Sygn. akt V P 131/20 UZASADNIENIE Powódka N. C. wystąpiła z pozwem przeciwko (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w U. o ustalenie, że była zatrudniona w ww. przedsiębiorstwie na podstawie umowy o pracę w okresie od 23.10.2019r. do 12.12.2019r., tj. w ciągłości od dnia 26.04.2019r. do 12.12.2019r. Nadto, domagała się zasądzenia na jej rzecz wynagrodzenia za pracę w ustalonej wysokości za okres od 23.10.2019r. do 12.12.2019r. oraz sprostowania świadectwa pracy z dnia 22.10.2019r. w zakresie ustalenia istnienia stosunku pracy do dnia 12.12.2019r. Wnosiła także o zasądzenie od ww. przedsiębiorstwa odszkodowania za bezpodstawne skrócenie okresu zatrudnienia z naruszeniem art. 177 § 3 k.p. i utrudnienie formalności związanych ze świadczenia macierzyńskimi, a także w związku z koniecznością sprostowania świadectwa pracy, w wysokości 1-miesięcznego wynagrodzenia za pracę. Domagała się także zasądzenia zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Uzasadniając powyższe wskazała, że była zatrudniona u ww. pracodawcy na podstawie umowy o pracę nr (...) z dnia 26.04.2019r. na czas określony do dnia 22.10.2019r. na stanowisku sprzedawcy, przy czym podstawę zatrudnienia stanowiło także oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi z dnia 16.04.2019r. Wskazała, że w dniu 31.05.2019r, dowiedziała się, że jest w ciąży, zaś w dniu 29.06.2019r. poinformowała pracodawcę, a następnie pracowała do dnia 26.07.2019r., natomiast później była zmuszona skorzystać ze zwolnienia lekarskiego, gdyż była zmuszana do pracy fizycznej w pracy, rozkładania towaru na półkach, stania przez cały dzień przy kasie. Zaznaczyła, że po tym jak skorzystała ze zwolnienia lekarskiego, jej pracodawca wysłał do Urzędu Wojewódzkiego list, aby nie wydawano jej karty pobytu, ponieważ nie będzie z nią już współpracował. Podała, że mimo to, w dniu 11.09.2019r. otrzymała kartę pobytu i mieszka w Polsce wraz z mężem. Nadto, N. C. podała, że w dniu 18.10.2019r. zadzwoniła do pracodawcy informując go, że posiada kartę pobytu, co zobowiązuje go do przedłużenia umowy do dnia porodu. Zaznaczyła, że pracodawca odmówił przedłużenia umowy o pracę, czym działał z naruszeniem przepisów art. 177 § 3 k.p. Pozwane przedsiębiorstwo (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w U., reprezentowane przez radcę prawnego, w treści odpowiedzi na pozew wniosło o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm prawem przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia wydanego w sprawie do dnia zapłaty. Uzasadniając powyższe stanowisko, pozwane przedsiębiorstwo wskazało, że w niedługim czasie po rozpoczęciu pracy, N. C. przedstawiła pracodawcy zaświadczenie lekarskie stwierdzające, iż jest ona w ciąży. Pozwany pracodawca podał nadto, że od tego czasu N. C. zmieniła stosunek do wykonywanej pracy, przestała należycie wywiązywać się ze swoich podstawowych obowiązków pracowniczych, a jej zachowanie rażąco odbiegało od ogólnie przyjętych norm, w szczególności nienależycie zachowywała się w stosunku do przedstawiciela pracodawcy. Zaznaczył, że ww. okoliczności spowodowały, iż pracodawca zrezygnował z dalszej chęci zatrudniania N. C. po upływie okresu, na jaki zawarta została umowa o pracę z dnia 26.04.2019r., o czym pracodawca zawiadomił pracownicę w dniu 29.07.2019r. Pozwane przedsiębiorstwo podkreśliło, że nie tylko z treści umowy o pracę, lecz z treści oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi nr PoOs/ (...), wynikał czas trwania stosunku pracy między stronami. Zaznaczył, że umowa uległa rozwiązaniu z dniem 22.10.2019r., z upływem czasu na jaki została zawarta, zgodnie z pierwotnie założonymi warunkami. Podał, że pracodawca rozliczył się z pracownikiem i wystawił świadectwo pracy, potwierdzające powyższy sposób ustania stosunku pracy. Wskazał przy tym, że przepisy kodeksu pracy nie rozstrzygają w żaden sposób kwestii tego, czy przepis art. 177 § 