Sygn. akt VIII Ua 19/22 Sygn. akt VIII Uz 9/22 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 10 grudnia 2020 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. odmówił K. M. prawa do zasiłku opiekuńczego z tytułu spraw

§ 2k.p.c.

zmienił zaskarżoną decyzję z dnia 10 grudnia 2020 roku i przyznał odwołującej się prawo do zasiłku opiekuńczego za okres od 12 lutego 2020 roku do 14 lutego 2020 roku, od 27 lutego 2020 roku do 6 marca 2020 roku, od 12 marca 2020 roku do 8 kwietnia 2020 roku i od 13 kwietnia 2020 roku do 29 czerwca 2020 roku, uchylając obowiązek zwrotu świadczenia za ten okres. W pozostałym zakresie odwołanie podlegało oddaleniu na podstawie art.

§ 1k.p.c.

W zakresie okresu opieki objętego zaskarżoną decyzją z dnia 30 listopada 2020 roku, to jest okresu sprawowania opieki nad 6-letnim synem J. od 29 października 2020 roku do 5 listopada 2020 roku, należy wskazać, iż w okresie tym dziecko zostało skierowane na kwarantannę z uwagi na bezpośredni kontakt z osobą zakażoną (...)19. Kwarantanną z tego powodu została objęta cała grupa przedszkolna, do której należało dziecko. Jak wynika z zeznań odwołującej się z obawy przed ewentualnym wzajemnym zarażeniem, zapadła decyzja o odseparowaniu dzieci. Ojciec dzieci J. W.

§ 2k.p.c.

