IX Ca 175/22

Sygn. akt IX Ca 175/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 maja 2022 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie IX Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Jacek Barczewski po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2022 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa E. S. przeciwko D. S. i B. S. o eksmisję na skutek apelacji pozwanego D. S. od wyroku Sądu Rejonowego w Nidzicy z dnia 21 grudnia 2021 r., sygn. akt I C 193/21, uchyla zaskarżony wyrok w punkcie II oraz IV w części dotyczącej pozwanego D. S. i przekazuje sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Nidzicy, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej. SSO Jacek Barczewski Sygn. akt IX Ca 175/22 UZASADNIENIE Powódka E. S. wniosła o orzeczenie eksmisji pozwanych D. S. i B. S. z lokalu położonego w N. przy ulicy (...). Podniosła, że pozwani nie partycypują w kosztach utrzymania lokalu, zakłócają spokojne zamieszkiwanie co wywołuje interwencje Policji. Pozwany D. S. wniósł o oddalenie powództwa w całości, zaś drugi pozwanych nie zajął stanowiska w sprawie. Wyrokiem z 21 grudnia 2021 r. Sąd Rejonowy w Nidzicy w punktach: I. nakazał pozwanemu B. S. opuszczenie, opróżnienie i wydanie lokalu mieszkalnego numer (...) położonego przy ulicy (...) w N., II. nakazał pozwanemu D. S. opróżnienie i wydanie lokalu mieszkalnego numer (...) położonego przy ulicy (...) w N., III. oddalił powództwo w pozostałej części, IV. orzekł, że pozwanym nie przysługuje prawo do lokalu socjalnego, V. orzekł, że w stosunku do B. S. wyrok jest zaoczny, VI. nadał wyrokowi w punktach I oraz IV rygor natychmiastowej wykonalności, VII. nie obciążył pozwanych kosztami postępowania, VIII. przyznał na rzecz adwokata S. S. z sum budżetowych Skarbu Państwa kwotę 295,20 zł z tytułu pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Sąd ten ustalił, że lokal znajdujący się w N. przy ul. (...), w budynku mieszkalnym oznaczonym nr (...) stanowi własność Gminy N., z którą E. S. w dniu 5 sierpnia 2009 r. zawarła umowę najmu. Pozwani są synami powódki. D. S. w przedmiotowym lokalu mieszkał do lipca 2021 r.. Aktualnie jest osadzony w Zakładzie Karnym w lokalu pozostały jego rzeczy. Pozwany w trakcie zamieszkiwania nadużywał alkoholu, wszczynał awantury, wracał późno w nocy, głośno się zachowywał, zapraszał swoich gości, nie reagował za żądania powódki o konieczności opuszczenia lokalu przez gości lub uciszenie. W oparciu o tak poczynione ustalenia uznał powództwo za zasadne. Wskazał, iż zgodnie z art. 13 § 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, jeżeli lokator wykracza w sposób rażący lub uporczywy przeciwko porządkowi domowemu, czyniąc uciążliwym korzystanie z innych lokali w budynku, inny lokator lub właściciel innego lokalu w tym budynku może wytoczyć powództwo o rozwiązanie przez sąd stosunku prawnego uprawniającego do używania lokalu i nakazanie jego opróżnienia. W myśl art. 2 ust. 1 pkt 1 tej ustawy lokatorem jest najemca lokalu lub osoba używająca lokal na podstawie innego tytułu prawnego niż prawo własności. Właścicielem jest wynajmujący lub inna osoba, z którą wiąże lokatora stosunek prawny uprawniający go do używania lokalu. Natomiast współlokatorem jest lokator, któremu przysługuje tytuł prawny do używania lokalu wspólnie z innym lokatorem. Tym samym z powództwem o eksmisję może wystąpić nie tylko właściciel lokalu, ale także każda inna osoba zamieszkująca w tym budynku (np. inny najemca) lub właściciel innego lokalu. Sąd I instancji podniósł dalej, że zasady porządku domowego ustalane są z reguły w regulaminach wspólnot mieszkaniowych, spółdzielni czy ustalone przez właścicieli budynku. Nie każde naruszenie porządku domowego jest przesłanką do rozwiązania umowy, tylko rażące, czyli szczególnie uciążliwe, charakteryzujące się złą wolą i znaczną szkodliwością dla mienia czy innych lokatorów. W przypadku szczególnie rażącego naruszenia porządku domowego może mieć ono charakter jednorazowy, nie jest wymagana jego powtarzalność. Nawet takie jednorazowe szczególnie rażące naruszenie porządku domowego może być uznane przez sąd za wystarczającą przesłankę rozwiązania umowy najmu. Rażące naganne postępowanie ma miejsce zwłaszcza wtedy, gdy stałe nadużywanie przez małżonka alkoholu, wywoływanie awantur i dopuszczanie się aktów przemocy stanowi zagrożenie dla życia, zdrowia lub spokoju pozostałego małżonka i innych członków rodziny, zwłaszcza małoletnich