VI Ka 423/21

Warszawa, dnia 15 lipca 2022 r. Sygn. akt VI Ka 423/21

1. 2.WYROK 2.1.W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 3.Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Jacek Matusik protokolant: protokolant sądowy Adrianna Sadowska 4.przy udziale prokuratora Marii Jaskuły i oskarżycieli posiłkowych: K. G., M. Ż. i P. M. (wcześniej W.) po rozpoznaniu dnia 15 lipca 2022 r. 5.sprawy K. B., córki J. i A., ur. (...) w B. 6.oskarżonej o przestępstwa z art. 286 § 1 kk 7.na skutek apelacji wniesionej przez oskarżoną 8.od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie 9.z dnia 2 grudnia 2020 r. sygn. akt IV K 1170/19 11.uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie. UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt VI Ka 423/21 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1
2. CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.
3. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie z dnia 2 grudnia 2020r., sygn. akt IV K 1170/19 1.
4. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☐ obrońca ☒ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.
5. Granice zaskarżenia 1.1.
6. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.1.
7. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.
8. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana
9. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 1.
10. Ustalenie faktów 1.1.
11. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.1.1.
12. ------------------------------------------------------------------- 1.1.
13. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.1.2.
14. ------------------------------------------------------------------ 1.
15. Ocena dowodów 1.1.
16. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu --------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------- 1.1.
17. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu --------------------------------------------------------------------
18. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut 3.
19. Oskarżona w swojej apelacji podniosła szereg zarzutów dotyczących obrazy prawa procesowego w zakresie oceny dowodów i rzetelności postępowania oraz wynikający z tego zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, jak również z ostrożności procesowej. Nadto z treści apelacji wynika, że podniosła również naruszenie jej prawa do obrony poprzez rozpoznanie sprawy pod nieobecność jej i jej obrońcy (str. 2 apelacji – k.655). ☐ zasadny ☒ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Odnosząc się do apelacji oskarżonej wskazać przede wszystkim należy, że chociaż zarzut taki nie został wprost sformułowany w apelacji, to jednak w pełni zasadnie oskarżona wskazała, że przy rozpoznaniu niniejszej sprawy doszło do rażącego naruszenia prawa oskarżonej obrony. Sprawa niniejsza została rozpoznana na dwóch terminach rozprawy – 02.10.2020r. oraz 02.12.2020r., przy czym na obu tych termiach w rozprawie nie uczestniczyła zarówno oskarżona, jak i jej obrońca. Oczywiście przepisy postępowania karnego dopuszczają taką możliwość, o ile oskarżona i obrońca, zawiadomione należycie o terminie nie stawiłyby się bez usprawiedliwienia, a ich udział nie byłby obowiązkowy. W realiach niniejszej sprawy brak jednak było podstaw do prowadzenia rozprawy pod nieobecność oskarżonej i jej obrońcy zarówno na pierwszym, jak i na drugim terminie. Wskazać bowiem należy, że sama oskarżona została należycie powiadomiona o obu terminach rozprawy (na wskazany przez siebie adres do korespondencji) – słusznie Sąd Rejonowy uznał że jej obecność w dniu 02.10.2020r. była nieusprawiedliwiona z uwagi na to że wiedziała ona o terminie rozprawy przed zakupem biletu na podróż zagraniczną, zaś jeżeli chodzi o dzień 02.12.2020r. to prawidłowo zawiadomienie dla niej zostało uznane za doręczone, a oskarżona za powiadomioną o terminie. Tym samym więc nie było przeszkód, by na obu terminach procedować pod nieobecność oskarżonej. Inaczej jednak przedstawia się kwestia nieobecności obrońcy oskarżonej. Jeżeli chodzi bowiem o termin w dniu 02.10.2020r., to obrońca w dniach 1 i 2 października 2020r. nadesłała e-mailem wniosek o odroczenie rozprawy załączając do drugiej wiadomości zwolnienie lekarskie z którego wnikało że jest ona niezdolna do pracy w dniach 01-21 października 2020r. Sąd Rejonowy na rozprawie uznał nieobecność obrońcy za nieusprawiedliwioną z uwagi na fakt, że zwolnienie lekarskie nie zostało poświadczone przez uprawnionego lekarza sądowego jak wymaga tego przepis art. 117 § 2a kpk. Sąd zapomniał jednak że w dniu 18.04.2020r. wszedł w życie (obowiązuje do dziś) przepis art. 91 Ustawy o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 z dnia 16.04.2020r., który to przepis wprost wskazuje, że w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 usprawiedliwienie niestawiennictwa przed sądem z powodu choroby nie wymaga przedstawienia zaświadczenia od lekarza sądowego. Tym samym więc nieobecność obrońcy na rozprawie w dniu 02.10.2020r. była należycie usprawiedliwiona, co obligowało Sąd do uwzględnienia wniosku o odroczenie rozprawy. Jeżeli chodzi zaś o nieobecność obrońcy na drugim z terminów rozpoznania niniejszej sprawy – 02.12.2020r. to z treści protokołu wynika, że Sąd uznał zawiadomienie dla obrońcy za doręczone w trybie art. 139 § 1 kpk w zw. z art. 133 kpk wobec tego że zostało ono dwukrotnie awizowane i nie podjęte w terminie. Faktycznie w załączniku adresowym znajduje się zwrócona korespondencja do obrońcy informująca o terminie rozprawy (dwukrotnie awizowana – nie podjęta w terminie) jednakże została ona wysłana na adres kancelarii w W. ul. (...) lok.