1W Y R O K 2W I M I E N I U 2.1 RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 2.2.0.0.0.1 Dnia 16 listopada 2021 roku Sąd Okręgowy w Poznaniu w IV Wydziale Karnym - Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: Sędzia SO Małgorzata Ziołecka Protokolant: prot. sąd Natalia Komorniczak przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Poznań Wilda w Poznaniu Joanny Nowak po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2021 roku sprawy R. M., oskarżonego o popełnienie przestępstwa z art. 288 § 1 k.k. w związku z art. 64 § 1 k.k., na skutek apelacji, wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu z dnia 5 maja 2021 roku sygnatura akt VI K 110/19 I. zmienia zaskarżony wyrok i uniewinnia oskarżonego R. M. od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 288 § 1 k.k. w związku z art. 64 § 1 k.k., a w konsekwencji uchyla punkt 2 wyroku, II. w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy (punkt 3), III. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. M. J. kwotę 516,60 brutto tytułem zwrotu nieuiszczonych nawet w części kosztów obrony oskarżonego z urzędu w postępowaniu odwoławczym, IV. kosztami całego postępowania obciąża Skarb Państwa. /Małgorzata Ziołecka/ UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt IV Ka 984/21 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1
(1)od postawionego mu zarzutu zniszczenia mienia ( karta 570 akt), a z uzasadnienia wyroku wynika, że pierwsze przesłuchania świadków A. B. i M. M. w zakresie wyglądu sprawcy zniszczenia szyby były niedokładne, lakoniczne, co pogłębione zostało w toku dalszego postępowania, a rozpoznanie wizerunku oskarżonego na fotografii jest nieprzekonywujące, gdyż nie widać na nim zeza. (karty 573 – 582 akt). Na skutek apelacji prokuratora, uchylono powyższy wyrok ze wskazaniem, iż konieczne jest przesłuchanie A. B. i M. M. w celu wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy ich opisem sprawcy a wyglądem mężczyzny na okazanej fotografii (karty 611 oraz 613 – 614v akt ). W toku ponownego przewodu sądowego przesłuchano w dniu 18 marca 2021 roku świadka A. B., która zeznała, po odczytaniu jej wcześniejszych zeznań, że mówiła prawdę, ale nie podtrzymuje rozpoznania, bo było ciemno, nie widziała dokładnie, był taki pan jak go opisała, ale nie wie czy to był oskarżony, to było 6 lat temu, kiedy zeznawała na bieżąco, to pamiętała, widywała oskarżonego przechodzącego koło sklepu, a teraz nie wie kto wybił szybę, bo tego nie widziała. Nie jest zastraszana (karty 891 – 892 akt). Natomiast w dniu 21 kwietnia 2021 roku przesłuchano M. M., który podtrzymał wcześniejsze zeznania oraz rozpoznanie na tablicy poglądowej. Jednak teraz nie jest pewien czy oskarżony był tym mężczyzna, który wybił szybę i nie potrafi wyjaśnić dlaczego wtedy zeznał, że sprawca wybicia szyby ma zeza i rozstęp zębów, może mu się wydawało (karta 901 – 902 akt). W dniu 5 maja 2021 roku zakończono sprawę wydaniem wyroku skazującego R. M. za zarzucane mu przestępstwo na karę 4 miesięcy pozbawienia wolności, a w uzasadnieniu wyroku wskazano, że zeznania świadków A. B. i M. M. co do rozpoznania na tablicy poglądowej sprawcy zniszczenia szyby są wiarygodne, gdyż składane były na gorąco, a ich obecne wątpliwości są uzasadnione upływem czasu (karty 904 oraz 913 – 916 akt). W świetle tego co napisano w uzasadnieniu zaskarżonego obecnie wyroku, Sąd Okręgowy ma wrażenie, iż Sąd I instancji nie uchwycił istoty problemu w materiale dowodowym tej sprawy. Rzeczywiście najczęściej jest tak, że - w sytuacji późniejszej zmiany zeznań czy ujawnienia się wątpliwości świadka co do zapamiętanych faktów - za najbardziej wiarygodne uznaje się pierwsze zeznania, złożone świeżo po zajściu. Jednak pod warunkiem, iż te pierwsze zeznania są przekonujące i sensowne. Gdyby Sąd I instancji, który wydał obecnie zaskarżony wyrok, dokładnie zapoznał się z uzasadnieniem pierwszego wyroku, wydanego w tej sprawie, jak i z uzasadnieniem wyroku Sądu Okręgowego z dnia 16 stycznia 2019 roku, to rozumiałby, że najistotniejsza jest rozbieżność pomiędzy pierwszymi zeznaniami A. B. i M. M., a wyglądem rozpoznanej przez nich osoby na zdjęciu numer 3 tablicy poglądowej. Świadkowie ci opisali bowiem sprawcę zniszczenia szyby jako mężczyznę z charakterystycznym zezem i rozstępem zębów, a na tablicy poglądowej wskazali zdjęcie numer 3, z wizerunkiem oskarżonego R. M., który na tym zdjęciu, jaki w rzeczywistości, nie ma