Sygnatura akt V Ns 747/18 POSTANOWIENIE P., dnia 13 grudnia 2021 r. Sąd Rejonowy Poznań Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu V Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący Sędzia Barbara Dolata po rozpoznaniu
treścią art. 1015 § 1 k.c. oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym w chwili śmierci spadkodawcy stanowił w § 2 , że brak oświadczenia w terminie wskazanym w § 1 jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Zatem gdyby, któryś ze spadkobierców ustawowych nie złożył w terminie 7 dni oświadczenia o odrzuceniu spadku to dziedziczyłby z dobrodziejstwem inwentarza ( przed 18.10.2015r brak takiego oświadczenia skutkował dziedziczeniem wprost). M. O.
(1)zmarł dnia (...) roku, a B. O.
(1)oraz B. O.
(3)działająca w imieniu małoletniego H. O. złożyli oświadczenia o odrzuceniu spadku w dniu 15 grudnia 2017 roku – uznać należy, iż z zachowaniem sześciomiesięcznego terminu na złożenie tego oświadczenia woli. Skutek prawny złożenia tego oświadczenia wskazany został w art. 1020 k.c., a zgodnie z treścią tego przepisu spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku. W dalszej kolejności zgodnie z treścią art. 932 § 3 k.c. w braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych,
§ 4
tego artykułu jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych. Rodzice M. A. J. O. oraz T. O.
(1)z domu B. zmarli przed nim. Spadkodawca miał rodzeństwo – siostrę V. B. , która wraz z swoimi zstępnymi, synami T. B. oraz M. B.
(1)złożyła oświadczenia o odrzuceniu spadku w dniu 22 stycznia 2018 roku - uznać należy, iż z zachowaniem sześciomiesięcznego terminu na złożenie tego oświadczenia woli. M. B.
(1)posiada dwóch zstępnych, małoletnich synów - A. B.
(1)oraz A. B.
(2). Działając w ich imieniu złożył w dniu 25 czerwca 2018 roku oświadczenia o odrzuceniu spadku. W tym miejscu wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 101 § 3 k.r.o. rodzice nie mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu ani wyrażać zgody na dokonywanie takich czynności przez dziecko. M. B.
(1)spełnił warunek dotyczący uprzedniego uzyskania prawomocnego postanowienia sądu rodzinnego w przedmiocie zezwolenia na dokonanie czynności prawnej przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka, a oświadczenie woli złożył z zachowaniem sześciomiesięcznego terminu. Zgodnie z treścią art. 934 § 1 k.c. w braku zstępnych, małżonka, rodziców, rodzeństwa i zstępnych rodzeństwa spadkodawcy cały spadek przypada dziadkom spadkodawcy; dziedziczą oni w częściach równych,
§ 2
tego artykułu jeżeli któreś z dziadków spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym; podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału spadku między zstępnych spadkodawcy. W niniejszym postępowaniu wszyscy dziadkowie spadkodawcy zmarli przed nim, pozostawiając zstępnych. Dziadkami M. O.
(1)ze strony jego ojca - A. O. - byli J. O. i Z. O.
(1). Pozostawili zstępnego, syna L. O.. L. O. ma zstępnego, syna M. O.
(2). L. O. i M. O.
(2)złożyli w dniu 17 lipca 2018 roku oświadczenia o odrzuceniu spadku. Na rozprawie L. O. wskazał, iż o tytule powołania do spadku dowiedział się od V. B., która informowała go o kolejnych odrzuceniach spadku. Mając na uwadze, iż odrzucenie spadku w mieniu małoletnich zstępnych M. B.
(1)nastąpiło w dniu 25 czerwca 2018 roku, uznać należy, że L. O. i M. O.
(2)złożyli oświadczenia o odrzuceniu spadku z zachowaniem sześciomiesięcznego terminu. M. O.
(2)ma małoletniego syna F. O.. Dla małoletniego termin na złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku rozpoczął się z dniem 26 czerwca 2018 roku. Dnia 24 lipca 2018 roku złożono wniosek o zgodę na dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd majątkiem małoletniego - na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego. Dnia 5 lutego 2019 roku wydano postanowienie w tym przedmiocie, które uprawomocniło się w dniu 27 lutego 2019 roku. Już w dniu 6.02.2019r M. O.
