kc postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. W myśl art.
kc nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Z kolei wedle art. 385 2 kc oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny. W oparciu o powyższe przepisy Sąd doszedł do przekonania, że postanowienia dotyczące prowizji w kwocie 9.994,99 zł mają charakter abuzywny. W myśl art.
kc nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z treścią art.
kc ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje, a więc w niniejszej sprawie na stronie powodowej. W judykaturze podnosi się natomiast, że okoliczność, iż konsument znał treść danego postanowienia i rozumiał je, nie przesądza o tym, że zostało ono indywidualnie uzgodnione. Konieczne byłoby wykazanie, że konsument miał realny wpływ na konstrukcję niedozwolonego (abuzywnego) postanowienia wzorca umownego. Przyjęcie takiego wpływu byłoby możliwe przede wszystkim wówczas, gdyby konkretny zapis był z nim negocjowany (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 6 kwietnia 2011r., I ACa 232/11, L.). Wszelkie klauzule sporządzone z wyprzedzeniem będą klauzulami pozbawionymi cechy indywidualnego uzgodnienia i okoliczności tej nie niweczy fakt, że konsument mógł znać ich treść (por. wyrok Sądu Apelacyjnego Warszawa z dnia 15 maja 2012r., VI ACa 1276/11, L.). W przedmiotowej sprawie – wbrew spoczywającemu nań ciężarowi dowodu – powód będący profesjonalistą i silniejszą stroną stosunku prawnego nie wykazał, że umowa w takim kształcie, jak załączona do akt sprawy, została indywidualnie uzgodniona przez strony. Zważyć należy, iż umowa została zawarta na standardowym druku umowy, jakim powód posługuje się w ramach swojej działalności gospodarczej, co wykluczało indywidulanie uzgodnienie poszczególnych klauzul. Postanowienia dotyczące prowizji nie dotyczą głównych świadczeń stron, lecz jedynie świadczeń ubocznych, stąd możliwa była ich kontrola pod kątem abuzywności. Zdaniem Sądu klauzule przewidujące obowiązek zapłaty prowizji w zastrzeżonej w umowie wysokości kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy. Na podstawie zebranego materiału dowodowego, w szczególności z umowy zawartej przez strony, nie sposób ustalić z czego wynika tak znaczny koszt prowizji. Na podstawie zaoferowanych dowodów nie można w żaden sposób ustalić, za jakie szczególne czynności powód zastrzegł dla siebie tak znaczne wynagrodzenie odpowiadające 1/5 kapitału pożyczki. Z treści umowy wynika, że w imieniu powoda zawierał ją pośrednik kredytowy (...) M. T. z siedzibą w G.. W przypadku, gdyby kwota prowizji odpowiadała wynagrodzeniu pośrednika, to strona powodowa nie wykazała, że takie koszty faktycznie podniosła. Nadto, jeśli powoda łączyła umowa pośrednictwa z osobą trzecią, to pozwany jako konsument nie miał rzeczywistego wpływu na wysokość prowizji przyznawanej pośrednikowi, nie łączyły go z pośrednikiem żadne umowy, które nakładałyby na nią obowiązek pokrycia kosztów prowizji pośrednika. Nie miał również możliwości ustalenia czy ich świadczenie jest ekwiwalentne i uzasadnione okolicznościami. Mało tego, nie wykazano czy na etapie zawierania umowy – a ta data jest miarodajna przy ocenie postanowień umownych pod kątem abuzywności – pozwany jako konsument otrzymał informacje o tym, jakie konkretnie koszty są finansowane z opłaty prowizyjnej (w załączniku nr 1 – Tabeli opłat i prowizji jedynie ogólnie stwierdzono, że prowizja od całkowitej kwoty pożyczki wynosi do 25 % od całkowitej kwoty pożyczki). Z powyższego wynika, że kwota prowizji została całkowicie oderwana od ponoszonych kosztów i uzależniona jest wyłącznie od kwoty udzielonej