69 ust. 1 i ust. 2 pr. bankowego, nierównomierne rozłożenie ryzyka pomiędzy stronami, niedoinformowanie powodów o ryzyku walutowym, brak możliwości uzupełnienia treści umowy przepisami dyspozytywnymi. Powodowie odwołali się też do orzecznictwa SN, TSUE. Odnośnie zarzutu zatrzymania powodowie wskazali, że nie może on zostać uznany za zasadny, jako że umowa o kredyt nie ma charakteru umowy wzajemnej, a jedynie dwustronnie zobowiązującej. Strona pozwana (...) Bank S.A. w W. wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów. W odpowiedzi na pozew wskazała na specyfikę umów indeksowanych kursem (...), dopuszczalność ustalania wysokości kredytu i rat na podstawie tabel kursów ustalanych przez Bank, udzielenia powodom informacji o mechanizmach funkcjonowania umowy i o ryzyku kursowym, brak naruszenia zasad ekwiwalentności umowy, zgodność umowy z przepisami prawa, z dobrymi obyczajami, niekorzystne skutki ustalenia nieważności umowy dla powodów, zarzut przedawnienia. Strona pozwana powołała orzecznictwo SN i TSUE dla niej korzystne. Przy piśmie z dnia 1 grudnia 2021 r., złożonym po rozprawie w dniu 13 września 2021 r., podczas której powodowie oświadczyli, że wnoszą o anulowanie umowy czy o uznanie jej za nieważną jako, że zawiera treści niedozwolone oraz, że chcą oddać do banku to co od niego otrzymali, pozwany Bank przedłożył oświadczenie z dnia 9 września 2021 r., podpisane przez osobę upoważnioną do składania oświadczeń materialnoprawnych, zawierające zarzut zatrzymania. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 11 lipca 2007 r. D. W. i P. W. wypełnili wniosek o kredyt hipoteczny wnioskując o kwotę 312.905,89 zł. indeksowaną do (...) na 360 miesięcy, na remont, refinansowanie kredytu mieszkaniowego na mieszkanie i dom, na refinansowanie zobowiązań: kredyt konsumencki, kredyt samochodowy, zadłużenie w (...), kartę kredytową. Wskazali posiadane zobowiązania w PLN i (...). Powodowie uzyskali pozytywną decyzję kredytową. (dow. wniosek o kredyt, k. 173, decyzja kredytowa, k. 181) W dniu 20 sierpnia 2007 r. D. W. i P. W. zawarli z (...) Bank S.A. w K. – (...) Oddział w Ł. umowę kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do (...). Zgodnie z umową Bank udzielił kredytobiorcy kredytu w kwocie 328.588,93 zł. indeksowanego kursem (...). Przy założeniu, że uruchomiono całość kredytu w dacie sporządzenia umowy równowartość kredytu wynosiłaby 144.181,19 (...), a rzeczywista równowartość miała zostać określona po wypłacie ostatniej transzy kredytu. Kredytobiorca oświadczył, że jest świadomy ryzyka kursowego, związanego ze zmianą kursu waluty indeksacyjnej w stosunku do złotego, w całym okresie kredytowania i akceptuje to ryzyko (§ 1 ust. 1). Spłatę kredytu ustalono na 360 rat (§ 1 ust. 2). Oprocentowanie kredytu ustalono jako zmienne (§ 1 ust. 3). Wskazano, że rata kapitałowo-odsetkowa przy założeniu uruchomienia całości kredytu w dacie sporządzenia umowy wynosiłby równowartość 763,46 (...). Rzeczywista wysokość rat odsetkowych lub rat kapitałowo-odsetkowych zostanie określona w harmonogramie spłat (§ 1 ust. 4). Całkowity koszt kredytu na dzień