(1)wyłączono do odrębnego postępowania, które zawieszono z uwagi na stan zdrowia oskarżonego. Nie sposób ustalić, jak długo będzie trwał stan uniemożliwiający udział oskarżonego w postępowaniu. (Dowód: kopia protokołu rozprawy głównej sprawie III K. 405/19, karty 244-423). Pismem z 5 marca 2021 roku pozwana złożyła powódce oświadczenie o potrąceniu wierzytelności w wysokości 12.191.903 zł z tytułu odszkodowania z wierzytelnością powódki z tytułu zapłaty ceny za surowce w wysokości 3.298.354,47 zł. Pozwana twierdziła, że poniosła szkodę płacąc powódce kwoty stanowiące różnicę między kosztem zakupu przez powódkę surowców od spółki (...) a ceną sprzedaży tych surowców pozwanej, po pomniejszeniu o koszty transportu. Roszczenia o zapłatę cen, wymienione w oświadczeniu pozwanej, dochodzone są przez powódkę w rozpoznawanej sprawie. (Dowód: pismo powódki, karta 309). 3. Ocena dowodów i podstawa prawna wyroku Fakt sprzedaży pozwanej surowców: 24.640 kg o nazwie G. (...) za cenę 148.384,74 zł płatną 11 lutego 2019 roku i 24.700 kg F. (...) za cenę 163.791,72 zł płatną 12 lutego 2019 roku jest udowodniony przez powódkę i ponadto przyznany przez pozwaną wskutek czynności procesowej - odwołania się do faktu złożenia oświadczenia o potrąceniu poza procesem (czasami określany w doktrynie jako zarzut potrącenia informujący) pismem z 5 marca 2021 roku. Twierdzenie, że pozwanej przysługuje wierzytelność wzajemna zdatna do potrącenia jest jednocześnie twierdzeniem, że powódce przysługuje wierzytelność dochodzona w procesie, więc przyznaniem faktu; w przeciwnej sytuacji, potrącenie nie jest możliwe. Powódka dochodzi zapłaty ceny domagając się realnego wykonania zobowiązania przez pozwaną (art. 535 § 1 k.c. w zw. z art. 354 § 1 k.c., rozważenie stosunku prawnego łączącego strony jako umowy dostawy jest zbędne wobec treści art. 612 k.c.). Norma art. 203 1 § 1 k.p.c. reguluje procesową dopuszczalność zarzutu potrącenia i jej skutki nie rozciągają się na skuteczność jednostronnej czynności prawnej prawa prywatnego - oświadczenia woli o potrąceniu. Zarzut w znaczeniu procesowym należy rozumieć jako czynność procesową strony procesu (najczęściej pozwanego, ale także powoda) w postaci twierdzenia faktycznego albo czynności prawnej jednostronnej (zarzutu w znaczeniu materialnoprawnym) zmierzającą do uzyskania pozytywnego rozstrzygnięcia, najczęściej merytorycznego w postaci oddalenia powództwa. Zarzut w prawie materialnym jest jednostronną czynnością prawną zmierzającą do zmiany łączącego strony stosunku prawnego i sprowadza się do przeciwstawienia cudzemu uprawnieniu własnego uprawnienia do odmowy wykonania obowiązku. Skutkiem nowej sytuacji prawnej może być ubezskutecznienie cudzego uprawnienia trwale (zarzut peremptoryjny) albo przejściowo (zarzut dylatoryjny). Prawo procesowe reguluje procesową dopuszczalność powołania się na potrącenie i nie wprowadza dodatkowych przesłanek potrącalności, ponad ustanowione w kodeksie cywilnym. Procesowa nieskuteczność zarzutu potrącenia nie pozbawia pozwanego prawa do sądu; materialnoprawna skuteczność potrącenia umożliwia wytoczenie powództwa opozycyjnego (por. art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. in fine). Zarzut w znaczeniu procesowym i oświadczenie woli o potrąceniu (czynność prawna prawokształtująca) są dwoma elementami jednego złożonego aktu prawnego, które powinny być odrębnie oceniane na podstawie właściwych im reżimów prawych (wbrew niektórym poglądom doktrynalnym). Z tej przyczyny nieskuteczność czynności procesowej, zarzutu potrącenia, nie skutkuje nieważnością oświadczenia woli o potrąceniu. Pozwana dokonała czynności procesowej polegającej na twierdzeniu, że złożyła oświadczenie o potrąceniu poza procesem wskutek czego dochodzona