zeza, ani rozstępu pomiędzy zębami. Nie wyjaśniono tej sprzeczności wówczas, a kiedy wreszcie, po czterech latach poszukiwań, udało się przesłuchać te osoby przed sądem, to nie tylko niewiele to dało, ale jeszcze pogłębiło wątpliwości co do wiarygodności opisu sprawcy w ich pierwszych zeznaniach. A. B. zeznała bowiem na rozprawie, że nie wie kto wybił szybę, bo tego nie widziała, był taki pan jak go opisała, ale nie wie czy to był oskarżony. Z kolei M. M. zeznał, że nie jest pewien czy oskarżony był tym mężczyzną, który wybił szybę i nie potrafi wyjaśnić dlaczego wtedy zeznał, że mężczyzna, który wybił szybę ma zeza i rozstęp zębów, może mu się wydawało. W tej sytuacji trudno uznać pierwsze zeznania tych dwóch osób oraz rozpoznanie na zdjęciu numer 3 tablicy poglądowej sprawcy wybicia szyby za wiarygodny i przekonywujący dowód winy oskarżonego R. M.. Tym bardziej, że świadek R. S. od początku mówił, że nie jest w stanie opisać i rozpoznać sprawcy wybicia szyby. Zaś świadek P. N. opierał się na tym co powiedziała mu nietrzeźwa S. B. w nocy po zdarzeniu, przy czym S. B. od początku twierdziła, że towarzyszył jej, oprócz M. Ł., kolega o imieniu Ł. i w trakcie przesłuchań nie wymieniała nazwiska oskarżonego. Sąd II instancji podkreśla, iż wydanie przez sąd rozstrzygający wyroku skazującego w jakiejkolwiek sprawie musi być logiczną konsekwencją wynikającego ze swobodnej oceny dowodów przeświadczenia tegoż sądu, że wina została udowodniona w sposób przewidziany przepisami kodeksu postępowania karnego. Wydanie bowiem wyroku skazującego mimo występowania niepewności dowodów winy nie licowałoby z powagą ustanowionego prawa, które wyraźnie zobowiązuje sąd rozstrzygający sprawę, aby w obliczu istnienia wątpliwości dowodowych, wątpliwości te, zgodnie z zasadą sformułowaną w art. 5 § 2 k.p.k., rozstrzygnąć na korzyść oskarżonego, nie zaś przeciwnie. Sąd Okręgowy przypomina też, iż obowiązujące w procesie karnym, a wyrażone w art. 5 § 1 k.p.k., domniemanie niewinności obalać ma oskarżyciel, udowadniając oskarżonemu winę. Domniemanie niewinności nie wymaga dowodzenia. To bowiem obalenie tego domniemania wymaga dowodów i taki jest ciężar dowodzenia w procesie karnym – wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 29 grudnia 2006 roku, sygnatura akt II AKa 234/
- Jeżeli zatem w toku niniejszego procesu domniemanie niewinności oskarżonego R. M. w zakresie stawianego mu zarzutu nie zostało obalone w sposób pewny, to brak było podstaw do przypisania mu sprawstwa i winy w zarzucanym zakresie. Podkreślenia bowiem wymaga, iż obowiązująca w polskim prawie karnym zasada domniemania niewinności, a także pozostająca z nią w najściślejszym związku zasada in dubio pro reo wpływają na uprzywilejowanie pozycji oskarżonego (favor defensionis) w zakresie oceny dowodów. Sąd Odwoławczy w pełni podziela pogląd Sądu Najwyższego, iż ułomności dowodów obciążających nie można stawiać na równi z ułomnościami dowodów odciążających. Ze względu na to, że warunkiem sine qua non skazania oskarżonego jest udowodnienie popełnienia przezeń czynu przestępnego (arg. art. 5 § 1 i 2 k.p.k.), sprzeczności w sferze dowodów odciążających nigdy nie są „równoważne” ze sprzecznościami w zakresie dowodów obciążających. Jeżeli te ostatnie są „wewnętrznie sprzeczne”, to zasadnicze i samoistne znaczenie ma to, czy in concreto zakres i charakter tych sprzeczności nie wyłącza w ogóle możliwości uznania owych dowodów za podstawę skazania (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 września 1995 roku - III KRN 88/95, OSNKW 1995/11-12/77). Ciężar dowodu spoczywa na oskarżycielu. Zasada domniemania niewinności oskarżonego wymaga, aby ten, kto twierdzi, że oskarżony popełnił przestępstwo, musiał to udowodnić. Obowiązek udowodnienia oskarżenia ciąży na oskarżycielu prywatnym, posiłkowym i powodzie cywilnym, który występuje we własnym interesie, a przede wszystkim ciąży na oskarżycielu publicznym. Każdy, kto powołuje się na jakieś fakty, w myśl reguły affirmandi incubit probatio, powinien je udowodnić. Jest to ciężar dowodu w znaczeniu prakseologicznym, spoczywający na każdym, kto twierdzi. W tym sensie spoczywa on też na oskarżonym, gdy podnosi - broniąc się - fakty sprzeczne z tezą oskarżenia. Natomiast, jeżeli oskarżony wykazuje np. swoje alibi, ciężar udowodnienia fałszywości tego alibi spoczywa na oskarżycielu. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy wskazać należy, że materiał dowodowy niniejszej sprawy jest wątpliwy, a zatem oskarżyciel publiczny nie udowodnił w sposób pewny i nie budzący wątpliwości, że oskarżony R. M. dokonał zarzucanego mu czynu. Takim zaś dowodem na pewno nie jest, nawet głębokie, wewnętrzne przekonanie oskarżyciela publicznego, że tak właśnie było. Reasumując, kontrola instancyjna wykazała, zgodnie ze stanowiskiem skarżącego, że w oparciu o wyniki kompleksowo i prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego Sąd Rejonowy niesłusznie uznał, że oskarżonemu R. M. można przypisać sprawstwo i winę w zarzucanym zakresie, czyli popełnienie przestępstwa z art. 288 § 1 k.k., a wywiedziona w niniejszej sprawie apelacja dała podstawy do zakwestionowania wniosków, wynikających z dokonanej przez Sąd I instancji oceny zebranego i kompletnego materiału dowodowego. Z uwagi na powyższe Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok i uniewinnił R. M. od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 288 § 1 k.k. Wniosek Zmiana zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Zaistniały podstawy do uwzględnienia wniosku z uwagi na zasadność podniesionego zarzutu obrazy przepisów prawa procesowego. Lp. Zarzut
- Błąd w ustaleniach faktycznych ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych jest immanentnie związany z zarzutami naruszenia przez Sąd Rejonowy przepisów postępowania i jest pochodną odmiennej oceny dowodów, dokonanej przez skarżącego w wywiedzionym środku odwoławczym, którą Sąd Odwoławczy w pełni podziela. W przekonaniu Sądu II instancji dowody obdarzone przez Sąd Rejonowy wiarą dawały w pełni podstawę do poczynienia przez tenże Sąd zaprezentowanych w pisemnych motywach wyroku ustaleń faktycznych co do przebiegu zdarzenia, ale nie uzasadniały uznania oskarżonego winnym popełnienia zarzucanego mu przestępstwa. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że o błędzie w ustaleniach faktycznych można mówić tylko wówczas, gdy zasadność ocen i wniosków wyprowadzonych przez sąd orzekający z okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego nie odpowiada zasadom logicznego rozumowania. Zarzut taki mógłby być skuteczny jedynie w razie wykazania, jakich uchybień w świetle wskazań wiedzy, jak również doświadczenia życiowego i logiki dopuścił się sąd orzekający w dokonanej przez siebie ocenie dowodów. Apelacja obrońcy oskarżonego spełnia te wymogi, a jej istota sprowadza się do wskazania odmiennej, lecz słusznej wersji zdarzeń, dlatego też zasługiwała na uwzględnienie. Skarżącemu udało się bowiem wykazać błędy w rozumowaniu Sądu Rejonowego, skutkujące niesłusznym uznaniem oskarżonego winnym popełnienia przestępstwa z art. 288 § 1 k.k. Wniosek Zmiana zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Zaistniały podstawy do uwzględnienia wniosku o uniewinnienie z uwagi na zasadność zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych
- OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX
- ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 0.15.
- Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji Przedmiot utrzymania w mocy 0.1Orzeczenie o kosztach obrony z urzędu zawarte w punkcie
- Zwięźle o powodach utrzymania w mocy Obrońca zrealizował swoje obowiązki w toku postępowania przed Sądem I instancji, zatem orzeczenie o przyznaniu mu wynagrodzenia jest słuszne i należało je utrzymać w mocy. 0.15.
- Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 0.0.
- Przedmiot i zakres zmiany 0.0.1Zmiana zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego Zwięźle o powodach zmiany Powody zmiany wyroku przedstawione zostały w rubrykach 3.1 i 3.
- 0.15.
- Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 0.15.3.
- Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.
- ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX 2.
- Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX 3.
- Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX 4.
- ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX 0.15.3.
- Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX 0.15.
- Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności III Zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz obrońcy z urzędu koszty obrony oskarżonego w postępowaniu odwoławczym.
- Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności IV Z uwagi na zmianę wyroku Sądu I instancji i uniewinnienie oskarżonego, kosztami sadowymi całego postępowania obciążono Skarb Państwa.
- PODPIS /Małgorzata Ziołecka/