Sygn. akt I ACa 451/20 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 czerwca 2021 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Zbigniew Merchel (spr.) Sędziowie: S

§ 2k.c.).

Przesłanka braku indywidualnego uzgodnienia została przez ustawodawcę bliżej określona w przepisie art.

§ 3

k.c., który nakazuje uznać za nieuzgodnione indywidualnie „te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. Nadto ustawodawca wprowadził domniemanie, że nie są indywidualnie uzgodnione te postanowienia, które zostały przejęte z wzorca zaproponowanego przez kontrahenta (art.

§ 3zdanie drugie k.c.).

Dokonanie oceny wymaga więc zbadania okoliczności związanych z procesem kontraktowania, przy czym ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje (art.

§ 4k.c.).

W świetle powyższego, uznał sąd, że klauzulami abuzywnymi nie mogą być postanowienia zastrzegające główne świadczenia stron, jeżeli sformułowane są jednoznacznie. Jeżeli określone są w sposób niebudzący wątpliwości, nie mogą być niezauważone przez rozsądnego konsumenta zawierającego umowę. Konsument wymaga natomiast ochrony przed postanowieniami ubocznymi, które w chwili przystąpienia do umowy mogą mu się wydawać mało istotne, a które, mimo dokonanej na pierwszy rzut oka oceny, stają się dla niego źródłem poważnych niedogodności. Skutecznie zakwestionowane zostały przez pozwanego w sprawie, w ocenie sądu I instancji, postanowienia dotyczą zasad określania kwoty kredytu oraz rat kredytu w oparciu o kursy CHF. Są to postanowienia mówiące o tym, że:

1. Kredyt waloryzowany będzie kursem kupna waluty w CHF wg tabeli kursowej (...) Banku S.A. Kwota kredytu wyrażona w CHF jest określona na podstawie kursu kupna waluty w CHF z tabeli kursowej (...) Banku S.A. z dnia i godziny uruchomienia kredytu (§ 7 ust. 1 umowy)
2. Raty kapitałowo-odsetkowe spłacane są w złotych po uprzednim ich przeliczeniu według kursu sprzedaży CHF z tabeli kursowej (...) Banku S.A. obowiązującego na dzień spłaty z godziny 14:
3. (§ 12 ust. 4 umowy). W ocenie Sądu zasadnie pozwany zakwestionował ww. postanowienia umowne jako kształtujące jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszające jego interesy. Klauzula dobrych obyczajów nawiązuje do zachowania przy zawieraniu umów zasad uczciwości, rzetelności, zaufania i fachowości. Zatem sprzeczne z dobrymi obyczajami są takie działania, które zmierzają do dezinformacji lub wywołania błędnego mniemania konsumenta czy też wykorzystujące jego niewiedzę w zakresie prawidłowości w ukształtowaniu stosunku zobowiązaniowego zgodnie z zasadą równorzędności stron. Kwestionowane przez pozwanego ww. postanowienia umowy są sprzeczne z dobrymi obyczajami, gdyż godzą w równowagę kontraktową, nierównomiernie rozkładając prawa i obowiązki między stronami umowy. Przyznają bowiem powodowi uprawnienie do jednostronnego kształtowania wysokości świadczeń stron, zarówno kupna jak i sprzedaży waluty CHF, po której przeliczane są zarówno kwota kredytu jak i raty kapitałowo – odsetkowe. Określane są one bowiem każdorazowo w tabeli sporządzanej przez bank, w oparciu o nieustalone z pozwanym kryteria. W konsekwencji, wyłącznie jednej stronie umowy przyznano możliwość określenia wskaźnika wpływającego na wysokość świadczeń stron. Kredytobiorca został zaś pozbawiony możliwości zweryfikowania kryteriów przyjętych przez bank do ustalenia wysokości samego wskaźnika waloryzacji. Postanowienia umowy kredytowej nie przewidują bowiem przesłanek ustalania kursów kupna i sprzedaży waluty obcej zarówno w chwili ustalania wysokości salda przy przeliczeniu wysokości kredytu ze złotych polskich na CHF, jak i w przypadku określenia wysokości rat kapitałowo – odsetkowych. Klauzule odnoszą się bowiem jedynie do terminów, w jakich ustalana jest wysokość kursów, bez wskazania czym kieruje się bank ustalając ich wysokość. To powoduje zaś ryzyko, że wysokość kursu ustalona przez bank może być na poziomie znacznie wyższym niż średnie wartości na rynku walutowym, co zabezpieczać ma jedynie interes samego Banku. Brak oparcia zasad ustalenia kursów o przejrzyste dla kredytobiorcy kryteria rodzi ryzyko uzyskania dodatkowego wynagrodzenia przez bank, z pokrzywdzeniem kredytobiorcy. Wysokość zobowiązania pozwanego po przeliczeniu na złote polskie może bowiem osiągnąć niczym nieograniczoną wysokość i może to nastąpić na każdym etapie długoletniego wykonywania umowy. Bank jako profesjonalista i silniejsza strona umowy powinien formułować wszystkie dokumenty w sposób precyzyjny i jasny. Oczywistym jest bowiem, że tego typu umowy wiążą się ze znacznym skomplikowaniem oraz długotrwałością istnienia zobowiązania. Konsument powinien zaś otrzymać jasną i pełną informację o wszystkich skutkach wprowadzenia określonej konstrukcji indeksacji. Tymczasem, jak wynika z zeznań pozwanego, przed zawarciem umowy otrzymał on jedynie informacje koncentrujące się na zaletach kredytu. Nie wyjaśniono mu na czym w rzeczywistości polega mechanizm indeksacji ani też jej skutków dla wyniku ostatecznego salda kredytu. Nie otrzymał również informacji o tym, że na skutek zmian kursowych możliwy jest nieograniczony wzrost wyrażonego w złotówkach kapitału kredytu. Powód nie przedłożył także jakiegokolwiek oświadczenia pozwanego o zapoznaniu się przez niego z kwestią ryzyka kursowego związanego z zaciąganym kredytem indeksowanym. Jakkolwiek Sąd miał na uwadze, że pozwany wiedział, że jego rata kredytu będzie przeliczana do CHF, jednakże taka informacja była niewystarczająca dla należytej oceny tego ryzyka, zwłaszcza w sytuacji, gdy kredyt jest zaciągany przez konsumenta, a dodatkowo przedstawiciel kredytodawcy zapewniał konsumenta o stabilności CHF. Jak wskazał Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z 20 września 2017 roku, C-186/16, artykuł 4 ust.2 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że wymóg wyrażenia warunku umownego prostym i zrozumiałym językiem oznacza, że w wypadku umów kredytowych instytucje finansowe muszą zapewnić kredytobiorcom informacje wystarczające do podjęcia przez nich świadomych i rozważnych decyzji. W tym względzie wymóg ów oznacza, że warunek dotyczący spłaty kredytu w tej samej walucie obcej co waluta, w której kredyt został zaciągnięty, musi zostać zrozumiany przez konsumenta zarówno w aspekcie formalnym i gramatycznym, jak i w odniesieniu do jego konkretnego zakresu, tak aby właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny przeciętny konsument mógł nie tylko dowiedzieć się o możliwości wzrostu lub spadku wartości waluty obcej, w której kredyt został zaciągnięty, ale również oszacować – potencjalnie istotne – konsekwencje ekonomiczne takiego warunku dla swoich zobowiązań finansowych. Jakkolwiek powyższe orzeczenie odnosi się do kredytu zaciągniętego w walucie obcej, to znajduje pełne także zastosowanie do konstrukcji kredytu indeksowanego, gdyż mechanizm indeksacji naraża potencjalnego konsumenta na takie samo ryzyko wynikające ze zmiany kursu waluty, jak wprost wyrażenie zobowiązania w walucie obcej. Sąd Okręgowy zwrócił także uwagę na orzecznictwo Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i będące jego rezultatem wpisy w rejestrze klauzul niedozwolonych. W sprawach o kontrolę wzorców postanowienia tego typu, jak kwestionowane w niniejszej sprawie zostały formalnie wpisane do rejestru postanowień wzorów jako postanowienia niedozwolone (przykładowa klauzula nr (...) wobec Banku (...), (...) wobec (...)), a co do zasady tożsama klauzula, jak w treści § 12 ust. 4 umowy kredytowej z pozwanym, została wpisana rejestrze klauzul niedozwolonych względem powoda pod numerem (...): „Raty kapitałowo-odsetkowe (…) spłacane są w złotych po uprzednim ich przeliczeniu wg kursu sprzedaży CHF z tabeli kursowej (...) Banku S.A. obowiązującego na dzień spłaty z godziny 14:50”. Dalej, zasadnie pozwany podnosił, że nie posiadał nawet teoretycznej możliwości poznania mechanizmu ustalania kursu przeliczenia własnego świadczenia, skoro miało ono być ustalane według nieokreślonego kursu w dniu wpłaty środków. Wbrew stanowisku powoda, Sąd nie uznał, by powodowy Bank określił obiektywne czynniki wyznaczające kurs CHF, czyli by pozwany miał możliwość poznania mechanizmu ustalania kursu CHF. W tym zakresie kredytodawca odwołał się w umowie jedynie do ustalanej przez siebie Tabeli Kursów nie wskazując sposobu jej ustalania. Przedłożony przez powoda Regulamin udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych dla osób fizycznych – ramach (...), wskazany jako obowiązujący w dacie zawarcia umowy, nie zawiera postanowień precyzujących sposób ustalania kursu kupna i sprzedaży CHF. W zakresie kredytów złotowych waloryzowanych kursem CHF odsyła on do tabeli kursowej (...) Banku (§ 1 ust. 2 i § 24 ust. 2 