II Ca 852/22

II Ca 852/22 UZASADNIENIE Wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 27 czerwca 2022 roku Niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym, to zaś determinuje konieczność zastosowania określonych dla tego rodzaju spraw regulacji szczególnych, zwłaszcza dyspozycji przepisu art. 505 13 § 2 k.p.c., zgodnie z którym jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, to uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. W dalszej kolejności trzeba mieć także na uwadze, że w postępowaniu uproszczonym apelacja ma charakter ograniczony, a celem postępowania apelacyjnego nie jest tu ponowne rozpoznanie sprawy, ale wyłącznie kontrola wyroku wydanego przez sąd I instancji w ramach zarzutów podniesionych przez skarżącego. Apelacja ograniczona wiąże Sąd odwoławczy także zakresem podnoszonych w niej zarzutów, a zakres jego kompetencji kontrolnych jest zredukowany do tego, co zarzuci w apelacji skarżący. Tym samym w ramach niniejszego uzasadnienia poprzestać należy jedynie na odniesieniu się do zarzutów wniesionej apelacji, bez dokonywania analizy zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem w pozostałym zakresie. Apelacja nie była zasadna. Sąd Odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji i uznał je za własne. Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. mający polegać na dokonaniu pobieżnej oceny materiału dowodowego, a w szczególności bezpodstawnym obdarzeniu walorem wiarygodności opinii sporządzonej przez biegłego. Należy zauważyć, iż w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia Sąd I instancji nie tylko wskazał dowody, na podstawie których czynił ustalenia, lecz także poddał je ocenie z uwzględnieniem czynników pozwalających na uznanie ich za prawdziwe. Środki dowodowe składające się na zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy zostały ponadto ocenione ze zwróceniem uwagi na ich wzajemne relacje. Odnosząc się do kwestionowanego dowodu z opinii biegłego należy zauważyć, iż został on przeprowadzony przez osobę zaznajomioną z aktami postępowania, dysponującą zatem dokumentacją fotograficzną wykonaną przez pracownika strony pozwanej oraz ekspertyzą sporządzoną na zlecenie strony powodowej. Prócz opinii głównej biegły udzielił pisemnych i ustnych wyjaśnień, w których nie tylko podtrzymał dotychczas sformułowane kategoryczne wnioski, lecz także ustosunkował się do zarzutów dotyczących poszczególnych części opinii złożonej na piśmie. Wyjaśnił w sposób logiczny, z obwołaniem do specjalistycznej wiedzy, różnice pomiędzy częściami zamiennymi oznaczonymi jako „O” oraz jako Q” oraz relację ich jakości i sformułował stanowczy wniosek, że wykorzystanie do naprawy zarówno części „O” jak i „Q” prowadzi do przywrócenia stanu pojazdu sprzed zdarzenia. Wymaga przy tym podkreślenia, że podważanie dowodu z opinii biegłego nie może polegać na formułowaniu własnych wniosków w kwestiach przecież wymagających wiedzy specjalistycznej. Dowód z opinii biegłego jest dowodem o tyle specyficznym, że jego zasadniczym celem jest dostarczenie Sądowi tzw. wiadomości specjalnych (art. 278 k.p.c.), a więc informacji naukowych, przekraczających swym zakresem zasób wiedzy powszechnej. Dowód z opinii biegłego ma więc dostarczyć Sądowi wiedzy niezbędnej dla właściwej oceny materiału procesowego przedstawionego przez strony (w tym zwłaszcza innych dowodów) z perspektywy odpowiedniej dziedziny nauki lub techniki. Wskazuje się jednolicie, że opinia nie może podlegać ocenie Sądu w warstwie dotyczącej przedstawionych poglądów naukowych lub dotyczących wiedzy specjalistycznej (technicznej, branżowej itp.) nawet jeśli członkowie składu orzekającego taką wiedzę posiadają. Ocenie podlega wyłącznie zgodność z materiałem procesowym przyjętych założeń faktycznych, podstawy metodologiczne, transparentność, kompletność i spójność wywodu i wreszcie zgodność wniosków opinii z zasadami logiki, wiedzy powszechnej i doświadczenia życiowego. Argumentacja zawarta w apelacji w żadnym stopniu nie podważa przeprowadzonej w naprowadzonym wyżej kierunku oceny dowodu z opinii biegłego A. K., gdy chodzi o przedstawioną przez biegłego charakterystykę części „Q”. Co się zaś tyczy przyjęcia do obliczeń części z modelu z 2011 r., strona powodowa nie wskazuje, jaki wpływ mogło mieć to założenie na kalkulację kosztów naprawy, szczególnie w kierunku dla niej niekorzystnym. Konkludując, podważenie dowodu z opinii biegłego mogłoby nastąpić w razie wykazania, że przyjęte przez biegłego założenia bądź zastosowana metodologia, dyskwalifikują jej wnioski bądź w razie uzyskania wiadomości specjalnych od innego biegłego przy zachowaniu wymogów procedury. Nie wystarczy tu odwołanie się do poglądów wyrażanych przez Sądy w innych sprawcach, czy nawet do poglądów specjalistów w dziedzinie mechaniki samochodowej. Strona powodowa wniosła o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego sądowego, jednak wniosek ten został przez Sąd oddalony, a apelacja nie wytyka żadnych uchybień procesowych w tym przedmiocie, ani też nie ponawia wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego. Trzeba jednocześnie zaakcentować, że uchybień natury procesowej sąd nie może uwzględnić z urzędu a jedynie na zarzut. Zasada ta, gdy chodzi o postępowanie uproszczone, ma charakter bezwzględny. Niezależnie od tego zauważyć wypada, iż postanowienia dowodowe (zarówno o dopuszczeniu i przeprowadzeniu, jak i o pominięciu dowodów) należą do kategorii postanowień niewiążących sąd i niezaskarżalnych, a w konsekwencji - dla przeprowadzenia oceny ich prawidłowości w postępowaniu apelacyjnym koniecznym jest nie tylko uprzednie zgłoszenie zastrzeżenia w trybie art. 162 k.p.c., lecz także zgłoszenie w apelacji wniosku o zbadanie tego rodzaju postanowień w trybie art. 380 k.p.c. Innymi słowy, warunkiem koniecznym przeprowadzenia oceny zasadności niezaskarżalnego postanowienia dowodowego jest - w świetle art. 380 k.p.c. - zamieszczenie w środku odwoławczym wniosku w tym przedmiocie. Jeżeli w sprawie występuje zawodowy pełnomocnik, wniosek powinien być sformułowany jednoznacznie, gdyż nie ma podstaw do przypisywania pismom wnoszonym przez takiego pełnomocnika treści wprost w tych pismach niewyrażonych. W odniesieniu do zarzutów naruszenia prawa materialnego: Ubezpieczyciel odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego ponosi odpowiedzialność w granicach odpowiedzialności cywilnej sprawcy szkody i w takich też granicach ustalane jest i wypłacane odszkodowanie (art. 436 § 1 i 2 w zw. z art. 363 § 2 w zw. z art. 361 § 2 w zw. z art. 822 § 1 k.c. i w zw. z art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 473, z późn. zm.). Zgodnie z art. 361 § 1 k.c. zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. Art. 361 § 2 k.c. przewiduje, że w powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Stosownie do art. 363 § 1 k.c. naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe lub pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu. Wedle art. 363 § 2 k.c. jeżeli naprawienie szkody ma nastąpić w pieniądzu, wysokość odszkodowania powinna być ustalona według cen z daty ustalenia odszkodowania, chyba że szczególne okoliczności wymagają przyjęcia za podstawę cen istniejących w innej chwili. Z zestawienia powołanych przepisów wynika, że odszkodowanie ustala się z jednej strony respektując zasadę pełnego odszkodowania, a z drugiej strony - nie przekraczając wysokości faktycznie doznanej przez poszkodowanego szkody, tak, aby nie dopuścić do jego nieuzasadnionego wzbogacenia. Przez szkodę należy rozumieć powstałą wbrew woli poszkodowanego różnicę między obecnym jego stanem majątkowym a tym stanem, jaki zaistniałby, gdyby nie nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Zgodnie z aprobowanym powszechnie poglądem wyrażonym w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2003 r., III CZP 32/03 (OSNC 2004, Nr 4, poz. 51) odszkodowanie przysługujące od ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej za uszkodzenie pojazdu mechanicznego obejmuje niezbędne i ekonomicznie uzasadnione koszty naprawy pojazdu, ustalone według cen występujących na lokalnym rynku. Ustalone zgodnie z przytoczonymi zasadami odszkodowanie może ulec obniżeniu w przypadku wykazania przez ubezpieczyciela, że powoduje to wzrost wartości pojazdu (por. uchwałę składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2012 r., III CZP 80/11, OSNC 2012, Nr 10, poz. 112). Zgodnie przyjmuje się również, że przywrócenie stanu poprzedniego ma miejsce, jeżeli stan pojazdu po naprawie pod każdym istotnym względem (stanu technicznego, zdolności użytkowania, części składowych, trwałości, wyglądu estetycznego itd.) odpowiada stanowi pojazdu przed uszkodzeniem. Nie budzi wątpliwości, że oryginalność części wykorzystywanych do naprawy pojazdu stanowi istotny czynnik decydujący o tym, czy naprawa jest wystarczająca do przywrócenia jego stanu poprzedniego. Jest oczywiste, że ich dobór może prowadzić do pogorszenia położenia poszkodowanego. Pogorszenie takie miałoby miejsce zarówno wtedy, gdyby użyta część była pod istotnymi względami częścią gorszą od tej, która uległa uszkodzeniu, jak i wtedy, gdyby równowartość "restytucyjna" części zastępczej była niepewna. Nie oznacza to jednak, że w razie uszkodzenia części pochodzącej bezpośrednio od producenta pojazdu, do naprawy albo obliczania kosztów naprawy mogą być wykorzystane tylko ceny "części oryginalnych bezpośrednio pochodzących od producenta pojazdu". W ten sam sposób należy co do zasady ocenić wykorzystanie przy ustalaniu odszkodowania także innych części nowych, które są tej samej jakości co części pochodzące bezpośrednio od producenta pojazdu, oznaczone jego znakiem towarowym albo logo rozprowadzone w opakowaniach w ten sposób oznaczonych i dystrybuowane w ramach jego sieci dystrybucji. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu SN