II AKa 2/22

UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt II AKa 2/22 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1

1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 0.11.
2. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej przy Krajowej Radzie Komorniczej w W. z dnia (...) 0.11.
3. Podmiot wnoszący odwołanie ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☐ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☒ obwiniony 0.11.
4. Granice zaskarżenia 0.11.3.
5. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.11.3.
6. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego obwinionemu ☒ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.11.
7. Wnioski ☒ uchylenie ☒ zmiana
8. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 0.12.
9. Ustalenie faktów 0.12.1.
10. Fakty uznane za udowodnione Lp. Obwiniony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX 0.12.1.
11. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Obwiniony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX 0.12.
12. Ocena dowodów 0.12.2.
13. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX 0.12.2.
14. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX . STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut 1
15. brak zbadania i wykazania przez Komisję Dyscyplinarną obwinionemu winy,
16. brak merytorycznego stanowiska Komisji Dyscyplinarnej w zakresie wszystkich podniesionych przez obwinionego okoliczności wykluczających winę u w zakresu wszystkich przedstawionych przez niego dokumentów, pominięcie w tym zakresie wniosków dowodowych zgłoszonych przez obwinionego w toku postępowania przed Komisją Dyscyplinarną,
17. częściowe przypisanie odpowiedzialności dyscyplinarnej za czyn, który nie jest objęty odpowiedzialnością dyscyplinarną komornika sądowego określoną w ustawie obowiązującej w chwili jego popełnienia i tym samym naruszenie zasady nullum crimen sine lege. ☐ zasadny ☒ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Dla „ oczyszczenia przedpola” wyjaśnić na wstępie należy, iż obwiniony w zarzutach sformułowanych w pkt 1 i 2 odwołania zdaje się mylić kwestie prawidłowości postępowania organu orzekającego w pierwszej instancji i poprawności sporządzonego uzasadnienia. Tymczasem jeśli chodzi o pierwszą z tych kwestii, to stwierdzić trzeba, iż Komisja Dyscyplinarna procedując na dwóch terminach rozprawy, umożliwiła obwinionemu złożenie wszelkich wniosków dowodowych i przeprowadziła dowód z przedstawionych przez niego dokumentów. Żaden wniosek dowodowy obwinionego nie pozostał bez rozpoznania, żadnego też nie oddalono. Tym samym nie sposób uznać, że postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie było niekompletne, zresztą w pisemnym uzasadnieniu odwołania obwiniony nie wskazał żadnego konkretnego dowodu, o który wnioskował i którego Komisja nie przeprowadziła. Także treść zapadłego w I instancji orzeczenia nie nasuwa żadnych wątpliwości w tym sensie, że jest to orzeczenie przesądzające winę obwinionego odnośnie wszystkich zarzucanych mu czynów. Zupełnie czym innym jest natomiast poprawność sporządzonego przez Komisję Dyscyplinarną uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia i w tym zakresie w znacznej części podzielić należy zastrzeżenia sformułowane przez odwołującego. Uzasadnienie orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej zgodnie z odesłaniem zawartym w art. 223 ust. 2 ustawy o komornikach sądowych powinno odpowiadać wymogom określonym w art. 424§1 i 2 k.p.k. Powinno zatem zawierać wskazanie, jakie fakty organ orzekający uznał za udowodnione lub nieudowodnione, na jakich w tej mierze oparł się dowodach i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych, a także wyjaśnienie podstawy prawnej orzeczenia, a wreszcie – okoliczności, które organ miał na względzie przy wymiarze kary. Nie budzi wątpliwości, iż uzasadnienie orzeczenia zapadłego w niniejszej sprawie wymogom tym nie czyni zadość. Komisja Dyscyplinarna ograniczyła się do przedstawienia w nim treści