Sygn. akt IV U 348/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 lipca 2021 roku Sąd Okręgowy w Sieradzu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Sławomir Matusiak Protokolant: st. sekr. sąd. Beata Krysiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 lipca 2021 roku w Sieradzu odwołania B. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł.: - z dnia 5.05.2021 r. Nr (...) - z dnia 5.05.2021 r. Nr (...) - z dnia 30.04.2021 r. Nr (...) w sprawie B. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. o wysokość emerytury i kapitał początkowy oddala odwołanie. Sygn.akt IV U 348/21 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 30.04.2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. ponownie ustalił kapitał początkowy B. K. na dzień 01.01.1999 r. Do ustalenia kapitału początkowego Zakład przyjął podstawę wymiaru kapitału początkowego w kwocie 638,40 zł. Do obliczenia podstawy wymiaru kapitału początkowego oraz obliczenia wskaźnika wysokości tej podstawy przyjęto przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z 10 kolejnych lat kalendarzowych, tj. od 01.01.1989 r. do 31.12.1998 r.; wskaźnik ten wyniósł 52,29 %. Organ przyjął okresy składkowe w wymiarze 12 lat, 1 miesiąca i 8 dni, tj. 145 miesięcy i okresy nieskładkowe w wymiarze 1 miesiąca i 18 dni, okresy sprawowania opieki nad dzieckiem w wymiarze 2 lat, 4 miesięcy i 15 dni; łączny okres nieskładkowy przyjęty do obliczenia kapitału początkowego wyniósł 2 lata, 6 miesięcy i 3 dni, tj. 30 miesięcy. Kapitał początkowy ustalony na dzień 01.01.1999 r. wyniósł 62.994,69 zł. Do ustalenia wartości kapitału początkowego Zakład nie uwzględnił okresów: - od 01.03.1992 r. do 12.03.1992 r., od 01.04.1992 r. do 03.04.1992 r., gdyż w tych okresach ubezpieczona przebywała na urlopie bezpłatnym; - od 05.04.1990 r. do 30.06.1990 r., gdyż świadectwo pracy nie zostało podpisane przez osobę wystawiającą dokument, - od 30.07.1990 r. do 07.06.1991 r. od 20.06.1991 r. do 31.08.1991 r., od 02.11.1993 r. do 29.06.1994 r., gdyż nie został wystarczająco udowodniony. W decyzji zawarto informację, że za okresy nieudokumentowanych wynagrodzeń zostały przyjęte wynagrodzenia minimalne, obowiązujące w j.g.u.; w celu zaliczenia do stażu pracy zatrudnienia w (...) i (...) należy przedłożyć dokument potwierdzający zatrudnienie (świadectwo pracy lub zaświadczenie o zatrudnieniu); jeżeli ubezpieczona sprawowała osobistą opiekę nad dziećmi, należy złożyć stosowne oświadczenie. Decyzją z dnia 5 maja 2021 r. , Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. przyznał B. K. emeryturę od 01.04.2021 r., tj. o miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Podstawę obliczenia emerytury stanowiła kwota składek na ubezpieczenie emerytalne oraz kapitału początkowego z uwzględnieniem waloryzacji składek i kapitału początkowego zewidencjonowanych na koncie do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury. Emeryturę ustalono jako równowartość kwoty, będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia emerytury przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę. Kwota składek zewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji wyniosła 83.692,32 zł, kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego wyniosła 301.015,30 zł, średnie dalsze trwanie życia wyniosło 246,20 miesięcy, wysokość emerytury obliczona zgodnie z zasadami określonymi w art. 26 ustawy emerytalnej wyniosła (83.692,32+301.015,30)/246,20 =1.592,58 zł. W dniu 5 maja 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. wydał decyzję o ustaleniu dla B. K. okresowej emerytury kapitałowej od dnia 