sporządzenia umowy wynosi 299.225,90 zł. (podana kwota nie uwzględnia ryzyka kursowego). Ostateczna wysokość całkowitego kosztu kredytu uzależniona jest od zmian poziomu oprocentowania kredytu w całym okresie kredytowania (§ 1 ust. 7). Wypłata kredytu miała nastąpić bezgotówkowo w transzach na rachunki podmiotów wskazanych we wniosku o wypłatę w terminach i wysokościach określonych w umowie (§ 1 ust. 10). Kredyt został udzielony na: 30.236 zł. na spłatę kredytu samochodowego w (...) Bank S.A., 2.858 zł. na spłatę kredytu gotówkowego w (...) Bank S.A., 10.000 zł. na spłatę limitu kredytowego w (...) Bank S.A., 184.203 zł. na spłatę kredytu hipotecznego w (...) Bank S.A., 53.609 zł. na spłatę kredytu hipotecznego w (...) Bank S.A., 7.000 zł. na spłatę karty kredytowej w (...) Bank S.A., 25.000 zł. na pokrycie części kosztów remontu nieruchomości (mieszkania przy ul. (...) w K.), 6.571,78 zł. na składki z tytułu ubezpieczenia od ryzyka utraty wartości nieruchomości, 1.642,94 zł. na pokrycie składek ubezpieczeniowych, 6.258,12 zł. na opłatę z tytułu ubezpieczenia na życie w (...) S.A., 224,32 zł. na koszty związane z ustanowieniem hipoteki na zabezpieczenie spłaty kredytu, 985,77 zł. na składki z tytułu pakietowego ubezpieczenia na wypadek odmowy ustanowienia hipoteki (§ 2). W § 6 umowy wskazano m.in., że bankowa tabela kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut zwana tabelą kursów jest sporządzona przez merytoryczną komórkę Banku na podstawie kursów obowiązujących na rynku międzybankowym w chwili sporządzenia tabeli i po ogłoszeniu kursów średnich NBP, tabela jest sporządzona o godz. 16.00 każdego dnia roboczego i obowiązuje przez cały następny dzień roboczy (§ 6 ust. 1). W umowie wskazano, że w dniu wypłaty kredytu lub każdej transzy kredytu kwota wypłacanych środków będzie przeliczana do (...) wg kursu kupna walut określonego w tabeli kursów – obowiązującego w dniu uruchomienia środków (§ 9 ust. 2). Kredytobiorca został zobowiązany do dokonywania spłat rat kapitałowo-odsetkowych i odsetkowych w terminach, kwotach i na rachunek wskazany w harmonogramie spłat (§ 10 ust. 1), wysokość zobowiązania miała być ustalana jako równowartość wymaganej spłaty wyrażonej w (...) po jego przeliczeniu wg kursu sprzedaży walut określonego w „bankowej tabeli kursów dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut obcych” do (...) obowiązującego w dniu spłaty (§ 10 ust. 3). Pod umową podpisał się jako pełnomocnik D. i P. W. T. W. (brat P. W.). W dacie zawarcia umowy obowiązywał w (...) Bank S.A. regulamin produktu – Kredyt Hipoteczny Dom. (dow. umowę kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do (...) z dnia 20 sierpnia 2008 r., k. 40, regulamin, k. 163) Dnia 20 maja 2014 r. strony podpisały aneks do umowy umożliwiający spłatę kredytu bezpośrednio w walucie indeksacyjnej (...) (dow. aneks z dnia 20 maja 2014 r. do umowę kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do (...) z dnia 20 sierpnia 2008 r., k. 47) Pismem z dnia 21 lipca 2020 r. pełnomocnik powodów, powołując się na pełnomocnictwo dołączone do pisma, powołując się na art.