przez powódkę wierzytelność wygasła. Odwołanie do faktu potrącenia, jako czynności materialnoprawnej objęte jest hipotezą normy art. 203 1 k.p.c. Warunki procesowej dopuszczalności zarzutu potrącenia odnoszą się zarówno do czynności procesowej będącej aktem prawnym złożonym także z oświadczenia materialnoprawnego (także zarzutu prawa materialnego, tzw. zarzut sensu stricto) oraz do twierdzenia o fakcie, że wierzytelność powoda uległa potrąceniu poza procesem lub przed procesem wskutek czynności prawnej prawokształtującej. Zawężenie stosowania art. 231 1 k.p.c. jedynie do zarzutu potrącenia sensu stricto stanowiłoby praktycznie wyeliminowanie procesowych ograniczeń odwoływania się do zarzutu potrącenia jako aktu prawa materialnego. W przypadku niedopuszczalności zarzutu potrącenia sensu stricto, bez ograniczeń możliwe byłoby odwołanie się do faktu umorzenia wierzytelności przez potrącenie poza tokiem proces. Omówiony niżej cel wprowadzenia regulacji nie zostałby osiągnięty. Procesowa dopuszczalność zarzutu potrącenia uzależniona jest od tożsamości stosunku prawnego, z którego wynikają wierzytelności objęte potrąceniem. Powódka dochodzi wierzytelności wynikającej z łączącej strony umowy, zapłaty ceny. Wierzytelność objęta pozaprocesowym oświadczeniem o potrąceniu wynika z czynu niedozwolonego osoby prawnej (art. 416 k.c.), spółki działającej przez zarząd. Stosunek prawny sprzedaży oraz stosunek prawny powstały na skutek czynu niedozwolonego wynikają z dwóch zupełnie odmiennych zdarzeń prawnych, pierwszy z zawarcia umowy, drugi z czynu uznanego powszechnie za niegodziwy, z pierwszego wynika roszczenie o realne wykonanie zobowiązania (art. 354 § 1 k.c.) z drugiego roszczenie o odszkodowanie (art. 416 k.c.). Nie ma zbieżności faktów, które uzasadniałyby powstanie tych samych stosunków prawnych. Zasadniczą, po językowej, metodą wykładni art. 203 1 k.p.c. jest wykładnia teleologiczna (zob. uzasadnienie projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw z 27.11.2017 r. (s. 162 i n., (...) Przedmiotowa norma ma ograniczyć zjawisko poszerzania procesu o badanie stosunków prawnych zupełnie niezwiązanych z tym stosunkiem prawnym, z którego powód wywodzi swe roszczenia i który stanowi zasadniczy przedmiot rozpoznania w procesie. Intencją jest także wyeliminowanie znaczącego przedłużania postępowań wskutek podnoszenia zarzutów potrącenia opartych na wierzytelnościach spornych i trudnych do udowodnienia. Wierzytelność przedstawiona do potrącenia nie jest bezsporna, pozostaje do rozważenia, czy została uprawdopodobniona dokumentem niepochodzącym wyłącznie od pozwanego. Uprawdopodobnienie jest to środek zastępczy dowodu, zwolniony z formalizmu zwykłego postępowania dowodowego, ma na celu przyspieszenie postępowania. Podobnie jak przy ustalaniu faktów na podstawie dowodów, ocena skutków czynności procesowych strony prowadzących do uprawdopodobnienia odbywa się przy zastosowaniu zasady swobodnej oceny dowodów (art. 233 k.p.c.). W orzeczeniu SN z 19.06.1951 r., C 398/51, OSN 1951/3, poz. 89 przyjęto, że uprawdopodobnienie okoliczności faktycznej może nastąpić nie tylko przez przedstawienie sądowi dowodów pisemnych, ale także za pomocą innych środków dowodowych, które wymagają podjęcia czynności dowodowych. Pogląd ten nie ma zastosowania w przypadku uprawdopodabnia istnienia wierzytelności potrącającego, ponieważ ustawa expressis verbis wymaga uprawdopodobnienia dokumentem. Procesowa dopuszczalność zarzutu potrącenia uzależniona jest od uprawdopodobnienia zasady i wysokości wierzytelności potrącającego, która w rozpoznawanej sprawie ma charakter odszkodowawczy i jest uzasadniona twierdzeniem, że powodowa spółka dopuściła się deliktu wskutek czynności jednoosobowego zarządu w osobie A. D.

