Sygn. akt XXIII Ga 1596/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 stycznia 2022 r. Sąd Okręgowy w Warszawie XXIII Wydział Gospodarczy Odwoławczy i Zamówień Publicznych w składzie: Przewodni

§ 1pkt 2 k.p.c.

poprzez niewystarczające wyjaśnienie podstaw przyjęcia, że pozwana dokonując z opóźnieniem, ale regularnie płatności za wystawiane faktury postępowała niezgodnie z zasadami współżycia społecznego, w sytuacji gdy jej kontrahent akceptował ten stan rzeczy. 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1. a)art. 5 k.c. poprzez przyjęcie, że w okolicznościach sprawy niniejszej dochodzenie przez Powódkę opłaty rekompensacyjnej na podstawie art. 10 ust. 1 UTZTH jest zgodne z zasadami współżycia społecznego w sytuacji, gdy wartość tej rekompensaty stanowi w przedmiotowej sprawie średnio 47% wartości faktur będących podstawą jej naliczenia,
2. b)art. 5 k.c. poprzez przyjęcie, że w okolicznościach sprawy niniejszej Pozwana dokonując regularnie, ale z niewielkim opóźnieniem płatności za wystawione faktury (...) Sp. z o.o. działała w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. Mając na uwadze powyższe pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w całości ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I Instancji oraz o zasądzenie na rzecz pozwanej kosztów postępowania apelacyjnego w tym kosztów zastępstwa w tym postępowaniu. W odpowiedzi powódka wniosła o oddalenie apelacji w całości jako bezzasadnej oraz zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kosztów postępowania przed Sądem II instancji. Zgodnie z art. 374 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym w tej sprawie, sprawa została skierowana do rozpoznania apelacji na posiedzeniu niejawnym. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja pozwanej podlegała oddaleniu, jaka oczywiście niezasadna. Sąd Rejonowy dokonał prawidłowych ustaleń stanu faktycznego, które to ustalenia Sąd Okręgowy uznaje za własne. Na aprobatę zasługuje również ocena prawna dokonana przez Sąd I instancji. W ocenie Sądu Okręgowego podniesione przez apelującego zarzuty nie mogły skutkować zmianą zaskarżonego orzeczenia lub też jego uchyleniem i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania. W pierwszej kolejności za chybiony uznać należy zarzut naruszenia art. 233 k.p.c. Wskazać należy, że w myśl art. 233 § 1 k.p.c. sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Taka ocena, dokonywana jest na podstawie przekonań sądu, jego wiedzy i posiadanego doświadczenia życiowego, a nadto winna uwzględniać wymagania prawa procesowego oraz reguły logicznego myślenia, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i - ważąc ich moc oraz wiarygodność - odnosi je do pozostałego materiału dowodowego. Uwypuklić również należy, że zwalczanie ustaleń faktycznych sądu I instancji i związanej z tym oceny materiału dowodowego może następować tylko poprzez argumenty natury jurydycznej, wykazanie jakie konkretnie kryteria oceny naruszył sąd przy ocenie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności lub mocy dowodowej lub niesłusznie im ją przyznając, a takowych apelacja nie zawiera. Sąd Okręgowy podziela przy tym stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniu z dnia 1 czerwca 2021 r. w zakresie, iż skarżący może dążyć do wykazania wadliwości poczynionych ustaleń faktycznych jedynie powołując się na mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, które nie sprowadza się bezpośrednio do oceny dowodów ( Postanowienie SN z 1.06.2021 r., I CSK 558/20, LEX nr 3302856). Sąd Rejonowy słusznie uznał, iż w rekompensata za koszty odzyskiwania należności przysługuje od każdej dokonywanej transakcji handlowej, a w realiach niniejszej sprawy od każdego świadczenia objętego fakturą VAT. Nadto Sąd I instancji prawidłowo wskazał, iż jedynie kilka z kilkudziesięciu przedmiotowych faktur, opiewało na kwoty niższe, aniżeli wynikające z rekompensaty za koszty odzyskiwania należności. Przy czym pozwana regulowała powyższe należności w różnych odstępach od terminu wymagalności roszczenia, a zazwyczaj było to po upływie ok. jednego miesiąca. Mając na uwadze powyższe należało uznać, że zarzuty skarżącego w zakresie art. 233 § 1 k.p.c. są wyłącznie polemiczne i opierają się na opozycyjnych twierdzeniach w stosunku do należycie ustalonego stanu sprawy przez Sąd I instancji. Zdaniem Sądu Okręgowego, ocena dowodów, dokonana przez Sąd I instancji, nie wykroczyła poza granice zakreślone w art. 233 § 1 k.p.c., brak zatem podstaw aby ocenę tę zakwestionować. Podkreślenia wymaga również, iż zarzut naruszenia przez Sąd Rejonowy art. 233 § 2 k.p.c. jest w ocenie Sądu Okręgowego całkowicie nietrafiony. Zgodnie z treścią powołanego przepisu sąd oceni na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału, jakie znaczenie nadać odmowie przedstawienia przez stronę dowodu lub przeszkodom stawianym przez nią w jego przeprowadzeniu wbrew postanowieniu sądu. W realiach niniejszej sprawy powyższe okoliczności nie miały miejsca. Zdaniem Sądu Okręgowego na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia art.