k.c., orzecznictwo i poglądy doktryny wskazał, że umowa o kredyt z dnia 20 sierpnia 2007 r. zawiera klauzule niedozwolone, że umowa nie określa salda kredytu a jedynie kwotę kredytu, nie określa precyzyjnie zobowiązań kredytobiorców, brak w umowie głównych świadczeń stron. Umowa nie została wobec tego skutecznie zawarta ewentualnie jest nieważna również w oparciu o art. 69 pr. bankowego. Bank został wezwany do zwrotu na rzecz kredytobiorców wszelkich uiszczonych przez nich kwot do dnia 29 maja 2020 r. tj. kwoty 223.130,66 zł. i 20.932,13 (...). Na marginesie wskazano w piśmie, że gdyby uznać że umowa jest ważna, to w jej wykonaniu kredytobiorcy winni zwrócić kwoty bez indeksacji kursem (...). W takim wariancie kwota nadpłat wynosiłaby 26.714,86 zł. i 20.932,13 (...). Na powyższe pismo (...) Bank S.A. w piśmie z dnia 21 sierpnia 2020 r. wskazał, że w umowie brak klauzul abuzywnych wpisanych przez Prezesa UOKiK do rejestru klauzul abuzywnych. Umowa nie jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, nie jest też sprzeczna z naturą stosunku kredytu. To kredytobiorcy wnioskowali o kredyt indeksowany do kursu (...). (dow. pismo z dnia 21 lipca 2020 r., k. 49; pismo Banku z dnia 21 sierpnia 2020 r., k.51) Kredyt został wypłacony w dwóch transzach: - w dniu 6 września 2007 r. – kwota 253.494,93 zł. po kursie kupna z dnia 6 września 2007 r. (1 (...) = 2,2490 PLN) – kwota 112.714,51 (...) - w dniu 24 września 2007 r. – kwota 75.094,00 zł. po kursie kupna z dnia 24 września 2007 r. (1 (...) = 2,2080 zł.) – kwota 34.009,97 (...) W okresie od uruchomienia kredytu tj. od dnia 6 września 2007 r. do dnia 22 czerwca 2020 r. powodowie uiścili na rzecz Banku łącznie: - kwotę 223.130,66 zł. (wpłaty dokonane w okresie od 1 października 2007 r. do 1 luty 2017 r.) - kwotę 20.932,13 (...) (wpłaty dokonane w okresie od 1 marca 2017 r. do 29 maja 2020 r.) (dow. zaświadczenie (...) Bank S.A. z dnia 18 czerwca 2020 r. k. 53, zestawienie wpłat dokonanych w PLN, k. 60, zestawienie wpłat dokonanych w (...), k. 62) Zawierając umowę kredytu w 2007 roku, powodowie byli młodym małżeństwem z dziećmi. Powód z zawodu jest muzykiem, a powódka psychologiem. Nie prowadzili własnej działalności gospodarczej. Kredyt potrzebowali na sfinansowanie zakupu od dewelopera mieszkania położonego w K. przy ul. (...). Ponieważ mieli wcześniej zaciągnięte kredytu, przy ich sytuacji rodzinnej i finansowej usłyszeli, że mogą zaciągnąć jedynie kredyt indeksowany, a zarazem konsolidacyjny. Byli zapewniani co do prawidłowo podjętej decyzji, rata kredytu miała być o stabilnej wysokości. Jak kwestia kredytów „frankowych” stała się głośna, udali się o poradę do prawnika. Powodowie zadają sobie sprawę z konieczności rozliczenia się z bankiem, zwrotu tego co od banku otrzymali, a nawet dalszych kwot, uważają, że umowa jest nieważna. (dow. zeznania powodów, k. 245 i nast. + nagranie) W dniu 9 września 2021 r. (...) Bank S.A. sporządził oświadczenie, podpisane przez P. D. działającego w oparciu o pełnomocnictwo z dnia 10 listopada 2020 r. upoważniające go do składania imieniem Banku oświadczeń o charakterze materialnoprawnym oraz upoważniającym go do podpisywania imieniem Banku oświadczeń o skorzystaniu przez Bank z prawa zatrzymania, zawierające zarzut zatrzymania. Zgodnie z oświadczeniem, wobec sprawy która zawisła przed sądem, w tym zarzutu nieważności umowy, Bank oświadczył, że chce skorzystać z zarzutu zatrzymania świadczenia w postaci dochodzonej pozwem w niniejszej sprawie (I C 2052/20) wierzytelności z wierzytelnością Banku w kwocie 328.588,93 zł. tytułem wypłaconego i wykorzystanego kapitału kredytu albo zabezpieczenia roszczenia o jego zwrot. Oświadczenie zostało wysłane do P. W. i D. W. w dniu 13 września 2021 r. i zostało doręczone w dniu 22 września 2021 r. (dow. zarzut zatrzymania, k. 250, pełnomocnictwo dla P. D., k. 251, dowód doręczenia, k. 