(vide: uchwała SN III CZP 43/20 z 27.10.2021 r.). W myśl art.
postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Zdaniem Sądu postanowienia w zakresie wysokości opłat pobieranych przez pożyczkodawcę w związku z udzieleniem pożyczki nie dotyczą świadczeń głównych stron. Taka kwalifikacja odnosi się przede wszystkim do wynagrodzenia prowizyjnego i tzw. „ opłaty za brak dochodzenia spłaty”. Zdaniem sądu, zastrzeżona w umowie opłata za brak dochodzenia spłaty od spadkobierców pożyczkobiorcy ma charakter czysto fikcyjny. Oczywistym jest, że śmierć sama przez się zwalnia dłużnika z wszelkich doczesnych zobowiązań. Zwolnienie z długu spadkobierców wymagałoby natomiast zawarcia z nimi stosownej umowy (art. 508 k.c.). Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że wprawdzie opłatę, o której mowa, ustalono umową stron, to jednakże pamiętać należy, że swoboda umów nie pozostaje całkowicie dowolna i podlega pewnym ograniczeniom, w tym przede wszystkim warunkowi zgodności z prawem. Należy zauważyć, że istota omawianej opłaty kreuje niepewny warunek, którego spełnienie wiązałoby się z niewielką korzyścią jedynie dla spadkobierców pożyczkobiorcy, a nie samego pożyczkobiorcy. Nadto w ocenie Sądu, charakter opłaty - zbliżony do swego rodzaju zabezpieczenia na wypadek śmierci pożyczkobiorcy - rodzi wątpliwości, czy pożyczkodawca w ogóle posiada umocowanie do takiego rodzaju działalności w myśl art. 7 w zw. z 4 ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej z dnia 11 września 2015 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 895 j.t.). Powyższe zastrzeżenia uzasadniają wniosek, iż postanowienie dotyczące „opłaty za brak dochodzenia spłaty” stanowi niedozwoloną klauzulę umowną, nie wiążącą pozwanego konsumenta. Jego eliminacja, przy zachowaniu pozostałych warunków umowy (art.
), skutkuje zmniejszeniem sumy podlegającego spłacie długu o 299 zł. W tym zakresie zatem, jak też w zakresie kwoty 610, 41 zł (z przyczyn wskazanych wyżej) powództwo podlegało oddaleniu, jako bezzasadne. Dalszą konsekwencją powyższego było stwierdzenie braku podstaw do uwzględnienia żądania pozwu co do kwoty 702,99 zł tytułem skapitalizowanych odsetek za opóźnienie w spłacie pożyczki. Skoro wiążąca konsumenta kwota zobowiązania z umowy pożyczki była niższa o 909,41 zł, to tym samym nie było podstaw do kapitalizacji odsetek od kwoty 2.326,37 zł, jak wyliczył powód. Nadto, z uwagi na brak jakichkolwiek dokumentów pozwalających ustalić termin wymagalności zadłużenia, dochodzona tytułem odsetek kwota nie poddawała się jakiejkolwiek weryfikacji Sądu (art. 6 k.c.). Tym samym powództwo podlegało oddaleniu także co do kwoty 702,99 zł. W pozostałej części Sąd uwzględnił powództwo na podstawie art. 720 § 1 k.c. w zw. z art. 481 § 1 i 2 k.c. O kosztach postanowiono przy zastosowaniu zasady stosunkowego ich rozdzielenia (art. 100 k.p.c.), mając na uwadze, że strony uległy w swych żądaniach w ok. 50 %. Wobec faktu, że obie strony poniosły porównywalne koszty postępowania, na które złożyło się przede wszystkim wynagrodzenie pełnomocnika, stąd też takie rozstrzygnięcie (zniesienie kosztów zastępstwa procesowego) jest uzasadnione (pkt 4 wyroku). Wynik sprawy uzasadniał natomiast zwrot przez pozwanego na rzecz powoda połowy poniesionej opłaty sadowej od pozwu.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.