Niniejszy dokument nie stanowi doręczenia w trybie art. 15 zzs 9 ust. 2 ustawy COVID-19 (Dz.U.2021, poz. 1842) Sygn. akt I AGa 360/20 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 maja 2022 r. Sąd
§ 2kpc przez oddalenie wniosku dowodowego o przesłuchanie świadków M. K.
(1)i J. G. oraz przesłuchanie w charakterze strony W. P.
(1)zgłoszone na rozprawie w dniu 19 października, pomimo że ww. dowody dotyczyły istotnych okoliczności faktycznych, a nie ustalono planu rozpraw i Sąd Okręgowy nie wydał wcześniej żadnego postanowienia zobowiązującego strony do wymiany pism i podania wszystkich twierdzeń i dowodów; - art.232 kpc poprzez uznanie, że przytoczone przez stronę pozwaną dowody na okoliczność treści umowy łączącej strony są wystarczające i wiarygodne w sytuacji, gdy przy prawidłowym przeprowadzeniu wszystkich zgłoszonych dowodów i ich ocenie należało uznać je za niewystarczające. W efekcie strona powodowa wniosła o zmianę wyroku i zasądzenie od strony pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę 155 000 zł z odsetkami i kosztami procesu. Strona pozwana wniosła odpowiedź na apelację, w której domagała się oddalenia apelacji i zasądzenia kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny zważył: Apelacja jest bezzasadna. Sąd Apelacyjny podziela dokonaną przez Sąd Okręgowy ocenę materiału dowodowego, znajdującą podstawę w dyrektywach oceny dowodów zawartych w art. 233 § 1 k.p.c. oraz ustalony stan faktyczny i przyjmuje je za własne. Przed przystąpieniem do omówienia przyczyn, dla których Sąd Apelacyjny uznał, że Sąd Okręgowy dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego i wyprowadził na jego podstawie prawidłowe wnioski, należy odnieść się do tych zarzutów wadliwego pominięcia zgłoszonych przez stronę powodową wniosków dowodowych. Najdalej idącym zarzutem w tym zakresie jest zarzut naruszenia art.232 kpc w związku z art.6 kc. Gdyby bowiem przyjąć, że zarzut naruszenia art.6 kc w postaci przedstawionej w apelacji jest uzasadniony, to należałoby uznać, że Sąd Okręgowy dokonał błędnej wykładni art.232 kpc. Przypomnieć należy, że według strony powodowej art.6 kc nie nakłada na stronę obowiązku podania dowodów na istotne okoliczności zanim druga strona się do nich wypowie. Z tak przedstawioną wykładnią art.6 kc nie sposób się zgodzić. Podzielenie bowiem argumentacji strony powodowej oznaczałoby, że strona może poprzestać na przedstawieniu faktów i może oczekiwać na zajęcie stanowiska co do danego faktu przez przeciwnika procesowego. Dopiero, gdy przeciwnik procesowy zakwestionuje wystąpienie danego faktu to dopiero wówczas miałby się zaktualizować obowiązek zgłoszenia dowodów na wykazanie tego zakwestionowanego faktu. Tymczasem ani art.6 kc ani art.232 kpc nie uzasadniają ww. argumentacji. Co więcej, z art.232 kc wprost wynika, że strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. W rezultacie nie można podzielić zarzutu apelacji naruszenia przez Sąd Okręgowy art.6 kc poprzez przyjęcie, że strona powodowa miała obowiązek niezwłocznego wskazywania dowodów dla stwierdzenia faktów, a nie dopiero w razie zaprzeczenia ww. faktom przez stronę pozwaną. Na marginesie dodać należy, że strona powodowa naruszyła dyspozycję art.6 kc nawet gdyby przyjąć, że istotnie nie musiała zgłaszać wniosków dowodowych tak długo jak długo strona pozwana nie zaprzeczyła występowaniu pewnych faktów. Podkreślić bowiem należy, że strona pozwana konsekwentnie, to jest już w odpowiedzi na pozew przeczyła faktom uzasadniającym zdaniem strony powodowej zasadność roszczenia, co nie spotkało się z reakcją strony powodowej, która dopiero na rozprawie zgłosiła kolejne wnioski dowodowe. Niezależnie od uznania, że przedstawiona w apelacji wykładnia art.6 kc nie jest prawidłowa to należało ocenić zarzut naruszenia art.205 12 kpc w związku z art.
§ 2kpc przez oddalenie wniosku o przesłuchanie świadków M.