260) Stan faktyczny sprawy ustalono w oparciu o dowody z dokumentów, których prawdziwości strony nie kwestionowały i prawdziwość w ocenie sądu nie budziła wątpliwości. Zeznania złożone przez świadków R. D. (pracownik pozwanego Banku) i M. P. (doradca bankowo-finansowy) uznano za wiarygodne. Z tym, że wskazać należy, że zeznania te dot. ogólnych kwestii wiążących się z działalnością banku, konkretnym produktem jakim był kredyt indeksowany do (...). Świadek M. P. nie pamiętała powodów jako osób, którym doradzała, ogólnie zasłoniła się niepamięciom co do zdarzeń sprzed lat, zaś świadek R. D. szczegółowo opowiedział o procedurze udzielenia kredytów przez Bank, czy samych oferowanych kredytach. Zeznania złożone przez powodów co do zasady zasługiwały na wiarę, przede wszystkim przy uwzględnieniu faktów wynikających z dokumentów oraz przy ocenie zeznań w świetle zasad doświadczenia życiowego. Z tym, że zauważyć należy, że powodowie zeznając w przeważającej części opierali się na informacjach powszechnie powielanych w różnych środka przekazu publicznego, wpisując się w aktualnie powielany ogląd na temat umów indeksowanych/denominowanych do (...) zawieranych w latach w których zawarta została kwestionowana umowa. Dowód z opinii biegłego pominięto jako całkowicie zbędny dla ustaleń stanu faktycznego koniecznych dla zastosowania przepisów prawa i wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd zważył, co następuje: Podstawą faktyczną powództwa była umowa kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do (...) zawarta w dniu 20 sierpnia 2007 r. przez D. W. i P. W., reprezentowanych przez pełnomocnika T. W., z (...) Bank S.A. w K. – (...) Oddział w Ł.. Powodowie domagali się zapłaty kwot 26.714,86 zł. i 20.932,13 (...) z odsetkami tytułem zwrotu świadczeń uiszczonych przez powodów na rzecz pozwanego Banku w okresie od dnia zawarcia umowy do dnia 29 maja 2020 r., przy czym wskazali, że ich roszczenie obejmuje część kwoty uiszczonej w wykonaniu umowy w PLN i całą kwotę uiszczoną w (...) (do dnia 29 maja 2020 r., bo powodowie cały czas płacą kolejne raty). W pierwszej kolejności powodowie wskazali, że umowa jest nieważna, a w drugiej – przy przyjęciu, że jest jednak ważna – że powinna być wykonywana z wyeliminowaniem klauzul abuzywnych, co oznacza de facto, że umowa ma być wykonywane bez indeksacji do (...). Wobec powyższego w pierwszej kolejności należy odpowiedzie na pytanie czy mowa jest ważna. Oceny prawnej spornej umowy dokonano w oparciu o obowiązujące przepisy prawne i orzecznictwo przede wszystkim SN, TSUE – najbardziej aktualne - wydane na datę orzekania w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu nie ma podstaw do kwestionowania (co do zasady) możliwości zawierania umów indeksowanych walutą obcą (w dacie zawarcia przedmiotowej umowy). Umowy takie nie były sprzeczne z zasadą walutowości, z art. 69 ustawy Prawo bankowe i zasadą swobody umów – art. 353 1 k.c. Sporna tu umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej spełnia wymagania art. 69 ustawy Prawo bankowe (w brzmieniu obowiązującym w dacie jej zawarcia). Określone były strony umowy, kwota i waluta kredytu (podana w złotych), cel na jaki został udzielony, zasady i termin jego spłaty, wysokość oprocentowania i zasady jego zmiany (suma stałej marży i zmiennej stopy bazowej). Prawidłowości tej nie zmienia postanowienie, że kwota udzielonego kredytu miała być indeksowana kursem waluty obcej. Wymaga bowiem podkreślenia, że w przeciwieństwie do umowy kredytu denominowanego znana była w tym przypadku od początku kwota kredytu w złotych (328.588,93 zł.). Przepis art. 358 1 § 2 k.c. przewiduje możliwość zastrzeżenia w umowie, że wysokość zobowiązania, którego przedmiotem od początku jest suma pieniężna, zostanie ustalona według innego niż pieniądz miernika wartości. W przepisie chodzi o pieniądz polski, a innym miernikiem