wniosku Rzecznika Dyscyplinarnego przy K., linii obrony obwinionego oraz podsumowania, że w ocenie organu orzekającego wina obwinionego nie budzi wątpliwości; jedynie część uzasadnienia dotycząca wymiaru kary zawiera odpowiednią argumentację w rozumieniu art. 424§2 k.p.k. Próżno natomiast szukać w tym dokumencie własnych ustaleń faktycznych Komisji czy oceny dowodów, zwłaszcza przedłożonych przez obwinionego. Ustawodawca w art. 455a k.p.k. zakazuje uchylenia orzeczenia z tego powodu, że jego uzasadnienie nie spełnia wymogów określonych w art. 424 k.p.k. Jak w związku z tym wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. III KS 10/17, Prok. i Pr. 2018/1/10, „ sąd odwoławczy może uchylić orzeczenie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania wyłącznie w przypadkach: - stwierdzenia bezwzględnej przyczyny odwoławczej; - niemożności zmiany wyroku z powodu reguły ne peius, - konieczności przeprowadzenia przewodu sądowego w całości. Przyczyną wydania wyroku kasatoryjnego nie mogą być braki materiału dowodowego, a także braki argumentacji zawartej w uzasadnieniu wyroku sądu pierwszej instancji”. W rozpatrywanej sprawie żadna z takich okoliczności nie występuje – brak jest bezwzględnych przyczyn odwoławczych (nie wskazuje na nie także odwołujący), nie zachodzi potrzeba przeprowadzenia przewodu sądowego w całości (obwiniony w ogóle nie wskazuje na potrzebę uzupełnienia postępowania dowodowego w jakimkolwiek zakresie), a także nie zachodzi niemożność zmiany orzeczenia z powodu reguły ne peius. Jak się niespornie przyjmuje, treść przepisu art. 455a k.p.k. świadczy o tym, że uzasadnienie orzeczenia nie decyduje o tym, czy możliwa jest jego kontrola instancyjna. Kontrola taka zawsze jest możliwa i Sąd odwoławczy musi przeprowadzić ją w pełnym zakresie, oczywiście z uwzględnieniem treści art. 434 k.p.k., wyłączającego z uwagi na kierunek odwołania czynienie jakichkolwiek ustaleń na niekorzyść obwinionego. Dokonując takiej kontroli, Sąd Apelacyjny jako punkt wyjścia przyjął, iż uznając winę obwinionego odnośnie wszystkich zarzucanych mu przewinień dyscyplinarnych, Komisja Dyscyplinarna tym samym przyjęła za własne ustalenia Rzecznika Dyscyplinarnego, iż obwiniony: - dopuścił się zawinionego podejmowania czynności z nieuzasadnioną zwłoką odnośnie postępowań w sprawach (...), czym wyczerpać miał znamiona przewinień dyscyplinarnych z art. 222 pkt 4 ustawy o komornikach sądowych, - dopuścił się zawinionego nieterminowego podjęcia czynności, o których mowa w art. 767§5 k.p.c., odnośnie postępowań w sprawach (...), czym wyczerpać miał znamiona przewinień dyscyplinarnych z art. 222 pkt 6 ustawy. Jeśli chodzi o pierwszą grupę zarzutów, stwierdzić należy, iż obwiniony w ramach przyjętej linii obrony nie kwestionował faktu, że we wskazanych w dwóch pierwszych zarzutach sprawach istotnie nie były podejmowane czynności egzekucyjne, zatem okoliczność ta jest niesporna. Treść odwołania obwinionego nakazuje natomiast zbadać, czy niepodejmowanie czynności w tych sprawach może być potraktowane jako zawinione zaniechanie ze strony obwinionego. W związku z tym trzeba zauważyć, iż w tym zakresie obwiniony przedstawił wyjaśnienia oraz dowody z dokumentów. Komisja Dyscyplinarna wprawdzie – jak była już o tym mowa – nie dokonała w pisemnym uzasadnieniu oceny tych dowodów, jednak lektura tego dokumentu wskazuje, że dowodów tych w żaden sposób nie odrzuciła, a wręcz przeciwnie – lektura części dotyczącej uzasadnienia rodzaju kary orzeczonej wobec obwinionego jednoznacznie wskazuje, że organ orzekający uznał te dowody za wiarygodne. Z dowodów tych wynika, że sprawy (...) zgodnie z podziałem czynności przypisane zostały asesorom komorniczym, którzy zobowiązani byli czuwać nad ich przebiegiem, natomiast z uwagi na liczne zmiany kadrowe w kancelarii, przechodziły do decernatów innych asesorów, wymagających dopiero wprowadzenia do zawodu. Sprawy te nie zostały przez asesorów zaliczone do kategorii spraw wymagających podjęcia pilnych czynności. Czynności osobiste