01.04.2021 r., tj. od nabycia prawa do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wysokość okresowej emerytury kapitałowej, ustalonej na kwotę 163,35 zł, określono przyjmując iloraz kwoty środków, z uwzględnieniem ich waloryzacji, zewidencjonowanych na subkoncie, ustalonych na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przyznano okresową emeryturę kapitałową, tj. 40.216,82 zł i średniego dalszego trwania życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę danego ubezpieczonego, tj. wieku 60 lat i 1 miesiąc – 246,20 miesięcy. Do ustalenia wysokości okresowej emerytury kapitałowej przyjęto średnie dalsze trwanie życia wynikające z tablicy trwania życia obowiązującej w dniu złożenia wniosku o emeryturę, ponieważ jest to dla ubezpieczonej korzystniejsze, tj. niższe niż średnie dalsze trwanie życia ustalone na podstawie tablicy trwania życia obowiązującej w dniu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego. W decyzji zaznaczono, że okresowa emerytura kapitałowa będzie wypłacana łącznie z emeryturą przysługującą z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych a prawo do okresowej emerytury kapitałowej wygaśnie z dniem 15.02.2026 r.,tj. dniem poprzedzającym wiek, o którym mowa w art. 7 ust.2 ustawy o emeryturach kapitałowych, chyba że prawo do emerytury wygaśnie wcześniej. Odwołanie od ww. decyzji organu rentowego złożyła B. K., zaskarżając: decyzję o ustaleniu emerytury w części, w jakiej ustala świadczenie emerytalne poniżej kwoty 2.000 zł, decyzję o ustaleniu okresowej emerytury kapitałowej w części w jakiej ustala świadczenie poniżej kwoty 2000zł, decyzję o ponownym ustaleniu kapitało początkowego z uwagi na ustalenie wskaźnika wysokości podstawy wymiaru kapitało początkowego na podstawie dochodów, uzyskanych m.in. w latach 1989 – 1990, mimo że ubezpieczona w tych latach nie uzyskiwała żadnych dochodów. W odwołaniu został zawarty wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu ustalenia prawa i wysokości świadczeń z FUS na okoliczność wysokości emerytury ubezpieczonej, podstawy wymiaru świadczenia z uwzględnieniem rzeczywistej podstawy wymiaru i prawidłowo obliczonego kapitału początkowego. Organ rentowy wnosił o oddalenie odwołania. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: B. K., ur. (...), w dniu 20.02.2004 r. złożyła w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. wniosek o ustalenie kapitału początkowego. W kwestionariuszu, dotyczącym okresów składkowych i nieskładkowych, B. K. podała m.in., że w okresie od 30.07.1990 r. do 07.06.1991 r. była zatrudniona w PPHU (...) w Z., w okresach od 20.06.1991 r. do 31.08.1991 r. i od 02.11.1993 r. do 29.06.1994 r. była zatrudniona w (...) w Z.. Do wniosku nie zostały załączone świadectwa pracy, potwierdzające zatrudnienie w tych zakładach pracy. Ubezpieczona złożyła w organie rentowym m.in. świadectwo pracy, wystawione w dniu 18.07.1990 r. przez (...) w Z., dotyczące zatrudnienia w okresie od 05.04.1990 r. do 30.06.1990 r.; dokument został opatrzony imienną pieczątką oraz podpisem innej osoby, aniżeli figurująca na pieczątce. W dniu 02.09.2005 r. organ rentowy wystosował do B. K. pismo o uzupełnienie dokumentacji w celu naliczenia kapitału początkowego; zaznaczono, że należy przedłożyć świadectwo pracy lub zaświadczenie o zatrudnieniu na okres pracy od 30.07.1990 r. do 07.06.1991 r. w PPHU (...) w Z. oraz od 20.06.1991 r. do 31.08.1991 r. i od 02.11.1993 r. do 29.06.1994 r. w (...) w Z.. W decyzji o ustaleniu kapitało początkowego z dnia 11.10.2005 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. wskazał, że nie uwzględnił m.in. okresów