wnioski powodów o zobowiązanie pozwanej do złożenia sprawozdań finansowych, sprawozdań z działalności zarządu pozwanej i rachunku zysków za okres od 2002r. na okoliczność przeznaczenia zysku na kapitał rezerwowy, oraz o dopuszczenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach KRS na okoliczność, że spółka wypracowała zyski, okolicznościom tym pozwana bowiem nie zaprzeczała. Sąd Okręgowy uznał, iż pozbawienie powodów jako wspólników mniejszościowych udziału w zyskach od kilku lat należy ocenić jako sprzeczne z dobrymi obyczajami rozumianymi jako naruszanie zasad lojalności i uczciwości kupieckiej, mające na celu pokrzywdzenie wspólników. Jako podstawę swego rozstrzygnięcia wskazał art. 249 § 1 k.s.h., O kosztach procesu Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c., zaś o kosztach sądowych na podstawie art. 113 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. W apelacji od tego rozstrzygnięcia pozwana podniosła zarzuty naruszenia art. 191 § 1 k.s.h.; art. 227 k.p.c. w zw. z art.
2 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c.; art. 227 k.p.c. w zw. z art. 240 § 1 k.p.c.; art. 227 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. w zw. z art. 2 § 3 k.p.c. w zw. z art. 17 k.p.c. w zw. z art. 223 k.s.h., art. 227 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 i 2 k.p.c.; art. 233 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. w zw. z art. 286 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c.; art. 233 § 1 k.p.c.; art. 249 § 1 k.s.h. Podnosząc powyższe zarzuty szczegółowo uzasadnione w treści apelacji pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powodów na rzecz pozwanej kosztów zastępstwa procesowego i kosztów postępowania apelacyjnego lub z ostrożności procesowej o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. Powodowie nie złożyli odpowiedzi na apelację. Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje: Apelacja nie jest uzasadniona. Sąd Apelacyjny podziela ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Okręgowy, jak i wysnute zeń wnioski i jako prawidłowe przyjmuje je za własne. Ustalenia Sądu I Instancji mają bowiem pełne odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy, zaoferowanym przez strony, który to materiał poddany został ocenie nie wykraczającej poza granice przewidziane w art. 233 § 1 k.p.c. Za nietrafny należy uznać zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., który to przepis dotyczy oceny wiarygodności i mocy dowodów przez sąd według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Powyższa ocena dokonywana jest na podstawie przekonań sądu, jego wiedzy i doświadczenia życiowego. Ocena ta powinna uwzględnić wymagania prawa procesowego, wskazania wiedzy, reguły logicznego myślenia według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny ma obowiązek rozważyć materiał dowodowy jako całość, dokonując wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich wiarygodność oraz moc odnieść się do pozostałego materiału dowodowego. Tejże zaś oceny zebranego materiału dowodowego dokonał Sąd pierwszej instancji, nie naruszając płynących z art. 233 § 1 k.p.c. reguł, a czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Odmienne przekonanie skarżącej o wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów, potrzebie ich przeprowadzenia i ich odmienna ocena niż dokonana przez Sąd Okręgowy nie daje podstaw do uznania zasadności postawionego w apelacji zarzutu. Wskazać przy tym należy, że ciężar instruowania tj. dostarczenia materiału procesowego zgodnie z zasadą kontradyktoryjności spoczywa na stronach, które mają obowiązek wyraźnego powołania konkretnego środka dowodowego co do faktu z którym