poprzez wadliwe przyjęcie, iż „nieprzestrzeganie obowiązków wynikających z koncesji" (o którym mowa w art. 56 ust. 1 pkt 12 p.e.) utożsamiane jako naruszenie prawa (o którym mowa w art.
k.p.a.) może mieć charakter uchybienia ciągłego, podczas, gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów nakazuje przyjąć, iż uchybienie to ma charakter jednorazowego (zaistniałego w danym dniu) Konsekwencją powyższego uchybienia Organu było: naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego wadliwe niezastosowanie wyrażające się w braku umorzenia postępowania w zakresie naruszeń dotyczących eksploatacji pojazdów marki V. o nr rej. (...) oraz D. o nr rej. (...). 2) Naruszenia przepisów postępowania, a to art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., poprzez brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, czego skutkiem stał się błąd w ustaleniach faktycznych, wyrażający się w przyjęciu, iż powód dokonał naruszenia obowiązków wynikających z koncesji poprzez brak zgłoszenia w zakresie podjęcia eksploatacji naczepy marki S. o nr rej. (...) w dniu 05.01.2017 r., podczas, gdy ówczesny stan prawny nie pozwalał na wszczęcie postępowania o zmianę koncesji, a powód dopełnił obowiązku przedłożenia Organowi informacji o rodzajach i lokalizacji infrastruktury paliw ciekłych wykorzystywanej do prowadzonej działalności w wyznaczonym przepisami prawa terminie, co ostatecznie doprowadziło Organ do uchybienia w postaci: naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 56 ust. 1 pkt 12, poprzez jego błędne zastosowanie, wyrażające się w nałożeniu na powoda administracyjnej kary pieniężnej we wskazanym zakresie, 3) Naruszenia przepisów postępowania, a to art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, wyrażający się w błędnym przyjęciu, że naruszenie obowiązku wynikającego z koncesji przez Stronę charakteryzowało się bardzo dużym stopniem społecznej szkodliwości czynu oraz bardzo wysokim stopniem zawinienia, podczas, gdy zarówno stopień szkodliwości czynu, jak i stopień zawinienia Strony należało ocenić jako znikomy, konsekwencją powyższego uchybienia Sądu jest: w konsekwencji nieodstąpienie od jej wymierzenia pomimo wystąpienia przesłanek za nim przemawiających, ewentualnie: naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 56 ust. 1 pkt 12 p.e. w zw. 56 ust. 6 p.e. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się w ustaleniu oraz orzeczeniu kary pieniężnej w kwocie rażąco wygórowanej do stopnia społecznej szkodliwości czynu Przedsiębiorcy i jego stopnia zawinienia. Mając na uwadze podniesione wyżej zarzuty, odwołujący wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, 2) zasądzenie od Prezesa URE na rzecz powoda kosztów postępowania sądowego, według norm przepisanych. 3) dopuszczenie dowodu z przesłuchania stron, z ograniczeniem do strony powodowej, na okoliczność braku winy w niezłożeniu wniosku o zamianę koncesji na obrót paliwami ciekłymi. W odpowiedzi na odwołanie pozwany Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wniósł o:
k.p.a., zgodnie z którym administracyjna kara pieniężna nie może być nałożona, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia naruszenia prawa albo wystąpienia skutków naruszenia prawa, to bieg terminów przedawnienia dla naruszenia prawa o charakterze ciągłym (taki charakter posiada naruszenie warunku 1 koncesji) liczy się odrębnie dla każdego dnia trwania tego naruszenia. W konsekwencji zatem, przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej nie powinien być brany pod uwagę okres naruszenia wcześniejszy niż 5 lat przed nałożeniem kary decyzją ostateczną (por. komentarz do art.
KPA, red. Wierzbowski 2019, wyd. 28/M. Jabłoński, Legalis). Nieprzedawniony okres, który został uwzględniony przy określaniu wymiaru kary za zgłoszenie autocysterny V. to 33 miesiące, pozostałe zaniechania nie uległy przedawnieniu. Tym samym zarzut przedawnienia powoływany przez powoda należało uznać chybiony. Przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego było ustalenie, czy powód naruszył warunki koncesji. Do przesądzenia odpowiedzialności przedsiębiorcy wystarczyło zatem ustalenie, czy rozpoczął on eksploatację infrastruktury technicznej bez dochowania obowiązku polegającego na wcześniejszym zgłoszeniu zmiany przedmiotu i zakresu działalności koncesjonowanej. W sprawie niniejszej rodzajem naruszonych reguł ostrożności były wymienione w przepisie art. 1 ust. 1 i 2 P.e. zasady i warunki zaopatrzenia i użytkowania paliw oraz działalności przedsiębiorstw energetycznych, a także zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego i równoważenia interesów przedsiębiorstw energetycznych i odbiorców paliw, przez eksploatację infrastruktury technicznej, która przez znaczący okres czasu była wyłączona spod jurysdykcji Prezesa URE, z uwagi na brak uwzględnienia jej w przedmiocie i zakresie działalności zawartym w koncesji udzielonej powodowi na obrót paliwami ciekłymi. Sposobem popełnienia czynu było zaniedbanie polegające prowadzeniu działalności przy wykorzystaniu infrastruktury, która nie została wcześniej zweryfikowana przez organ regulacyjny, jak ma to miejsce w procedurze udzielania koncesji. Zaniedbanie to trzeba zatem traktować jako niedochowanie należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw przy uwzględnieniu podwyższonego stopnia staranności wymaganego od przedsiębiorców. Zgodnie z art. 355 § 2 k.p.c. należytą staranność dłużnika w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej określa się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności. Powód będący przedsiębiorcą koncesjonowanym, działając starannie nie powinien zatem dopuścić do sytuacji prowadzenia działalności przy wykorzystaniu infrastruktury technicznej, która nie została uwzględniona w koncesji na obrót paliwami ciekłymi. W przedmiotowej sprawi powód nie udowodnił, że podjął wszelkie możliwe kroki, aby zapobiec powstałej sytuacji. Zachowanie powoda może świadczyć, że przedsiębiorca działał ze świadomością, że wykorzystywana infrastruktura nie została zweryfikowana przez organ regulacyjny i w tym zakresie przedsiębiorca dopuścił się dowolności w zastosowaniu infrastruktury. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sposób jednolity traktuje takie zachowania przedsiębiorców dając temu wyraz w szeregu orzeczeń. W jego ocenie „nie może być natomiast tolerowane takie zachowanie, że strona pomimo braku koncesji, rozpoczyna prowadzenie działalności dla której taka koncesja jest wymagana. Jeśli bowiem ustawodawca przewidział posiadanie koncesji dla danego typu działalności to znaczy, że jest to działalność o szczególnym znaczeniu lub taka, która może mieć szczególny wpływ na środowisko i nie ma wobec tego w takim przypadku miejsca na samowolę strony" (wyrok Sądu Okręgowego - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 19 lutego 2018 r., sygn. akt XVII AmE 21/16, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2015 r. sygn. akt VI ACa 1764/14,). Wobec faktu, że powód jest przedsiębiorcą koncesjonowanym, o co sam się ubiegał do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, to na powodzie ciąży obowiązek stworzenia takiej organizacji działalności koncesjonowanej, aby wykluczyć sytuację rozpoczęcia użytkowania infrastruktury technicznej, bez wcześniejszego zweryfikowania jej przez Prezesa URE w postępowaniu administracyjnym, wszczętym na wniosek powoda i zakończonym wydaniem stosownej zmiany koncesji, co wynika wprost z przepisów ustawy oraz warunków udzielonej koncesji. Waga naruszonego przez powoda obowiązku przestrzegania bezwzględnie obowiązujących przepisów była zatem znaczna. Przy ocenie stopnia szkodliwości czynu wzięto pod uwagę bardzo długi okres naruszenia warunku 1 koncesji – 7 lat, w czasie którego prowadzona była sprzedaż paliw przy wykorzystaniu infrastruktury technicznej, która nie została uwzględniona w koncesji oraz fakt że naruszenie dotyczyło