II C 834/18

Sygn. akt: II C 834/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ dnia 23 sierpnia 2019 r. Sąd Okręgowy w Warszawie – II Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: sędzia Małgorzata Mączkowska Protokolant: Malwina Bulik po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2019 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa syndyka masy upadłości (...) Spółdzielni Mieszkaniowej w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. przeciwko (...) W. o ustalenie I. oddala powództwo; II. zasądza od syndyka masy upadłości (...) Spółdzielni Mieszkaniowej w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. na rzecz (...) W. kwotę 18.900 (osiemnaście tysięcy dziewięćset) złotych, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. SSO Małgorzata Mączkowska Sygn. akt II C 834/19 UZASADNIENIE Powód syndyk masy upadłości (...) Spółdzielni Mieszkaniowej w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. (poprzednio: zarządca tymczasowy) w pozwie z dnia 6 marca 2017 r. wniósł o ustalenie, że aktualizacja przez (...) W. opłaty za użytkowanie nieruchomości gruntowej położonej w W. przy pl. (...), stanowiącej część działki ewidencyjnej nr (...) z obrębu (...), o powierzchni 884 m 2, oraz przy ul. (...), stanowiącej część działki ewidencyjnej nr (...) z obrębu (...), o powierzchni 2.700 m 2, była niezasadna, ewentualnie była zasadna, lecz w niższej wysokości. Wniósł także o zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. Powód wskazał, że aktualizacja opłaty została dokonana z naruszeniem § 6 ust. 1 pkt 5 umowy z dnia 23 grudnia 1997 r. o ustanowienie użytkowania gruntu z uwagi na brak wykazania zmiany wartości gruntu. Powód ma interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. w wystąpieniu z niniejszym powództwem, gdyż wydanie przez sąd wyroku ustalającego zapewni ochronę prawnie chronionych interesów powoda, czyli definitywnie zakończy spór co do wysokości opłaty za użytkowanie (pozew – k. 3-8, pismo – 221-226). Pozwane (...) W. wniosło o odrzucenie pozwu, ewentualnie o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych (odpowiedź na pozew – k. 144-146). Wyrokiem z dnia 6 października 2017 r. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo i zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 10.800 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (wyrok – k. 260). Apelację od powyższego wyroku wniósł powód. Domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie zmiany zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania za obydwie instancje (apelacja – k. 273-285). Wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2018 r., sygn. V ACa 347/18, Sąd Apelacyjny w Warszawie uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Warszawie, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego. W uzasadnieniu Sąd Apelacyjny wskazał, że sąd pierwszej instancji całkowicie pominął fakt, że strona powodowa wnosiła w niniejszej sprawie o ustalenie, na podstawie art. 189 k.p.c., niezasadności aktualizacji opłaty z tytułu użytkowania nieruchomości w całości lub części – z powodu niezachowania terminu wypowiedzenia dotychczasowej wysokości opłaty oraz błędnej wyceny nieruchomości, stanowiącej podstawę tego wypowiedzenia z naruszeniem § 6 ust. 1 pkt 5 umowy z dnia 23 grudnia 1997 r. Sąd II instancji podkreślił, że w piśmie z 26 czerwca 2017 r. powód sprecyzował, że wnosi o ustalenie, że aktualizacja opłaty za użytkowanie nieruchomości gruntowej położonej w W. przy pl. (...) była nieuzasadniona, względnie uzasadniona, lecz w niższej wysokości, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, w szczególności co do niezasadności wypowiedzenia przez pozwanego opłaty za użytkowanie; jako podstawę swojego żądania powołując art. 189 k.p.c. i podnosząc, że wydanie przez Sąd wyroku ustalającego zapewni powodowi ochronę jego prawnie chronionych interesów, czyli definitywnie zakończy spór co do wysokości obowiązującej opłaty za użytkowanie i usunie aktualnie istniejący stan niepewności. Sąd Okręgowy błędnie uznał, że przedmiotem żądania pozwu było wydanie orzeczenia konstytutywnego. Sąd Apelacyjny stwierdził, że Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy, co uzasadniało uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny wskazał, że w toku ponownego rozpoznania sprawy Sąd pierwszej instancji oceni żądanie pozwu przez pryzmat spełniania przesłanek z art. 189 k.p.c. i w pierwszej kolejności podda ocenie istnienie interesu prawnego w żądaniu ustalenia przez powoda, iż aktualizacja opłaty za użytkowanie była nieuzasadniona, względnie uzasadniona, lecz w niższej wysokości. W razie przyjęcia jego istnienia, dokona na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału niezbędnych