(w brzmieniu relewantnym dla rozpoznawanej sprawy), zainteresowanym jest ten, czyje prawa lub obowiązki zależą od rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli osoba taka nie została wezwana do udziału w sprawie przed organem rentowym, sąd wezwie ją do udziału w postępowaniu bądź z urzędu, bądź na jej wniosek lub na wniosek jednej ze stron. Zainteresowanym jest więc tylko ten, czyje prawa lub obowiązki w sferze ubezpieczeń społecznych zależą bezpośrednio od rozstrzygnięcia sprawy (…) O tym, czy konkretna osoba posiada status zainteresowanego ze względu na przedmiot postępowania w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, przesądza nie jej subiektywne przekonanie, ale obiektywna okoliczność, że w danym wypadku prawa lub obowiązki tej osoby "zależą" od rozstrzygnięcia sprawy. Rozstrzygnięcie sprawy powoduje bowiem zmianę w sferze prawnej zainteresowanego. Może ona polegać na zyskaniu prawa bądź jego utracie, albo na pojawieniu się powinności, ewentualnie jej wygaśnięciu (…). Zatem wskazany w omawianym przepisie związek zależności musi mieć charakter bezpośredni, co oznacza, że z samej mocy wydanej decyzji muszą płynąć dla zainteresowanego prawa lub obowiązki wynikające z prawa ubezpieczeń społecznych, które mogą być podtrzymane w wyroku sądu ubezpieczeń społecznych przez oddalenie odwołania (art. 477 14 § 1 k.p.c.) bądź też uchylone przez zmianę decyzji (art. 477 14 § 2 k.p.c.). W konsekwencji tylko wtedy, gdy wynik postępowania prowadzi do stworzenia indywidualnej normy prawnej oddziałującej nie tylko na adresata decyzji, lecz także na inny podmiot, można uznać, że prawa lub obowiązki tego podmiotu zależą od rozstrzygnięcia sprawy. W takiej właśnie sytuacji występuje bezpośrednia zależność, o której mowa w art.
Tak jest na przykład w przypadku decyzji ustalającej pracowniczy tytuł ubezpieczenia społecznego skierowanej do płatnika składek, która wprost kształtuje sytuację prawną pracownika (ubezpieczonego), czy też decyzji ustalającej prawo do renty rodzinnej, która nie może zostać zignorowana przy podziale renty między osoby uprawnione. Podkreślić przy tym należy, że uzasadnienie decyzji ma jedynie objaśnić tok myślenia prowadzący do zastosowania przepisu prawnego w sprawie (taka jest jego rola wynikająca z brzmienia art. 107 § 3 k.p.a.), natomiast konkretyzacja praw i obowiązków wynikających z decyzji administracyjnej dokonuje się w jej rozstrzygnięciu (osnowie). Zatem to nie motywy zawarte w uzasadnieniu decyzji, ale jej osnowa formułuje normę indywidualną, jaką zbudował organ administracyjny stosujący prawo. W konsekwencji wymagany art.
związek bezpośredniej zależności między wydaną decyzją a prawami i obowiązkami danego podmiotu dotyczy osnowy decyzji, a nie z jej motywów przedstawiających ocenę prawną ustalonych okoliczności faktycznych. Z decyzji ustalającej podleganie danej osoby ubezpieczeniom społecznym jako pracownik wynikają prawa i obowiązki w zakresie: zgłaszania do ubezpieczeń społecznych, przebiegu ubezpieczeń społecznych oraz ustalania wymiaru składek i ich poboru (art. 83 ust. 1 pkt 1-3a ustawy systemowej) i dotyczą one odpowiednio ubezpieczonej i wskazanego w decyzji płatnika składek. Z perspektywy obowiązków przypisanych płatnikom składek przez ustawę z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016r. poz. 963 z późn. zm.) decyzja taka rozstrzyga wyłącznie to, czy dany podmiot jest płatnikiem składek (pracodawcą), a nie to, czy jest nim (lub nie) inny podmiot. Jest tak nawet wtedy, gdy w motywach rozstrzygnięcia (uzasadnieniu decyzji) ocenia się status prawny innego podmiotu. Jak wskazano wyżej, uzasadnienie decyzji nie stwarza indywidualnej normy, w rezultacie więc przedmiot przyszłego rozstrzygnięcia sądu, który jest jednym z wyznaczników zarówno prawomocności materialnej wyroku (art. 365 § 1 k.p.c.), jak i powagi rzeczy osądzonej (art. 366 k.p.c.) wyznacza wyłącznie to, co wynika z osnowy decyzji. Sąd Najwyższy przychyla się do poglądu, że stroną jest jedynie osoba uczestnicząca w procesie w tym charakterze, a nie osoba, która powinna lub może być stroną(…)Niemniej jednak nadal warunkiem uzyskania statusu zainteresowanego (strony postępowania) na podstawie postanowienia sądu jest bezpośrednie oddziaływanie rozstrzygnięcia w danym postępowaniu na prawa i obowiązki podmiotu wezwanego do udziału w sprawie. Inaczej rzecz ujmując, dla uzyskania prawa do bycia stroną nie wystarczy sam akt procesowy sądu, ale konieczne jest spełnienie przesłanek kreujących status zainteresowanego. Dlatego formalna decyzja sądu tylko wtedy wywołuje przewidziane w niej skutki (nabycie statusu zainteresowanego jako strony określonej w art.