aż trzech środków transportu. Świadome nieprzestrzeganie przez powoda warunków posiadanej koncesji na obrót paliwami ciekłymi, która jak wskazano w zaskarżonej decyzji, jest nie tylko pozwoleniem na wykonywanie objętej tą koncesją działalności gospodarczej, ale również zobowiązaniem do należytego jej wykonywania, nie może być uznane za czyn o małym stopniu szkodliwości. Jak zasadnie podnosił pozwany, okolicznością wskazującą na znaczny stopień szkodliwości czynu jest też fakt, że powód swoim działaniem naruszył takie dobra jak zasada równości wobec prawa oraz zasada uczciwej konkurencji. Dlatego też, w ocenie Sądu stopień szkodliwości czynu powoda był bardzo duży. Ponieważ warunek 1 koncesji - „Przedmiot i zakres działalności" - to najważniejszy jej warunek, stanowiący rozwinięcie sentencji decyzji koncesyjnej doprecyzowując uprawnienie, które Prezes URE nadał konkretnemu przedsiębiorcy, to powód w szczególności powinien zdawać sobie sprawę, iż prowadzona przez niego działalność koncesjonowana jest szczególnie regulowaną przez Państwo. Powód, jako koncesjonariusz musiał znać warunki udzielonej mu koncesji i związane z nią obowiązki i musi ściśle się do tych warunków stosować, mając na względzie ewentualne konsekwencje braku realizacji tych obowiązków. Powód natomiast twierdząc, że popełnione przez niego czyny charakteryzują się znikomym stopniem szkodliwości, niejako nie zauważa skutków prowadzenia działalności z naruszeniem przepisów obowiązującego prawa i warunków wskazanych w koncesji, ewentualnie je bagatelizuje, co dodatkowo przemawia za utrzymaniem wymiaru kary pieniężnej nałożonej przez Prezesa URE. Zdaniem Sądu decydujące znaczenie w przedmiotowej sprawie ma ocena dokonana przez Prezesa URE, co do charakteru i rozmiaru naruszenia obowiązków wynikających z przepisów ustawy – Prawo energetyczne i udzielonej koncesji. Sąd stanął na stanowisku, że wysokość nałożonej na odwołującego kary pieniężnej znajduje uzasadnienie w świetle obowiązujących przepisów prawa. Zgodnie z postanowieniami art. 56 ust. 6 ustawy - Prawo energetyczne, Prezes URE ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia oraz dotychczasowe zachowanie podmiotu i jego możliwości finansowe. Sąd przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej uwzględnił wszystkie przesłanki, które w świetle art. 56 ust. 6 P.e. powinny mieć wpływ na wymiar tej kary (wyrok Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2007 r., sygn. akt III SK 1/07, wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 19 września 2007 r. sygn. akt VI ACa 458/07, z dnia 7 października 2009 r. sygn. akt VI ACa 356/09, z dnia 28 sierpnia 2009 r. sygn. akt VI ACa 300/09, wyroki Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: z dnia 10 września 2007 r., sygn. akt XVII AmE 58/07 oraz z dnia 2 października 2009 r. sygn. akt XVII AmE 191/08). Sąd uwzględnił zatem przy ustalaniu wysokości wziął pod uwagę wagę i okoliczności popełnienia czynu (ilość pojazdów, czas trwania, brak jakiegokolwiek dążenia do zmiany koncesji przed wymuszeniem tego przepisami prawa), szkodliwość przedmiotowego naruszenia, stopień zawinienia, możliwości finansowe oraz dotychczasowe zachowanie powoda. Powyższe wpłynęło na wysokość kary pieniężnej, która ze względu na szkodliwość czynu powoda i działania ze świadomością naruszenia koncesji, została wymierzona w kwocie 100.000 zł i stanowi (...)% przychodu osiągniętego w 2018 r., a zatem jest to poziom niski. Wymierzając karę Sąd wziął pod uwagę, że powód dotychczas nie był karany za naruszenie warunków udzielonej koncesji na obrót paliwami ciekłymi, co wpłynęło na złagodzenie wymiaru kary pieniężnej, która ostatecznie znalazł się na wskazanym wyżej, niskim poziomie. Zachowanie powoda, które można określić jako szkodliwe oraz odznaczające się znacznym stopniem zawinienia, co w konsekwencji oznacza brak zasadności wniosku powoda o obniżenia jej wysokości, albowiem w zakresie czynów opisanych w decyzji Sąd nie mógł odstąpić od wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 56 ust 6a P.e. Uznanie bowiem, że szkodliwość czynu dokonanego przez przedsiębiorcę była większa niż znikoma, uniemożliwia odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, przy czym organ regulacyjny nie ma obowiązku w myśl art. 56 