zmienił zaskarżoną decyzję z dnia 30 listopada 2020 roku i przyznał odwołującej się prawo do zasiłku opiekuńczego za okres od 29 października 2020 roku do 5 listopada 2020 roku. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1, 1 1 i 3 k.p.c. zasądzając obowiązek ich zwrotu od organu rentowego, jako strony przegrywającej na rzecz ubezpieczonej. Art. 98 § 1 k.p.c. stanowi, iż strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Zgodnie z § 1 1 od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. Zgodnie zaś z § 3 do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy (§ 4). Na koszty poniesione przez wnioskodawczynię złożyły się wydatki związane z ustanowieniem pełnomocnika w dwóch połączonych sprawach. Stawki minimalne opłat za czynności radców prawnych określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Stosownie do § 9 ust. 2 rozporządzenia stawki minimalne wynoszą 180 zł w sprawach o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego i zaopatrzenia emerytalnego oraz w sprawach dotyczących podlegania ubezpieczeniom społecznym. Sądowi Rejonowemu znane są orzeczenia Sądów Apelacyjnych, w których uzasadnieniu wskazano, iż wynagrodzenie radcy prawnego w sprawie o zwrot nienależnie pobranych świadczeń kształtować się winno w zależności od wartości przedmiotu sporu, którą w rozpoznawanej sprawie jest kwota dochodzona przez ZUS tytułem zwrotu nienależnie pobranych świadczeń (tak Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 18 kwietnia 2013 r. sygn. III AUa 184/13, Legalis Numer 1410265, Sąd Apelacyjny w Poznaniu w postanowieniu z dnia 28 grudnia 2017 r. sygn. III AUz 246/17, Legalis Numer 1720044). Przywołane orzeczenia zapadły jednak w sprawach, w których przedmiotem zaskarżonej decyzji był wyłącznie zwrot nienależnie pobranej emerytury i renty rodzinnej. W przywołanym postanowieniu z dnia 28 grudnia 2017 roku Sąd Apelacyjny w Poznaniu wskazał, iż Sąd I instancji błędnie zastosował § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych przyznając odwołującej od organu rentowego sumę 180 zł. Sąd ten wskazał, iż sprawa o zwrot nienależnie pobranych świadczeń nie należy do kategorii spraw wymienionych w tym przepisie, bo strona ma już ustalone prawo do świadczenia, w tej sprawie było to prawo do renty rodzinnej, a ciążył na niej tylko obowiązek zwrotu tego świadczenia, które miała, w ocenie organu rentowego, niezasadnie pobrać. Z tego względu wynagrodzenie pełnomocnika strony, będącego radcą prawnym, kształtować się winno w zależności od wartości przedmiotu sporu, którą była kwota dochodzona przez ZUS tytułem zwrotu nienależnie pobranego świadczeń. Tożsame stanowisko zajął Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w przywołanym wyroku z dnia 18 kwietnia 2013 roku wskazując, że sprawa o zwrot nienależnie pobranych świadczeń nie jest sprawą, o której mowa § 11 ust. 2 mającego zastosowanie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, bo strona ma już ustalone prawo do świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego, a ciąży na niej tylko obowiązek zwrotu świadczenia, które niezasadnie pobrała ze względu na przekroczenie górnej granicy przychodu. Przedmiot spraw rozpoznawanych w niniejszym postępowaniu jest inny, gdyż przedmiotem decyzji z dnia 30 listopada 2020 roku było wyłącznie prawo do zasiłku opiekuńczego, a decyzji z dnia 10 grudnia 2020 roku prawo do zasiłku i obowiązek zwrotu nienależnie pobranego zasiłku opiekuńczego będący konsekwencją uznania, że ubezpieczona prawa do tego świadczenia nie posiadała. W sprawie z odwołania od decyzji z dnia 10 grudnia 2020 roku sporne było zatem to, czy odwołująca się w ogóle posiada prawo do zasiłku opiekuńczego. Nie była to zatem sprawa tego rodzaju, w jakich orzekł Sąd Apelacyjny w przywołanych orzeczeniach, gdzie prawo do świadczenia było już ustalone, a przedmiotem odwołania był tylko zwrot nienależnie pobranego świadczenia. Nie sposób także pominąć, że Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 13 listopada 2012 r. sygn. I UZ 102/12, przyjął, że w sprawie o zwrot przez ubezpieczonego nienależnego świadczenia stosuje się stawkę minimalną, taką jak w sprawach o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego i zaopatrzenia emerytalnego (opubl. OSNP 2013 nr 23-24, poz. 290, str. 1039, Legalis Numer 649040). W rezultacie Sąd Rejonowy orzekając o kosztach zastępstwa procesowego przyznał stawkę minimalną w kwocie 180 zł ustaloną na podstawie § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Wynagrodzenie za dwie sprawy wyniosło łącznie 360 zł. Powyższe orzeczenie zaskarżył pełnomocnik organu rentowego w zakresie pkt 2b w części w której Sąd uchylił obowiązek zwrotu zasiłku opiekuńczego w kwocie 8 214,57 zł z uwagi na podanie przez Sąd nieprawidłowej kwoty zasiłku opiekuńczego do zwrotu. W pozostałym zakresie pełnomocnik organu rentowego zgodził się z rozstrzygnięciem Sądu Rejonowego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: - prawa materialnego art.84 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez zwolnienie wnioskodawczyni z obowiązku zwrotu zasiłku chorobowego w kwocie 8 214,57 zł zamiast kwoty 8 076,51 zł. Pełnomocnik organu rentowego wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w zakresie kwoty zasiłku opiekuńczego. Powyższe orzeczenie zaskarżył pełnomocnik skarżącej w zakresie pkt 4 tj. co do kwoty 3 510 zł. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: - niewłaściwe niezastosowanie § 2 pkt. 5 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( Dz.U. z

1. poz. 1800 ze zm.), gdyż sprawa dotyczy określonej kwoty - 10.009.35 zł. której zwrotu żądał organ rentowy od ubezpieczonej wraz z odsetkami, a nie ustalenia prawa do świadczenia - decyzja z dnia 10.12.2020 r., oraz odmowy wypłaty zasiłku opiekuńczego w określonej kwocie za okres od 29.10 - 5.11.2020 r. w wysokości 552.24 zł - decyzja z dnia 30.11.2020 r.. a nie ustalenia prawa do świadczenia. - niewłaściwe zastosowanie § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( Dz.U. z
2. poz. 1800 ze zm.). który dotyczy ustalenia prawa do świadczenia z ubezpieczenia społecznego, a nie zwrotu świadczenia, które już zostało wypłacone - decyzja z dnia 10.12.2020 r. i odmowy wypłaty świadczenia -zasiłku opiekuńczego za okres od 29.10 - 5.11.2020 r. w wysokości 552,24 zł - decyzja z dnia 30.11.2020 r., a nie ustalenia prawa do takiego świadczenia. - błędną wykładnię § 15 ust 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( Dz. U. z 2015, poz. 1800 ze zm.), gdyż stawka minimalna o której mowa w przepisie dotyczy stawek minimalnych z rozdziału 2-
3. ale właściwych ze względu na przedmiot sprawy, którym w niniejszej sprawie jest zobowiązanie skarżącej do zwrotu wypłaconych już zasiłków i odmowy zapłaty zasiłku, a nie najniższej stawki minimalnej z możliwych w sprawie „ o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego i zaopatrzenia emerytalnego oraz w sprawach dotyczących podlegania ubezpieczeniom społecznym’', a nie w sprawie o zwrot świadczeń w określonej wysokości wraz z odsetkami, Pełnomocnik skarżącej wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia, poprzez zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów zastępstwa prawnego w wysokości 3510 zł oraz o zasądzenia kosztów zastępstwa prawnego skarżącej w postępowaniu odwoławczym, według norm prawem przewidzianych. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja organu rentowego jest zasadna i skutkuje zmianą zaskarżonego wyroku. Wskazać należy ,że wyrok Sądu Rejonowego , co do merytorycznego rozstrzygnięcia , nie był kwestionowany przez strony , a jedyne zastrzeżenia pozwanego organu rentowego dotyczyły niewielkiej różnicy między kwotą wskazaną w punkcie 2b wyroku , a jego wyliczeniami. Wobec jednak , na etapie postępowania apelacyjnego, określenia przez organ rentowy ostatecznej kwoty zobowiązania skarżącej , której to kwoty nie zakwestionował pełnomocnik skarżącej , Sąd zmienił zaskarżony wyrok w punkcie 2b w ten sposób, że uchylił obowiązek zwrotu pobranego zasiłku opiekuńczego w kwocie 8 145,54 zł w miejsce kwoty 8 214,57 zł , o czym orzekł na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. Na uwzględnienie zasługiwało również zażalenie pełnomocnika skarżącej. W ocenie Sądu Okręgowego nie sposób podzielić argumentacji Sądu Rejonowego jakoby przedmiotem toczącego się postępowania było wyłącznie prawo K. M. do zasiłku opiekuńczego. Nie ulega bowiem wątpliwości ,że w sprawach ubezpieczeniowych zakres rozpoznania i orzeczenia (przedmiot sporu) wyznaczony jest w pierwszej kolejności przedmiotem decyzji organu rentowego zaskarżonej do sądu ubezpieczeń społecznych, a w drugim rzędzie przedmiotem postępowania sądowego determinowanego zakresem odwołania od tejże decyzji ( vide postanowienie SN z dnia 11 czerwca 2013 roku w sprawie o sygn. akt II UK 74/13). Skoro zatem w treści decyzji z dnia 10 grudnia 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zakwestionował nie tylko prawo K. M. do zasiłku chorobowego , ale również zobowiązał ją do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania opieki nad chorym dzieckiem z funduszu chorobowego w łącznej kwocie 10 009,35 zł oraz do zapłaty odsetek , to tym samym wskazana kwota stanowiła wartość przedmiotu sporu i powinna była zostać uwzględniona przez Sąd Rejonowy przy ustalaniu kosztów zastępstwa procesowego , oczywiście oprócz stawki przewidzianej w dla spraw o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego tj. o prawo do zasiłku opiekuńczego (w przedmiotowym postępowaniu było to po 180 zł za każdą z połączonych spraw). Zważywszy zatem na wartość przedmiotu sporu oraz na stopień w jakim strona skarżąca wygrała sprawę , stosownie do treści art.98 k.p.c. oraz art. 100 k.p.c. w zw. z treścią rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 z późn. zm.) Sąd Okręgowy zmienił zaskarżone postanowienie zawarte w punkcie 4 wyroku w ten sposób, że zamiast kwoty 360 zł zasądził kwotę 2160 zł, oddalając dalej idące żądanie , o czym orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. oraz art.385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 3 k.p.c. O kosztach postępowania zażaleniowego Sąd Okręgowy orzekł w punkcie 3 sentencji wyroku na podstawie art. 98 k.p.c. i § 10 ust 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 z późn. zm.) Sędzia. Z:odpis uzasadnienia doręczyć pełnomocnikowi ZUS z aktami ZUS. Sędzia.