k.p.c.), gdy ma oparcie w bezpośredniej relacji między przyszłym rozstrzygnięciem a sferą prawną podmiotu wezwanego, stąd wadliwe postanowienie nie może wywołać skutku procesowego i uczynić podmiot nieuprawniony stroną postępowania”. Odnosząc przytoczone uwagi SN do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że po pierwsze skoro decyzja wskazywała jako płatnika składek (...) Spółkę z o.o. w P. i to ta spółka wniosła odwołanie od opisanej decyzji to brak było podstaw prawnych do wskazania w rubrum zaskarżonego wyroku (...) Spółki z o.o. w K. jako odwołującej. Wszakże rzeczona spółka jak wynika z KRS powstała w lutym 2017r. i z oczywistych względów nie była wymieniona w zaskarżonej decyzji oraz nie wnosiła odwołania od tejże decyzji. Spółka ta nie została też formalnie wezwana do udziału w sprawie czy zawiadomiona w trybie art.195 k.p.c., a jedynie zarządzeniem z dnia 26.02.2018r. (k.108, 110) nakazano zawiadomienie jej o terminie wyznaczonej rozprawy po przedłożeniu przez organ rentowy wraz z pismem procesowym umowy wydania-przeniesienia własności przedsiębiorstwa działającego pod firmą (...) Spółka z o.o. w P. na spółkę (...) Spółka z o.o. w K.. Spółka ta też nie złożyła żadnego oświadczenia wskazującego, że przystępuje do sprawy po stronie odwołującej. Tymczasem jak wynika z KRS wg stanu na dzień 6.02.2019r. (...) Spółka z o.o. w P. nadal istnieje, nie została wykreślona z rejestru, brak wpisów o postawieniu jej w stan upadłości, czy wszczęciu postępowania układowego. W tej sytuacji sam fakt zawarcia przez obie spółki w toku procesu umowy przeniesienia własności przedsiębiorstwa nie oznacza, że (...) Spółka z o.o. w K. bez własnej woli stała się stroną odwołującą w rozpatrywanej sprawie i niejako wstecznie adresatem decyzji organu rentowego. Okoliczność, że z treści tej umowy wynika, że spółka (...) stała się stroną w dotychczasowych stosunkach pracy tego nie zmienia, zwłaszcza, że przedmiotem sporu jest to kto był pracodawcą J. K. w okresie od 1.07.2012r. do 31.03.2013r. i tym samym płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne w tym czasie. Sąd Apelacyjny podziela też stanowisko zaprezentowane przez SN w uchwałach III CZP 21/80 (OSNC 1980/11/207) i III CZP 162/95 (OSNC 1996/3/34) oraz w wyroku SA w Katowicach I ACa 937/02 (LEX nr 175230), które zapadły co prawda w nieco innej sytuacji procesowej bo dotyczyły osoby nie wezwanej do udziału w sprawie w charakterze pozwanego ale analizowały sytuację procesową osoby, która została objęta wyrokiem mimo braku warunkujących taki udział w procesie przesłanek. W szczególności Sąd Apelacyjny podziela pogląd, że „Objęcie takiej osoby procesem - poza instytucją jego przekształceń podmiotowych - musi być uważane za nieprawidłowość z punktu widzenia zasad kształtowania procesu w jego elementach podmiotowych.(…) Wadliwość wyraża się w tym, że brak było przesłanek do tego, aby mógł się toczyć proces w określonym zakresie podmiotowym i w konsekwencji brak było podstaw procesowych do zakończenia procesu wyrokiem. Z tej racji też zachodzi nieważność postępowania. Wydany w takich warunkach wyrok - w określonym zakresie podmiotowym - jest wyrokiem nieważnym. Nie może on jednak być traktowany jako tzw. wyrok nie istniejący (sententia non existens). Wydany on bowiem został przez sąd”. Po drugie zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja dotycząca podlegania J. K. obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy o pracę oraz ustalenia płatnika składek na te ubezpieczenia dotyczy bezpośrednio ubezpieczonego i wskazanego w decyzji płatnika składek, tj. Spółki z o.o. (...) w P.. Z perspektywy obowiązków przypisanych płatnikom składek przez ustawę z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych decyzja taka rozstrzyga wyłącznie to, czy dany podmiot jest płatnikiem składek (pracodawcą), a nie to, czy jest nim (lub nie) inny podmiot. Z tego względu nie miały statusu zainteresowanych w sprawie (...) Spółka z o.o. we W. i (...) sp. z o.o. w O.. Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny stwierdził, że Syndykowi Masy Upadłości (...) Sp. z o.o. w O. nie przysługuje status zainteresowanego w sprawie. Z przytoczonych powyżej względów Sąd Apelacyjny na mocy art.386§3 k.p.c. uchylił zaskarżony wyrok w stosunku do (...) spółki z o.o. w K. i umorzył postępowanie z jej udziałem uznając, że wydanie wyroku wobec tego podmiotu było niedopuszczalne oraz uchylił zaskarżony wyrok w pkt 2, w którym orzeczono o kosztach zastępstwa procesowego na rzecz Syndyka Masy Upadłości (...) Sp. z o.o. w O.. Jak już podniesiono apelacja spółki (...) w P. nie jest zasadna. W zakresie jej dotyczącym Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, które Sąd Apelacyjny podziela i przyjmuje za własne. Zapadły wobec niej wyrok należy też ocenić jako trafne i odpowiadające prawu rozstrzygnięcie. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przez Sąd I instancji przepisów art. 227 w zw. z art. 217 § 3 k.p.c. Sąd Apelacyjny stwierdza, że są one chybione, albowiem zebrany w sprawie materiał dowodowy, w zakresie objętym przedmiotem zaskarżonej decyzji, co do którego to zakresu sąd jest związany, pozwalał na merytoryczne rozstrzygnięcie zatem Sąd I instancji mógł pominąć wskazane wnioski dowodowe skarżącej. Brak było także podstaw do zawieszenia postępowania z uwagi na toczące się przed sądem gospodarczym postępowania o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z tzw. umów-porozumień zawartych między skarżącą a spółkami (...) i (...) (...). Wreszcie uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia zawiera wszystkie wymagane elementy. W tej sytuacji Sąd Apelacyjny nie dopatrzył się naruszenia zarzucanych w apelacji przepisów prawa procesowego, które miałyby wpływ na treść rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne Sąd Apelacyjny przyjął za własne, w szczególności co do tego, że J. K., mimo formalnego zawarcia umowy o pracę ze spółką (...) nie był pracownikiem we wskazywanych przez skarżącą spółkach jako agencjach pracy tymczasowej, lecz był pracownikiem zatrudnionym w (...) Sp. z o.o. w P. i to właśnie ten podmiot był zobowiązany do opłacania za niego składek na ubezpieczenie społeczne. Skarżąca nie wykazała, że przy czynieniu tych ustaleń Sąd przekroczył granice swobodnej oceny dowodów zakreślone w art. 233 § 1 k.p.c., w szczególności nie wykazała, aby wnioski wyciągnięte przez Sąd I instancji ze zgromadzonego materiału dowodowego sprzeciwiały się zasadom logicznego rozumowania czy doświadczenia życiowego. Nie zachodzą też zarzucane naruszenia prawa materialnego. Istotnie faktyczny przebieg wykonywania stosunku pracy przez J. K., nawiązanego w czerwcu 2012r. pomiędzy nim a (...) Sp. z o.o., daje podstawy do przyjęcia, że ta spółka w żaden sposób nie realizowała względem niego funkcji pracodawcy, a jej działania ograniczały się jedynie do przekazywania wynagrodzenia, które było wypłacane po sporządzeniu dokumentów stanowiących podstawę jego obliczenia przez spółkę (...). Nadto całokształt efektów świadczonej przez J. K. pracy przypadał skarżącej. Wszelkie czynności, stanowiące przymioty pracodawcy wykonywane były właśnie przez (...) która nie tylko zapewniała zaplecze materialne do prawidłowej realizacji obowiązków pracowniczych J. K., ale również realizowała względem delegowanych pracowników i względem J.K. funkcje kierownicze. Spółka z o.o. (...), a później (...) (...) przez cały okres trwania stosunku pracy J. K. jedynie pełniły wobec niego funkcje kadrowo – płacowe, w żaden sposób nie kontrolując świadczonej przez niego pracy, przy czym funkcja ta ograniczała się jedynie do wypłacania wynagrodzenia. Kierownictwo nad świadczoną przez pracowników (...) pracą sprawował S. P., przy czym w (...) Sp. z o.o. i (...) (...) zajmował on stanowisko kierownika produkcji, takie jak wcześniej przed przejęciem przez te spółki i później po rozwiązaniu umowy ze spółką (...) (...). Wskazać należy, że zainteresowany