Sygn. akt III APa 10/21 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 31 grudnia 2020 r. Sąd Okręgowy w Katowicach zasądził od pozwanego W. L. na rzecz powoda (...) spółki z o. o. w B. kwotę 99.325,92 złotych z ustawo

§ 1pkt 2 i 5 k.p.c.

w związku z art. 227 k.p.c., Sąd I instancji pominął wniosek pozwanego o dopuszczenie dowodu z przesłuchania go na okoliczność informowania przez niego powoda o zmianie jego adresu oraz zużycia otrzymanych świadczeń. Był on bowiem nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy i zmierzał jedynie do przedłużenia postępowania. Wobec zaniedbań Sądu w zakresie ustalenia tego adresu i braku ich wpływu na przedawnienie, a także wobec powinności liczenia się przez pozwanego z obowiązkiem zwrotu dochodzonych świadczeń okoliczności te pozostawały bowiem bez znaczenia. W ocenie Sądu Okręgowego w tej sytuacji bez znaczenia pozostawał też zarzut pozwanego braku upoważnienia Prezesa Zarządu powoda do wystąpienia z zawezwaniem o próbę ugodową bez upoważnienia go do tego mocą uchwały wspólników. Zgodnie bowiem z art. 228 pkt 2 k.s.h. jest ona wymagana jedynie w przypadku wystąpienia przez spółkę z roszczeniami o naprawienie szkody wyrządzonej przy sprawowaniu zarządu. Uchwała taka została podjęta 7 lutego 2020r. celem wystąpienia z powództwem w niniejszej sprawie. Wbrew stanowisku pozwanego nie była jednak wymagana. Niniejsza sprawa nie dotyczy bowiem roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej przy sprawowaniu zarządu. Ich podstawę prawną stanowi bowiem art. 293 § 1 k.s.h., po myśli którego członek odpowiada wobec spółki za szkodę wyrządzoną działaniem lub zaniechaniem sprzecznym z prawem lub postanowieniami umowy spółki, chyba że nie ponosi winy. Zobowiązanie pozwanego nie ma tymczasem charakteru odszkodowania, lecz polega na zwrocie nienależnego świadczenia na podstawie art. 405 k.c. w związku z art. 410 § 2 k.c. Do wystąpienia z takim roszczeniem przepisy prawa nie wymagają uchwały wspólników. W ocenie Sądu I instancji, mając powyższe na względzie, na mocy art. 405 k.c. w związku z art. 410 § 2 k.c. i art. 300 k.p., roszczenie powoda należało uwzględnić w całości w zakresie należności głównej. Sąd Okręgowy zauważył przy tym, iż co do meritum niniejsze rozstrzygnięcie jest tożsame z prawomocnym nakazem zapłaty z 4 sierpnia 2020r. (XI Np 1/20) wydanym przeciwko prezesowi zarządu powoda - Z. P., na którego rzecz także wypłacono te same świadczenia co pozwanemu, wbrew przepisom ustawy kominowej. O odsetkach Sąd ten orzekł na podstawie art. 481 k.c. w związku z art. 455 k.c. W myśl tego ostatniego przepisu świadczenie stanowiące zobowiązanie bezterminowe winno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. Wezwanie pozwanego do spełnienia świadczenia miało miejsce z datą doręczenia mu odpisu pozwu 21 sierpnia 2020 r. wraz z nakazem zapłaty. Obowiązek niezwłocznego spełnienia go został wówczas sprecyzowany na 14 dni od doręczenia nakazu zapłaty, tj. do 4 września 2020 r. Ustawowe odsetki zostały więc naliczone od dnia następnego. Na mocy tych samych przepisów w pozostałym zakresie żądanie powoda jako bezzasadne Sąd I instancji oddalił, bowiem wobec opisanej wyżej bezskuteczności wezwania pozwanego do próby ugodowej żądanie naliczenia odsetek od jej wniesienia nie mogło zostać uwzględnione. O kosztach zastępstwa procesowego Sąd I instancji orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w związku z art. 99 k.p.c. przy zastosowaniu § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018r., poz. 265) zasądzając je od pozwanego na rzecz powoda w wysokości stawki minimalnej. Bezskuteczność wezwania do próby ugodowej nie spowodowała obowiązku zwrotu przez pozwanego kosztów jego poniesienia. Na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. w związku z art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 623) zobligowano pozwanego do zwrotu powodowi kwoty stanowiącej opłatę do pozwu. Powyższy wyrok w zakresie punktu pierwszego zaskarżył pozwany W. L., zarzucając naruszenie: 1. art. 410 § 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c. w zw. z art. 118 k.c. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że do roszczeń związanych z nienależnie pobranym wynagrodzeniem za pracę z tytułu umowy o pracę oraz nienależnie pobraną odprawą zastosowanie znajdują ogólne (10-letni lub 6-letni) terminy przedawnienia wynikające z Kodeksu cywilnego, a nie art. 291 §1 Kodeksu pracy bądź termin właściwy dla dochodzenia roszczeń związanych z działalnością gospodarczą, 1. art. 291 § 1 Kodeksu pracy poprzez jego niezastosowanie, mimo że roszczenie dotyczące nienależnej wypłaty wynagrodzenia za pracę oraz odprawy w związku z rozwiązaniem stosunku pracy jest roszczeniem ze stosunku pracy w rozumieniu w/w przepisu, 2. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 476 §1 k.p.c. poprzez niezgodną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego analizę materiału dowodowego i uznanie, że mimo że roszczenie wynika z nadpłaty wynagrodzenia za pracę i odprawy, to nie jest roszczeniem ze stosunku pracy, 3. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez niezgodną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego analizę materiału dowodowego i uznanie, że pozwany mógł się obiektywnie liczyć z obowiązkiem zwrotu wynagrodzenia i odprawy, podczas gdy pozwany nie ma wykształcenia prawniczego, czynności dokonywał w dobrej wierze z Przewodniczącym Rady Nadzorczej, a powodowa spółka - jako profesjonalny przedsiębiorca - winna tak dokonywać czynności, aby były one zgodne z przepisami obowiązującego prawa, 4. art. 227 k.p.c. w zw. z art. 299 k.p.c. w zw. z art.