pożyczki, co wydaje się nieuzasadnione. Zważyć bowiem należy, iż czynności faktyczne podejmowane przy zawarciu pożyczki na kwotę 10.000 zł czy 50.000 zł są podobne i powinny wiązać się z podobnymi kosztami. Jednocześnie, konsument nie miał przy podpisaniu umowy możliwości podjęcia należycie przemyślanej, rozsądnej decyzji w przedmiocie zawarcia umowy, skoro nie przedstawiono mu pełnej informacji o kosztach związanych z wyżej wskazanym produktem finansowym. Zdaniem Sądu zastrzeżenie tak wysokiego wynagrodzenia bez odniesienia do konkretnych, faktycznie poniesionych kosztów nie może zostać uznane za postępowanie uczciwe i zgodne z dobrymi obyczajami. Podkreślić należy, iż maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu, które mogą być pobierane od konsumentów wyznacza art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim Wedle ust. 2 tego przepisu pozaodsetkowe koszty kredytu w całym okresie kredytowania nie mogą być wyższe od całkowitej kwoty kredytu. Natomiast, w myśl ust. 3 pozaodsetkowe koszty kredytu wynikające z umowy o kredyt konsumencki nie należą się w części przekraczającej maksymalne pozaodsetkowe koszty kredytu obliczone w sposób określony w ust. 1 lub całkowitą kwotę kredytu. Sąd odnosi wrażenie, że suma kosztów w umowie została celowo ustalona na takim poziomie bez odniesienia do faktycznie poniesionych kosztów. Tymczasem wysokość kosztów nie może być kształtowana dowolnie i w oderwaniu od kosztów faktycznie ponoszonych w związku z realizacją konkretnej umowy. Niedopuszczalnym jest, aby przedsiębiorca, wykorzystywał niekorzystne położenie pożyczkobiorcy, generując niezwykle zawyżone koszty. W toku niniejszego postępowania powód nie wykazał jakie konkretne czynności związane z obsługą przedmiotowej umowy wiązały się z tak znacznymi kosztami. W tym stanie rzeczy należało uznać, że skoro powód nie udowodnił, że tak znaczne koszty faktycznie zostały przez niego poniesione w związku z wykonaniem umowy czy za konkretne świadczenia dodatkowe spełnione na rzecz konsumenta, to brak podstaw do uwzględnienia prowizji. Zastrzeżenie przez ustawodawcę pozaodsetkowych kosztów kredytu nie oznacza, że powodowi przysługiwało w każdym przypadku uprawnienie do naliczania kosztów maksymalnych i stosowania przy umowach wzorców umownych kształtujących wzajemne prawa i obowiązki stron w sposób niezgodny z zasadami współżycia społecznego. Zamieszczony w ustawie matematyczny wzór nie może stanowić podstawy i sposobu obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych przez dodawanie kwot nieuzasadnionych kosztów i nie może korzystać z ochrony prawnej. Zważywszy na znaczną wysokość prowizji w stosunku do kapitału pożyczki, nie budzi wątpliwości, że postanowienia umowne przewidujące obowiązek poniesienia tych kosztów rażąco naruszają interesy konsumenta. Z uwagi na bezskuteczność postanowień dotyczących prowizji, należało dokonać ponownego przeliczenia całego zobowiązania, przy pominięciu prowizji, uwzględniając przy tym dokonane przez pożyczkobiorcę wpłaty, które powinny zostać zaliczone zgodnie z zasadami określonymi w umowie. Na podstawie twierdzeń powoda Sąd ustalił, że pozwany w okresie trwania umowy wpłacił kwotę 2.396,87 zł, co zaliczono na kapitał (taka kwota wynika z porównania pierwotnej wysokości kapitału w kwocie 59.994,99 zł oraz kwoty kapitału, której powódka dochodzi zapłaty w niniejszym postępowaniu 57.598,12 zł) oraz kwotę 2.600,52 zł, co zostało zaliczono na poczet odsetek (taka kwota została wskazana wprost w pozwie). Zważyć należy, iż kapitał pożyczki wynosił 50.000 zł, a zatem uwzględniając dokonane wpłaty należało uznać, że