K. i J.G. oraz przedstawiciela strony powodowej. Ocena, czy Sąd Okręgowy naruszył ww. przepisy nie może nastąpić bez uwzględnienia, że sprawa jest sprawą gospodarczą w rozumieniu Kpc. W szczególności zastosowanie w sprawie znajdzie art.458 5 § 1 i § 4 kpc, nakładający na strony (§ 1) obowiązek powołania wszystkich twierdzeń i dowodów odpowiednio w pozwie i w odpowiedzi na pozew oraz nakładający sankcję na stronę, która zaniechała wykonania ww. obowiązku (§ 4). Zestawiając przepisy Tytułu VII, Działu IIA z przepisami Tytułu VI, Działu II, Rozdziału 2A w szczególności art.205
(12)kpc w związku z art.205
(3)kpc nie można akceptować wskazanego w apelacji wniosku, że w sprawie gospodarczej strony mogą zawsze przytaczać nowe twierdzenia i dowody aż do zatwierdzenia planu rozprawy (art.205
(12)§ 1 kpc), a jeżeli w sprawie gospodarczej nie wyznaczono posiedzenia przygotowawczego to strony mogą przytaczać twierdzenia i dowody aż do zamknięcia rozprawy (art.205
(12)§ 2 kpc). Nie można się również zgodzić, że w sprawie gospodarczej dopiero zarządzenie Przewodniczącego do podania wszystkich twierdzeń i dowodów pod rygorem utraty prawa ich powoływania w dalszym toku postępowania (art.
§ 2
kpc) aktualizuje wobec danej strony możliwość uznania zgłoszenia przez nią w toku postępowania określonych twierdzeń i dowodów za spóźnione. Taka wykładnia ww. przepisów byłaby sprzeczna z treścią art.458 5 § 1 i 4 kpc. Na marginesie zauważyć należy, że strona powodowa czy to w apelacji, czy też na wcześniejszym etapie postępowania nie wyjaśnia, dlaczego jej zdaniem przepisy Kpc dotyczące postępowania w sprawach gospodarczych nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie. W rezultacie nie można zgodzić się z zarzutem apelacji, że Sąd Okręgowy naruszył art.205 12 kpc w zw. z art.
§ 2
kpc we wskazanej w apelacji postaci, to jest poprzez oddalenie wniosku dowodowego o przesłuchanie świadków i przedstawiciela strony powodowej, albowiem Sąd Okręgowy podejmował ww. decyzje procesowe stosownie do treści art.458 5 § 1 i 4 kpc, przy czym powtórzyć należy, że strona powodowa nie tylko nie zgłosiła ww. dowodów w pozwie, ale nie zgłosiła ich również niezwłocznie po wniesieniu odpowiedzi na pozew. Ww. wnioski dowodowe zostały zgłoszone dopiero na rozprawie i to w sytuacji, gdy Sąd Okręgowy przeprowadził całość postępowania dowodowego i był gotowy do wydania wyroku w sprawie. Niewątpliwie akceptacja takiego zachowania strony, która wnioski dowodowe zgłasza dopiero na rozprawie, na której może zostać wydany wyrok, w sytuacji gdy nic nie stało na przeszkodzie, aby ww. wnioski dowodowe zgłosić w terminie wcześniejszym, prowadziłaby do nieuzasadnionego opóźnienia w rozpoznaniu sprawy. Wreszcie, należy odnieść się do zarzutu strony powodowej, iż oddalone przez Sąd Okręgowy wnioski dowodowe dotyczyły istotnych okoliczności w sprawie. Z ww. stanowiskiem należy się w pełni zgodzić. Rzecz w tym, że nie oznacza to, iż obowiązek wynikający z art.458 5 kpc dotyczy jedynie okoliczności nieistotnych i kwestii ubocznych. Oczywistym jest, że ustalenie faktu jaka umowa została zawarta przez strony jest kluczowe dla rozstrzygnięcia. Charakterystyczny jest z tego punktu widzenia ostatni akapit apelacji,w którym wskazano, że […] ogniskową sporu była treść umowy łączącej strony, tj. czy jak twierdzi strona powodowa umowa obejmowała przetworzenie wytłoków jabłkowych i wytworzenie koncentratu czy jak twierdzi strona pozwana tylko przetworzenie wytłoków. W braku pisemnej umowy okoliczność tą należało ustalać przede wszystkim w oparciu o zeznania świadków i uzupełniająco inne dowody. Treść faktury VAT nie może być jedynym dowodem na treść umowy stron. W praktyce obrotu między większymi podmiotami oczywistym jest, że osoby uprawnione do składania oświadczeń woli w imieniu spółek nie wystawiają dokumentów księgowych i często ich nawet nie widzą, a co za tym idzie nie można w oparciu o treść faktury odtwarzać treści oświadczeń woli stron. Odnosząc się do ww. fragmentu wskazać należy, że tym bardziej oczywiste jest, że strona powodowa powinna zgłosić wnioski dowodowe na ww. okoliczność już w pozwie, a na pewno wcześniej,aniżeli na rozprawie po przeprowadzeniu całości postępowania dowodowego. Po wtóre, to strona powodowa konstruując pozew uznała, że zbędne jest zgłoszenie osobowych wniosków dowodowych na poparcie swoich twierdzeń co do przedmiotu umowy i to pomimo, że była świadoma, że strony nie zawarły umowy na piśmie i to ona uznała, że na