3 k.p. ma zastosowanie do cudzoziemców, których zezwolenie na pracę kończy się wcześniej niż dzień porodu. W dalszej części odpowiedzi na pozew przedsiębiorstwo zaprzeczyło, aby kiedykolwiek N. C. okazała pracodawcy decyzję Wojewody (...) z dnia 11.09.2019r., a zatem nie posiadał on informacji o takiej decyzji dotyczącej zezwolenia na pobyt czasowy. Podał, że po rozwiązaniu stosunku pracy z dniem 22.10.2019r. nie miał jakiegokolwiek kontaktu z N. C.. Argumentował, że w tej sytuacji, N. C. przestała spełniać warunki określone w art. 87 ustawy z dnia 20.04.2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, tj. warunki związane z legalnym pobytem na terytorium RP. Pozwany pracodawca podał, że brak było podstaw, aby przyjąć, że stosunek pracy uległ przedłużeniu do czasu porodu. Zaznaczył, że dalsze zatrudnianie pracownika bez ważnego dokumentu uprawniającego do wykonywania przez niego pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej byłoby sprzeczne z ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz z ustawą o skutkach powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom przebywającym wbrew przepisom na terytorium RP i narażałoby pracodawcę na odpowiedzialność za popełnienie wykroczenia. W trakcie rozprawy w dniu 11.02.2021r. strona powodowa cofnęła pozew w części dotyczącej żądania zasądzenia wynagrodzenia za pracę za okres od 23.10.2019r. do 12.12.2019r. (k. 87v.), ze zrzeczeniem się roszczenia. Wniosła jednocześnie o nie obciążanie powódki kosztami postępowania w tym zakresie. Nadto, cofnęła powództwo w zakresie żądania zasądzenia odszkodowania za bezpodstawne skrócenie okresu zatrudnienia i utrudnienie formalności związanych ze świadczeniami macierzyńskimi – w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia za pracę. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Słupsku z dnia 11.02.2021r. umorzono postępowanie w punkcie dotyczącym roszczenia o wynagrodzenie za pracę zawartego w punkcie 2 pozwu oraz w zakresie roszczenia o odszkodowanie zawartego w punkcie 4 pozwu (k. 90). Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Słupsku z dnia 19.08.2020r. ustanowiono dla powódki pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego (k. 62 akt sprawy). Ustalono następujący stan faktyczny: Na podstawie umowy o pracę z dnia 26.04.2019r. N. C. została zatrudniona w przedsiębiorstwie (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w U. na stanowisku sprzedawca, na czas określony do dnia 22.10.2019r., w pełnym wymiarze czasu pracy. Dowód: akta osobowe pracownika – umowa o pracę nr (...) z dnia 26.04.2019r. – k. 6. N. C. została przeszkolona na stanowisku pracy w zakresie organizacji pracy i przepisów sanitarnych oraz bezpieczeństwa i higieny pracy. Nadto, pracodawca sporządził i doręczył jej zakres obowiązków pracownika. W dniu 26.04.2019r. N. C. otrzymała od pracodawcy warunki umowy o pracę – zgodnie z art. 29 § 3 k.p. Otrzymała także kartę oceny ryzyka zawodowego. Dowód: akta osobowe pracownika – zakres obowiązków z dnia 26.04.2019r. – k. 5; oświadczenie – k. 3; warunki umowy o pracę – k. 7; karta szkolenia wstępnego w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy – k. 9. Od N. C. odebrano pisemne oświadczenie pracownika dla celów obliczania miesięcznych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych. Dowód: akta osobowe pracownika – oświadczenie – k. 4. W dniu 26.04.2019r. N. C. otrzymała oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi. W treści oświadczenia jako podmiot powierzający wykonywanie pracy cudzoziemcowi wskazane zostało przedsiębiorstwo (...) Sp. z o.o. z siedzibą w U., natomiast jako datę powierzenia pracy podano okres od dnia 26.04.2019r. do 22.10.2019r. N. C. posiada obywatelstwo ukraińskie. Dowód: akta osobowe pracownika – oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi (...) k. 10. W treści skierowanego do Powiatowego Urzędu Pracy w S. powiadomienia