obwinionego w tych sprawach ograniczały się do: dokonywania podziału spraw i polecenia ich systematycznego przeglądu osobom prowadzącym. Potwierdzają to w pełni przedstawione przez obwinionego dokumenty, których prawdziwość nie budzi wątpliwości. Jednocześnie poza sporem jest obiektywnie trudna sytuacja prowadzonej przez niego kancelarii, przejętej od poprzednich komorników, z dużą liczbą spraw czynnych i niezakończonych, a do tego borykającej się z problemami kadrowymi. W związku z tymi dowodami Sąd Apelacyjny zważył, iż wprawdzie zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o komornikach sądowych komornik wykonuje osobiście czynności w postępowaniu egzekucyjnym, jednak może zlecić wykonywanie określonych czynności asesorowi komorniczemu (art. 138). Jednocześnie komornik ma obowiązek kontroli wykonywania zadań przez asesora (art. 153 ust. 5). W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości, iż sprawy (...) w zgodzie z tymi unormowaniami przydzielone zostały asesorom, którzy następnie zmieniali się w ich toku. Jednocześnie z przedłożonych odpowiedzi asesorów na pisma nadzorcze obwinionego wynika, że obwiniony sprawował nad tymi czynnościami nadzór poprzez nałożenie obowiązku przeglądu otwartych spraw. W związku z tym stwierdzić trzeba, iż brak czynności w przedmiotowych sprawach może uzasadniać odpowiedzialność z art. 222 pkt 4 ustawy o komornikach sądowych co najwyżej kolejnych asesorów, którzy zgodnie z prawem i wewnętrznym podziałem czynności mieli obowiązek prowadzić czynności egzekucyjne w tych sprawach i którzy także ponoszą odpowiedzialność dyscyplinarną z mocy art. 225 ustawy. Nie można natomiast z tego przepisu pociągnąć do odpowiedzialności samego B. G., który w sposób prawidłowy powierzył te sprawy do prowadzenia asesorom, zatem nie może odpowiadać osobiście za zwłokę w podejmowaniu przez nich czynności (abstrahując już od tego, czy była ona w jakikolwiek sposób usprawiedliwiona, np. charakterem sprawy czy brakiem aktywności wierzycieli). Odpowiedzialność obwinionego odnośnie tych postępowań można w ocenie Sądu Apelacyjnego rozważać co najwyżej w kategoriach przewinienia dyscyplinarnego z art. 222 pkt 7 ustawy, a więc braku nadzoru nad zatrudnionymi asesorami, jednak jest tu zupełnie inne zdarzenie historyczne i przy ograniczeniach postępowania odwoławczego wynikających z zakresu i kierunku odwołania nie ma możliwości, by dokonać takiej zmiany na niekorzyść obwinionego w II instancji. W tym zakresie obwinionemu musiałby być postawiony osobny zarzut przez uprawniony podmiot. Brak takiego zarzutu bezprzedmiotową czyni ocenę, na ile czynności nadzorcze obwinionego względem asesorów były prawidłowe, skoro i tak nie można mu przypisać odpowiedzialności za to w niniejszym postępowaniu. Inaczej natomiast ocenić należy kwestię zawinionego nieterminowego podjęcia czynności, o których mowa w art. 767§5 k.p.c., odnośnie postępowań w sprawach (...) Sama kwestia nieterminowości czynności w tych sprawach w okresach wskazanych w zarzutach zredagowanych przez Rzecznika Dyscyplinarnego jest ponownie niesporna, natomiast jeśli chodzi o kwestię zawinionej odpowiedzialności obwinionego za ten stan rzeczy, to przede wszystkim podkreślić trzeba, iż zgodnie z art. 138 ust. 2 pkt 7 ustawy o komornikach sądowych asesorowi w ramach prowadzonej egzekucji nie wolno dokonywać czynności związanych z nadaniem biegu skardze na czynność komornika, o których mowa w art. 767 § 5 k.p.c., oraz w sprawach, w których przepisy o skardze na czynność komornika stosuje się odpowiednio. Czynności związane z nadaniem biegu skardze obciążają zatem zawsze osobiście komornika, czyli w niniejszej sprawie – obwinionego. Dokonując oceny, czy zaniechania w tych sprawach można ocenić jako zawinione, Sąd Apelacyjny ponownie zdecydował się odwołać do wyjaśnień samego obwinionego i dokumentów przedstawionych przez niego w toku postępowania. W związku z tym zauważyć należało, że sam obwiniony w sporządzonych osobiście pismach adresowanych do Prezesa Sądu Rejonowego P.