§ 1pkt 2 k.p.c.

Wymieniony przepis wskazuje, iż uzasadnienie wyroku powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Zgodnie z treścią wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2021 r. konstruowanie zarzutów związanych z wadliwością uzasadnienia nie jest właściwą płaszczyzną do podważania ustaleń faktycznych i ocen prawnych, które legły u podstaw rozstrzygnięcia, zaś sam zarzut naruszenia art.

§ 1k.p.c.

może być uzasadniony tylko wówczas, gdy kwestionowane uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów określonych w tym przepisie ( Wyrok SA w Warszawie z 29.10.2021 r., I ACa 436/21, LEX nr 3286086). W ocenie Sądu Okręgowego, Sąd Rejonowy powołując się na treść art. 5 k.c., w sposób trafny ocenił, iż regularne nieopłacanie przez pozwaną kilkudziesięciu należności w wymaganym terminie na przestrzeni kilku lat, był zachowaniem niezgodnym z zasadami współżycia społecznego oraz nieaprobowanym w społeczeństwie. Nadto trudno uznać za przekonujące twierdzenie skarżącego jakoby kontrahent pozwanej akceptował powyższy stan rzeczy, podczas gdy zdaniem Sądu Okręgowego całkowicie przeciwstawne założenie wynika z pisma (...) sp. z o. o. w upadłości z dnia 18 stycznia 2019 r., informującym pozwaną o zbyciu przysługującej względem niej wierzytelności z tytułu rekompensaty za nieterminowo zapłacone faktury na łączną kwotę 33.313,01 zł. Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, iż Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wyjaśnił podstawę prawną wyroku z jednoczesnym przytoczeniem przepisów prawa. Ostatni z zarzutów strony pozwanej dotyczył naruszenia art. 5 k.c. Wskazać przy tym należy, iż zarzut ten był niejako powtórzeniem pierwszego z zarzucanych naruszeń dotyczącego oceny dowodów przez Sąd I instancji w zakresie tez podnoszących przez pozwaną tj. poprzez twierdzenie, iż dochodzenie roszczeń przez powódkę jest zgodne z zasadami z zasadami współżycia społecznego w sytuacji, gdy wartość rekompensaty dochodzenia należności stanowi w przedmiotowej sprawie średnio 47% wartości faktur będących podstawą jej naliczenia oraz że pozwana dokonując regularnie, ale z niewielkim opóźnieniem płatności za wystawione faktury działała w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. W ocenie Sądu II instancji powyższy zarzut również nie zasługiwał na aprobatę. W myśl art. 5 k.c. nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. W orzeczeniu z dnia 29 czerwca 2021 roku Sąd Najwyższy zaznaczył, że stosowanie art. 5 k.c. zwłaszcza w obrocie gospodarczym ma charakter wyjątkowy. Jest ono uzasadnione wówczas, gdy dochodzi do niezgodności funkcjonalnej i aksjologicznej pomiędzy obowiązującymi przepisami tworzonymi na miarę sytuacji typowych, a konkretnym stanem faktycznym poddanym ocenie ( V CSKP 76/21, LEX nr 3209912). W stosunkach zobowiązaniowych obowiązuje strony zasada lojalności kontraktowania wynikająca chociażby z zasady uczciwego obrotu, co należy rozumieć jako szeroko rozumiany szacunek dla drugiego człowieka. Uczciwość przedsiębiorcy należy odnieść do całokształtu jego działalności, w stosunkach zewnętrznych oraz wewnętrznych. Zasada lojalności stron umowy wymaga aby obie strony umowy postępowały wobec siebie uczciwie ( tak Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z dnia 29 czerwca 2021 roku sygn. I ACa 817/20). Podkreślić należy również, że zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie, nie może powoływać się na naruszenie zasad współżycia społecznego, ten kto sam je narusza ( Wyrok SN z 12.06.2013 r., II CSK 632/12, LEX nr 1353432). W realiach niniejszej sprawy, jak słusznie podkreślił Sąd I instancji, regularne uiszczanie przez pozwaną należności w różnych odstępach od terminu wymagalności danego roszczenia tj. zazwyczaj po upływie ok. jednego miesiąca, również w ocenie Sądu Okręgowego jest zachowaniem naruszającym zasady współżycia społecznego, rozumiane jako powszechnie akceptowane w społeczeństwie reguły uczciwego, rzetelnego i lojalnego postępowania, zasady słuszności i dobrych obyczajów, umożliwiające dostosowanie ogólnych norm prawa do konkretnego stanu faktycznego przy uwzględnieniu systemu ocen lub zasad postępowania o charakterze pozaprawnym. Nie sposób natomiast uznać, iż to powód w zakresie żądania rekompensaty za koszty odzyskiwania należności dopuścił się naruszenia powyższych zasad. Z tych wszystkich względów należało oddalić apelację na podstawie art. 385 k.p.c. O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., stosownie do wyniku sporu, obciążając nimi pozwaną, jako stronę przegrywającą postępowanie odwoławcze w całości. Koszty te sprowadzają się do wynagrodzenia pełnomocnika strony powodowej w kwocie 900 zł ustalonego w myśl § 2 pkt 4 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r., przy uwzględnieniu okoliczności, że pełnomocnik pozwanego prowadził sprawę przed sądem I instancji (tj. 50% stawki).