i 3 Regulaminu), a są to tożsame postanowienia co zakwestionowane przez pozwanego w umowie. Sposób ustalania kursów waluty indeksacyjnej nie określa w sposób transparentny dla konsumenta Regulamin udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych dla osób fizycznych – ramach (...)wprowadzony okólnikiem (...) z dnia 1 lipca 2009r. Przede wszystkim Regulamin ten został wprowadzony do stosowania w (...) Banku w 2009r., a więc około pięć lat po zawarciu przedmiotowej umowy, stąd nie ma on znaczenia puntu oceny ważności zawartej umowy. Na marginesie Sąd wskazuje, że określone w § 2 ust. 4 tego Regulaminu czynniki uwzględniane przy ustalaniu przez Bank kursów walut obcych tj. bieżące notowania kursów wymiany walut na rynku międzybankowym, podaż i popyt na waluty na rynku krajowym, różnica stóp procentowych oraz stóp inflacji na rynku krajowym, płynność rynku walutowego, stan bilansu płatniczego i handlowego, nie pozwalają konsumentowi na zrozumienie zasad ustalania kursy CHF będącego podstawą indeksacji jego świadczenia. W przedmiotowej umowie uprawnienie banku do określania wysokości kursu kupna i sprzedaży CHF nie jest w żaden sposób formalnie ograniczone, zwłaszcza nie przewiduje wymogu, aby wysokość kursu ustalonego przez Bank pozostawała w określonej relacji np. do średniego kursu NBP. Przyznanie sobie przez bank prawa do jednostronnego regulowania wysokości rat kredytu waloryzowanego kursem CHF jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interes konsumenta, który nie ma możliwości uprzedniej oceny własnej sytuacji – w tym wysokości wymagalnych rat kredytu – i jest zdany wyłącznie na arbitralne decyzje banku. Poza kontrolą kredytobiorcy postawał dopuszczalny stopień odchylenia rzeczywiście stosowanych kursów CHF od zobiektywizowanych kryteriów. Strony umowy nie wskazały także żadnej wartości bazowej tj. któregokolwiek z dostępnych kryteriów obiektywnych, które to kryterium dawałoby szansę na potencjalną modyfikację kwestionowanych postanowień – oczywiście gdyby pozwany nie podnosił zarzutu nieważności umowy i był zainteresowany takim rozwiązaniem, co jednak nie ma miejsca w niniejszej sprawie wobec jednoznacznego stanowiska pozwanego co do nieważności umowy. Z ustaleń Sądu wynika, że pozwany nie miał żadnego wpływu na ustalony przez bank tzw. spread, tj. różnicę pomiędzy kursem kupna i sprzedaży waluty. Należy uznać, że wysokość spreadu nie jest wartością obiektywnie przewidywalną. Ponadto, niewątpliwie zastosowanie przy uruchomieniu kredytu mechanizmu spreadu bankowego bez określenia przewidywalnej dla pozwanego wysokości, stanowiło dla Banku dodatkowy zysk. W ocenie Sądu jest to ukryta marża stanowiąca dodatkowe obciążenie kredytobiorcy. Jak wynika z zeznań pozwanego nie zwrócono mu uwagi na kwestię spreadu. O dodatkowym obciążeniu, które jest szczególnie istotne w sytuacji długoterminowej umowy, kredytobiorca mógł się domyślać poprzez wyprowadzenie tego faktu z kompleksowej wykładni całej umowy. Informacje te są bowiem rozproszone w umowie. Sąd I instancji przyjął, że z przedstawionych dowodów nie wynika, by powód kwestionowane postanowienia dotyczące indeksacji negocjował z pozwanym indywidualnie. Powyższe wprost wynika z zeznań pozwanego, które nie zostały w żaden sposób podważone przez stronę powodową. W szczególności nie mogła stanowić przeciwdowodu sama okoliczność, że pozwany złożył samodzielnie wniosek o udzielenie mu kredytu, zawierającego mechanizm indeksacji. O wpływie kredytobiorcy na treść kwestionowanego zapisu nie świadczył również fakt, że przysługiwała mu chociażby potencjalna możliwość wnioskowania o zmianę poszczególnych zapisów umowy lub regulaminu. Tego typu działanie nie jest żadną formą udzielonego dodatkowego przywileju i wcale i tak nie oznacza z góry, że konsument miałby realny wpływ na treść zapisów umowy. Brak jest również przesłanek do uznania, że pozwany następczo wyraził zgodę na przedmiotowe postanowienie, poprzez sam fakt realizacji i spłaty części należności. W ocenie sądu I instancji pozwany zasadnie podnosił, że postanowienia dotyczące indeksacji nie były z nim uzgodnione indywidualnie, naruszają dobre obyczaje i rażąco naruszają jego interesy i brak jest podstaw do ich modyfikacji bądź uzupełnienia. Stanowisko pozwanego zbieżne jest ze stanowiskiem wynikającym z uzasadnienia wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 3 października 2019 r. wyrażone w sprawie Dziubak 260/18, w którym zwrócono uwagę na niejasność warunków umownych, które powinny skutkować wyeliminowaniem takich abuzywnych postanowień z umowy bez możliwości uzupełniania luk powstałych w ten sposób innymi zapisami. Trybunał orzekł, że Dyrektywa Rady nr 93/13/EWG nie stoi na przeszkodzie uznaniu przez sąd, że umowa nie może dalej obowiązywać, jeśli sąd uzna, że bez klauzul niedozwolonych nie może funkcjonować. Wskazano przy tym, że to konsument ustala czy nieważność umowy jest dla niego korzystna, a jeśli tak, to sąd zobowiązany jest do jej unieważnienia. W niniejszej sprawie pozwany jednoznaczne podnosił zarzut nieważności umowy i nie wyrażał zgody jej kontynuację. Nadto zdaniem Sądu nie jest możliwe wyeliminowanie z umowy zasadnie kwestionowanych postanowień o indeksacji i pozostawienie oprocentowania według stawek LIBOR plus prowizja. Taka ingerencja powodowałby całkowitą zmianę głównego przedmiotu umowy. W ocenie Sądu Okręgowego zasadnie kwestionowane przez pozwanego jako abuzywne postanowienia umowne dotyczące mechanizmu indeksacji nie są postanowieniami dodatkowymi, lecz określają główne świadczenie pozwanego. Wskazał, że kwota zobowiązania powinna zostać wyraźnie oznaczona w treści umowy, co wynika wprost z treści art. 69 ust. 1 i 2 ustawy Prawo Bankowe. Zgodnie z nimi przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach oraz spłaty prowizji od udzielonego kredytu. umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności kwotę i walutę kredytu (ust. 2 pkt 2). Obowiązek zwrotu przez pozwanego kwoty wykorzystanego kredytu wraz odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu stanowi główne świadczenia kredytobiorcy. Klauzula indeksacyjna odnosi się bowiem do zwrotu sumy kredytowej. Wpływa więc w sposób oczywisty na wysokość świadczenia kredytobiorcy - określa tę wysokość. Nie można więc uznać jej za postanowienie uboczne nie dotyczące essentialia negotii. W niniejszej sprawie kontrakt zawarty przez strony nie określał jasno podstaw świadczenia kredytobiorcy. Kredytobiorca nie znał sposobu ustalania wysokości swego świadczenia. Kredytodawca zyskał natomiast możliwość dwukrotnego wpływu na wysokość świadczenia kredytobiorcy. Pierwszy raz po wypłacie kredytu przeliczając kwotę kredytu udzielonego w PLN na CHF po ustalonym wyłącznie przez siebie kursie. Drugi raz przy ustalaniu wysokości poszczególnych rat, gdy następowało przeliczenie określonej kwoty raty na PLN po kursie z tabeli – kursie ustalonym także wyłącznie przez powoda, który był dowolny, gdyż, jak już wyżej wskazano, strony nie ustaliły sposobu ustalania kursu CHF. Od uznania jednej ze stron, tej silniejszej, profesjonalnej, zależała wysokość świadczenia konsumenta. Kwota kredytu do spłaty przez pozwanego była jedynie wielkością