do zapłaty pozostaje kwota 47.603,13 zł. Z uwagi na skuteczne wypowiedzenie umowy kwota ta jest wymagalna. Jak wykazał powód umowa została wypowiedziana pismem z dnia 17 lipca 2019 roku (k. 37). Przesyłka zawierająca wypowiedzenie umowy pozostała niepodjęta w terminie. Wypowiedzenie umowy skuteczne na 9 sierpnia 2019 roku. Dokonując ponownego przeliczenia odsetek umownych, Sąd miał na uwadze, że odsetki umowne powinny być naliczane za okres obowiązywania umowy, tj. za okres od dnia 9 kwietnia 2018 roku do dnia 9 sierpnia 2019 roku. Miesięczna rata umowy wynosiła 711,84 zł (poza ostatnią w wysokości 711,49 zł). Z obliczenia odsetek karnych wynika, że raty zostały obliczone metodą annuteinową, co wynika z rosnącej kwoty niespłaconego kapitału (kwota kapitału w każdej kolejnej racie rośnie). Plan spłaty kredytu po wyeliminowaniu abuzywnego postanowienia w postaci obowiązku zapłaty prowizji w kwocie 9.994,99 zł Numer raty od do zadłużenie rata część kapitałowa część odsetkowa 1 19.04.2018 18.05.2018 50 000,00 zł 593,25 zł 281,16 zł 312,08 zł 2 19.05.2018 18.06.2018 49 718,84 zł 593,25 zł 282,92 zł 310,33 zł 3 19.06.2018 18.07.2018 49 435,92 zł 593,25 zł 284,69 zł 308,56 zł 4 19.07.2018 18.08.2018 49 151,23 zł 593,25 zł 286,46 zł 306,79 zł 5 19.08.2018 18.09.2018 48 864,77 zł 593,25 zł 288,25 zł 305,00 zł 6 19.09.2018 18.10.2018 48 576,52 zł 593,25 zł 290,05 zł 303,20 zł 7 19.10.2018 18.11.2018 48 286,47 zł 593,25 zł 291,86 zł 301,39 zł 8 19.11.2018 18.12.2018 47 994,61 zł 593,25 zł 293,68 zł 299,57 zł 9 19.12.2018 18.01.2019 47 700,93 zł 593,25 zł 295,51 zł 297,73 zł 10 19.01.2019 18.02.2019 47 405,41 zł 593,25 zł 297,36 zł 295,89 zł 11 19.02.2019 18.03.2019 47 108,05 zł 593,25 zł 299,22 zł 294,03 zł 12 19.03.2019 18.04.2019 46 808,84 zł 593,25 zł 301,08 zł 292,17 zł 13 19.04.2019 18.05.2019 46 507,76 zł 593,25 zł 302,96 zł 290,29 zł 14 19.05.2019 18.06.2019 46 204,79 zł 593,25 zł 304,85 zł 288,39 zł 15 19.06.2019 18.07.2019 45 899,94 zł 593,25 zł 306,76 zł 286,49 zł 16 19.07.2019 18.08.2019 45 593,18 zł 593,25 zł 308,67 zł 284,58 zł W świetle powyższego suma odsetek umownych za okres od 19 kwietnia 2018 roku do dnia wypowiedzenia umowy tj. 18 lipca 2019 roku (raty 1.-15.) wynosi łącznie 4.491,91 zł. Zgodnie z harmonogramem spłaty odsetki umowne za okres od dnia 19 lipca 2019 roku do dnia 18 sierpnia 2019 roku (rata 16. za 31 dni wynosiłyby 284,58 zł). Umowa obowiązywała do dnia 9 sierpnia 2019 roku. Zatem odsetki umowne należą się za okres od dnia 19 lipca 2019 roku do dnia 18 sierpnia 2019 roku, tj. za okres łącznie 22 dni. Odsetki umowne za ostatni umowny okres wynoszą: (284,58zł * 21 dni) / 31 dni = 192,78 zł. Suma odsetek umownych za okres od dnia zawarcia umowy do jej wypowiedzenia po wyeliminowaniu abuzywnej klauzuli dotyczącej zawyżonej prowizji wynosi zatem: 4.491,91 zł + 192,78 zł = 4.684,69 zł. Kolejną kwestią było przeliczenie odsetek karnych. od do kapitał kolejnych rat z zapisem abuzywnym kapitał kolejnych rat bez zapisu umownego zaległy kapitał z zapisem abuzywnym (narastająco) zaległ kapitał bez zapisu umownego (narastająco) ilość dni opóźnienia stopa odsetek za opóźnienie [%] naliczone odsetki umowne za opóźnienie z zapisem abuzywnym naliczone odsetki umowne za opóźnienie bez zapisu abuzywnego 21.05.2018 27.05.2018 337,37 zł 281,16 zł 337,37 zł 56,21 zł 7 14 0,92 zł 0,15 zł 19.06.2018 24.06.2018 339,48 zł 282,92 zł 340,39 zł 57,47 zł 6 14 0,79 zł 0,16 zł 19.07.2018 18.08.2018 341,59 zł 284,69 zł 343,28 zł 58,59 zł 31 14 4,14 zł 0,16 zł 19.08.2018 23.08.2018 343,73 zł 286,46 zł 687,01 zł 400,55 zł 5 14 1,34 zł 1,09 zł 19.09.2018 27.09.2018 