o podjęciu pracy przez cudzoziemca na podstawie oświadczenia wpisanego do ewidencji oświadczeń pracodawca wskazał, że N. C., obywatelka Ukrainy, podjęła pracę w dniu 26.04.2019r. Dowód: akta osobowe pracownika – powiadomienie o podjęciu pracy (...) k. 11. W dniu 20.05.2019r. lekarz ginekolog-położnik wydał N. C. oświadczenie stwierdzające rozpoznanie: ciąża III tyg. 11. Wskazano na termin porodu – 8.12.2019r. Dowód: akta osobowe pracownika – zaświadczenie lekarskie – k. 16. Pismem z dnia 29.07.2019r. skierowanym do N. C., Prezes Zarządu (...) Sp. z o.o. z siedzibą w U. wskazał, że w dniu 29.07.2019r. Spółka skierowała pismo do Powiatowego Urzędu Wojewódzkiego Delegatury w S. w sprawie anulowania załącznika nr 1 wypełnionego w dniu 26.04.2019r. niezbędnego do uzyskania przez N. C. zezwolenia na pobyt czasowy, a w związku z tym po zakończeniu umowy o pracę nr (...) przedsiębiorstwo nie zatrudni N. C.. Dowód: akta osobowe pracownika – pismo z dnia 29.07.2019r. – k. 18. W dniu 22.10.2019r. przedsiębiorstwo (...) Sp. z o.o. z siedzibą w U. jako pracodawca sporządziło świadectwo pracy N. C., ze wskazaniem, że wykonywała pracę od dnia 26.04.2019r. do 22.10.2019r. na stanowisku sprzedawca, natomiast stosunek pracy ustał z upływem czasu, na który była zawarta umowa o pracę. Świadectwo pracy doręczono N. C. w dniu 28.10.2019r. za pośrednictwem poczty. Dowód: akta osobowe pracownika – świadectwo pracy z dnia 22.10.2019r. – k. 3 część C; zpo – k. 1. Pracodawca skierował w dniu 23.10.2019r. do Powiatowego Urzędu Pracy w S. powiadomienie o zakończeniu pracy cudzoziemca, wskazując, że N. C. zakończyła pracę w dniu 22.10.2019r. Dowód: akta osobowe pracownika – powiadomienie (...) k. 4 część C. W dniu 23.10.2019r. pracodawca złożył do ZUS dokument (...) P (...) dotyczący wyrejestrowania z ubezpieczeń N. C. od dnia 23.10.2019r. Podał, że wygaśniecie stosunku pracy nastąpiło w dniu 22.10.2019r. Dowód: akta osobowe pracownika – wyrejestrowanie z ubezpieczeń – (...). Na mocy Decyzji Wojewody (...) z dnia 11.09.2019r. udzielono N. C. zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do dnia 13.01.2022r. Dowód: Decyzja Wojewody (...) z dnia 11.09.2019r., nr SO-IV. (...). (...).2018.DS – k. 12v. akt sprawy. Wojewoda (...) wydał dla N. C. kartę pobytu nr (...) w dniu 24.09.2019r., na pobyt czasowy do dnia 13.01.2022r. Dowód: karta pobytu nr (...) – k. 88. W okresie od dnia 23.10.2019r. do 12.11.2019r. oraz od 13.11.2019r. do 03.12.2019r. i od 4.12.2019r. do 10.12.2019r. N. C. była niezdolna do pracy z uwagi na ciążę, otrzymując zasiłek chorobowy z ZUS. Bezsporne, a nadto dowód: potwierdzenie wykonania przelewu bankowego – świadczenie z ZUS – k. 54-56 akt sprawy. W dniu 12.12.2019r. N. C. urodziła syna A. D.. Dowód: odpis skrócony aktu urodzenia A. D. z dnia 02.01.2020r. zgodny z treścią aktu urodzenia o oznaczeniu (...) – k. 13 akt sprawy. Na skutek czynności kontrolnych przeprowadzonych przez inspektorów Państwowej Inspekcji Pracy Oddział w S. w podmiocie (...) Sp. z o.o. z siedzibą w U., inspektor pracy wystąpił do pracodawcy z wnioskiem o uznanie zawartej z N. C. w dniu 26.04.2019r. umowy o pracę na czas określony od 26.04.2019r. do 22.10.2019r. za umowę o pracę zawartą do dnia porodu oraz o zgłoszenie N. C. do ubezpieczenia społecznego, za okres przypadający po 22.10.2019r., do dnia porodu. Do powyższego zobowiązania odniósł się pracodawca w treści pisma z dnia 10.12.2019r. wskazując, że brak jest podstaw prawnych by przyjąć, że umowa z N. C. powinna ulec przedłużeniu do dnia porodu. Wniósł o zmianę części protokołu kontroli z dnia 03.12.2019r. Dowód: pismo PIP Oddział w S.