dzieci. Zachowanie uporczywe to zachowanie powtarzające się przez pewien okres, a więc charakteryzujące się pewną ciągłością. Nie musi być ono rażące, wystarczy, by skala niedogodności dla innych osób korzystających z lokali była zauważalna i trwała przez dłuższy czas. Aby doszło do zrealizowania hipotezy określonej w powyższej normie, konieczne jest ustalenie, że zachowanie pozwanego cechowało się znacznym nasileniem złej woli i zasługuje na dezaprobatę. Skutkiem tego rażąco negatywnego zachowania współlokatora musi być brak możliwości dalszego wspólnego zamieszkiwania z nim. Sąd Rejonowy stwierdził dalej, że zebrany w sprawie materiał dowodowy dawał podstawy do przyjęcia, że pozwany podejmował uporczywie złośliwe działania, w wyniku których uprzykrzał powódce życie i wspólne zamieszkiwania na nieruchomości. Fakt osadzenia w zakładzie karnym świadczy że jest osobą nie przestrzegającą porządku prawnego. Powyższe wyczerpuje podstawy do uwzględnienia powództwa. Na podstawie art. 14 ust 5 ustawy o ochronie praw lokatorów (…) orzekł o braku uprawnienia pozwanego do lokalu socjalnego. Stoi to w zgodzie także z regulacją art. 14 ust 3 gdzie to dotychczasowy sposób korzystania z lokalu jest podstawowym powodem dla którego można orzec o lokalu socjalnym. Apelację od punktów II i IV zaskarżonego wyroku wywiódł pozwany D. S. zarzucając: 1. obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 14 ust. 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, które miało wpływ na treść orzeczenia poprzez jego zastosowanie i orzeczenie, że pozwanemu nie przysługuje uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego, w sytuacji gdy w toku sprawy nie ustalono by pozwany wykraczał w sposób rażący lub uporczywy przeciwko porządkowi domowemu, 2. obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego mającą wpływ na treść zaskarżonego wyroku poprzez jego błędne zastosowanie i odmowę przyznania pozwanemu uprawniania do otrzymania lokalu socjalnego, w sytuacji gdy pozwany przebywa w zakładzie karnym i z przyczyn obiektywnych nie ma możliwości wynajęcia żadnego mieszkania, zatem po opuszczeniu zakładu karnego stanie się osobą bezdomną,3. obrazę przepisów postępowania, a mianowicie art. 233 k.p.c., mającą wpływ na treść zaskarżonego wyroku, poprzez dowolną a nie swobodną ocenę dowodów polegającą na oparciu rozstrzygnięcia tylko na twierdzeniach powódki nie popartych żadnymi dowodami i przyjęcie, że pozwany swoim zachowaniem wykracza w sposób rażący lub uporczywy przeciwko porządkowi domowemu, w sytuacji gdy w aktach sprawy poza twierdzeniami powódki nie ma na tę okoliczność żadnego dowodu. W oparciu o podniesione zarzuty wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie, że pozwanemu D. S. przysługuje uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego i wstrzymanie wykonania opróżnienia lokalu do czasu złożenia przez Gminę N. oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja pozwanego D. S. zasługiwała na uwzględnienie w stopniu skutkującym uchyleniem wyroku w zaskarżonej części i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania. W pierwszej kolejności wskazać wypada, że umowa najmu lokalu przy ulicy (...) w N. łączy jedynie powódkę i Gminę N. (k. 90). Z § 4 umowy wynika, iż opłaty za lokal wyliczone zostały dla 8 osób, a więc zapewne uwzględniały również pozwanych, co świadczy o wiedzy wynajmującego o większej liczbie zamieszkałych w nim lokatorów. Nie zmienia to faktu, że apelujący wywodzi swój tytuł prawny do zajmowania lokalu w postaci użyczenia od powódki, które może być wypowiedziane w każdym czasie (art. 710 w zw. z art. 365 1 k.c.). W realiach sprawy zatem doręczenie pozwu D. S. skutkowało terminacją łączącego strony stosunku prawnego, gdyż powódka po myśli art. 2 ust. 1 pkt 2 traktowana jest jako właściciel uprawniony do jego zakończenia. Nadto podstawę żądania pozwu mógł stanowić art. 13 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, który pozwala współlokatorowi wytoczyć powództwo o nakazanie przez sąd eksmisji małżonka, rozwiedzionego małżonka lub innego współlokatora tego samego lokalu, jeżeli ten swoim rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie. Jak przyjmuje się bowiem w doktrynie, ze współlokatorami mamy do czynienia także wówczas, gdy uprawnienie jednej z osób do korzystania z lokalu wywodzi się z prawa drugiej (współlokatorem jest zatem podnajemca, domownik czy współmałżonek używający lokalu na podstawie art. 28