(1)(art. 416 k.c.). Przesłankami odpowiedzialności deliktowej osoby prawnej są wyrządzenie szkody przez organ osoby prawnej, działanie organu w ramach swych uprawnień, wina organu, normalny związek przyczynowy między czynnościami organu i szkodą. Ta ostatnia przesłanka ma charakter limitujący wysokość szkody, ponieważ odpowiedzialność odszkodowawcza w zakresie strat i utraconych korzyści nie może obejmować następstw niespełniających kryterium normalności (art. 361 § 2 k.c.). Uprawdopodobnienie istnienia powiązania kauzalnego między przyczyną sprawczą a jej skutkiem jest ściśle związane z uprawdopodobnieniem wysokości szkody. Nieuprawdopodobnienie dokumentem którejkolwiek z przesłanek powstania roszczenia odszkodowawczego z art. 416 k.c. czyni zbędnym rozważanie pozostałych. Istnienie wierzytelności odszkodowawczej przedstawionej do potrącenia oparte jest na twierdzeniu, że jeżeli prezes zarządu powódki nie popełniłby deliktu (opisywanego jako przestępstwo objęte aktem oskarżenia), to pozwana nie kupowałaby towarów „za pośrednictwem” spółki (...), a bezpośrednio od producenta, spółki (...) i to po takich samych cenach, jakie zastosowano wobec spółki (...). Szkodę powódka ujmuje jako różnicę, w pewnym okresie czasu, między cenami zakupu towaru przez C., a cenami ich sprzedaży pozwanej spółce (po odliczeniu kosztów transportu). Powód nie uprawdopodobnił istnienia związku przyczynowego między domniemanym deliktem osoby prawnej a opisywaną przez siebie szkodą. Po pierwsze, z żadnego z dokumentów nie wynika, pomijając ich pochodzenie, że gdyby nie delikt powódki (czyn prezesa zarządu powódki), to pozwana wiedziałaby, że producentem tych surowców jest spółka (...), a w rezultacie kupowałaby surowce od tego producenta. Twierdzenia pozwanej w tym aspekcie są sprzeczne: twierdzi, że A. D.

(1)utrzymywał, że powódka jest wyłącznym dystrybutorem surowców albo że nie powódka nie miała wiedzy o tym, że C. nie jest ich producentem. Pomijając powyższe, nie ma danych co do tego, że na skutek czynu prezesa zarządu powódki pracownicy pozwanej skutecznie ukryli fakt istnienia spółki (...) i produkowania przez nią surowców. Z łatwością można uzyskać wiedzę o istnieniu spółki (...) i jej ofercie przez którykolwiek z organów nadzorujących działalność pracowników odpowiedzialnych za zakupy. Podobnie z łatwością można uzyskać wiedzę, że spółka (...) nie jest producentem surowców (nie istnieje taka fabryka). Ostatecznie wiedzę tę uzyskano, jednak po latach współpracy z powodową spółką. Normalność związku przyczynowego jest przerwana przez to, że pozwana z łatwością mogła dowiedzieć się, że istnieje oferta konkurencyjna spółki (...), nawet nie wiedząc, że spółka (...) jest pośrednikiem w transakcji. Innymi słowy, nie jest normalnym następstwem deliktu powódki fakt, że pozwana nie uzyskała oferty spółki (...). Normalne powiązane kauzalne przerywa wyjątkowa opieszałość w kontroli wewnętrznej pozwanej spółki, która ewentualne straty wykryła po latach. Nie uprawdopodobniono normalnego związku przyczynowego między deliktem powódki, a brakiem wiedzy o możliwości dostaw przez spółkę (...). Po drugie, w kontekście związku przyczynowego ocena wskazanego zdarzenia mogłaby przedstawiać się odmiennie, kiedy strona pozwana miałaby do wyboru również ofertę spółki (...), ale wybrała ofertę spółki (...) wskutek czynności pracowników pozwanej, a co było z kolei skutkiem czynności prezesa zarządu powódki. Nie jest jednak uprawdopodobnione dokumentem, że jeżeli prezes zarządu powódki