345,87 zł 288,25 zł 345,88 zł 57,63 zł 9 14 1,21 zł 0,16 zł 19.10.2018 18.11.2018 348,03 zł 290,05 zł 348,03 zł 57,98 zł 31 14 4,20 zł 0,16 zł 19.11.2018 18.12.2018 350,20 zł 291,86 zł 698,23 zł 406,37 zł 30 14 8,15 zł 1,11 zł 19.12.2018 27.12.2018 352,39 zł 293,68 zł 1 050,62 zł 756,94 zł 9 14 3,68 zł 2,06 zł 28.12.2018 18.01.2019 354,59 zł 295,51 zł 361,80 zł 66,29 zł 22 14 3,10 zł 0,18 zł 19.01.2019 18.02.2019 356,80 zł 297,36 zł 716,39 zł 419,03 zł 31 14 8,64 zł 1,14 zł 19.02.2019 18.03.2019 359,03 zł 299,22 zł 1 073,20 zł 773,98 zł 28 14 11,69 zł 2,11 zł 19.03.2019 18.04.2019 361,27 zł 301,08 zł 1 432,23 zł 1 131,15 zł 31 14 17,27 zł 3,08 zł 19.04.2019 18.05.2019 363,52 zł 302,96 zł 1 793,50 zł 1 490,54 zł 30 14 20,92 zł 4,06 zł 19.05.2019 18.06.2019 365,79 zł 304,85 zł 2 157,02 zł 1 852,17 zł 31 14 26,00 zł 5,04 zł 19.06.2019 18.07.2019 368,08 zł 306,76 zł 2 522,82 zł 2 216,06 zł 30 14 29,43 zł 6,03 zł 19.07.2019 9.08.2019 370,37 zł 308,67 zł 2 890,90 zł 2 582,23 zł 22 14 24,73 zł 7,03 zł Z powyższego zestawienia wynika, że suma odsetek umownych za opóźnienie w okresie trwania umowy naliczonych do dnia 9 sierpnia 2019 roku wynosi 33,71 zł. Sąd obliczył odsetki karne za opóźnienie od dnia następującego po skutecznym wypowiedzeniu umowy pożyczki, tj. od dnia 10 sierpnia 2019 roku do dnia wystawienia wyciągu z ksiąg banku tj. do dnia 15 października 2019 roku: Zaległy kapitał * [(360/(14/100)) * liczba dni opóźnienia] = 47.471,67 zł * [((14/100)/360) * 67] = 1.236,90 zł. W świetle powyższych wyliczeń suma należnych powodowi odsetek (suma kwot 4.684,69 zł, 33,71 zł i 1.236,90 zł) wynosi 5.955,30 zł. Uwzględniając jednak dokonane przez pozwanego wpłaty, które zostały zaliczone na poczet odsetek w łącznej kwocie 2.600,52 zł należało uznać, że z tego tytułu do zapłaty pozostaje wciąż kwota 3.354,78 zł. W świetle powyższego należało uznać, że na zadłużenie pozwanego (po wyeliminowaniu abuzywnych postanowień dotyczących prowizji) składają się kwota zaległego kapitału w wysokości 47.603,13 zł, a także niespłacone odsetki w kwocie 3.354,78 zł. Łącznie zatem zadłużenie pozwanego stanowi kwotę 50.957,91 zł. Mając zatem powyższe na uwadze, na mocy art. 720 kc w zw. z art. 3 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 50.957,91 zł wraz z odsetkami umownymi za opóźnienie w wysokości dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie (odsetki maksymalne za opóźnienie) liczonymi od kwoty 47.603,13 zł liczonymi od dnia 16 października 2019 roku do dnia zapłaty. Wysokość odsetek umownych za opóźnienie została określona w umowie. Natomiast, w pozostałym zakresie, na mocy powołanych powyżej przepisów stosowanych a contrario, Sąd powództwo oddalił. O kosztach Sąd orzekł na mocy art. 100 kpc, uznając, że powód wygrał niniejszy spór w 82,65 %, zaś pozwana w 17,35 %. Na poniesione przez powoda koszty składają się: opłata sądowa od pozwu (772 zł), a także koszty poświadczeń notarialnych (3,69 zł) łącznie zatem kwota 775,69 zł, z czego należy mu się zwrot od pozwanego kwoty 641,34 zł. Z kolei pozwany poniósł koszty zastępstwa procesowego w kwocie 5.400,00 zł, z czego może domagać się od powoda kwoty 936,90 zł. Po wzajemnym skompensowaniu należności należało zasądzić od powoda na rzecz pozwanego kwotę 295,56 zł. Ponadto, Sąd rozliczył nieuiszczone koszty sądowe w postaci części opłaty od pozwu w wysokości 2.313 zł. Zgodnie ze stosunkiem, w jakim strony przegrały niniejszy spór, od powoda należy ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Gdyni kwotę 400,61 zł, zaś od pozwanego kwotę 1.912,39 zł.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.