(2)złożył wniosek o doręczenie prawomocnego postanowienia. Sędzia prawomocność stwierdził 1.03.2019r a w dniu 1.04.2019r sekretariat zrealizował zarządzenie o doręczeniu wnioskodawcy odpis prawomocnego postanowienia. Nawet zatem gdyby w tym samym dniu M. O.
(2)otrzymał odpis postanowienia, to czynności złożenia oświadczenia woli o odrzuceniu spadku dokonana w dniu 15 kwietnia 2019 roku – winna być uznana za dokonaną z zachowaniem sześciomiesięcznego terminu. W tym miejscu warto wskazać na postanowienie sadu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2019 r. ( w sprawie III CSK 236/18 ) w którym sad wskazał, że termin do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku nie może się skończyć przez zakończeniem postępowania o zezwolenie na złożenia oświadczenia w tym przedmiocie. Jeżeli postepowanie przed sądem opiekuńczym zakończyło się wcześniej, oświadczenie o odrzuceniu spadku przez małoletniego może być złożone w dowolnym momencie aż do upływu terminu. Natomiast jeśli zakończyło się później to powinno być złożone niezwłocznie , a zatem z uwzględnieniem ogółu okoliczności sprawy i należytej staranności zobowiązanego. Dlatego sad ocenił, że odrzucenie spadku w imieniu małoletniego F. O. zostało złożone w terminie. Dziadkami M. O.
(1)ze strony jego matki - T. O.
(1)z domu B. – byli A. B.
(3)i M. B.
(4), którzy zmarli przed spadkodawcą. Dzieci dziadków , czyli rodzeństwo T. O.
(2)to B. N.
(1)z domu B., W. B., S. B.
(1)oraz S. B.
(2). Wszyscy zmarli przed spadkodawcą. W tym miejscu wskazać należy, iż nie odnaleziono aktu zgonu S. B.
(2). Zgodnie z treścią art. 671 § 1 k.p.c. za dowód, że nie ma innych spadkobierców, może być przyjęte zapewnienie złożone przez zgłaszającego się spadkobiercę. Sąd uznał za wiarygodne zapewnienia o śmieci S. B.
(2)złożone przez jego córkę M. J.
(1)oraz uczestniczkę postępowania V. B.. Zstępnymi B. N.
(2)są córki – R. M. oraz D. T.. R. M. posiada dwóch zstępnych, synów – D. M. i N. M. – wraz z którymi dnia 30 maja 2019 roku złożyła oświadczenie o odrzuceniu spadku po M. O.
(1). D. T. ma jednego zstępnego, syna P. T., wraz z którym złożyła w dniu 30 sierpnia 2019 roku oświadczenie o odrzuceniu spadku po M. O.
(1). Co do wymogu zachowania sześciomiesięcznego terminu na złożenie oświadczenia woli wskazać należy, iż rozpoczyna on swój bieg od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. R. M. oraz D. T. wskazały, iż o tytule powołania do spadku dowiedziały się z pisma sądowego, które odebrały dnia 15 maja 2019 roku – zdaniem Sądu od tego momentu rozpoczął bieg termin do złożenia przez nie oświadczenia o odrzuceniu spadku. Mając na uwadze, iż spadek odrzuciły, wraz ze zstępnymi, odpowiednio 30 maja 2019 roku i 30 sierpnia 2019 roku uznać należy iż zarówno one jak i ich zstępni złożyli oświadczenia z zachowaniem sześciomiesięcznego terminu. W. B. miał dwoje zstępnych – G. W. oraz J. B.
(1). G. W. ma jednego zstępnego, syna M. W.
(2). G. W. oraz M. W.
(2)złożyli w dniu 5 marca 2020 roku oświadczenia o odrzuceniu spadku po M. O.
(1)– mając na uwadze, iż G. W. dowiedziała się o tytule swojego powołania do spadku z pisma sądowego dnia 4 stycznia 2020 roku, uznać należy iż ona i jej zstępny złożyli oświadczenia z zachowaniem sześciomiesięcznego terminu. Natomiast J. B.