(...) Tymczasem obrońca we wszystkich pismach kierowanych do Sądu jako swój adres do doręczeń wskazywała adres kancelarii w C. ul. (...) lok.(...). (vide m.in. k.353, k.505, k.564). Obowiązkiem Sądu było więc kierowani korespondencji do obrońcy właśnie na ten adres w C.. Nie zmienia tego fakt, że w nagłówkach pism procesowych wskazane były obydwa adresy kancelarii, skoro obrońca wyra żnie wskazała jako adres dla doręczeń tylko jeden z tych adresów. Również fakt, że czasami korespondencja odbierana była przez obrońcę pod drugim adresem ( (...)) nie upoważniał Sądu do kierowania korespondencji wyłącznie na ten adres z pominięciem wskazanego adresu dla doręczeń. Tym samym więc nie można uznać, że obrońca oskarżonej została prawidłowo zawiadomiona o rozprawie w dniu 02.12.2022r., a zatem barak było możliwości prowadzenia rozprawy w tym dniu pod nieobecność obrońcy. Powyższe okoliczności wskazują, że przy rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji dopuścił się rażącej obrazy przepisów postępowania – art. 117 § 2 kpk a tym samym również do rażącego naruszenia prawa oskarżonej do obrony wyrażonego w art. 6 kpk. W tej sytuacji, wobec tego, że cała postępowanie dowodowe przed Sądem I instancji odbyło się z naruszeniem przepisów postępowania pod nieobecność oskarżonej i jej obrońcy niezbędne jest ponowne przeprowadzenie przewodu sądowego w całości z zapewnieniem oskarżonej możliwości podjęcia obrony chociażby poprzez udział w rozprawie jej obrońcy. W związku z powyższym Sąd Okręgowy na podstawie art. 436 kpk ograniczył rozpoznanie apelacji do powyższego uchybienia albowiem jego stwierdzenie skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w trybie art. 437 § 2 zd. 2 kpk, a odnoszenie się do pozostałych zarzutów byłoby przedwczesne. Wniosek O zmianę wyroku i uniewinnienie oskarżonej. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Wobec konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego na nowo w całości.
20. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 4.
21. Fakt, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w całości pod nieobecność obrońcy oskarżonej z naruszeniem przepisu art. 117 § 2 kpk. Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności Utrzymanie wyroku w mocy byłoby w takiej sytuacji rażąco niesprawiedliwe wobec pozbawienia oskarżonej możliwości obrony.
22. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 1.
23. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 5.1.
24. Przedmiot utrzymania w mocy -------------------------------------------------------------------------------- Zwięźle o powodach utrzymania w mocy ----------------------------------------------------------------------------------------------- 1.
25. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 5.2.
26. Przedmiot i zakres zmiany ------------------------------------------------------------- Zwięźle o powodach zmiany ---------------------------------------------------------------------------------------------------------- 1.
27. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 1.1.
28. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 5.3.1.1.
29. ------------------------------------------------------------------------------------- ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 5.3.1.2.
30. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☒ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia Z uwagi na przeprowadzenie postępowania dowodowego w całości z naruszeniem prawa oskarżonej do obrony wyrażające się w prowadzeniu rozprawy pod nieobecność obrońcy pomimo, że brak było do tego podstaw, o czym szerzej mowa w punkcie 3.1 5.3.1.3.
31. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia ----------------------------------------------------------------------------------------------- 5.3.1.4.
32. ----------------------------------------------------------------------------------------- ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 1.1.
33. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy przeprowadzić ponownie całe postępowanie dowodowe respektując przepisy regulujące możliwość prowadzenia rozprawy pod nieobecność oskarżonej i jej obrońcy, o ile oczywiście sytuacja tak będzie miała miejsce. Sąd winien również wyrokując w niniejszej sprawie rozważyć argumenty merytoryczne podniesione w apelacji oskarżonej . Sąd winien również rozpoznać wnioski dowodowe złożone przez oskarżoną i jej obrońcę w apelacji i pismach procesowych składanych na etapie postępowania odwoławczego . 1.
34. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności -------------------------------------
35. Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności ----------------------------------------------------
36. PODPIS 1.
37. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację Oskarżona K. B. Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja wina 0.1.1.3.
38. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.1.1.3.
39. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.1.1.
40. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana