b umowy - także podlegająca rozliczeniu z czynszem. Łącznie z obu ww. tytułów powód uiścił zatem Skarbowi Państwa w 2015 roku kwotę 6 535 291, 26 złotych (6 211 997,83 + 323 293, 43 = 6 535 291, 26). Powód zestawił następnie wysokość poniesionych przez siebie w 2015 roku kosztów (6 535 291, 26 złotych) z wysokością czynszu zapłaconego przez pozwanego w 2015 roku (2 583 584, 97 złotych), i w konsekwencji uznał, że różnica ww. kwot w wysokości 3 951 706, 29 złotych powinna podlegać wyrównaniu mu w 2016 roku (6 535 291, 26 - 2 583 584, 97 = 3 951 706, 29). Przed dalszymi rozważaniami należy wskazać, że wskazaną przez powoda kwotę czynszu uiszczonego przez pozwanego w 2015 roku należy nieznacznie skorygować. Z zestawienia przedstawionego przez pozwanego wraz z potwierdzeniami wpłaty wynika bowiem, że czynsz w 2015 roku wyniósł kwotę 3 166 379, 40 złotych brutto. Korekta ta ma jednak charakter wyłącznie matematyczny. Powód argumentował, że przyjęta przez niego interpretacja postanowienia umowy jest prawidłowa w świetle uchwały Sądu Najwyższego z 23 czerwca 2005 roku (III CZP 37/05). Wynika z niej, że ustalona przez sąd opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego staje się wymagalna, w części przewyższającej opłatę dotychczasową, po uprawomocnieniu się wyroku. Zdaniem powoda, ponieważ skutki wyroku obowiązują od jego uprawomocnienia, całą uiszczoną w 2015 roku kwotę opłaty za użytkowanie wieczyste (czyli zarówno opłatę za 2015 rok, jak i dopłaty za lata poprzednie) może zestawić z wysokością czynszu uiszczonego przez pozwanego w 2015 roku - ze skutkiem w postaci obowiązku uiszczenia przez pozwanego w kolejnym roku czynszu w podwyższonej wysokości. IV. Z kolei zdaniem pozwanego nie zaistniały opisane w §
. 5 umowy polega na porównaniu kwoty uiszczonego w danym roku czynszu z kwotą opłaty za użytkowanie wieczyste należnej za dany rok. Innymi słowy, uiszczoną przez powoda w 2015 roku kwotę uzupełnienia opłaty należy przypisać nie do roku 2015, ale do tych lat, których uzupełnienie opłaty dotyczy (tj. kwotę 691938,40 złotych tytułem uzupełnienia opłaty za 2010 rok - do roku 2010; kwotę 843 986, 07 złotych tytułem uzupełnienia opłaty za 2011 rok - do roku 2011; kwoty po 996033,74 złotych tytułem uzupełnienia opłaty za lata 2012, 2013 i 2014 - do roku 2012, 2013 i 2014) - tak, by w każdym w tych lat kwota opłaty wynosiła 1 687 972, 14 złotych. Pozwany wskazał, że prawidłowa interpretacja § 13. 5 umowy odpłatnego użytkowania pozwala na porównywanie wartości czynszu i opłaty za użytkowanie wieczyste - ale za ten sam rok. Uprawnienie do podwyższenia czynszu powstaje wówczas, gdy czynsz zapłacony w danym roku jest niższy od opłaty za użytkowanie wieczyste należnej za ten sam rok – a nie od kwoty skumulowanych opłat uiszczonych jednorazowo w danym roku, ale należnych za kilka lat wstecz. Pozwany argumentował, że celem analizowanego postanowienia umownego było powetowanie powodowi hipotetycznego uszczerbku w jego majątku, który mógłby powstać, gdyby uiszczana przez niego opłata roczna za użytkowanie wieczyste przewyższała czynsz zapłacony przez pozwanego w danym roku. Stronom chodziło o ochronę użytkownika wieczystego przed nadmiernym wzrostem opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste – tj. ponad poziom zapłaconego w danym roku czynszu z tytułu użytkowania. Po drugie, zdaniem pozwanego powód niesłusznie uwzględnił w swoich obliczeniach opłat za 2015 rok także kwotę 323 293, 43 złotych, którą uiścił Skarbowi Państwa za dzierżawę działki (...) - z uwagi na fakt, że działka ta nie jest w ogóle objęta umową użytkowania, zaś § 3 ust. 3 porozumienia z 8 grudnia 2000 roku dotyczącego tej działki wyklucza możliwość pobierania od pozwanego jakiegokolwiek dodatkowego wynagrodzenia za korzystanie z