wartości może być również waluta obca. Zasady wypłaty kredytu w złotych i spłaty również w złotych nie pozostawiają wątpliwości, że strony zamierzały zawrzeć umowę kredytu bankowego w tej właśnie walucie. Dopuszczalność prawna kredytów indeksowanych walutą obcą wynika z wyraźnego wskazania tego rodzaju kredytów w treści art. 69 ust. 2 pkt 4a i ust. 3 Prawa bankowego oraz wprowadzenie art. 75 b Prawa bankowego, na podstawie nowelizacji tej ustawy, które to zmiany weszły w życie z dniem 26 sierpnia 2011 r. Trudno uznać, aby konstrukcja umowy kredytu indeksowanego była sprzeczna z prawem (zwłaszcza, że art. 69 Prawa bankowego w brzmieniu obowiązującym od 26 sierpnia 2011 r. wprost wspomina o tego rodzaju kredytach) lub zasadami współżycia społecznego, skoro ryzyko takiego ukształtowania stosunku prawnego obciąża obie strony – na co trafnie powoływała się strona pozwana. Z przepisu art. 353 1 k.c. wynika, że strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Sam mechanizm indeksacji, a także związana z nim zasada oprocentowania, nie jest sprzeczna z naturą stosunku kredytu, a wręcz przeciwnie – zawarcie umowy kredytu indeksowanego stanowi możliwy wariant konstrukcji ogólnej umowy kredytu bankowego. Gdyby indeksacja była sprzeczna z naturą stosunku kredytu, kredyty indeksowane nie zostałyby wskazane przez ustawodawcę (co prawda później niż strony zawarły umowę kwestionowaną w sprawie niniejszej) w przepisach Prawa bankowego jako jeden z rodzajów umów kredytowych. Ryzyko zmiany kursu waluty przyjętej jako miernik wartości świadczenia z zasady może wywoływać konsekwencje dla obu stron – w przypadku podwyższenia kursu podwyższając wartość zobowiązania kredytobiorcy w stosunku do pierwotnej kwoty wyrażonej w walucie wypłaty, a w przypadku obniżenia kursu – obniżając wysokość jego zadłużenia w tej walucie, co powoduje też zmniejszenie świadczenia należnego kredytodawcy. Zupełnie inną kwestią jest to, czy w związku z konsumenckim charakterem umowy zachodzi bezskuteczność postanowień umownych na zasadzie art.
– z dalszymi tego konsekwencjami. Zdaniem Sądu istnieją podstawy do stwierdzenia, że klauzule, na podstawie których dochodziło do przeliczenia wypłaconej w złotówkach kwoty kredytu i spłacanych w złotówkach kwot rat na (...) według kursu z tabeli Banku – są klauzulami abuzywnymi (vide: § 1 ust. 1 umowy, § 10 ust. 1 umowy oraz § 1 ust. 4 umowy, § 6 ust. 1 umowy, § 9 ust. 2 umowy). Zgodnie z art.
k.c.: § 1 Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. §
drugie k.c.). Należy też stwierdzić, że powodowie posiadają status konsumenta. Zgodnie z art. 22 1 k.c. za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Zawarcie umowy kredytu hipotecznego w dniu 20 sierpnia 2007 r. przez powodów miało na celu zapewnienie powodom uzyskania środków na zakup nieruchomości mieszkaniowej w K. przy ul. (...) oraz na spłatę innych, wcześniej zaciągniętych zobowiązań finansowych przez powodów. Pozwany Bank nie wykazał aby powodowie zawierając przedmiotową umowę czynili to jako przedsiębiorcy, zawodowcy, profesjonaliści. Oceny takiej nie zmienia fakt, że umowa ta nie była pierwszą umową o kredyt odnoszącą się do (...) zawartą przez powodów. Kolejno, w umowie z dnia 20 sierpnia 2007 r. wskazano, że Bank udzieli kredytobiorcom kredytu w kwocie 328.588,93 zł. indeksowanego kursem (...), przy hipotetycznym założeniu, że uruchomiono całość kredytu w dacie sporządzenia umowy równowartość kredytu wyniosłaby 144.181,19 (...), a rzeczywista równowartość miała zostać określona po wypłacie ostatniej transzy kredytu. W dniu wypłaty kredytu lub każdej transzy kredytu kwota wypłacanych środków zostanie przeliczana do (...) wg kursu kupna walut określonego w tabeli kursów – obowiązującego w dniu uruchomienia środków (§ 9 ust. 2). Dalej wskazano, że rata kapitałowo-odsetkowa przy założeniu uruchomienia całości kredytu w dacie