przez cały okres zatrudnienia z wnioskami o urlop zwracał się do S. P.. Jemu także przedkładał zwolnienia lekarskie i to S. P. wyznaczał mu pracę, którą miał wykonać. Na podstawie takiego stanu faktycznego nie można zatem uznać, że zawarta w czerwcu 2012r. umowa o pracę pomiędzy J. K. a (...) Sp. z o.o. była rzeczywiście wykonywana, gdyż żaden z elementów wskazanych w art. 22 § 1 k.p. pomiędzy tymi podmiotami nie wystąpił. Praca wcale nie była świadczona na rzecz wskazanej spółki z o.o. przy jednoczesnym istnieniu podporządkowania temu podmiotowi. Co do zasady spółka (...), czy (...) jako zarejestrowane agencje pracy tymczasowej mogły oczywiście zatrudniać pracowników tymczasowych. Istotnym jest jednak, czy w rozpoznawanej sprawie konstrukcja zatrudnienia tymczasowego ma zastosowanie. Kwestię takiego zatrudnienia reguluje ustawa z 9 lipca 2003r. o zatrudnieniu pracowników tymczasowych. W rozumieniu tej ustawy pracownikiem tymczasowym jest pracownik zatrudniony przez agencję pracy tymczasowej wyłącznie w celu wykonywania pracy tymczasowej na rzecz i pod kierownictwem pracodawcy użytkownika. Natomiast praca tymczasowa to wykonywanie na rzecz danego pracodawcy użytkownika, przez okres nie dłuższy niż wskazany w ustawie, zadań o charakterze sezonowym, okresowym, doraźnym lub których termin na wykonywanie przez pracowników zatrudnionych przez pracodawcę użytkownika nie byłoby możliwe lub których wykonanie należy do obowiązków nieobecnego pracownika, zatrudnionego przez pracodawcę użytkownika. Słusznie zatem uznał Sąd I instancji, że treść umowy o pracę nawiązanej pomiędzy J. K. a Spółką z o.o. (...) nie odpowiada warunkom wskazanym w art. 13 ustawy o zatrudnianiu pracowników tymczasowych, który stanowi, że umowa o pracę zawarta między agencją pracy tymczasowej a pracownikiem tymczasowym powinna określać strony umowy i datę zawarcia umowy oraz wskazywać pracodawcę użytkownika i ustalony okres wykonywania na jego rzecz pracy tymczasowej, a także warunki zatrudnienia pracownika tymczasowego w okresie wykonywania pracy na rzecz pracodawcy użytkownika. Nadto w okolicznościach rozpoznawanej sprawy przyjęcie, że ubezpieczony podobnie jak inni pracownicy spółki (...) świadczył pracę na rzecz spółek (...)i (...) w ramach pracy tymczasowej prowadziłoby do wniosku, że działalność przedsiębiorstwa (...) w P. opierała się wyłącznie na pracy pracowników tymczasowych zatrudnionych przez agencję, skoro w świetle zapisów porozumienia (k. 142) także pracownicy zatrudnieni u niej przed lipcem 2012r. stali się pracownikami agencji, tj. R., (...) W tych okolicznościach skarżącej nie można przypisać statusu pracodawcy użytkownika, a praca świadczona przez ubezpieczonego nie była pracą tymczasową w rozumieniu art. 2 pkt 3 ustawy o zatrudnieniu pracowników tymczasowych. Ostatecznie zatem uznać należało, że umowa o pracę zawarta przez J. K. z (...) Spółką z o.o. we W. był nieważna a skoro beneficjentem pracy wykonywanej na podstawie tej umowy była od początku (...) Spółka z o.o. w P. to stosunek pracy i stosunek ubezpieczeniowy łączył ubezpieczonego ze spółką (...) i to ten podmiot jest zobowiązany do opłacenia za niego składek. W tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny, wobec bezpodstawności sformułowanych w apelacji zarzutów procesowych oraz materialnych, na podstawie art. 385 k.p.c., orzekł jak w pkt 4 sentencji i oddalił apelację. O kosztach orzeczono kierując się zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania przy czym w zakresie postępowania przed sądem I instancji w pkt 3 na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w związku z uchyleniem wyroku wobec spółki (...), a w pkt 5 w zakresie postępowania w II instancji na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. przy zastosowaniu § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. /-/ SSA M.Żurecki /-/ SSA J.Pietrzak /-/ SSA M.Procek Sędzia Przewodniczący Sędzia ek
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.