ustalaną w przyszłości bez wskazania mechanizmu ustalania tej kwoty. Wymogu ustalenia sposobu ustalenia kursu CHF, a więc waluty służącej do indeksacji, nie spełnia ogólne odesłanie do Tabeli kursowej. Analiza postanowień kwestionowanej w niniejszej sprawie umowy kredytu w zakresie ustalenia świadczenia kredytobiorcy daje więc podstawę do uznania, że strona powodowa, jako profesjonalista, w sposób nieprawidłowy określiła wysokość świadczenia, jakie ciążyło na pozwanym. Sprzeczne nadto z istotą każdej umowy jest uzgodnienie przez strony, że o zakresie obowiązków jednej z nich zadecyduje na zasadzie swobodnego uznania druga strona w toku wykonywania umowy. Stanowi to przekroczenie granic swobody umów określonych w art. 3531 k.c. i prowadzi do nieważności czynności prawnej jako sprzecznej z ustawą (art. 58 k.c.). Sąd Okręgowy wskazał nadto, że podzielił pogląd wyrażony przez Sąd Apelacyjny w Warszawie zawarty w uzasadnieniu wyroku z dnia 4 grudnia 2019 r. w sprawie I ACa 442/18, zgodnie z którym „umowa kredytu (…) musi być uznana za nieważną (według części doktryny: bezskuteczną), skoro abuzywne okazały się postanowienia określające główny przedmiot umowy. W świetle przepisów Kodeksu cywilnego nie może zaś zostać uznany za ważny kontrakt, w którym nie osiągnięto konsensusu co do elementów przedmiotowo istotnych umowy. Taką samą wadą obarczony jest kontrakt, którego essentialia negotii zostały określone w postanowieniach, które Sąd uznaje za niedozwolone postanowienia umowne, niewyrażone jasnym i zrozumiałym językiem (nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny) w rozumieniu (…) przepisów dyrektywy 93/13 i przepisu art. 3851 § 1 k.c. (…) W świetle art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13, to w krajowym porządku prawnym należy poszukiwać skutków uznania, że klauzule określające essentialia negotii stanowią niedozwolone postanowienia umowne. (…) Podstawę prawną stanowi w tym przypadku art. 58 k.c., przewidujący sankcję nieważności”. W konsekwencji Sąd Okręgowy uznał, że umowa kredytu z dnia 20 lipca 2004 r. jest nieważna w całości. Tym samym brak jest podstawy do dochodzenia od pozwanego roszczenia, którego jest źródłem umowa kredytowa, a innych roszczeń powód nie sformułował. W konsekwencji Sąd w punkcie I wyroku uchylił nakaz zapłaty, a w pkt II oddalił powództwo na podstawie art. 58 § 1 k.c. i art. 69 ust. 1 ustawy Prawo Bankowe. O kosztach orzekł w punkcie III wyroku na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. zasądzając od powoda (...) Spółki Akcyjnej w W. na rzecz pozwanego M. O. kwotę 11.817 zł., na którą składają się: kwota 1.000 zł tytułem opłaty od zarzutów, kwota 10.800 zł. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, których wysokość Sąd ustalił na podstawie § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804), a także kwota 17 zł opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa. Apelację od tego orzeczenia wywiodła strona powodowa zaskarżając wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 31 stycznia 2020 roku, wydany w sprawie o sygn. akt I C 1114/18 w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucała: 1) naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, a mianowicie: a) art. 233 § 1 k.p.c. poprzez zaniechanie wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego oraz dokonanie sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, pozbawionej wszechstronnego i obiektywnego rozważenia całości materiału dowodowego i wyciągnięcie na tej wadliwej podstawie bezpodstawnych i niezgodnych z rzeczywistym stanem faktycznym wniosków leżących u podstaw Wyroku, w szczególności przez: I. bezpodstawne przyjęcie, że pracownik Banku poinformował pozwanego, „że frank jest stabilną walutą i jego kurs nie będzie miał istotnego wpływu na spłatę kredytu" , podczas gdy taki opis procedury udzielania kredytu jest niewiarygodny, mając w szczególności na względzie historię zmian kursu CHF/PLN w okresie bezpośrednio poprzedzającym zawarcie umowy (notoryjny i powszechnie dostępny był i jest fakt, że w 2004 CHF był wart ponad 3 zł), a także ogólne procedury Banku, które nakazywały pracownikom Banku przedstawianie klientom poziomów kursów z poprzednich lat; I. bezpodstawne przyjęcie, że Bank nie wypełnił względem pozwanego obowiązków informacyjnych, w tym pozwanemu nie wyjaśniono mechanizmu waloryzacji, nie poinformowano pozwanego o spreadzie , o ryzyku kursowym, nie omówiono z pozwanym poszczególnych postanowień umowy, podczas gdy ogólne procedury Banku nakazywały pracownikom informować klientów o mechanizmie waloryzacji, Tabeli Kursów Walut Obcych Banku („TKWO") oraz przedstawiać symulację poziomu rat kredytu; II. bezpodstawne przyjęcie, że kredyt udzielony pozwanemu jest kredytem złotowym, podczas gdy z jednoznacznego brzmienia umowy oraz pozostałych dokumentów znajdujących się w materiale dowodowym, wynika, że kredyt udzielony pozwanemu jest kredytem waloryzowanym kursem waluty obcej, tj. franka szwajcarskiego, którego istotą jest to, że wielkość salda kredytu wskazana jest opisowo - jest nią kwota w CHF, stanowiąca równowartość konkretnej sumy w PLN, w dniu uruchomienia kredytu - wskazanie kwoty w PLN w umowie takiego kredytu służy temu, aby kredytobiorca mógł sobie „zarezerwować" określoną sumę, bez względu na to, jaki będzie poziom kursu w dniu uruchomienia kredytu, ale nie oznacza to, że kredyt udzielony pozwanemu jest kredytem Złotowym; III. bezpodstawne przyjęcie, że Bank przyznał sobie prawo do „jednostronnego kształtowania wysokości świadczeń stron, zarówno kupna jak i sprzedaży waluty CHF, po której przeliczane są zarówno kwota kredytu, jak i raty kapitałowo-odsetkowe" , podczas gdy: • Regulamin udzielania kredytów z 2009 r. znajdujący się w aktach sprawy, potwierdza, że Regulamin stanowiący integralną część umowy zawierał szczegółowe zasady ustalania kursów walut dla potrzeb przeliczania rat spłaty oraz kryteria ich ustalania; • Bank przez cały okres obowiązywania umowy stosował kursy rynkowe, co znajduje potwierdzenie w dowodach powołanych przez powoda w niniejszej sprawie, dodatkowo, uwadze sądu uszło, że powód stosował jeden z najniższych spreadów spośród banków komercyjnych; • kursy walut w TKWO Banku ustalane są w oparciu o dane pozyskane z serwisów zewnętrznych, niezależnych od Banku, tj. w oparciu o uzyskane informacje o kursie danej waluty z serwisu informacyjnego Thomson Reuters Spot Matching, w którym podawane są informacje na temat kwotowań dla transakcji wymiany walutowej; • (...) S.A. posiadał i posiada status Dealera Rynku Pieniężnego i na podstawie kwotowań kursów walut publikowanych w TKWO (...)S.A. ustalany był kurs średni Narodowego Banku Polskiego, a nadto, zgodnie z aktualnym brzmieniem uchwały 51/2002 Zarządu Narodowego Banku Polskiego kursy NBP wyliczane są na podstawie kursu rynkowego oraz serwisów informacyjnych T. analogicznie, jak w (...) S.A.; • kurs CHF publikowany w TKWO (...)S.A. nie odbiegał od kursu średniego NBP, wręcz przeciwnie, jego odchylenia od kursu średniego NBP były znacznie niższe od, odpowiednio, średniego odchylenia kursu kupna oraz średniego odchylenia kursu sprzedaży w analizowanych bankach; IV. bezpodstawne