(1)dowiedział się o tytule swojego powołania do spadku z pisma sądowego, doręczonego mu dnia 16 maja 2019 roku - oświadczenie o odrzuceniu spadku po M. O.
(1)złożył również z zachowaniem sześciomiesięcznego terminu w dniu 6 czerwca 2019 roku. J. B.
(1)ma jednego zstępnego, syna B. B.
(1), któremu przekazał informację o odrzuceniu spadku po M. O.
(1). B. B.
(1)złożył w dniu 23 września 2019 roku oświadczenie o odrzuceniu spadku – również z sześciomiesięcznego terminu na złożenie oświadczenia woli. S. B.
(1)miał jedną zstępną córkę H. B., która nie ma zstępnych. H. B. o tytule swojego powołania do spadku dowiedziała się z pisma sądowego doręczonego jej dnia 14 maja 2019 roku. Złożyła w dniu 5 listopada 2019 roku, oświadczenie o odrzuceniu spadku po M. O.
(1)- uznać należy, iż oświadczenie woli złożyła z zachowaniem sześciomiesięcznego terminu. S. B.
(2)miał dwoje zstępnych – M. J.
(2)z domu B. oraz R. B.. M. J.
(1)o tytule swojego powołania do spadku dowiedziała się z pisma sądowego doręczonego jej dnia 7 marca 2019 roku i przekazała tę wiadomość bratu R. B.. Oboje złożyli w dniu 11 kwietnia 2019 roku oświadczenia o odrzuceniu spadku po M. O.
(1)– działali z zachowaniem sześciomiesięcznego terminu na złożenie powyższego oświadczenia woli. M. J.
(1)ma jedną zstępną, córkę E. S. , która uzyskała informację o tytule swojego powołania do spadku z pisma sądowego doręczonego jej dnia 13 maja 2019 roku i złożyła oświadczenie o odrzuceniu spadku po M. O.
(1)w dniu 13 sierpnia 2019 roku, czyli z zachowaniem sześciomiesięcznego terminu. E. S. ma trzech zstępnych, małoletnich synów - M. S., W. S. i H. S., a w związku z powyższym przed dokonaniem czynności odrzucenia spadku w ich imieniu zgodnie z wymogiem z art. 101 § 3 k.r.o. złożyła 10.08.19 r. do sądu rodzinnego wniosek o zgodę na odrzucenie spadku w imieniu małoletnich. Postanowienie udzielające zezwolenia Sąd wydał dnia 10 grudnia 2019 roku, uprawomocniło się ono dnia 18 grudnia 2019 roku, a w dniu wydania postanowienia E. S. złożyła wniosek o doręczenie jej odpisu postanowienia. Z uwagi na sposób działania sądu rodzinnego i na pandemię (...)19, odpis postanowienia doręczono jej dopiero w dniu 16 czerwca 2020 roku. W związku z powyższym złożyła w imieniu małoletnich zstępnych oświadczenia o odrzuceniu spadku po M. O.
(1)w dniu 22 czerwca 2020 roku. W tym miejscu wskazać należy, iż Sąd zgadza się ze stanowiskiem przedstawionym w uchwale Sądu Najwyższego w składzie 7 sędziów z dnia 22 maja 2018 r. sygn. III CZP 102/17, OSNC 2018/12/110, w której tezie wskazano, iż termin przewidziany w art. 1015 § 1 k.c. nie może się skończyć przed prawomocnym zakończeniem postępowania o zezwolenie na złożenie przez małoletniego spadkobiercę oświadczenia o odrzuceniu spadku; po prawomocnym zakończeniu tego postępowania oświadczenie małoletniego powinno być złożone niezwłocznie, chyba że termin ten jeszcze nie upłynął. E. S. chciała złożyć oświadczenie w imieniu małoletnich przed notariuszem, a bez odpisu prawomocnego postanowienia sądu rodzinnego nie mogła tej czynności dokonać. Z uwagi na działanie sądu rodzinnego oraz czynnik zewnętrzny czyli pandemię, zachowanie sześciomiesięcznego terminu na odrzucenie spadku po M. O.