niej. V. Kluczowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było zatem ustalenie, jaką treść zawiera § 13 ust. 5 zd. 1 i 2 umowy odpłatnego użytkowania z 30 stycznia 1997 roku. Był on rozbieżnie interpretowany przez strony, które wywodziły z niego odmienne skutki prawne. W myśl § 13 ust. 5 zd. 1 i 2 umowy, powód ponosi opłaty z tytułu użytkowania wieczystego gruntu. Jednakże pozwany zobowiązuje się, że w przypadku, gdy suma opłat z tytułu użytkowania wieczystego gruntu oraz innych prawnie nakazanych opłat z tytułu praw do obiektu będzie większa od czynszu zapłaconego w danym roku, wysokość rocznego czynszu płaconego przez pozwanego w roku następnym będzie równa sumie tych opłat. Z treści analizowanego postanowienia umownego wynika, że do porównania należy przyjąć czynsz uiszczony przez pozwanego w danym roku: postanowienie odwołuje się bowiem wprost do czynszu "zapłaconego w danym roku”. Analogicznego odniesienia do daty zapłaty nie ma natomiast w stosunku do opłaty za użytkowanie wieczyste oraz innych prawnie nakazanych opłat. Analizowane postanowienie umowne odwołuje się jedynie do "opłat z tytułu użytkowania wieczystego” oraz "innych prawnie nakazanych opłat" – jednak bez dodatkowego wskazania, że chodzi o opłaty zapłacone w danym roku. Należy także podkreślić, że w analizowanym postanowieniu umownym jest mowa o opłatach z tytułu użytkowania wieczystego w liczbie mnogiej ("gdy suma opłat z tytułu użytkowania wieczystego (...) będzie większa od czynszu zapłaconego w danym roku"). Stanowi to nawiązanie właśnie do instytucji aktualizacji opłaty, bowiem jedynym przypadkiem, w którym może wystąpić konieczność uiszczenia więcej niż jednej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego (czyli "opłat"), jest konieczność uiszczenia dodatkowej opłaty za dany rok (tj. uzupełnienia opłaty) wskutek jej zaktualizowania. W hipotezie § 13 ust. 5 zd. 2 umowy mieści się zatem także przypadek aktualizacji opłaty skutkujący koniecznością jej uzupełnienia w terminie późniejszym. Obie te okoliczności: użycie sformułowania "opłat" w liczbie mnogiej oraz odwołanie się do kwoty zapłaconej w danym roku tylko w odniesieniu do czynszu oznacza, że strony z pełną świadomością przyjęły, że dla dokonania porównania z kwotą zapłaconą tytułem czynszu nie należy brać pod uwagę kwoty zapłaconej w danym roku z tytułu użytkowania wieczystego. To zaś oznacza, że z czynszem zapłaconym w danym roku należy porównywać opłaty za użytkowanie wieczyste oraz inne opłaty prawnie nakazane przypisane do tego samego okresu, tj. do danego roku – nawet jeśli zostaną zapłacone później z usprawiedliwionych powodów, np. wskutek wyroku aktualizującego wysokość tej opłaty. Uprawnienie do podwyższenia czynszu w roku kolejnym powstaje zatem tylko wówczas, gdy czynsz zapłacony w danym roku jest niższy od opłaty za użytkowanie wieczyste i innych opłat prawnie nakazanych przypisanych do tego samego roku, w którym został uiszczony czynsz, nie zaś od kwoty zsumowanych opłat uiszczonych jednorazowo w danym roku, ale należnych za kilka lat wstecz. Analiza językowa § 13 ust. 5 zd. 2 umowy nie pozwala zatem na wyprowadzenie z niego takiego wniosku, jaki wywiódł powód, a wręcz przeciwnie - przeczy temu wnioskowi. VI. Kompetencja do podwyższenia wysokości czynszu w sposób wskazywany przez powoda nie wynika także z treści uchwały Sądu Najwyższego z 23 czerwca 2005 roku (III CZP 37/05), na którą powołuje się powód. To orzeczenie nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bowiem dotyczy zupełnie innych okoliczności niż te, które podlegają ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie. Tym samym nie mają tym samym znaczenia w sprawie zgłaszane w piśmiennictwie zastrzeżenia względem tezy tego orzeczenia. Niezależnie bowiem od jej trafności – nie ma ona znaczenia przy wykładni § 