c , poprzez uznanie, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki dla jego zastosowania;
niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy wskutek naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj. art. 233 § 1 k. p. c poprzez oparcie się jedynie na przedłożonych dokumentach przez ZUS;
- a więc do wydania wyroku na posiedzeniu niejawnym, co wynika z faktu, iż wnioskodawca (podobnie jak pozwany) w żadnym z pism procesowych nie zawarł wniosku o przeprowadzenie rozprawy. Skarżący podnosił, że Sąd – z uwagi na nieprzeprowadzenie rozprawy - uniemożliwił mu zaprezentowanie swojego stanowiska, zwłaszcza, że – jak podał w odwołaniu – dokonuje analizy wpłat do ZUS w oparciu o wyciągi z konta bankowego i informacje o kwotach wyegzekwowanych w wyniku toczących się względem niego egzekucji. Wobec powyższego - celem umożliwienia ubezpieczonemu złożenia dokumentów, które w jego ocenie mają znaczenie dla rozstrzygnięcia, a których nie mógł okazać Sądowi I instancji z uwagi na skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne - Sąd Apelacyjny, zobowiązał go do wskazania w terminie 7 dni dowodów na poparcie zgłoszonych w odwołaniu twierdzeń i zarzutów. Ubezpieczony rzeczonych dowodów jednak nie przedłożył wskazując, że ich zgromadzenie wymaga wyznaczenia dodatkowego terminu 30 dni. Tak skonstruowana argumentacja prowadzi do jednoznacznego wniosku, że ubezpieczony przedmiotowych dowodów nie posiada, zwłaszcza, że od rozpoznania sprawy przez Sąd I instancji (kiedy to rzekomo został pozbawiony możliwości ich przedłożenia) do daty wystosowanego przez Sąd Apelacyjny do ubezpieczonego zobowiązania upłynęło blisko 7 miesięcy, stąd zarzucanie Sądowi Okręgowemu, że uniemożliwił mu obronę swoich praw poprzez pozbawienie go możliwości zaprezentowania stanowiska w sprawie i okazanie (przedłożenie) dowodów na jego poparcie, jest ze wszech miar nieuprawnione. Przechodząc do meritum, przypomnieć trzeba, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie było ustalenie, czy M. K. jest dłużnikiem ZUS z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz jaka jest jego wysokość. W ocenie Sądu Apelacyjnego, w analizowanej sprawie Sąd Okręgowy w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zaś w swych ustaleniach i wnioskach nie wykroczył poza ramy swobodnej oceny wiarygodności i mocy dowodów wynikającej z przepisu art. 233 k.p.c., nie popełnił on też błędów w rozumowaniu w zakresie zarówno ustalonych faktów, jak też ich kwalifikacji prawnej, które uzasadniałyby zmianę bądź uchylenie rozstrzygnięcia. Całość podjętych ustaleń faktycznych Sądu I instancji przedstawiona w pisemnym uzasadnieniu wyroku zasługuje na akceptację. Ustalenia te jako prawidłowe, a nadto nie wymagające zmiany ani uzupełnienia Sąd Apelacyjny przyjmuje za własne (art. 387 § 2 1 pkt 1 k.p.c.). Sąd Odwoławczy w pełni podziela także ocenę prawną, jakiej dokonał Sąd pierwszej instancji, uznając ją za wyczerpującą. Przyjmując za własne dokonane w tym zakresie oceny Sądu I instancji, Sąd Odwoławczy nie widzi potrzeby powtarzania w całości trafnego wywodu prawnego (art. 387 § 2 1 pkt 2 k.p.c.). Stwierdzić należy, że apelacja wywiedziona przez ubezpieczonego sprowadza się do niczym nieuzasadnionej polemiki z wyrokiem Sądu pierwszej instancji, albowiem nie przedstawiono w niej żadnej nowej argumentacji, przytaczając jedynie po raz kolejny odmienną ocenę, co do kwestii prawidłowości ustalonej przez pozwanego wysokości zadłużenia, bez uwzględnienia dowodów, np. z wyciągów bankowych na okoliczność dokonywania wpłat w spornym okresie. Przypomnieć trzeba, że decyzją z dnia 25 lipca 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że M. K. jako osoba prowadząca działalność gospodarczą podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od dnia 1 września 2015 r. We wskazanej decyzji zawarte zostało pouczenie, że zgodnie z art. 38 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w terminie 7 dni od uprawomocnienia się decyzji płatnik składek jest zobowiązany przekazać do ZUS dokumenty związane z ubezpieczeniami społecznym określone w ustawie za okres objęty decyzją. Wobec niezłożenia przez M. K. dokumentów zgłoszeniowych i rozliczeniowych, pozwany pismem z dnia 4 października 2018 r. zawiadomił płatnika o dokonaniu wymiaru składek za okres wynikający z decyzji z dnia 25 lipca 2018 r. oraz o wszczęciu postępowania administracyjnego w tejże sprawie, które w przypadku nie złożenia przez płatnika deklaracji rozliczeniowej w terminie 14 dni od otrzymania zawiadomienia, zakończy się wydaniem decyzji określającej wysokość należności z tytułu składek, która po uprawomocnieniu będzie stanowić podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Do pisma zostało załączone szczegółowe zestawienie należności z tytułu składek na każdy z funduszy za okres od września 2015 r. do sierpnia 2018 r. Kolejnym pismem z dnia 10 października 2018 r. organ poinformował płatnika o sporządzeniu z urzędu poprawnych dokumentów zgłoszeniowych i rozliczeniowych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za okres od września 2015 r. do sierpnia 2018 r., a następnie, pismem z dnia 5 listopada 2018 r. zawiadomił M. K. o zakończeniu postępowania dowodowego oraz pouczył o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia w sprawie zebranych dowodów i materiałów w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy w terminie 7 dni. Płatnik - co istotne - nie zajął stanowiska w sprawie. Znamienne jest to, że Sąd w postępowaniu odwoławczym