przyjęcie, że z przedstawionych w postępowaniu dowodów wynika, że pozwany posiada status konsumenta, w sytuacji, gdy kredytowana nieruchomość została nabyta na cele związane z prowadzeniem przez pozwanego działalnością gospodarczą; V. bezpodstawne przyjęcie, że z przedstawionych w postępowaniu dowodów nie wynika, by sporne postanowienia umowy dotyczące waloryzacji były indywidualnie negocjowane, podczas gdy: • pozwany, wypełniając wniosek kredytowy i wskazując kwotę kredytu, jednocześnie zawnioskował o kwotę w PLN oraz zaznaczył jako walutę kredytu „CHF" co oznacza, po pierwsze, że negocjowano z pewnością co najmniej te parametry kredytu, jak również, że to z warunków zawnioskowanych przez pozwanego (kwota w PLN - kredyt w CHF) wynikała konieczność wprowadzenia mechanizmu waloryzacji do umowy; • możliwe było zawarcie umowy bez spornych postanowień. pozwany miał zdolność kredytową dla zaciągnięcia zobowiązania w PLN (tj. bez klauzul waloryzacyjnych); • powód miał rzeczywisty wpływ na treść spornych klauzul - postanowienie § 12 ust. 4 umowy, czyli waloryzację rat spłat kredytu zgodnie z kursem sprzedaży CHF z Tabeli Kursowej Walut Obcych obowiązującej w Banku w dniu spłaty raty należy rozpatrywać łącznie z § 1 ust. 6 umowy, zgodnie z którym terminem spłaty kredytu jest wybrany przez pozwanego każdy 10 dzień miesiąca (dzień wskazany przez pozwanego we wniosku kredytowym); VI. brak dostatecznej wnikliwości co do zgłoszonych dowodów oraz niezwrócenie uwagi Sądu I instancji chociażby na dowody zgłoszone w odpowiedzi na zarzuty od nakazu zapłaty takie jak Ekspertyza prof. R. oraz raport UOKiK potwierdzające rynkowość kursów publikowanych przez Bank; VII. bezpodstawne przyjęcie, że klauzuli waloryzacyjnej nie można uznać za postanowienie uboczne nie dotyczące essentalia negotii, w sytuacji, gdy po wyeliminowaniu niedozwolonych postanowień umownych spełnione są nadal wszystkie jej konieczne elementy, stanowiące essentialia negotii umowy kredytu; b) art. 299 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c., poprzez oparcie ustaleń faktycznych na zeznaniach pozwanego, pomimo, że pozwany był zainteresowany pozytywnym dla siebie rozstrzygnięciem sprawy, a szczegółowego przebiegu procedury mógł nie pamiętać po upływie ponad dekady od zawarcia umowy, a ponadto twierdzenia pozwanego są prima facie niezgodne z treścią zeznań świadka M. D. oraz dokumentacji kredytowej i innymi dokumentami zgromadzonymi w sprawie; b) art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. poprzez uznanie że zeznania świadka M. D. były nieprzydatne dla rozstrzygnięcia z uwagi na fakt, że świadek nie uczestniczył w procesie kredytowym pozwanego, podczas gdy, zeznania świadka w sposób jasny i przekonujący przedstawiały procedury Banku w dacie zawarcia umowy przez pozwanego, zakresu informacji przekazywanych kredytobiorcom, a w związku z tym, że nie doszło do spełnienia przesłanki braku zgodności z dobrymi obyczajami (Bank nie tylko nie ustalał kursów dowolnie, ale przede wszystkim nie mógł ustalać kursów dowolnie, a ponadto przyjęcie kursu kupna/sprzedaży wynikało ze sposobu finansowania kredytu pozwanego), a także nie doszło do spełnienia przesłanki rażącego naruszenia interesu konsumenta (Bank musiał publikować i publikował zawsze rynkowy kurs, wprowadzenie spornych klauzul do umowy wiązało się z poprawieniem interesu pozwanego); d) art. 235 2 § 1 pkt 2 k.p.c. (ewentualnie art. 217 § 6 k.p.c. w brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia 7 listopada 2019 roku, ponieważ Sąd go nie zastosował, natomiast zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt. 2 przepisów intertemporalnych do nowelizacji z dnia 7 listopada 2019 roku w sprawach rozpoznawanych w postępowaniu nakazowym do końca postępowania w instancji mają zastosowanie przepisy dotychczasowe) w zw. z art 227 k.p.c. i art. 278 § 1 k.p.c. polegające na bezpodstawnym pominięciu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2020 roku wniosku powoda o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na tezy wskazane w petitum odpowiedzi na zarzuty jako nieistotny dla rozstrzygnięcia, podczas gdy ww. dowód został przez Bank zawnioskowany w celu wykazania faktu: poprawności wyliczeń dochodzonej kwoty zadłużenia, istnienia zadłużenia w momencie wypowiedzenia umowy, poprawności wyliczeń powoda, co przy prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego byłoby istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia albowiem uzasadniałoby wysokość roszczenia powoda; e) art. 235 2 § 1 pkt 2 k.p.c. (ewentualnie art. 217 § 6 k.p.c. w brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia 7 listopada 2019 roku, ponieważ Sąd go nie zastosował, natomiast zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 2 przepisów intertemporalnych do nowelizacji z dnia 7 listopada 2019 roku w sprawach rozpoznawanych w postępowaniu nakazowym do końca postępowania w instancji mają zastosowanie przepisy dotychczasowe) w zw. z art 227 k.p.c . polegające na bezpodstawnym pominięciu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2020 roku dowodu z oględzin płyty CD, a tym samym dowodu ze znajdującego się na płycie pliku „Korelacje - tabela", podczas gdy dowód ten ma istotne znaczenie dla rozpoznania sprawy, ponieważ wskazuje na niemal stuprocentową korelację kursu Banku z kursem NBP oraz kursem rynkowym publikowanym na zewnętrznych platformach walutowych, co potwierdza rynkowość kursów stosowanych przez Bank; 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie: w zakresie stwierdzenia nieważności z uwagi na sprzeczność z ustawą: a. art. 69 ustawy - Prawo bankowe w zw. z art. 353 1 k.c. poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji stwierdzenie nieważności umowy, ze względu na rzekome nieprawidłowe określenie wysokości świadczenia oraz przekroczenie zasady swobody umów poprzez przyznanie Bankowi możliwości swobodnego decydowania o obowiązkach pozwanego, podczas gdy: • wbrew twierdzeniu Sądu I instancji w umowie w sposób prawidłowy, jasny i przejrzysty określono wszystkie istotne elementy kredytu, w tym jego kwotę - strony uzgodniły, że wartość udzielonego kredytu zostanie określona poprzez przeliczenie kwoty wypłaconej pozwanemu w PLN na CHF po kursie kupna CHF z dnia uruchomienia kredytu, a Bank nie mógł ustalić dowolnego kursu CHF/PLN w TKWO; • wbrew twierdzeniu Sądu I instancji w niniejszej sprawie nie doszło do przekroczenia zasady swobody umów, ponieważ strony zgodnie uregulowały swoje stosunki umowne - konsensusem stron została objęta wysokość świadczenia (sposób jego ustalenia w przyszłości) i zastosowanie kursu kupna CHF publikowanego w TKWO Banku w celu waloryzacji kwoty udzielonego pozwanemu kredytu, co znalazło odzwierciedlenie w treści łączącej strony umowy poprzez sprecyzowanie sposobu wyliczenia wartości świadczenia w § 7 ust. 1 umowy, a zastosowany wskaźnik waloryzacji miał charakter rynkowy; a. art. 58 § 1 k.c. poprzez jego niezasadne zastosowanie i stwierdzenie, że umowa stanowiła czynność prawną sprzeczną z ustawą, a w konsekwencji stwierdzenie jej nieważności; w zakresie stwierdzenia nieważności z uwagi na bezskuteczność klauzul waloryzacyjnych: b. art.

§ 1w zw.

z

§ 3k.c .

przez błędną wykładnię art.

§ 1k.c.

i niezastosowanie art.

§ 3

k.c., i w konsekwencji bezpodstawne przyjęcie, że sporne klauzule nie były negocjowane, podczas gdy pozwany miał rzeczywisty wpływ na te postanowienia, w rozumieniu art.

§ 3k.c.; c.

art.

§ 1k.c .

poprzez jego błędną wykładnię i bezpodstawne przyjęcie, że sporne postanowienia spełniają przesłanki abuzywności w sytuacji, gdy Bank wykazał, że sporne postanowienia

§ 2k.c.

poprzez jego błędną wykładnię i bezpodstawne przyjęcie, że w związku z rzekomą abuzywnością spornych postanowień przedmiotowa umowa jest nieważna, podczas gdy nawet, gdyby stwierdzić bezskuteczność spornych klauzul, umowa powinna obowiązywać w pozostałym zakresie - umowa zachowuje charakter umowy kredytu waloryzowanego kursem waluty obcej, która podlega dalszej interpretacji z uwzględnieniem jej częściowej bezskuteczności; e. art. 65 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 354 § 1 k.c. poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że po ewentualnym stwierdzeniu rzekomej abuzywności spornych klauzul przedmiotowa umowa jest nieważna podczas gdy okoliczności, w których złożone zostały oświadczenia woli stron, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje pozwalałyby na wykonanie umowy również po usunięciu z niej odwołań do Tabeli Kursów Walut Obcych Banku (zobowiązania powinny zostać przeliczone po aktualnym na dzień danej operacji finansowej, rynkowym kursie CHF/PLN), albowiem Bank przez cały okres wykonywania umowy stosował kursy rynkowe; f. art. 56 k.c. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy art. 56 k.c. stanowi właściwy przepis dyspozytywny, przewidując, że czynność prawna wywołuje skutki w niej wyrażone oraz wynikające z ustawy, z zasad współżycia społecznego i z ustalonych zwyczajów, a zatem zobowiązanie pozwanego powinno zostać przeliczone po wynikającym z zasad współżycia społecznego i ustalonych zwyczajów, rynkowym kursie CHF publikowanym w TKWO; g. art. 69 ust. 1 prawa bankowego poprzez jego niezastosowanie i nie zasądzenie kwot wskazanych w pozwie, pomimo że powód wykazał, że Kredytobiorca nie wywiązał się z warunków umowy, nie spłacił należnego zadłużenia, co spowodowało wypowiedzenie umowy i wymagalność całej dochodzonej sumy. W związku z powyższym apelant wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez utrzymanie w mocy nakazu zapłaty z dnia 20 marca 2018 roku oraz orzeczenie zgodnie z pozwem, ewentualnie uchylenie Wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Gdańsku i w każdym ewentualnym przypadku zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu za postępowanie w I instancji oraz za postępowanie w II instancji, w tym opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Nadto na podstawie art. 380 k.p.c. wnoszę o ponowne rozpoznanie (reasumpcję) postanowienia Sądu I instancji wydanego na rozprawie w dniu 7 stycznia 2020 roku w przedmiocie pominięcia wniosków dowodowych powoda (dowodu na płycie CD i jej oględzin oraz dowodu z opinii biegłego) poprzez uchylenie ww. postanowienia oraz dopuszczenie i przeprowadzenie ww. dowodu w postępowaniu przed Sądem II instancji wskazując, że przedmiotowe postanowienia nie podlegały zaskarżeniu w drodze zażalenia, miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy zgodnie z twierdzeniami powoda wskazanymi w ww. zarzutach apelacji, a odpowiednie zastrzeżenia w trybie art. 162 k.p.c. zostały złożone przez pełnomocnika procesowego powoda na rozprawie, na której wydano przedmiotowe postanowienia. Pozwany wnosił o oddalenie w całości apelacji powoda oraz zasądzenie od powoda kosztów procesu na rzecz pozwanego za I instancję oraz za II instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje według norm przepisanych a także na zasadzie art. 278

§1k.c.

dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy (por. Uchwała Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2018 r. III CZP 29/17). Dalej z art.