nie wręczyłby korzyści majątkowych pracownikom pozwanej, to ci podjęliby decyzję o zakupach surowców od spółki (...). Decydując o dostawcy powinni kierować się przyjętymi w spółce procedurami, rozeznaniem rynku i najkorzystniejsza ofertą, nie tylko pod względem ceny, nie ma jednak co do tego danych; zatem nie uprawdopodobniono, że właśnie wybraliby spółkę (...), jako najkorzystniejszego oferenta. Po trzecie, nie istnieje dokument, który stwarzałby prawdopodobieństwo, że spółka (...) sprzedałaby stronie pozwanej te same surowce po cenach, które oferowała spółce (...) w okresie objętym twierdzeniem pozwanej, że poniosła szkodę. Innymi słowy, spółka (...) sprzedawała towary spółce (...) po uzgodnionych między tymi stronami cenach (w umowie łączącej te strony zawarto zapis o upustach) i nie istnieje dokument, który stwarzałby prawdopodobieństwo, że te same ceny spółka (...) zastosowałaby w stosunku do strony pozwanej. O wysokości ceny między kontrahentami decyduje wiele czynników, takich jak: aktualny układ cen wywołany popytem i podażą, przewidywaniami co do ich zmian, zdolnością do wyprodukowania potrzebnych pozwanej surowców, wysokość dotychczasowych obrotów, perspektywy współpracy, terminy płatności, wysokość tzw. kredytu kupieckiego, także zaufanie osobiste, powiązania albo sympatie. Z natury tych czynników wynika, że ich uprawdopodobnienie dokumentem jest skomplikowane, bynajmniej takiej próby nie podjęto. Reasumując, nie uprawdopodobniono, że gdyby strona pozwana nie kupowała towaru do spółki (...), to kupowałaby towar od spółki (...) i to po cenach oferowanych spółce (...). Wniosku o możliwości kupna surowców przez stronę pozwaną bezpośrednio od spółki (...) po cenach oferowanych spółce (...) nie dostarcza przebieg negocjacji prowadzonych przez pozwaną pod koniec 2018 roku i na początku 2019 roku. Z faktu, że oferta spółki (...) na pierwszy kwartał 2019 roku była korzystniejsza, niż oferta spółki (...), nie wynika, że w poprzednich latach pozwana, kierując się rozeznaniem rynku, wybrałaby ofertę spółki (...) i że oferowane ceny byłyby niższe, niż oferowane przez C.. Oferta korzystniejszej ceny począwszy od 2019 roku nie stwarza prawdopodobieństwa korzystniejszej oferty w poprzednich latach. Możliwa jest konstrukcja roszczenia odszkodowawczego oparta na twierdzeniu o istnieniu związku przyczynowego między działaniami prezesa zarządu powódki a zaniechaniem wyboru przez stronę pozwaną najkorzystniejszej oferty, rozpatrywanej nie tylko pod względem jednego z czynników - ceny. W odniesieniu do ceny surowców należałoby uprawdopodobnić, że nie były kupowane po cenach rynkowych, rozumianych jako najczęściej stosowane (mediana cen na rynku). Należałoby więc uprawdopodobnić, że gdyby nie czyn prezesa zarządu powódki, to pozwana kupiłaby te same surowce po niższej cenie. Wymaga to jednak zbadania rynku i wiedzy specjalistycznej. Szkoda tak rozumiana nie była objęta twierdzeniami pozwanej i oczywiście nie została uprawdopodobniona. Rozważenie istnienia związku przyczynowego między przyczyną sprawczą a szkodą poprzedzone może być jedynie hipotetycznym założeniem, że pozostałe przesłanki odpowiedzialności opisane art. 416 k.c. są spełnione. Jest to jednak założenie jedynie na potrzeby uzasadnienia braku uznania jednej z przesłanek odpowiedzialności deliktowej osoby prawnej. Nieuprawdopodobnienie istnienia związku przyczynowego zgłoszonego do potrącenia roszczenia opartego na art. 416 k.c. powoduje jego procesową niedopuszczalność i pominięcie w toku