nie badał zasadności naliczenia skarżącemu za okres od września 2015 r. do sierpnia 2018 r. składek na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne, albowiem okoliczność ta wynika z faktu, że decyzją z dnia 25 lipca 2015 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że M. K. jako osoba prowadząca działalność gospodarczą podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od dnia 1 września 2015 r. A zatem decyzja tzw. wymiarowa ma jedynie charakter deklaratoryjny, co oznacza, że nie tworzy ona nowych obowiązków, a jedynie stwierdza fakt uprzedniego powstania zobowiązania na skutek zaistniałych okoliczności, z którymi prawo łączy powstanie takiego zobowiązania. Decyzje deklaratoryjne - jak wyjaśniał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 kwietnia 2012 r. (II U 191/11, LEX nr 1226845) - ustalają jedynie istnienie i zakres jakiegoś stosunku prawnego, który powstał wcześniej z mocy przepisów prawnych. Skutki prawne w tego typu sytuacjach powstają więc ex tunc, jako skutki ziszczenia się określonych w przepisach prawa warunków, a nie ex nunc jako skutki prawne decyzji deklaratoryjnej. Jest to podstawowa cecha różniąca decyzje deklaratoryjne od decyzji konstytutywnych. Decyzje deklaratoryjne mogą być zatem wydawane w każdym czasie, jako że nie kreują nowych stanów prawnych, a tylko stwierdzają ich istnienie. Taki charakter prawny decyzji nie wpływa jednak na zakres rozpoznania i orzeczenia (przedmiot sporu) w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Przedmiot ten wyznaczony jest w pierwszej kolejności przedmiotem decyzji organu rentowego zaskarżonej do sądu ubezpieczeń społecznych, a w drugim rzędzie przedmiotem postępowania sądowego determinowanego zakresem odwołania od tejże decyzji. Przeniesienie sprawy na drogę sądową przez wniesienie odwołania od decyzji organu rentowego ogranicza się do okoliczności uwzględnionych w decyzji, a między stronami spornych; poza tymi okolicznościami spór sądowy nie może zaistnieć. W omawianej sprawie spór dotyczył wyłącznie kwestii zasadności ustalenia przez pozwanego, że M. K. jest dłużnikiem ZUS z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz ich wysokości i w tym zakresie ocena prawna została przez pozwanego dokonana w sposób prawidłowy. Ubezpieczony wskazanej okoliczności skutecznie nie zakwestionował, nie można bowiem tracić z pola widzenia, że nie wykazał się on żadną aktywnością w toku postępowania administracyjnego, pomimo iż kilkukrotnie był informowany o prowadzonym postępowaniu oraz wzywany do złożenia stosownych deklaracji rozliczeniowych. Pomimo monitów ze strony pozwanego, wnioskodawca nie wykazał żadnej inicjatywy i nie przedłożył dowodów, których ocena mogła by wpłynąć na wysokość ustalonego zadłużenia. Mało tego ubezpieczony pozostał również bierny w toku procesu. Podnosił on wprawdzie, że opłacał składki i gromadzi na tę okoliczność stosowne dowodowy, jednakże pomimo tego, że postępowanie sądowe w dwóch instancjach trwało blisko 17 miesięcy nie przedłożył żadnego dokumentu, który jego twierdzenia mógłby uczynić wiarygodnymi, a skoro tak to podniesione przez niego zarzuty prawa procesowego dotyczące błędnych ustaleń oraz uniemożliwienia mu przedłożenia wszystkich dowodów na uzasadnienie podnoszonych okoliczności, tj. naruszenia art. 217 k.p.c., uznać należy za chybione. Odnosząc się do oceny materialnoprawnej wskazać należy, że jak wynika z treści art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300 j.t. ze zm.), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi. Zgodnie zaś z art. 8 ust. 6 pkt 1 powołanej ustawy, za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych. Stosownie do treści art. 4 punkt 2 lit. d ustawy systemowej płatnikiem składek jest ubezpieczony zobowiązany do opłacenia składek na własne ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z art. 11 ust. 2 tejże ustawy dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu podlegają na swój wniosek osoby objęte obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 5. Art. 12 ust. 1 ustawy określa, że obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne - osoby prowadzące pozarolniczą działalność - w okresach od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej (art. 13 pkt 4 ustawy systemowej). Stosownie do treści art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie zaś z art. 23 ust. 1 od nieopłaconych w terminie składek należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800) z wyłączeniem art. 56a. Odsetek za zwłokę nie nalicza się, jeżeli ich wysokość nie przekraczałaby 6,60 zł. (ust. 1a). Na podstawie powołanych przepisów, przy uwzględnieniu treści art. 83 ust. 1 ustawy systemowej, pozwany wydał zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzję, którą Sądy obu instancji – z przyczyn wskazanych powyżej – uznały za prawidłową. Z tych względów, podzielając ustalenia i rozważania Sądu I instancji i uznając wywiedzioną przez wnioskodawcę apelację za bezzasadną, Sąd Apelacyjny, na mocy art. 385 k.p.c., orzekł, jak w punkcie 1 sentencji. W punkcie 2, Sąd na mocy § 2 pkt 5 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U 2015 r., poz. 1804) przy uwzględnieniu treści art. 108 § l k.p.c., art. 98 § l i 3 k.p.c. zasądził od wnioskodawcy na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kwotę 3600 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za drugą instancję. SSA Daria Satnek SSA Lucyna Ramlo SSA Małgorzata Gerszewska
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.