łączą określone skutki. Sąd Okręgowy nałożył zobowiązanie na pozwaną do złożenia dokumentacji wskazanej przez biegłą, niezbędnej do sporządzenia opinii, pod rygorem zastosowania art. 233 § 2 k.p.c. na wypadek odmowy ich złożenia. Jak wynika z treści tego przepisu sąd według własnego przekonania i na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału ocenia, jakie znaczenie nadać odmowie przedstawienia przez stronę dowodu lub przeszkodom stawianym przez nią w jego przeprowadzeniu wbrew postanowieniu sądu. Sąd Okręgowy wobec braku przedstawienia przez pozwaną biegłej części żądanych dokumentów miał prawo przyjąć zgodnie z treścią tego przepisu, że odmowa pozwanej miała na celu uniemożliwienie przeprowadzenia dowodu pozwalającego na pełną analizę sytuacji finansowej skutki i skutków wypłaty dywidendy wspólnikom. W tej sytuacji zasadnie Sąd I instancji stosując art. 233 § 1 k.p.c. przyjął za podstawę orzekania ustalenia biegłej dokonane na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów, pomijając wpływ niskiej rentowności spółki oraz stanu środków finansowych na zasadność roszczenia powodów. Bezzasadnymi są przy tym szczegółowo podnoszone przez pozwaną zarzuty naruszenia art. 227 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 i 2 k.p.c. oraz art. 227 k.p.c. w zw. z art. 240 § 1 k.p.c.; art. 227 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. w zw. z art. 2 § 3 k.p.c. w zw. z art. 17 k.p.c. w zw. z art. 223 k.s.h., sprowadzające się do tego, że żądane przez biegłą dokumenty były zbędne do wydania opinii, czy też biegła sama mogła ich poszukiwać w innych instytucjach, czy też gołosłowny zarzut, że biegła nie zapoznała się z dokumentami finansowymi znajdującymi się w aktach sprawy, które jak słusznie ocenił Sąd I Instancji zostały wybiórczo przedstawione przez stronę pozwaną. Podkreślić w tym miejscu należy, że ogólnikowe zaprzeczenie wszystkim twierdzeniom strony przeciwnej za wyjątkiem wyraźnie przyznanych czy też postawienie zarzutu nieudowodnienia jej twierdzeń bez przedstawienia własnego stanowiska co do danej kwestii faktycznej, jak ta się przedstawia, nie czyni zadość obowiązkowi płynącemu art. 3 k.p.c., 210 § 2 k.p.c. Strona winna się wypowiedzieć co do konkretnych twierdzeń i konkretnych dowodów dotyczących poszczególnych faktów, objętych treścią zdarzeń cywilnoprawnych, zwłaszcza gdy jej dotyczą, bądź w nich uczestniczyła a także przedstawić dowody na poparcie swych twierdzeń zgodnie z treścią art. 6 k.c., czego pozwana nie uczyniła. Nie mogą też być uznane za zasadne zarzuty naruszenia art. art. 227 k.p.c. w zw. z art.
2 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. oraz art. 227 k.p.c. w zw. z art. 240 § 1 k.p.c.; art. 227 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. w zw. z art. 2 § 3 k.p.c. w zw. z art. 17 k.p.c. w zw. z art. 223 k.s.h., mające polegać na braku pominięcia zgłoszonego przez powodów wniosku dowodowego i dopuszczenie dowodu z opinii biegłego na okoliczności wykraczające zdaniem pozwanej poza ramy niniejszego postępowania i brak pominięcia sporządzonej opinii biegłego w ocenie dowodów a także brak reasumpcji postanowienia dowodowego. Wbrew zarzutom skarżącej postanowienie Sądu I instancji o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego nie sprowadzało się do całościowego zbadania rachunkowości i działalności gospodarczej pozwanej w latach 2016r. i 2017r. i wydatkowania przez pozwaną sowich środków zgodnie z przepisami prawa, skoro przedmiotem opinii jak wynika z postanowienia z dnia 27 lutego 2020r. były inne okoliczności wskazane szczegółowo w treści tego postanowienia. Przy tym w szczególności istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miało