- pokontrolne z dnia 17.12.2019r. – k. 10-11v. akt sprawy; pismo z dnia 10.12.2019r. – k. 39-40v. Sąd zważył, co następuje: Powództwo wywiedzione w niniejszej spawie przez N. C. było słuszne i zasadne, a zatem zasługiwało na uwzględnienie. W niniejszej sprawie powódka domagała się w szczególności ustalenia, że była zatrudniona w ww. przedsiębiorstwie na podstawie umowy o pracę w okresie od 23.10.2019r. do 12.12.2019r., tj. w ciągłości od dnia 26.04.2019r. do 12.12.2019r. oraz domagała sprostowania świadectwa pracy z dnia 22.10.2019r. w zakresie ustalenia istnienia stosunku pracy do dnia 12.12.2019r. Powyższe żądania kwestionował jednak pozwany pracodawca, zaprzeczając, aby kiedykolwiek powódka okazała pracodawcy decyzję Wojewody (...) z dnia 11.09.2019r., a zatem nie posiadał on informacji o takiej decyzji dotyczącej zezwolenia na pobyt czasowy. Podał, że po rozwiązaniu stosunku pracy z dniem 22.10.2019r. nie miał jakiegokolwiek kontaktu z N. C. oraz że w tej sytuacji powódka przestała spełniać warunki określone w art. 87 ustawy z dnia 20.04.2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, tj. warunki związane z legalnym pobytem na terytorium RP. Pozwany pracodawca argumentował również, że brak było podstaw, aby przyjąć, że stosunek pracy uległ przedłużeniu do czasu porodu. Zaznaczył w szczególności, że dalsze zatrudnianie pracownika bez ważnego dokumentu uprawniającego do wykonywania przez niego pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej byłoby sprzeczne z ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz z ustawą o skutkach powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom przebywającym wbrew przepisom na terytorium RP i narażałoby pracodawcę na odpowiedzialność za popełnienie wykroczenia. Jak stanowi przepis art. 177 § 3 k.p., umowa o pracę zawarta na czas określony albo na okres próbny przekraczający jeden miesiąc, która uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, ulega przedłużeniu do dnia porodu. Zauważyć potrzeba, że ustawodawca nie przewidział w tym przepisie jakichkolwiek okoliczności warunkujących ww. przedłużenie okresu trwania umowy o pracę – dotyczących narodowości pracownika czy nawet dotyczących posiadania przez pracownika karty pobytu lub zezwolenia na pobyt czasowy. Niniejsza sprawa nie toczy się w postępowaniu czy procedurze karnej. Z uwagi na przedmiot sprawy, poza zainteresowaniem Sądu Pracy pozostaje badanie, czy pozwany pracodawca popełnił przestępstwo lub wykroczenie, a zatem czy można mu w świetle ustalonych okoliczności przypisać winę. Sąd bada natomiast okoliczności sprawy wyłącznie w płaszczyźnie ustalenia stosunku prawnego pomiędzy stronami, w szczególności czy w ustalonych okolicznościach umowa o pracę uległa przedłużeniu, mając na względzie ww. regulację zawartą w ustawie Kodeks Pracy. Podkreślić należy również, że w polskim ustawodawstwie w zakresie prawa pracy brak jest przepisów, które nakazywałyby wyłączenie przepisów kodeksu pracy w stosunku do pracownika nie posiadającego polskiego obywatelstwa, pomimo, że został on legalnie zatrudniony na podstawie umowy o pracę, a zatem posiada wszelkie przymioty pracownika ( oraz uiszcza niezbędne składki i podatki zgodnie z ustawodawstwem polskim). Ochrona trwałości stosunku pracy powstałego na podstawie terminowych umów o pracę (tj. umowy na czas określony oraz umowy na okres próbny przekraczający miesiąc) nie ogranicza się do zakazu wypowiedzenia i rozwiązania umowy przez pracodawcę w okresie ciąży i urlopu macierzyńskiego. Umowy takie, które uległyby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, ulegają przedłużeniu do dnia porodu (art. 177 § 3 k.p.). Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że określony w nim skutek nie następuje w wyniku działania pracodawcy, ale z mocy samego prawa (automatycznie). Tak: Kodeks pracy. Komentarz., dr hab. K. W. (red.), wyd. 2020. Zgodnie z przepisem art. 87 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 20.04.2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. 2020, poz. 1409), cudzoziemiec jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli posiada zezwolenie na pracę oraz przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.