wszystkim do błędnego przyjęcia, że pisma pozwanego z dnia 18 i 21 września 2009 r., poza oświadczeniem Banku stanowiącym wezwanie powodów do zapłaty, stanowią także wypowiedzenie im umowy o kredyt. W tym właśnie znaczeniu, Sąd Okręgowy naruszył przepis art. 233 § 1 k.p.c. Nie są natomiast trafne zarzuty apelacji, w zakresie naruszenia przez Sąd Okręgowy art. 217 § 2 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. poprzez bezzasadne oddalenie wniosków dowodowych powodów z nagrań monitoringu zamontowanego w oddziale pozwanego z G. przy ul. (...). Decyzja Sąd Okręgowego była słuszna, bowiem z nagrań tych, wbrew twierdzeniom powodów można jedynie ustalić ich obecność z oddziale pozwanego, nie zaś cel tych wizyt. W szczególności z dowodu takiego nie można ustalić precyzyjnie wnioskowanych przez powodów okoliczności, świadczących o tym, że składali w banku określone dokumenty (w tym odpis księgi wieczystej, czy też kopie dowodów osobistych). Także fakt wydania im przez stosowny urząd nowych dowodów osobistych nie jest równoznaczny z przyjęciem, że powodowie o nowych danych osobowych powiadomili pozwanego. Podobnie nie jest trafny zarzut naruszenia przepisu art. 328 § 2 k.p.c. Sąd Okręgowy bowiem, o czym była już mowa powyżej, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyjaśnił powody, dla których uznał pisma pozwanego z dnia 18 i 21 września 2009 r. za jego oświadczeniu o wypowiedzeniu powodom umowy kredytowej. Brak jest także podstaw do przyjęcia, że Sąd Okręgowy naruszył przepis art. 102 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie wobec powodów. Ugruntowane w tej materii orzecznictwo wskazuje, że dobrodziejstwo wynikające z tego przepisu pozostaje do uznania sądu orzekającego, zaś jego zastosowanie nie może opierać się li i jedynie na okolicznościach uzasadniających zwolnienie strony od kosztów sądowych. W ocenie Sądu Apelacyjnego, wobec powodów nie zachodziły nadzwyczajne okoliczności uprawniające Sąd I instancji do zastosowania omawianego przepisu. W konsekwencji powyższych rozważań, w ocenie Sądu Apelacyjnego, w okolicznościach niniejszej sprawy, spełnione zostały przesłanki wskazane w przepisie art. 840 § 1 pkt. 1 k.p.c. Powodowie bowiem skutecznie podważyli twierdzenie pozwanego, że dokonał on wypowiedzenia umowy kredytowej. Skoro zatem umowa ta nie została skutecznie wypowiedzenia, pozwany nie miał podstaw do wystawienia w dniu 4 listopada 2010 r. bankowego tytułu egzekucyjnego nr (...), któremu następnie Sąd Rejonowy Gdańsk-Południe w Gdańsku nadał klauzulę wykonalności. Dlatego też należało zmienić zaskarżony wyrok stosując przepis art. 386 § 1 k.p.c. orzekając jak w pkt. I podpunkt 1 wyroku. W konsekwencji powyższego rozstrzygnięcia konieczna była także zmiana zaskarżonego wyroku w zakresie kosztów postepowania. Sąd Apelacyjny orzekł, jak w pkt. I podpunkt 2) wyroku stosując zasadę odpowiedzialności za wynik sprawy wyrażoną w art. 98 i nast. k.p.c., mając także na uwadze § 6 pkt. 6) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej prze radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Orzekając, jak w pkt. II wyroku Sąd Apelacyjny miał na uwadze przepis art. 98 k.p.c. oraz art. 391 § 1 k.p.c. uwzględniając fakt, że powodowie w toku postępowania przed Sądem I instancji uiścili część opłaty od pozwu w wysokości 700 zł. Kwota zatem ujęta w pkt. II wyroku stanowi sumę opłaty od pozwu oraz opłaty od apelacji (powodowie uzyskali zwolnienie od kosztów sądowych w tym zakresie - k. 407) – 9 721 zł. plus 9 721 zł., po odjęciu od nije kwoty 700 zł. uiszczonej przez powodów tytułem części opłaty od pozwu (k. 56), pozostała kwota orzeczona w pkt. II wyroku. Orzekając w zakresie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym, Sąd Apelacyjny miał na uwadze przedstawioną powyżej zasadę odpowiedzialności za wynik sporu (art. 98 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.), a także treść § 6 pkt. 6) w zw. z 12 ust. 1 pkt. 2) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej prze radcę prawnego ustanowionego z urzędu.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.