zbadanie jak wskazał to w sowim postanowieniu Sądu I instancji sytuacji finansowej pozwanej spółki, stanu kapitału zapasowego i rezerwowego, względnie funduszu zapasowego i funduszu rezerwowego oraz czy kwoty przekazane na fundusz rezerwowy uchwałą z dnia 30 maja 2017r miały pokrycie w faktycznie posiadanych zasobach finansowych spółki, w szczególności tak na koniec maja 2017r. jak również na koniec 2017r. skoro Sąd I Instancji zgodnie z treścią art. 316 § 1 k.p.c. zobowiązany był uwzględnić także stan rzecz z chwili zamknięcia rozprawy. Biorąc zaś zarzuty pozwanej dotyczące braku możliwości wypłaty zysku, istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miała także okoliczność czy zysk wypracowany przez spółkę w 2016r. miał „odzwierciedlenie” w faktycznie posiadanych przez spółkę zasobach finansowych, w tym pieniężnych i czy zysk za 2016r. faktycznie został przekazany na kapitał bądź fundusz zapasowy lub rezerwowy. O ile zaś dopuszczenie dowodu z opinii biegłego przez Sąd I Instancji na okoliczność „czy dopuszczalne było aby bieżąca działalność pozwanej spółki była finansowana z zysku z danego roku, jak w zaskarżonej uchwale, bez zgody wspólników oraz czy mogłaby być finansowana bieżąca działalność spółki z kapitału zakładowego” przekraczają w istocie kompetencje biegłego i powinny być ewentualnie przedmiotem oceny sądu stosującego z urzędu prawo materialne, o tyle skarżąca nie wykazała związku pomiędzy tymże uchybieniem i treścią zaskarżonego wyroku. W żadnym też zakresie Sąd Okręgowy nie zastąpił wbrew zarzutom pozwanej Sądu Rejestrowego ani nie wydał rozstrzygnięcia zastępującego tenże Sąd. Niesłusznym jest przy tym twierdzenie skarżącej, by wyłącznie uprawnieniem Sądu Rejestrowego było badanie rachunkowości i działalności gospodarczej pozwanej w latach 2016r. i 2017r. i tego czy księgi rachunkowe i rozliczenia pozwanej są wykonywane w sposób należyty, skoro takowe badanie może być przeprowadzone także w postępowaniu cywilnym, karnym i karnym skarbowym w zależności od przedmiotu postępowania. Żaden przepis ustawy nie zabrania przeprowadzenia dowodu na tę okoliczność w innym postępowaniu a Sąd I Instancji nie wydał rozstrzygnięcia podlegającemu wpisowi w Krajowym Rejestrze Sądowym ani w ramach postępowania rejestrowego, nie sposób zatem uznać by jak twierdzi skarżąca wkroczył w kompetencje Sądu Rejestrowego dopuszczając dowód z opinii biegłego. Niezasadnym jest także zarzut naruszenia art. 233 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. w zw. z art. 286 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. mający polegać na pominięciu zarzutów pozwanej do opinii biegłego i zaniechaniu zwrócenia się do biegłego o sporządzenie opinii uzupełniającej. Po pierwsze, pozwana o sporządzenie takowej opinii uzupełniającej wnosiła. Po wtóre, do czasu zamknięcia rozprawy o przed Sądem I Instancji, co miało miejsce w dniu 7 maja 2021r., mimo zobowiązania sędziego z dnia 7 grudnia 2020r., nie złożyła dokumentów żądanych przez biegłego, a następnie przez Sąd Okręgowy, które ewentualnie mogłyby skutkować zwróceniem się o takową opinię z urzędu przez Sąd I instancji. Wbrew zarzutom skarżącej Sąd Okręgowy nie naruszył także prawa materialnego, w szczególności nie dopuścił się obrazy art. 191 § 1 k.s.h. Sąd Okręgowy w żadnym wypadku dokonując wykładni tego przepisu nie stwierdził, jak wskazuje to pozwana że „prawo wspólnika do udziału w zysku wynikającym z rocznego sprawozdania finansowego jest prawem bezwzględnym, posiadającym pierwszeństwo wobec interesu spółki i tworzącego przez tą spółkę zakładu pracy chronionej”. Przeciwnie, wbrew zarzutom skarżącej Sąd Okręgowy badał, czy spółka