zatrudnienia: od 30.07.1990 r. do 07.06.1991 r. w PPHU (...) w Z. oraz od 20.06.1991 r. do 31.08.1991 r. i od 02.11.1993 r. do 29.06.1994 r. w (...) w Z. gdyż brak jest dokumentów, poświadczających ww. okresy a także okresu od 05.04.1990 r. do 30.06.1990 r. w Przedsiębiorstwie (...), gdyż świadectwo pracy z dna 18.07.1990 r. nie zostało podpisane przez osobę wystawiająca (tj. właściciela zakładu pracy). W dniu 28 kwietnia 2021 r. B. K. złożyła w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. wniosek o emeryturę. Decyzją z 30.04.2021 r. organ rentowy ponownie ustalił B. K. wartość kapitału początkowego na dzień 01.01.1999 r. Organ rentowy ustalił, że dochody ubezpieczonej, stanowiące podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w poszczególnych latach wyniosły nw. kwoty, których stosunek do przeciętnego wynagrodzeni za rok kalendarzowy wynosił w procentach: - w 1976 r. 1455 zł – 8,50, w 1977 r. 3205 zł – 5,81, w 1978 r. 15188 zł - 25,90, w 1979 r. 45985 zł – 71,94 zł, w 1980 r. 47822 zł – 65,98, w 1981 r. 65857 zł – 71,38, w 1982 r. 67197 zł – 57,77, w 1991 r. 1814000 zł – 10,25, w 1992 r. 14731866,59 zł – 41,83, w 1993 r. 10760000 – 26,93, w 1994 r. 6752000 zł – 14,08, w 1995 r.6494 zł – 84,02, w 1996 13134,74 zł – 125,38, w 1997 r. 14485,86 zł – 113,68, w 1998 r. 15877,66 – 106,75 . Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego z kolejnych 10 lat od 1989 do 1998 r. wyniósł 52,29%. Decyzjami z 05.05.2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. ustalił dla B. K. okresową emeryturę kapitałową oraz przyznał B. K. emeryturę od 01.04.2021 r., ustalając wysokość świadczenia zgodnie z zasadami określonymi w art. 26 ustawy emerytalnej wyniosła (wnioski, kwestionariusz dotyczący okresów składkowych i nieskładkowych, decyzje, wykaz wprowadzonych dochodów ubezpieczonego, potwierdzenia okresów ubezpieczenia, wezwanie do uzupełniania dokumentów, świadectwa pracy w aktach ZUS). Sąd Okręgowy dokonał oceny dowodów i zważył, co następuje: W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot rozpoznania sprawy sądowej wyznacza decyzja organu rentowego, od której wniesiono odwołanie (art. 477 9 i art. 477 14 k.p.c.) i tylko w tym zakresie podlega ona kontroli sądu zarówno pod względem jej formalnej poprawności, jak i merytorycznej zasadności. Postępowanie sądowe zmierza do kontroli prawidłowości lub zasadności zaskarżonej decyzji. Od momentu wniesienia do sądu odwołania od decyzji organu rentowego rozpoznawana sprawa staje się sprawą cywilną, podlegającą rozstrzygnięciu według zasad właściwych dla tej kategorii. Odwołanie pełni rolę pozwu, a jego zasadność ocenia się na podstawie właściwych przepisów prawa materialnego. Postępowanie sądowe skupia się na wadach wynikających z naruszenia przez organ rentowy prawa materialnego. Przeniesienie sprawy na drogę sądową przez wniesienie odwołania od decyzji organu rentowego ogranicza się do okoliczności uwzględnionych w decyzji, a między stronami spornych; poza tymi okolicznościami spór sądowy nie może zaistnieć (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 1999 r., II UZ 52/99, OSNAPiUS 2000 Nr 15, poz. 601 oraz z dnia 25 maja 1999 r. II UKN 622/99, OSNAPiUS 2000 Nr 15, poz. 591). Podstawę prawną ponownego ustalenia kapitału początkowego ubezpieczonej stanowiły przepisy art. 173 i nast. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U.2021.291 t.j. – dalej: ustawa emerytalna). Zgodnie z treścią art. 174 ust. 1 ustawy emerytalnej, kapitał początkowy ustala się na zasadach określonych w art. 53, z uwzględnieniem ust. 2-
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.