sporządzenia umowy wynosiłby równowartość 763,46 (...), a rzeczywista wysokość rat odsetkowych lub rat kapitałowo-odsetkowych zostanie określona w harmonogramie spłat (§ 1 ust. 4). Całkowity koszt kredytu na dzień sporządzenia umowy został określony na kwotę 299.225,90 zł. bez uwzględnienia ryzyka kursowego. Wypłata kredytu miała nastąpić bezgotówkowo w transzach na rachunki podmiotów wskazanych we wniosku o wypłatę w terminach i wysokościach określonych w umowie (§ 1 ust. 10). Dodatkowo w § 6 umowy wskazano m.in., że bankowa tabela kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut zwana tabelą kursów jest sporządzona przez merytoryczną komórkę Banku na podstawie kursów obowiązujących na rynku międzybankowym w chwili sporządzenia tabeli i po ogłoszeniu kursów średnich NBP, tabela jest sporządzona o godz. 16.00 każdego dnia roboczego i obowiązuje przez cały następny dzień roboczy (§ 6 ust. 1). Kredytobiorcy mieli dokonywać spłat rat kapitałowo-odsetkowych i odsetkowych w terminach, kwotach i na rachunek wskazany w harmonogramie spłat (§ 10 ust. 1), wysokość zobowiązania miała być ustalana jako równowartość wymaganej spłaty wyrażonej w (...) po jego przeliczeniu wg kursu sprzedaży walut określonego w „bankowej tabeli kursów dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut obcych” do (...) obowiązującego w dniu spłaty (§ 10 ust. 3). W efekcie, w umowie wskazano kwotę kredytu w PLN (328.588,93 zł.), nie określono w ogóle wartości kredytu wyrażonej w walucie obcej. Wartość ta miała zostać określona dopiero w momencie uruchomienia kredytu przy uwzględnieniu kursu kupna walut określonego w tabeli kursów – obowiązującego w dniu uruchomienia środków. Zobowiązanie kredytobiorców o nieokreślonej w dacie zawarcia umowy wysokości miało być ustalane w harmonogramach jako równowartość wymaganej spłaty wyrażonej w (...) po jego przeliczeniu wg kursu sprzedaży walut określonego w „bankowej tabeli kursów dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut obcych” do (...) obowiązującego w dniu spłaty. Tym samym pozwany Bank miał jednostronną swobodę w zakresie ustalania kursu waluty indeksacyjnej. Sama umowa z dnia 20 sierpnia 2007 r. została zawarta na podstawie wzoru opracowanego i stosowanego przez pozwany Bank. Powodowie nie mieli możliwości uzgadniania z Bankiem wszystkich postanowień konkretnej umowy. W efekcie, postanowienia analizowanej umowy nie były uzgodnione indywidualnie z powodami w rozumieniu art.
W istocie, powodowie nie byli dostatecznie poinformowani o samym mechanizmie indeksacji, byli zapewniani o stabilności franka szwajcarskiego i o orientacyjnej wysokości rat które zostały im przedstawione w korzystnym świetle. Nie ma więc podstaw do przyjęcia, że postanowienia umowy w zakresie mechanizmu ustalania kursu waluty, stanowiącej narzędzie waloryzacji kredytu i wyznaczającej wysokość zobowiązania powodów względem Banku, zostały w przypadku umowy stron niniejszego postępowania uzgodnione indywidualnie. Brak jest dowodów wskazujących na możliwość negocjowania warunków umowy w tym zakresie. Podnieść należy, że przedmiotowa umowa, w zakresie dotyczącym kwestii ustalenia kursów waluty, ma podobne brzmienie co inne umowne klauzule indeksacyjne proponowane klientom przez banki w umowach kredytów indeksowanych/denominowanych w innych sprawach, które zawisły przez tut. Sądem. Powszechna jest też wiedza o tym, że w tym zakresie klienci nie mogli negocjować warunków umowy. Odnosząc się następnie do kwestii przyjęcia, czy postanowienia dotyczące kursu wymiany waluty określają główny przedmiot umowy, czy też nie, wskazać należy, że pojawiają się w tym zakresie rozbieżności w orzecznictwie. Odnosząc się do wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 3 października 2019 r. w sprawie C-260/18 pkt. 44 należy uznać, że klauzule te określają przedmiot główny umowy kredytu. Zgodnie z treścią art.