§ 1k.c.

wynika, że niedozwolonymi postanowienia umownymi są klauzule, które spełniają łącznie trzy przesłanki: - zawarte zostały w umowach z konsumentami (co już jak wyżej wskazano nie budzi wątpliwości sądu), - kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, - rażąco naruszają interesy konsumenta. Kontrola tego rodzaju postanowień jest jednak wyłączona, gdy: - zostało ono indywidualnie uzgodnione z konsumentem, lub - określa główne świadczenie stron (w tym wynagrodzenie lub cenę) i jest sformułowane w sposób jednoznaczny. W ocenie sądu II instancji na całość postanowień dotyczących mechanizmu indeksacji kredytu do waluty obcej w rozważanej umowie składają się w istocie dwa odrębne postanowienia: - wprowadzające indeksację, tj. zasadę wedle której kwotę uruchomionego kredytu przelicza się do waluty obcej (CHF) i w niej zostaje wyrażone saldo kredytu oraz wysokość rat, zaś ich spłata następuje w złotych (klauzula ryzyka walutowego, ryzyka kursowego), - określające sposób dokonania przeliczenia waluty, tj. rodzaj kursku waluty (kupna, sprzedaży) i sposób jego ustalania (klauzula spreadu walutowego). Zdaniem Sądu Apelacyjnego postanowienia umowy odnoszące się do mechanizmu indeksacji dotyczą głównego przedmiotu umowy. Postanowienia te nie ograniczają się do posiłkowego określenia sposobu zmiany wysokości świadczenia, ale wprost te świadczenie określają. Bez mechanizmu indeksacji nie doszłoby do ustalenia wysokości kapitału podlegającego spłacie wyrażonego w walucie obcej. Nie doszłoby też do ustalenia wysokości odsetek, które zobowiązany jest spłacać kredytodawca, skoro są one naliczane, zgodnie z konstrukcją umowy od kwoty wyrażonej w walucie obcej. W umowie nie ma innego pierwotnego określenia świadczenia, które ulegałoby podwyższeniu/obniżeniu w wyniku indeksacji. Indeksacja bowiem dotyczy kwoty kredytu uruchomionego (w odróżnieniu od przyznanego) i pozwala na wyrażenie salda w walucie obcej. Zobowiązania kredytobiorcy (wysokość rat i odsetek) też są wyliczone w walucie obcej, choć ich spłata następuje w walucie krajowej. Bez mechanizmu indeksacji umowa traci swoją istotę – konstrukcję prawną o określonych konsekwencjach ekonomicznych. Postanowienie dotyczące mechanizmu indeksacji odnosi się do istoty umowy kredytu indeksowanego i właśnie z uwagi na jego treść odróżnia te umowę od innych rodzajów umów kredytu. W ocenie Sądu Apelacyjnego postanowienie dotyczące mechanizmu indeksacji nie zostało indywidualnie uzgodnione z pozwanym. „Negocjacje” (rozmowy) dotyczyły tego, że pozwany ma zdolność do skorzystania z kredytu „frankowego”. Co najistotniejsze - sam mechanizm indeksacji, czyli to, że kwotowa kredytu uruchomionego jest przeliczana do waluty obcej i w tej walucie są naliczane raty nie był objęty negocjacjami. Tymczasem Bank winien wychodzić z założenia, że pozwany jako konsument nie zna zasad działania mechanizmu indeksacji. Jego wprowadzenie bowiem, o czym była mowa wcześniej, odróżniało umowę kredytu indeksowanego od zwykłego kredytu złotówkowego. To sprawiało, że mechanizm ten nie był powszechnie znany, choć sam tzw. kredyt frankowy był znany. W związku z tym po stronie Banku leżał obowiązek objaśnienia, na czym ów mechanizm polega, z jakim ryzykiem się wiąże i jakie są jego konsekwencje ekonomiczne i prawne. Kredytobiorca powinien zatem w oparciu o informacje przedstawione mu przez Bank móc ocenić jako korzystne lub niekorzystne dla siebie wynikające z mechanizmu indeksacji skutki zarówno prawne jak i ekonomiczne. Jak wynika z dokonanych przez sąd ustaleń pozwany był zapewniany o atrakcyjności oferowanego produktu i jego powszechności i bezpieczeństwie. Pozwanemu jednak nie wyjaśniono dokładnie na czym polega mechanizm indeksacji, poprzestając na zapisach regulaminu i drukach oświadczeń. Reasumując Bank nie sprostał obowiązkowi informacyjnemu, a postanowienia dotyczące mechanizmu indeksacyjnego kształtowały prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco je naruszały, a więc były to niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art.

k.c. W związku z tym należało rozważyć skutki jakie w związku z tym rodziły takie postanowienia umowne. Art.

§ 1k.c.

wskazuje, że postanowienie takie nie wiążą konsumenta. Sankcja tego rodzaju ma specyficzny charakter w porównaniu do sankcji tradycyjnie wskazywanych w nauce prawa (por. J. Pisuliński Sankcja zamieszczenia w umowie niedozwolonego postanowienia w świetle dyrektywy 93/13/EWG i orzecznictwa TSUE w: M. Romanowski (red.) Życie umowy konsumenckiej po uznaniu jej postanowienia za nieuczciwe na tle orzecznictwa TSUE, Warszawa 2017, s. 91-110). Sankcja działa ex tunc i ex lege, ale zgodnie z art.

§ 2k.c.

nie skutkuje automatyczną nieważnością całej umowy, jak to przyjął sąd I instancji, gdyż strony są związane umową w pozostałym zakresie. W tym miejscu wskazać należy, że ustawodawca krajowy nie dokonał w zakresie skutków abuzywności postanowienia umownego pełnej implementacji Dyrektywy 93/