ustaleń, stosownie do inicjatywy dowodowej stron, w zakresie skuteczności wypowiedzenia wysokości dotychczasowej opłaty za użytkowanie – w kontekście zachowania terminu jego dokonania w świetle postanowień umowy z dnia 23 grudnia 1997 r., a w razie uznania, że istnieją podstawy do przyjęcia, że od określonej daty nastąpiło skuteczne wypowiedzenie dotychczasowej wysokości opłaty – ponownie rozważy, czy dla dokonania oceny w zakresie zasadności zmiany dotychczasowej opłat konieczne jest przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia wartości nieruchomości oddanej w użytkowanie, a w razie pozytywnej konstatacji co do tej kwestii, dokona tych ustaleń w oparciu o powyższy dowód i ustali, czy wskazana w piśmie doręczonym w dniu 12 listopada 2014 r. zawierającym wypowiedzenie, wysokość opłaty za użytkowanie gruntu była uzasadniona, a jeśli tak, to w jakim zakresie (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 9 sierpnia 2018 r., sygn. V ACa 347/18 wraz z uzasadnieniem – k. 345-357). W piśmie z 7 grudnia 2018 r. powód podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie (pismo – k. 377-378). W piśmie z dnia 15 listopada 2018 r. pozwany wniósł o oddalenie powództwa, zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, również za II instancję. Podtrzymał dotychczasowe twierdzenia, zarzuty i wnioski dowodowe. Wskazał, że powód nie wykazał, że ma interes prawny w żądaniu ustalenia niezasadności aktualizacji opłaty z tytułu użytkowania nieruchomości. Wypowiedzenie doręczono powodowi w terminie, a wartość nieruchomości została określona prawidłowo (pismo – k. 370-371). Na rozprawie w dniu 29 maja 2019 r. pełnomocnik powoda oświadczył, że opłaty z tytułu użytkowania sprzed daty ogłoszenia upadłości zostały zgłoszone w postępowaniu upadłościowym i zostały wpisane na listę wierzytelności (protokół – k. 396). W piśmie z dnia 14 czerwca 2019 r. pozwany wskazał, że zaległości powoda w opłatach za lata 2014-2015 za użytkowanie gruntu położonego przy Placu (...) zostały zgłoszone do masy upadłości (...) Spółdzielni Mieszkaniowej. Zaległości za lata 2016-2018 dochodzone są w postępowaniu sądowym przed Sądem Okręgowym w Warszawie – XXV Wydziałem Cywilnym pod sygnaturą akt XXV Nc 232/19 (pismo – k. 399-400). W piśmie z dnia 19 czerwca 2019 r. powód potwierdził okoliczności wskazane przez pozwanego i na wypadek oddalenia powództwa z powodu braku interesu prawnego powoda, wniósł o nieobciążanie powoda kosztami procesu (pismo – k. 463-465). Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: (...) W. jest właścicielem nieruchomości gruntowej położonej w W. przy pl. (...), stanowiącej część działki ewidencyjnej nr (...) z obrębu (...), o powierzchni 884 m 2, oraz ul. (...), stanowiącej część działki ewidencyjnej nr (...) z obrębu (...), o powierzchni 2.700 m 2 (wydruki z księgi wieczystej i mapa – k. 97-103). Zarząd gminy W.ustanowił na tej nieruchomości prawo użytkowania obejmujące jej podziemną część na rzecz (...) Spółdzielni Mieszkaniowej w W. na podstawie umowy z dnia 23 grudnia 1997 r. Okres użytkowania określono na 50 lat (§ 2 umowy). Użytkownik został zobowiązany do wnoszenia opłat rocznych z tytułu użytkowania w terminie do 31 marca każdego roku. Strony ustaliły, że opłata roczna wynosić będzie 3% ceny części podziemnej gruntu. Zmiana wysokości opłaty za użytkowanie mogła być dokonana w formie pisemnej, nie częściej niż raz na rok, za trzymiesięcznym wypowiedzeniem (§ 6 umowy). Prawo użytkowania zostało wpisane do księgi wieczystej (wypis aktu notarialnego Rep (...) – k. 89-92). W dniu 12 listopada 2014 roku (...) Spółdzielnia Mieszkaniowa otrzymała pisemne oświadczenie Prezydenta miasta stołecznego W. o wypowiedzeniu dotychczasowej wysokości opłaty z tytułu użytkowania opisanej wyżej nieruchomości. Oświadczenie określało wysokość opłaty od 2015 r. na 623.668,68 zł. Jako powód zmiany wysokości opłaty wskazano zmianę wartości nieruchomości (oświadczenie – k. 50, zpo – k. 51). W dniu 12 grudnia 2014 r. (...) Spółdzielnia Mieszkaniowa wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. o ustalenie, że wypowiedzenie wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu jest bezskuteczne, wobec niezachowania wymogów art. 78 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ewentualnie wysokość nowej opłaty nie znajduje uzasadnienia w zmianach cen towarów i usług konsumpcyjnych (wniosek – k. 121-123). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. oddaliło wniosek na podstawie art. 79 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (orzeczenie – k. 27-28). W akcie notarialnym z dnia 17 lipca 2018 r. syndyk masy upadłości (...) Spółdzielni Mieszkaniowej w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. zrzekł się użytkowania gruntu o powierzchni 884m