(1)liczonego od chwili odrzucenia przez nią spadku było w ocenie Sądu niemożliwe z przyczyn niezależnych od E. S.. Dokonała czynności niezwłocznie po otrzymaniu prawomocnego postanowienia zezwalającego jej na działanie w imieniu synów. Wszystkie czynności podejmowane przez E. S. były podejmowane niezwłocznie i z zachowaniem należytej staranności. W związku z powyższym w ocenie Sądu zstępni E. S. skutecznie odrzucili spadek. R. B. posiada dwoje zstępnych dzieci – J. B.
(2)i D. B., którzy o tytule powołania do spadku dowiedzieli się od niego i złożyli w dniu 23 sierpnia 2019 roku oświadczenia o odrzuceniu spadku po M. O.
(1), z zachowaniem sześciomiesięcznego terminu na złożenie oświadczenia woli. J. B.
(2)ma jednego zstępnego, małoletniego syna J. K.
(1). D. B. ma jednego zstępnego, małoletniego syna B. B.
(1), którego opiekunem prawnym jest J. B.
(2). W dniu 11.09.2019r zostały złożone do sadu stosowane wnioski o zgodę na dokonanie czynności przekraczających zakres zwykłwgo zarządu majątkiem dzieci . W sprawie IV Nsm 1372/19 tutejszy sad wydał postanowienie w dniu 22.01.2020r – prawomocne od 30.01.2020 r. Oświadczenie o odrzuceniu spadku w imieniu małole J. K.
(2)złożono w dniu 21.02.2020r ( notarialnie sygn. I N 192/20) . Natomiast w sprawie IV Nsm 1374/19 z wniosku złożonego 11.09.2019r sad wydał postanowienie w dniu 22.01.2020r , które stało się prawomocne od 30.01.2020r W dniu 10.02.2020r realizowano doręczenie odpis prawomocnego postanowienia dla wnioskodawcy. Oświadczenie o odrzuceniu spadku zostało złożone w dniu 21.02.2019r r ( notarialnie I N 192/20) . Zatem odrzucenie przez zstępnych R. B. ( tj. jego dzieci i wnuki) nastą§iło w prawidłowej formie i w terminie. Sad ustalił także że J. O. ( zmarły w (...)), który był dziadkiem spadkodawcy miał brata E. O., który już nie żyje, a który posiadał trzech synów B., J. i R. O., jednak z uwagi na to, że rodzeństwo dziadków i dzieci rodzeństwa dziadków nie dziedziczą nie poszukiwano tych osób i nie wzywano ich do postępowania. Również Z. O.
(1)( zmarła w (...)) – babcia spadkodawcy posiadała rodzeństwo – trzech braci: S. G., Z. G. i H. G. , którzy już nie żyją, a każdy z tych braci posiadał dzieci to sad na zasadzie jak wyżej nie poszukiwał tych osób i nie wzywał ich do postępowania. Zgodnie z treścią art. 935 zd. 1 k.c. w braku małżonka spadkodawcy, jego krewnych i dzieci małżonka spadkodawcy, powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy jako spadkobiercy ustawowemu. W toku postępowania wykazano, że gminą ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy było M. (...) P., gdyż zmarły zamieszkiwał w P. przy ulicy (...). W związku z powyższym w pkt 1 sentencji postanowienia stwierdzono nabycie spadku po M. O.
(1)na rzecz M. (...) P.. Podkreślić należy, iż zgodnie z art. 1023 § 1 k.c. Skarb Państwa ani gmina nie mogą odrzucić spadku, który im przypadł z mocy ustawy,
§ 2
tego artykułu Skarb Państwa ani gmina nie składają oświadczenia o przyjęciu spadku, a spadek uważa się za przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza. Natomiast w pkt 2 sentencji postanowienia rozstrzygnięto o kosztach postępowania. Podstawą prawną rozstrzygnięcia jest art. 520 § 1 k.p.c. zgodnie z którym każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W ocenie Sądu w niniejszym postępowaniu nie stwierdzono sprzeczności interesów uczestników ani też różnego stopnia zainteresowania wynikiem postępowania. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji. Sędzia Barbara Dolata