orzekania. Nie rozważając więc materialnoprawnych skutków potrącenia, pozwana pozostaje dłużnikiem w zakresie cen za sprzedane surowce. Strona powodowa domaga się odsetek od dnia płatności wskazanego w fakturach, a te, również w transakcjach handlowych, należą się za opóźnienie zgodnie z art. 481 k.c., od dnia następnego po wskazanym terminie. W tym zakresie powództwo podlegało oddaleniu. Jedynie na marginesie uwag dotyczących braku związku przyczynowego należy zauważyć, że nie uprawdopodobniono dokumentem wysokości szkody. Powódka powinna uprawdopodobnić koszty transportu ze spółki (...) do P., a nie koszty transportu poniesione przez C.. Szkodę pozwana ujmuje bowiem jako różnicę w cenach pomniejszoną o koszty transportu, zatem od cen oferowanych przez spółkę (...) należałoby odjąć koszty transportu. Ponadto od ewentualnej szkody powódki należałoby odjąć wartość usług, które C., niejako przy okazji, świadczyła na rzecz pozwanej, więc na przykład organizację spotkań technologów na terenie zakładu w P. celem dostosowania surowca pod względem cech chemicznych dla potrzeb produkcji realizowanej przez pozwaną. Nie można w prosty sposób przyjąć, że ewentualna szkoda pozwanej wyraża się różnicą cen oferowanych przez spółkę (...) i spółkę (...). Według strony pozwanej sprzeczność żądania zapłaty przez powódkę z zasadami współżycia społecznego ma być uzasadniona wyrządzeniem szkody w rozmiarze przekraczającym wysokość roszczeń powódki wskutek przestępstwa. Miałoby to prowadzić do dodatkowej korzyści majątkowej, prócz uzyskanej w wyniku przestępstwa. Nie istnieje argument o wartości moralnej decydujący o możliwości zastosowania art. 5 k.c. w odniesieniu do roszczenia powódki. Kwestia ewentualnej szkody pozwanej powinna być rozważana w aspekcie zarzutu potrącenia, powództwa przeciwegzekucyjnego albo powództwa o zapłatę i jej konfrontacja z wierzytelnością powódki nie przenosi oceny skuteczności roszczenia na płaszczyznę moralności. Podobnie twierdzenie o dodatkowej korzyści majątkowej pozostaje poza oceną moralną. Uzasadnione jest twierdzenie, że niezapłacenie ceny za produkty jest naganne moralnie. Wypada także zauważyć, że 1 października 2018 roku, w dacie zamówienia, wskutek informacji J. W. (notatka służbowa z 27 września 2018 roku, z której wynika, że A. D.

(1)proponował temu pracownikowi łapówkę) strona pozwana wiedziała, że oferta spółki (...) nie jest najbardziej atrakcyjna na rynku. Jeżeli utrzymuje, że poniosła szkodę wskutek zakupu od „pośrednika” to przypomnieć należy, że ustalenie, że nie istnieje fabryka spółki (...) trwające ponad 4 lata budzi zasadnicze wątpliwości w zakresie należytej staranności. Aspekt moralny wyklucza przyjęcie, że powódka domaga się ceny sprzecznie z moralnością. Dowody zgłoszone przez strony procesu pominięto powołując podstawy prawne i przyczyny w protokole rozprawy. Przy ustaleniu procesowej niedopuszczalności zarzutu potrącenia wniosek pozwanej o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego przeciwko A. D.

(1)jest niezasadny. W zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia wiarygodność dokumentów stanowiących podstawę ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia nie budzi wątpliwości. 4. Koszty procesu Pozwana przegrała sprawę w całości i jest zobowiązana zwrotu kosztów procesu: wynagrodzenia adwokata - 10.800 zł, ustalonego na podstawie § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie, opłaty od pozwu – 15.609 zł, opłaty od pełnomocnictwa - 17 zł. SSO Robert Bury