abuzywność nie może być przyjęta w stosunku do postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Jednak w ocenie tut. Sądu postanowienia zawarte w § 1 ust. 1, § 9 ust. 2, § 6 ust. 1 kwestionowanej umowy kredytu hipotecznego dotyczące sposobu ustalania kursów waluty, w oparciu o który będzie ustalona wysokość zobowiązania, nie były określone jednoznacznie. Zgodnie z art. 4 ust 2 w/w dyrektywy ocena nieuczciwego charakteru warunków nie dotyczy ani określenia głównego przedmiotu umowy, ani relacji ceny i wynagrodzenia do dostarczonych w zamian towarów lub usług, o ile warunki te zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem. Dalej należało rozważyć, czy skoro zakwestionowane postanowienia dotyczą głównego przedmiotu umowy wynikające z nich prawa lub obowiązki stron zostały ukształtowane sprzecznie z dobrymi obyczajami lub w sposób rażąco naruszający interesy powodów jako konsumentów. Odpowiedź na to pytanie jest pozytywna. Nie wskazano w umowie, ani nie wynika to z regulaminu, w jaki konkretnie sposób tabela kursów kupna/sprzedaży walut jest ustalana. To zaś potwierdza przyjęcie, że sformułowanie umowy nie pozwala na jednoznaczne określenie postanowień i konsekwencji płynących dla kredytobiorcy. Nie można uznać, aby postanowienia waloryzacyjne (indeksacyjne) były wystarczająco jednoznaczne. Przyznanie sobie przez Bank jednostronnej kompetencji do swobodnego ustalania kursów przyjmowanych do wykonania umowy prowadzi do wniosku, że były one sprzeczne z dobrymi obyczajami i naruszały rażąco interesy powoda w rozumieniu art.
Dla uznania postanowienia umownego za niedozwolone wystarczy taka jego konstrukcja, która prowadzi do obiektywnej możliwości rażącego naruszenia interesów konsumenta, przy czym bez znaczenia pozostaje sposób wykonania umowy stron w tym zakresie. Oceny, czy postanowienie umowne jest niedozwolone (art.
uchwała SN 7 sędziów z dnia 20 czerwca 2018 r., sygn. III CZP 29/17). W świetle więc stanu z chwili, na którą ocenia się abuzywność postanowień umowy, nie ma też znaczenia wejście w życie ustawy tzw. antyspreadowej z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw, czy też zmiany postanowień umowy po dacie zawarcia umowy kredytu. Powyższe prowadzi do uznania, że wymienione postanowienia umowy umożliwiały pozwanemu Bankowi arbitralne ustalenie kursu wymiany waluty, a więc arbitralne ustalenie wysokości zobowiązania powoda. Omawiane postanowienia umowy nie pozwalały jednoznacznie określić kwoty udzielonego kredytu. Tym samym wynikające z nich obowiązki stron zostały ukształtowane sprzecznie z dobrymi obyczajami oraz w sposób rażąco naruszający interesy powoda jako konsumenta. Wskazane postanowienia należy ocenić jako element treści umowy skutkujący nierównomiernym rozkładem praw i obowiązków stron umowy kredytowej, prowadzący do naruszenia interesów konsumenta, w tym przede wszystkim interesu ekonomicznego, odpowiadającego wysokości poszczególnych rat kredytu. Na marginesie tylko można wspomnieć, że postanowienia umowne o treści podobnej do tych analizowanych w niniejszym postępowaniu zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone prowadzonego przez Prezesa UOKiK (np. klauzule nr 3178 oraz nr 5743 – dot. Bank (...) S.A.). Wprawdzie według art. 23d ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów prawomocna decyzja o uznaniu postanowienia wzorca umowy za niedozwolone ma skutek wobec przedsiębiorcy, co do którego stwierdzono stosowanie niedozwolonego postanowienia umownego oraz wobec wszystkich konsumentów, którzy zawarli z nim umowę na podstawie wzorca wskazanego w decyzji. Tym samym tzw. rozszerzona skuteczność wpisu postanowienia do rejestru działa tylko na niekorzyść konkretnego przedsiębiorcy, przez którego stosowane postanowienie wpisano do rejestru. Niemniej analogiczna wręcz treść wpisanych do wspomnianego rejestru klauzul dodatkowo przemawia za przyjęciem wniosku o niedozwolonym charakterze postanowień badanych w niniejszym postępowaniu. Postanowienia umowy zatem miały charakter niedozwolony w rozumieniu art.