ust. 6a ustawy – Prawo energetyczne do odstąpienia od wymierzenia podmiotowi kary. Przechodząc w tym miejscu do kwestii wymiaru nałożonej na odwołującego kary pieniężnej, której wysokość odwołujący kwestionował, należy wskazać, że na podstawie art. 56 ust. 3 – ustawy Prawo energetyczne, wysokość kary pieniężnej, nie może przekroczyć 15% przychodu ukaranego przedsiębiorcy, osiągniętego w poprzednim roku podatkowym, a jeżeli kara pieniężna związana jest z działalnością prowadzoną na podstawie koncesji, wysokość kary nie może przekroczyć 15% przychodu ukaranego przedsiębiorcy, wynikającego z działalności koncesjonowanej, osiągniętego w poprzednim roku podatkowym. Jeśli chodzi o możliwości finansowe przedsiębiorcy ustalono, że przychody z prowadzonej działalności gospodarczej wynosiły w 2018 r. (...) zł, w tym przychód z działalności koncesjonowanej w wysokości (...) zł. W roku 2018 przedsiębiorca uzyskał zysk w wysokości (...) zł brutto. Maksymalna wysokość kary pieniężnej kształtowałaby się zatem na poziomie około (...) zł W odniesieniu do kary pieniężnej w związku z naruszeniem przestrzegania jej warunków z punktu 1 koncesji wskazać należy, że kwotę kary pieniężnej, przyjmowanej w przypadku eksploatacji infrastruktury technicznej bez dochowania obowiązku polegającego na wcześniejszym rozszerzeniu przedmiotu i zakresu działalności, wyliczono się jako iloczyn kwoty 5.000 zł i liczby środków transportu paliw spoza zakresu koncesji, wykorzystywanych do działalności koncesjonowanej (trzy środki transportu) oraz okresu trwania naruszenia. Dokonując analizy przesłanki możliwości finansowych i możliwości wystąpienia negatywnych skutków dla przedsiębiorcy, tj. utraty płynności finansowej, określono powodowi wysokość kary pieniężnej wymierzonej za naruszenie warunku 1 koncesji w wysokości 100.000 zł, która stanowi (...) % przychodu Powoda osiągniętego z działalności gospodarczej objętej koncesją na obrót paliwami ciekłymi w 2018 roku. Należy zatem stwierdzić, że wysokość kary pieniężnej została prawidłowo ustalona, a podczas miarkowania jej wysokości, zgodnie z analizą przesłanek art. 56 ust. 6 P.e. Podkreślenia wymaga w tym miejscu, że kara pieniężna, aby była skuteczna powinna być również na tyle dolegliwa dla podmiotu, by ten w przyszłości unikał podobnych zachowań sprzecznych z prawem i jest ostrzeżeniem na przyszłość. Przedsiębiorca prowadzący działalność koncesjonowaną ponosi odpowiedzialność za swoje działania sprzeczne z prawem nie tylko w kontekście wpływu na własną działalność, ale również na działalność koncesyjną prowadzoną przez pozostałe podmioty. Profesjonalny przedsiębiorca prowadząc działalność, musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów związanych z pokryciem zobowiązań, w tym kosztów wynikających z postępowania sądowego, w związku z czym to do ukaranego podmiotu należy zabezpieczenie środków na regulowanie zobowiązań sądowych. Odnosząc się do wysokości wymierzonej kary zważyć należało, że pozwany określając jej wymiar wziął pod uwagę bardzo długi – 7 letni okres trwania naruszenia warunku 1 koncesji. Tym samym, pozwany nie uwzględnił art.
zgodnie, z którym administracyjna kara pieniężna nie może zostać nałożona, jeżeli upłynęło pięć lat od dnia naruszenia prawa albo wystąpienia skutków naruszenia prawa. Zdaniem sądu wyłącza to także branie pod uwagę dłuższego niż pięcioletni, okresu naruszenia prawa przy wymiarze kary. Z tego też względu wysokość nałożonej kary należało obniżyć. W ocenie Sądu sytuacja finansowa odwołującego przedsiębiorcy pozwala na uiszczenie kary we wskazanej wyżej wysokości bez uszczerbku dla aktywów przedsiębiorstwa, co jednak nie będzie stanowić nadmiernego obciążenia finansowego dla powoda. Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów częściowo zmienił zaskarżoną decyzję i oddalił odwołanie w pozostałej części na podstawie art. 479 53 § 1 i 2 k.p.c. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Powoda należało uznać za stronę, która przegrała proces i zasądzić od niego na rzecz pozwanego zwrot kosztów procesu, na które złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 720 zł w oparciu o § 14 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Sędzia SO Bogdan Gierzyński
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.