wykazanie przedmiotu umowy wystarczające będzie zaoferowanie dowodów z faktur VAT. Wreszcie, to Sąd Okręgowy postąpił stosownie do zawartego w apelacji postulatu strony powodowej, aby ustalając treść łączącej strony umowy nie ograniczać się do dokumentów faktur VAT, tylko ustalać ww. treść na podstawie osobowych źródeł dowodowych i nie ograniczył postępowania dowodowego do uznania faktur VAT za jedyne dowody w sprawie, tylko przesłuchał zgłoszonego w sprawie świadka. W rezultacie należy uznać, że Sąd Okręgowy prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe w sprawie, w szczególności prawidłowo i w zgodzie z obowiązującymi przepisami pominął zgłoszone dopiero na rozprawie wnioski dowodowe strony powodowej, co aktualizuje obowiązek przeprowadzenia przez Sąd Apelacyjny analizy prawidłowości wyroku Sądu Okręgowego na podstawie tego materiału dowodowego, który został zgromadzony w sprawie. Jak już wskazano, Sąd Okręgowy dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego, a tym samym nie można podzielić zarzutu apelacji naruszenia art.232 kpc poprzez uznanie, że przytoczone przez stronę pozwaną dowody na okoliczność treści umowy łączącej strony są wystarczające i wiarygodne. Po pierwsze, Sąd Okręgowy orzekał na takim materiale dowodowym jaki został mu zaoferowany przez strony. Po drugie, uznanie, że Sąd Okręgowy dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego nie sprowadza się do akceptacji tego, co zeznał świadek M. G.
(1)z tej przyczyny, że była to jedyna osoba słuchana w sprawie. Pomijając już nawet to, że zeznania świadka są logiczne i wewnętrznie spójne to przede wszystkim są zgodne z innymi dowodami, to jest z treścią wystawianych przez stronę pozwaną faktur, które nota bene zostały uznane także przez stronę powodową za dowody potwierdzające przedmiot umowy. Świadek logicznie tłumaczy, że strona pozwana miała wykonać usługę przerobu odpadów jabłkowych, a nie wyprodukowania koncentratu jabłkowego. Na taką usługę zostały wystawione przez stronę pozwaną dokumenty rozliczeniowe i takie dokumenty zostały przyjęte i zaakceptowane przez stronę powodową. Warto zauważyć, że gdy strona powodowa sprzedawała produkt otrzymany od strony pozwanej to opisała go jako koncentrat jabłkowy. Nic zatem nie stało na przeszkodzie, aby zwrócić uwagę stronie pozwanej na nieprawidłowe opisanie faktur i wezwać do opisania przedmiotu umowy jako np. usługi wyprodukowania koncentratu jabłkowego. Co prawda, strona powodowa podkreśla, że osoby upoważnione do składania oświadczeń woli w imieniu spółek nie wystawiają dokumentów księgowych, a często nawet ich nie widzą, ale nie można pominąć, że taki sposób rozliczenia widnieje na wszystkich fakturach wystawionych przez stronę pozwaną, a strona powodowa nawet w pozwie nie zwracała uwagę na nieprawidłowe lub przynajmniej nieprecyzyjne – jej zdaniem – opisanie na fakturach przedmiotu umowy. Co więcej, strona powodowa w pozwie wskazuje, że strona pozwana wykonywała na jej rzecz usługę przerobu wytłoków jabłkowych i wytworzenia z nich koncentratu jabłkowego. Tymczasem o ile treść faktur faktycznie potwierdza wykonywanie usługi przerobu towaru, o tyle nie wynika z faktur, ani z innych dowodów, że strona pozwana wykonywała na rzecz strony powodowej usługę wytworzenia koncentratu jabłkowego. Skoro zatem z materiału dowodowego wynika, że strona pozwana zobowiązała się do wykonania usługi przerobu wytłoków jabłkowych, bez dalszego zobowiązania się jaki produkt ma uzyskać w wyniku wykonania ww. usługi, a w szczególności nie zobowiązywała się do wytworzenia z ww. wytłoków koncentratu jabłkowego to nie ponosi odpowiedzialności za skutki sprzedaży przez stronę powodową ww. produktu jako koncentratu jabłkowego. W rezultacie nie można podzielić zarzutu naruszenia art.357 kc w postaci opisanej w apelacji, ponieważ aby można było analizować jaką jakość powinien mieć koncentrat jabłkowy w sytuacji, gdy strony nie przewidziały precyzyjnie jego cech (jakości) to niezbędne byłoby uprzednie ustalenie, że strony umówiły się na wytworzenie koncentratu jabłkowego, a taka sytuacja w sprawie nie występuje. Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny na podstawie art.385 kpc oddalił apelację jako bezzasadną. Sąd Apelacyjny orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego na podstawie art.98 § 1 i 3 kpc i art.391 § 1 kpc oraz § 2 pkt 6 w związku z § 10 ust.1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015r. (Dz.U. z 2015 r., poz.1804 ze zm.).