k.c., a w związku z tym nie wiążą powoda, co dotyczy w szczególności postanowień dotyczących stosowania kursów waluty szwajcarskiej. Wyeliminowanie ich i związanie stron umową w pozostałym zakresie, czyli przy zachowaniu postanowień dotyczących indeksacji kredytu, oznaczałoby, że kwota kredytu wypłaconego powodowi powinna zostać przeliczona na walutę (...) a powód w terminach płatności kolejnych rat powinien je spłacać w walucie polskiej, przy czym żadne postanowienie nie precyzowałoby kursu, według którego miałyby nastąpić takie rozliczenia. Nie ma możliwości zastosowania w miejsce wyeliminowanych postanowień żadnego innego kursu waluty. Zgodnie z wiążącą wszystkie sądy Unii Europejskiej wykładnią ww. dyrektywy dokonaną przez TSUE w powołanym już wyżej wyroku z dnia 3 października 2019 r.: a) w przypadku ustalenia, że w umowie zostało zawarte postanowienie niedozwolone w rozumieniu dyrektywy (którą implementowały do polskiego porządku prawnego przepisy art.
i nast. k.c.), skutkiem tego jest wyłącznie wyeliminowanie tego postanowienia z umowy, chyba że konsument następczo je zaakceptuje;
jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. Zgodnie z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13: Państwa Członkowskie stanowią, że na mocy prawa krajowego nieuczciwe warunki w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców z konsumentami nie będą wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części będzie nadal obowiązywała strony, jeżeli jest to możliwe po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków. W tym miejscu należy odnieść się do możliwości zastąpienia abuzywnego postanowienia przepisem dyspozytywnym. Jak wskazał Trybunału Sprawiedliwości w orzeczeniu z dnia 3 października 2019 r. C-260/18 przepis art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 nie stoi na przeszkodzie temu, by sąd krajowy miał możliwość zastąpienia nieuczciwego postanowienia umownego przepisem prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym albo przepisem mającym zastosowanie, gdy strony danej umowy wyrażą na to zgodę, przy czym możliwość ta jest ograniczona do przypadków, w których usunięcie nieuczciwego postanowienia umownego zobowiązywałoby sąd do unieważnienia umowy jako całości, narażając tym samym konsumenta na szczególnie szkodliwe skutki, tak że ten ostatni zostałby tym ukarany (zob. podobnie wyroki: z dnia 30 kwietnia 2014 r., Kásler i Káslerné Rábai, C-26/13, EU:C:2014:282, pkt 80-84; z dnia 26 marca 2019 r., Abanca Corporación Bancaria i Bankia, C-70/17 i C-179/17, EU:C:2019:250, pkt 64). W tym miejscu powtórzyć należy, że w dacie zawarcia umowy tj. w dniu 20 sierpnia 2007 r. nie istniały przepisy umożliwiające zastąpienie eliminowanych klauzul przepisami dyspozytywnymi. Co do koncepcji, zgodnie z którą wyeliminowaniu z umowy podlegałaby cała waloryzacja, wskazać należy, że pomija się przy niej to, że umowa jest skonstruowana w ten sposób (zarówno w przypadku kredytu denominowanego, jak i indeksowanego), że w trakcie trwania umowy zobowiązanie kredytobiorcy - konsumenta jest wyrażone w (...). Wszelkie koszty umowy, wynagrodzenie banku, w tym odsetki, odnoszą się do kwoty zobowiązania w (...). W czasie gdy była zawierana przedmiotowa umowa, banki stosowały oprocentowanie LIBOR 3M do zobowiązań wyrażonych w (...), a WIBOR do zobowiązań wyrażonych w PLN. W przedmiotowej umowie zastosowano stawkę LIBOR dlatego, że kwota zobowiązania wyrażona miała być w (...). Stąd uzasadniony jest wniosek, że konstrukcja umowy przewidywała silne związanie postanowień odsetkowych z waloryzacją. Inaczej mówiąc strony nigdy nie zawarłyby umowy złotówkowej przy odsetkach LIBOR. Wydaje się, że operacja usunięcia waloryzacji z umowy, przy pozostawieniu odsetek w wysokości LIBOR, doprowadzi do przekształcenia przedmiotowej umowy w stopniu wykraczającym ponad uprawnienia wynikające z art.
Dlatego też, powództwo sformułowane w oparciu o drugą podstawę faktyczną (utrzymanie umowy w mocy bez indeksacji) nie zasługiwało na uwzględnienie. Sąd uznał, że przedmiotowa umowa powinna zostać uznana za nieważną. Ustalając nieważność umowy w niniejszej sprawie, Sąd podzielił również poglądy wyrażone w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 r. V CSK 382/18 czy wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2019 r. V ACa 490/
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.