13 ust. 5 zd. 2 umowy. Nie może też skutkować przyjęciem interpretacji tego postanowienia umownego innej aniżeli wynikająca z jego językowego brzmienia. Uchwała stanowi, że wymagalność opłaty w zaktualizowanej wysokości (w części pozostającej do dopłaty, przekraczającej dotychczasową wysokość) powstaje po uprawomocnieniu się wyroku. Uchwała określa więc tylko i wyłącznie datę wymagalności opłaty w nowej wysokości. Nie zmienia natomiast w żaden sposób zasady, że „dopłata” za lata poprzednie do wysokości ustalonej w wyroku stanowi opłatę za te lata poprzednie – nie zaś opłatę za ten rok, w którym dopłata jest uiszczana. Walor rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego w tym się tylko wyraża, że przesuwa wymagalność dopłaty do uiszczonej już opłaty za użytkowanie wieczyste za lata poprzedzające uprawomocnienie się wyroku - na dzień przypadający po uprawomocnieniu się wyroku. Określenie daty wymagalności w ten sposób chroni interesy użytkownika wieczystego, który w przeciwnym wypadku zostałby uznany za znajdującego się w opóźnieniu i musiałby zapłacić także odsetki. Nie zmienia się jednak zasada, że ten nowo ustalony termin wymagalności zapłaty należności z tytułu dopłat za lata poprzednie dotyczy opłat należnych za te lata, nie zaś za okres bieżący. Określony w uchwale termin wymagalności także nie pozostaje w jakimkolwiek związku i nie ma znaczenia dla interpretacji postanowień umownych, które mogą być określone przez strony swobodnie, i które w niniejszej sprawie umożliwiają porównanie wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego za dany rok (nawet jeśli wymagalnej z datą późniejszą) jedynie z czynszem uiszczonym w tym samym roku. VII. Trafny był także zarzut pozwanego dotyczący czynszu za 2015 rok uiszczonego przez powoda Skarbowi Państwa tytułem dzierżawy działki (...). Powód nie może uwzględniać tej kwoty w swoich obliczeniach jako „innej prawnie nakazanej opłaty”
5 zd. 2 umowy. Prawnie nakazane opłaty mają wynikać z „tytułu praw do obiektu”, zaś działka (...) nie stanowi obiektu w rozumieniu umowy odpłatnego użytkowania. Czynsz za dzierżawę tej działki nie podlega zatem "dodaniu" do kwoty opłaty za użytkowanie wieczyste w celu zestawienia jej z czynszem – i to nawet jeśli czynsz płacony przez powoda za ww. działkę stanowiłby „ścisły” odpowiednik opłaty za użytkowanie wieczyste, jak wskazuje powód; nie ma to jednak znaczenia. W takiej sytuacji bezprzedmiotowe jest rozważanie treści § 3 pkt. 3 porozumienia z 8 grudnia 2000 roku (nr rep A (...)). VIII. Opłata z tytułu użytkowania wieczystego w każdym roku (od 2010 do 2015 roku) wynosiła 1 687 972, 14 złotych i była niższa od kwoty czynszu uiszczonego w 2015 roku oraz w każdym z poprzednich lat (2010, 2011, 2012, 2013 i 2014 - szczegółowe porównanie wyżej w punkcie XIII stanu faktycznego). Nie zaktualizował się więc stan faktyczny opisany w § 13 ust. 5 zd. 2 umowy. W konsekwencji nie powstało roszczenie powoda o wyrównanie czynszu w 2016 roku. Należy także zaznaczyć, że w niniejszej sprawie nie miało znaczenia, czy czynsz należy uwzględniać w kwocie netto czy brutto. Nawet kwota netto czynszu jest bowiem wyższa niż opłata z tytułu użytkowania wieczystego. IX. Mając to wszystko na uwadze sąd oddalił powództwo uznając, że brak podstaw do jego uwzględnienia. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. zobowiązując powoda, jako przegrywającego spór, do ich uiszczenia pozwanemu w całości. Na koszty pozwanego w niniejszej sprawie składały się: koszty zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w łącznej wysokości 15 017 złotych (§ 2 pkt. 8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015, poz. 1804). Z tych wszystkich względów Sąd orzekł jak w wyroku. SSO Magdalena Gałązka
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.