1. Nie przeniósł bowiem do krajowego rozwiązania zastrzeżenia art. 6 ust.1 Dyrektywy 93/13 wskazującego, że nieuczciwe warunki w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców z konsumentami nie będą wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części będzie nadal obowiązywała strony, jeżeli jest to możliwe po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków. W świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości, umowa zawierająca nieuczciwe warunki powinna w zasadzie nadal obowiązywać, bez jakiejkolwiek zmiany innej niż wynikająca z uchylenia nieuczciwych warunków, o ile takie dalsze obowiązywanie umowy jest prawnie możliwe zgodnie z zasadami prawa wewnętrznego (m.in. wyrok w sprawie C-618/10, w sprawie C-488/11 oraz wyrok w sprawie - C 260/18). Kwestia możliwości dalszego obowiązywania umowy po eliminacji postanowienia nieuczciwego zależy tego, czy w świetle regulacji prawnych tak „upośledzona” umowa może obowiązywać. Weryfikacji tego dokonuje są przy zastosowaniu tzw. obiektywnego podejścia, zgodnie z którym niedopuszczalne jest uznanie sytuacji jednej ze stron umowy, zgodnie z prawem krajowym, za decydujące kryterium rozstrzygające o dalszym losie umowy. (por. wyrok z dnia 15 marca
2. Perenicova, Perenic C-453/10 pkt 32, wyrok z dnia 3 października 2019 r. Dziubak, C-260/18 pkt 41.) Trybunał zwracał także uwagę, że w sytuacji, gdy nieuczciwe postanowienie umowne odnosi się do głównego przedmiotu umowy to obiektywna możliwość utrzymania umowy wydaje się wątpliwa (wyrok z dnia 14 marca 2019r. Dunai, C-118/17 pkt 48 i 52). W wyroku C-26/13 Trybunał zwrócił uwagę, że stosowanie przepisów dyrektywy ma chronić konsumenta przed unieważnieniem umowy w całości. Unieważnienie całej umowy mogłoby bowiem narazić konsumenta na szczególnie niekorzystne konsekwencje. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w punkcie 33 wyroku z 21 stycznia 2015 roku w połączonych sprawach C-482/13, C-484/13, C-485/13 i C-487/13, gdzie Trybunał stwierdził: „sąd krajowy ma możliwość zastąpienia nieuczciwego warunku przepisem prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym, pod warunkiem, że to zastąpienie jest zgodne z celem art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 i pozwala na przywrócenie rzeczywistej równowagi między prawami a obowiązkami stron umowy. Jednak możliwość taka jest ograniczona do przypadków, w których nieważność nieuczciwego warunku zobowiązywałaby sąd do stwierdzenia nieważności danej umowy w całości, narażając przez to konsumenta na penalizujące go konsekwencje.” Zdaniem Sądu Apelacyjnego mechanizm indeksacji w przedmiotowej umowie oceniony jako nieuczciwe postanowienie umowne winien zostać wyeliminowany z treści ocenianej umowy kredytu. Jak już wskazano, odnosi się on do głównego przedmiotu umowy. Skoro postanowienia dotyczące zasad obliczania kursu nie mogą być zastosowane do określenia i realizacji obowiązków stron wynikających z umowy oznacza to, że zawarta pomiędzy stronami umowa musi być traktowana tak, jakby nie zawierała zasad ustalania kursu waluty, po którym następuje indeksacja kredytu oraz rat. Podkreślić należy, że umowa nie zawiera klauzuli salwatoryjnej, która pozwalałaby na zastosowanie przepisów prawa cywilnego w braku uregulowania danej kwestii w umowie. Brak też jest innych rozwiązań prawnych (wielokrotnie zapowiadanych co do zasad rozliczania tzw. umów frankowych, do których zaliczyć należałoby rozważaną w tej sprawie), które dałyby podstawę do rozliczenia między stronami. Wprawdzie w dotychczasowym orzecznictwie krajowego zarysowały się zasadniczo dwie koncepcje, jak w takiej sytuacji postępować – jedna z nich mówiła o możliwości utrzymania umowy w ten sposób, że saldo kredytu oraz raty zostaną wyrażone w walucie krajowej, zaś zasady dokonywania spłat pozostaną oparte na stawkach preferencyjnych LIBOR. Druga koncepcja mówi o tym, że eliminacja mechanizmu indeksacji i związanego z nim ryzyka walutowego powoduje, że tak ukształtowana umowa traci swój zamierzony przez strony charakter (swą naturę) i w związku z tym nie może dalej obowiązywać. W ocenie Sądu Apelacyjnego eliminacja niedozwolonych klauzul powoduje, że umowa nie może dalej obowiązywać. Na skutek eliminacji tych klauzul świadczenia stron stają się niewykonalne, albowiem bez wskazania kursu waluty, nie można ani ustalić wysokości salda kredytu, ani wysokości poszczególnych rat. Stąd Sąd Apelacyjny przychyla się do drugiej z prezentowanych koncepcji, która zdaje się zyskiwać też szerszą akceptację w praktyce sądów powszechnych. W tym miejscu należy przywołać uchwałę składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021r. w sprawie III CZP 6/21, gdzie Sąd ten wyraził pogląd, że: „
3. Niedozwolone postanowienie umowne (art.

§ 1

k.c.) jest od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta, który może udzielić następczo świadomej i wolnej zgody na to postanowienie i w ten sposób przywrócić mu skuteczność z mocą wsteczną. 2. Jeżeli bez bezskutecznego postanowienia umowa kredytu nie może wiązać, konsumentowi i kredytodawcy przysługują odrębne roszczenia o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych w wykonaniu tej umowy (art. 410 § 1 w związku z art. 405 k.c.). Kredytodawca może żądać zwrotu świadczenia od chwili, w której umowa kredytu stała się trwale bezskuteczna.” Tak więc skoro postanowienia dotyczące zasad obliczania kursu nie mogą być zastosowane do określenia i realizacji obowiązków stron wynikających z umowy, oznacza to, że zawarta pomiędzy stronami umowa musi być traktowana tak, jakby nie zawierała zasad ustalania kursu waluty, po którym następuje indeksacja kredytu oraz rat. Sąd zatem uznaje, że eliminacja mechanizmu indeksacji z badanej umowy kredytu powoduje, że umowa ta nie może wiązać stron. Odnosząc to żądania strony powodowej, którego to podstawą faktyczną sąd orzekający jest związany, gdzie strona powodowa domagała się zasądzenia dochodzonej kwoty w związku z wypowiedzeniem umowy i wyliczała ją w oparciu o postanowienia umowy, przeliczając dług wyrażony w CHF na złote zgodnie z postanowieniami umowy według kursu ze swojej tabeli kursów, które sąd uznał za niedozwolone, to uwzględnienie roszczenia w tej sytuacji, wobec niezmienionej podstawy faktycznej roszczenia nie mogło być uwzględnione. Tak więc wyrok sądu I instancji odpowiadał prawu. Apelacja jako niezasadna została na podstawie art. 385 k.p.c. oddalona. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. Powód przegrał postępowanie apelacyjne i dlatego powinien zwrócić pozwanemu koszty procesu poniesione w tym postępowaniu, na które składa się wynagrodzenie pełnomocnika ustalone na podstawie § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018r., poz. 265) w stawce minimalnej. Tylko na marginesie należy wskazać, że to rozstrzygnięcie nie oznacza, że stronom na tle rozliczeń co do zawartej umowy nie służą inne roszczenia z innych podstaw, albowiem ustalenie w tej sprawie, że umowa zawiera niedozwolone postanowienia umowne, które powodują, że umowa nie może dalej wiązać stron powoduje, że strony mogą żądać względem siebie zwrotu dokonanych świadczeń. SSA Dariusz Janiszewski SSA Zbigniew Merchel SSA Dorota Majerska – Janowska