w rzeczywistości posiada środki pozwalające na wypłatę zysku i jak jego wypłata wpłynie na funkcjonowanie spółki i jej interesy dopuszczając dowód z opinii biegłego. Jak zaś już wskazano wyżej to pozwana odmawiając przedłożenia żądanych przez biegłą a następnie przez Sąd dokumentów uniemożliwiła dokładne zbadanie jej sytuacji finansowej. Pozwana twierdząc przy tym, iż wypłata zysku wspólnikom naruszy, bądź może naruszyć funkcjonowanie zakładu pracy chronionej, zabezpieczenie miesięcznej kwoty wynagrodzeń dla pracowników, czy też może skutkować brakiem możliwości tworzenia lub utrzymania miejsc pracy dla osób niepełnosprawnych lub w jakikolwiek inny sposób naruszy interesy spółki okoliczności tej nie udowodniła będąc przy tym obciążona ciężarem dowodzenia faktów, z których wywodzi skutki prawne zgodnie z treścią art. 6 k.c. Jak wynika zresztą z uzasadnienia apelacji pozwana sama nie twierdzi już nawet, że przeznaczenie zysku za 2016r. do wypłaty na rzecz wspólników naruszyłoby możliwość dalszego funkcjonowania spółki, skutkowałoby brakiem możliwości tworzenia lub utrzymania miejsc pracy dla osób niepełnosprawnych lub w inny sposób naruszyłoby interesy spółki a jedynie, że okoliczności takowych nie da się wykluczyć. W tej sytuacji niezasadnym jest także stawiany w apelacji zarzut naruszenia art. 249 § 1 k.s.h. Jak prawidłowo ustalił Sąd Okręgowy i co było bezsporne było pomiędzy stronami, pozwana nie wypłacała wspólnikom dywidendy już od 2002r., czyli od 14 lat. Tym samym pozwana przez 14 lat nie realizowała wynikającego z art. 191 k.s.h. uprawnienia wspólników do udziału w zysku wynikającego z rocznego sprawozdania finansowego i przeznaczonego do podziału uchwałą zgromadzenia wspólników, proporcjonalnie do posiadanych udziałów. Tymczasem powyższe prawo do udziału w zyskach spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest jednym z najważniejszych uprawnień jej udziałowców z racji kapitałowego charakteru tej spółki. Nie można zaś przyjąć by brak przeznaczenia nawet w części zysku z 2016r. do podziału pomiędzy wspólników, skoro przez tak długi okres czasu nie był on w ogóle wypłacany, był zgodzie z dobrymi obyczajami i nie prowadził do pokrzywdzenia powodów jako wspólników mniejszościowych. Twierdzenie pozwanej o braku kompetencji części wspólników do świadczenia pracy na rzecz spółki, czy braku wolnego etatu dla nich w pozwanej spółce, w sytuacji gdy wspólnik większościowy jednoosobowo podejmujący decyzje w tej spółce jest w niej zatrudniony i na bieżąco z tego tytułu czerpie korzyści w tym z wypłacanego mu wynagrodzenia i premii, nie uzasadnia przeznaczania całego zysku spółki przez kolejny rok na potrzeby spółki i odmowy jego wypłaty nawet w części wspólnikom. Argumenty pozwanej o zabezpieczeniu spółki na zmienną koniunkturę rynku, pozostawieniu tzw. poduszki finansowej i zabezpieczeniu wypłaty wynagrodzeń dla osób niepełnosprawnych nie mogą prowadzić do stałego pozbawienia wspólników mniejszościowych prawa do udziału w zyskach, do czego przy braku wykazania złej kondycji finansowej spółki sprowadza się ponawiane od wielu lat działanie pozwanej. Dyskrecjonalna władza wspólników ustalających przeznaczenie zysku nie może oznaczać stałej odmowy wypłaty dywidendy wspólnikom w sytuacji braku szczególnych potrzeb spółki, które uzasadniałoby przeznaczenie zysku w całości na jej potrzeby. Z tych wszystkich przyczyn apelacja jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu o czym Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 15 zzs 1 ust.1 pkt.4 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2020r., poz. 1842 ze zm.). SSA Barbara Konińska
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.