k.p.c., w sprawie o świadczenie z ubezpieczeń społecznych, do którego prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej egzystencji, a podstawę do wydania decyzji stanowi orzeczenie Lekarza Orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub orzeczenie Komisji Lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i odwołanie od decyzji opiera się wyłącznie na zarzutach dotyczących tego orzeczenia, sąd nie orzeka co do istoty sprawy na podstawie nowych okoliczności dotyczących stwierdzenia niezdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej egzystencji, które powstały po dniu złożenia odwołania od tej decyzji. W tym przypadku sąd uchyla decyzję, przekazuje sprawę do rozpoznania organowi rentowemu i umarza postępowanie. Przepis ten jest wyjątkiem od zasady, według której sąd pierwszej instancji kontroluje tylko stan rzeczy- faktyczny i prawny- istniejący w chwili wydania decyzji przez organ rentowy. Wyjątek ten przewiduje możliwość uchylenia przez sąd decyzji organu rentowego, przekazania sprawy do rozpoznania (i ewentualnego wydania nowej decyzji) organowi rentowemu, z jednoczesnym umorzeniem postępowania sądowego. Jest to możliwe wówczas, gdy w toku postępowania przed sądem pierwszej instancji doszło do ujawnienia się nowych okoliczności dotyczących stwierdzenia niezdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej egzystencji, które powstały po dniu złożenia odwołania od tej decyzji. Ujawnienie się tego rodzaju nowych okoliczności może wpłynąć na sposób rozstrzygnięcia sprawy przez sąd pierwszej instancji. Muszą one jednak ujawnić się przed zamknięciem rozprawy w tym sądzie. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 stycznia 2012 r., II UK 79/11 (LEX nr 1130387), w art.
mowa o „nowych okolicznościach”, które, choć powstałe po wniesieniu odwołania, mają znaczenie dla oceny stanu zdrowia do dnia decyzji. Dla przykładu, „nowe okoliczności” to schorzenia istniejące przed wydaniem decyzji, lecz wykazane przez ubezpieczonego dopiero po wniesieniu odwołania do sądu albo ujawnione na podstawie badań lekarskich w trakcie postępowania sądowego, których nie oceniał ani Lekarz Orzecznik, ani Komisja Lekarska organu rentowego. Taka też sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. W toku postępowania sądowego odwołujący przedłożył bowiem wynik badania przeprowadzonego w Szpitalu Uniwersyteckim w K. Oddział Kliniczny, Klinika Neurologii z dnia 21 stycznia 2014 r. potwierdzający uszkodzenie dolnego neuronu ruchowego na poziomie opuszki i rdzenia kręgowego w odcinku szyjnym, piersiowym i w mniejszym stopniu lędźwiowo- krzyżowym- co może sugerować powolny rozwój rdzeniowego zaniku mięśni (SMA) (k. 30-31) oraz wynik badania słuchu z dnia 24 grudnia 2013 r. przeprowadzony w Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w B. sugerujący, zdaniem ubezpieczonego, obustronny niedosłuch. Oba przedłożone dokumenty, z daty po wniesieniu odwołania, świadczą o nowych okolicznościach odnośnie niezdolności wnioskodawcy do pracy zarobkowej, które nie były znane Lekarzowi Orzecznikowi i Komisji Lekarskiej. Pierwszy dotyczy zdiagnozowanego w oparciu o przeprowadzone w dniu 21 stycznia 2014 r. badanie uszkodzenia dolnego neuronu ruchowego na poziomie opuszki i rdzenia kręgowego (co może sugerować powolny rozwój rdzeniowego zaniku mięśni). Nie jest to schorzenie nowe, gdyż jak wynika z akt organu rentowego, Komisja Lekarska ZUS wskazała na wieloletnią diagnostykę neurologiczną ubezpieczonego w Klinice Neurologii i dysponowała kartami informacyjnymi z jego pobytów diagnostycznych w tej klinice w latach 2005-2008 oraz MRI odcinka szyjnego. Na podstawie tej dokumentacji wykluczyła chorobę neuronu ruchowego. Okoliczność tę potwierdzili biegli chirurg ortopeda- traumatolog, neurolog, kardiolog i specjalista chorób wewnętrznych, podnosząc w części B opinii (Badania podmiotowe), że ubezpieczony podlegał kontroli neurologicznej w Klinice Neurologicznej w K.. Nie wykazano u niego progresji zmian w badaniach, lecz odnotowano pogorszenie kliniczne z niejasnych powodów, wykluczono jednak chorobę neuronu ruchowego. Drugi zaś dokument, również z daty po wniesieniu odwołania, to wynik badania słuchu z dnia 24 grudnia 2013 r., z którym zarówno Lekarz Orzecznik, jak i Komisja Lekarska nie mieli możliwości zapoznania się wydając opinie lekarskie o stanie zdrowia ubezpieczonego. W tym miejscu zauważyć należy, że schorzenia ucha istniały u odwołującego przed wydaniem zaskarżonej decyzji, o czym świadczy dokonane przez Komisję Lekarską ZUS w orzeczeniu z dnia 2 kwietnia 2013 r. rozpoznanie, tj. dawno przebyte ropne zapalenie opon mózgowo- rdzeniowych (ropne zapalenie ucha prawego z wyciekiem ropnym w wywiadzie). Z uwagi zatem na ujawnienie się nowych okoliczności dotyczących stwierdzenia niezdolności odwołującego do pracy, koniecznym stało się uchylenie zaskarżonej decyzji ZUS Oddział w T. z dnia 22 kwietnia 2013 r., przekazanie sprawy do rozpoznania organowi rentowemu i umorzenie postępowania w sprawie. Z tego też powodu zbędne okazało się przeprowadzanie dowodu z opinii uzupełniającej biegłych sądowych, o co wnioskował ubezpieczony, celem zapoznania się z wynikami przedłożonych przez niego badań i ponownej oceny jego stanu zdrowia- w związku z czym wniosek ten Sąd oddalił. Zaakcentować bowiem należy, że w sprawie odwołania od decyzji organu rentowego, jej treść wyznacza przedmiot i zakres rozpoznania oraz orzeczenia sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Sąd nie działa w zastępstwie organu rentowego, w związku z czym nie ustala prawa do świadczeń i choć samodzielnie oraz we własnym zakresie rozstrzyga wszelkie kwestie związane z prawem lub wysokością świadczenia objętego decyzją, to jego rozstrzygnięcie odnosi się do zaskarżonej decyzji (por. wyrok SA w Białymstoku z dnia 9 października 2013 r., III AUa 423/13, LEX nr 1378614). Przeniesienie sprawy na drogę sądową przez wniesienie odwołania od decyzji ZUS ogranicza się więc do okoliczności uwzględnionych w decyzji, a między stronami spornych; poza tymi okolicznościami spór sądowy nie może zaistnieć. Przed sądem wnioskodawca może żądać jedynie korekty stanowiska zajętego przez organ rentowy i wykazywać swoją rację, odnosząc się do przedmiotu sporu objętego zaskarżoną decyzją, natomiast nie może żądać czegoś, o czym organ rentowy nie decydował. Zakres rozpoznania i orzeczenia (przedmiot sporu) w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych wyznaczony jest w pierwszej kolejności przedmiotem decyzji organu rentowego zaskarżonej do sądu ubezpieczeń społecznych, a w drugim rzędzie przedmiotem postępowania sądowego determinowanego zakresem odwołania od tejże decyzji. Zgodnie z systemem orzekania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, w postępowaniu wywołanym odwołaniem do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych sąd rozstrzyga o prawidłowości zaskarżonej decyzji (art. 477
k.p.c.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.