§1pkt 2 i 5 k.p.c.

poprzez pominięcie dowodu z zeznań pozwanego, mimo że miały one istotne znaczenie dla ustalenia stanu świadomości pozwanego co do liczenia się ze zwrotem wzbogacenia. Powołując powyższe, skarżący wniósł o:

1. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań stron ograniczonego do strony pozwanej na okoliczność braku świadomości pozwanego co do możliwych wątpliwości powstałych w związku z wypłatą świadczenia, zużycia przedmiotu wzbogacenia,
2. zmianę wyroku w zaskarżonej części przez oddalenie powództwa,
3. zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja pozwanego W. L. podlega oddaleniu, jako bezzasadna. Sąd Apelacyjny nie dopatrzył się wadliwości postępowania przed Sądem pierwszej instancji. Ustalenia faktyczne poczynione przez ten Sąd są właściwe, a wyprowadzone z nich wnioski nie budzą zastrzeżeń. Nadto, do ustalonego stanu faktycznego zastosował właściwe przepisy prawa materialnego, klarownie przedstawiając w pisemnym uzasadnieniu przesłanki uzupełniające merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Prawidłowo dokonane ustalenia faktyczne oraz należycie umotywowaną ocenę prawną sporu Sąd Apelacyjny w całości aprobuje, przyjmując ja za własną oraz w pełni podzielając wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Sąd I instancji zasadnie ustalił, iż roszczenie w zakresie należności głównej jest uzasadnione na podstawie art. 410 k.c. w zw. z art. 405 k.c. wskazując, iż przysporzenie na rzecz pozwanego kosztem powoda jest świadczeniem nienależnym stanowiącym bezpodstawne wzbogacenie. Z prawidłowych ustaleń Sądu I instancji wynika, iż pozwany W. L. nie był uprawniony do żadnego ze świadczeń, których zwrotu domagał się powód (...) spółka z o. o. w B.. Przypomnieć wypada, iż pozwany zrezygnował z pełnienia funkcji wiceprezesa zarządu spółki w związku z czym między stronami doszło do rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron, a zatem pozwany nie był uprawniony do odprawy przysługującej na podstawie przepisów ustawy z dnia 3 marca 2000 r. o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi, zwanej dalej ustawą kominową (Dz. U. 2000.26.306). Z prawidłowych ustaleń Sądu I instancji wynika również, iż podstawą do wypłacenia pozwanemu odprawy było porozumienie z 12 listopada 2014r., które w § 9 ust. 3 zawierało uregulowanie zgodnie z którym w razie odwołania ze stanowiska lub rozwiązania umowy o pracę z innych przyczyn niż naruszenie podstawowych obowiązków ze stosunku zatrudnienia, pracownikowi przysługiwać będzie odprawa w wysokości jego trzykrotnego wynagrodzenia miesięcznego. Jak jednak słusznie zauważył Sąd I instancji § 9 ust. 3 porozumienia z 12 listopada 2014 r. był sprzeczny z brzmieniem art. 12 ustawy kominowej, stąd na podstawie art. 13 tej ustawy był nieważny z mocy prawa. Omawiane porozumienie było nieważne także z mocy art. 210 k.s.h. w związku z art. 58 k.c. i art. 300 k.p. wobec wadliwej reprezentacji powoda, a nawet sprzeczne z uchwałą Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników powoda z 18 października 2021r., bowiem wbrew § 3 tej uchwały porozumienie z 12 listopada 2014r. zawarte zostało przez przewodniczącego rady nadzorczej, a nie radę i ustanawiało prawo do odprawy w wysokości 3-miesięcznego wynagrodzenia zamiast 1-miesięcznego. Pozwanemu nie przysługiwało również wynagrodzenie za okres od stycznia do marca 2016r. po rozwiązaniu z dniem 18 grudnia 2015r. umowy o pracę. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę nie podzielił Sąd Apelacyjny zarzutu naruszenia art. 410 § 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c. w zw. z art. 118 k.c. W tym miejscu należy wskazać, iż w niniejszej sprawie brak podstaw do wywodzenia bezpodstawnego wzbogacenia jako wynikającego ze stosunku pracy ten bowiem ustał w związku z tym, że pozwany zrezygnował z pełnienia funkcji wiceprezesa zarządu spółki ponad miesiąc przed tym, gdy wypłacono mu nienależne świadczenie. Dlatego też nie można w niniejszej sprawie odpowiedzialności pozwanego z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia rozpatrywać przez pryzmat uregulowań zawartych w przepisach kodeksu pracy. Wobec powyższego nie można uznać za uprawnionych w tym zakresie twierdzeń pozwanego, iż wypłata środków na jego rzecz wynikała ze stosunku pracy łączącego go z powodem. Podstawę żądania powoda stanowią wyłącznie przepisy Kodeksu cywilnego. Kwestia ta była przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego w wyroku z dnia 15 stycznia 2009 r. w sprawie II PK 125/08 (OSNP 2010/15-16/180), gdzie przedstawiono tezy, iż „sprawa o zwrot nienależnie pobranych przez członka zarządu fundacji nagród, których podstawą były wewnętrzne regulaminy, a nie postanowienia umowy o pracę, jest sprawą o roszczenie związane ze stosunkiem pracy, a nie sprawą o roszczenie ze stosunku pracy (art. 476 § 1 pkt 1 k.p.c.).” oraz „zwrot takich nienależnie pobranych nagród następuje na podstawie stosowanych wprost przepisów Kodeksu cywilnego o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 i następne k.c.) i brak jest podstaw do stosowania art. 291 k.p. do oceny przedawnienia takich roszczeń”. Stanowisko to Sąd Apelacyjny w pełni podziela. W świetle powyższego, sformułowane przez pozwanego zarzuty naruszenia art. 291 § 1 k.p. oraz art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 476 § 1 k.p.c. uznać należało za chybione. Wbrew zawartym w apelacji twierdzeniom pozwanego, Sąd I instancji zasadnie uznał, iż do roszczeń o zwrot nienależnego świadczenia wywodzonych z art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 2 k.c. zastosowanie znajdują przepisy kodeksu cywilnego dotyczące przedawnienia, na podstawie których okres ten wynosi 6 lat. Zatem nie budzi żadnych wątpliwości, iż uregulowania zawarte w art. 291 § 1 k.p. zawierające 3-letni okres przedawnienia roszczeń nie mają zastosowania do stanu faktycznego niniejszej sprawy. Pozwany nie był uprawniony do żadnego z wypłaconych mu przez powoda świadczeń ponadto świadczenia te nie wynikały ze stosunku pracy. Sąd I instancji dokonał szczegółowych ustaleń w tym zakresie, a dokonaną przez ten Sąd ocenę Sąd Odwoławczy w pełni akceptuje. Sąd Apelacyjny podzielił również stanowisko powoda zawarte w odpowiedzi na apelację, iż spełnienie nienależnego świadczenia na rzecz pozwanego nie miało żadnego związku z przedmiotem prowadzonej działalności gospodarczej powoda stąd zastosowanie 3-letniego okresu przedawnienia nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Za bezzasadny należało uznać również zarzut naruszenia art. 227 k.p.c. w zw. z art. 299 k.p.c. w zw. z art.

§1pkt 2 i 5 k.p.c.

w zakresie pominięcia dowodu z przesłuchania pozwanego słusznie, bowiem Sąd I instancji zauważył, iż w okolicznościach niniejszej sprawy dowód ten zmierzał jedynie do przedłużenia postępowania w sytuacji gdy uzyskane świadczenie nie było uzasadnione w świetle obiektywnych okoliczności ustalonych na podstawie dokumentów, które nie budziły żadnych wątpliwości. Kierując się powyższymi motywami, Sąd Apelacyjny po myśli art. 385 k.p.c. orzekł w punkcie 1 sentencji o oddaleniu apelacji. O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Apelacyjny orzekł na mocy art. 98 § 1 k.p.c. oraz § 10 ust. 1 pkt 2 i § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. /-/SSA Gabriela Pietrzyk-Cyrbus