Odnośnie do roszczenia dotyczącego zaliczenia spornych okresów zatrudnienia w Biurze (...) od 1.04.1995 r. do 30.06.1996 r. oraz w Stowarzyszenie (...) w Ł. od 1.07.1996 r. do 31.08.1996 r. Sąd zważył, że zdaniem organu rentowego argumentem przeważającym za brakiem możliwości zaliczenia tych okresów jest brak dokumentów potwierdzających opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne w tych okresach oraz brak zgłoszenia ubezpieczonego do ubezpieczenia przez płatników składek. W pierwszej kolejności Sąd zważył zatem, że w świetle zgromadzonych dowodów wnioskodawca udowodnił, że obu spornych okresach był zatrudniony przez Biuro (...) oraz Stowarzyszenie (...). Z zeznań świadków i samego wnioskodawcy, wynika że faktycznie skarżący wykonywał w okresie od 1.04.1995 r. do 30.06.1996 r. w Biurze (...), pracę na stanowisku kierownika filii. Świadczą o tym również dokumenty w postaci świadectwa pracy wystawionego przez w/w pracodawcę, wpisy w legitymacji ubezpieczeniowej, a także złożona do akt umowa o pracę i listy wynagrodzeń z tego okresu, z których wynika, że pracodawca wypłacał wnioskodawcy umówione wynagrodzenie oraz deklaracje PIT-11 o rozliczeniu się przez wnioskodawcę z dochodów tytułem uzyskanego w w/w zakładzie pracy wynagrodzenia. Również w przypadku drugiego spornego okresu zatrudnienia Sąd uznał, że odwołujący za pomocą świadectwa pracy, wpisów do legitymacji ubezpieczeniowej, deklaracji PIT -11, zeznań świadka i własnych wykazał, że był zatrudniony w Stowarzyszeniu (...) w Ł. od 1.07.1996 r. do 31.08.1996 r. Organ rentowy nie podważył prawdziwości dokumentów przeprowadzonych przez Sąd, ani też skutecznie nie zakwestionował zeznań świadków. Zaznaczyć należy, że z list wynagrodzeń z badanego okresu zatrudnienia w Biurze (...) oraz z deklaracji PIT-11, w których powód rozliczył się dochodów uzyskanych u obu w/w pracodawców w spornych okresach wynika, że otrzymał wynagrodzenie u płatników składek. Wobec powyższego Sąd uznał, że okres zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, w którym pracownik otrzymuje wynagrodzenie, jest okresem ubezpieczenia czyli okresem składkowym, niezależnie od tego czy pracodawca opłacił składki na ubezpieczenie. Sąd Okręgowy rozstrzygający przedmiotową sprawę stoi bowiem na stanowisku, że sam fakt nieodprowadzenia przez pracodawcę składek za niektóre okresy zatrudnienia nie może automatycznie rodzić negatywnych konsekwencji dla pracownika. Stanowisko to jest analogiczne z poglądem wyrażonym przez Sąd Najwyższy w wyroku z 4 marca 2006 roku, I UK 205/05 : „nierzetelne wypełnienie obowiązków pracodawcy w przedmiocie opłacania składek na ubezpieczenie społeczne za zatrudnionego pracownika nie może wywoływać ujemnych konsekwencji dla tego ostatniego". Sąd Okręgowy zważył, że w rozpoznawanej sprawie ma zastosowanie przepis art. 6 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS, który stanowi, że okresami składkowymi są okresy ubezpieczenia (pkt 1) i okresy opłacania składek na ubezpieczenie społeczne w wysokości określonej w przepisach organizacji finansowaniu ubezpieczeń społecznych (pkt. 2). W punkcie 1 chodzi o okres ubezpieczenia na warunkach określonych w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z. 2022 r., poz. 1009 ze zm.), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1999 r. równolegle z ustawą o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W punkcie 2 chodzi o okresy przypadające przed dniem 1 stycznia 1999 r. i ten przepis ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Przepis art. 6 ust. 1 pkt 2 został przeniesiony z ustawy z dnia 17 października 1991r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.), która w miejsce dotychczasowych okresów zatrudnienia, równorzędnych i zaliczanych wprowadziła okresy składkowe i nieskładkowe i okres wymieniony w tym przepisie jest okresem obowiązywania tej ustawy (od 15 listopada 1991 r. do 31 grudnia 1998r.). Wcześniejszy okres objęty jest regulacją art. 6 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach. Z zatrudnieniem na podstawie umowy o pracę związany jest obowiązek ubezpieczenia społecznego oraz obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, co wynika z art. 6 ust. 1 pkt ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Obowiązek taki istniał również przed wejściem w życie tej ustawy na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 1989 r. Nr 25, poz. 137 ze zm.), a na podstawie art. 33 ust. 1 składki na ubezpieczenie społeczne opłacał pracodawca z własnych środków. Pracownik nie miał (podobnie jak nie ma obecnie) wpływu na wywiązywanie się pracodawcy z tego obowiązku. Wymaga więc rozstrzygnięcia kwestia, czy użyte w przepisach art. 6 ust. 1 pkt 2 i art. 6 ust. 2 określenie "okresy opłacania składek na ubezpieczenie społeczne" w odniesieniu do pracowniczego ubezpieczenia społecznego oznacza, że warunkiem uznania za okres składkowy okresu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę jest opłacenie przez pracodawcę składek na ubezpieczenie społeczne pracownika. W obecnym stanie prawnym obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne zarówno w części obciążającej pracodawcę jak i pracownika spoczywa na pracodawcy - płatniku (art. 17 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Wykonywanie przez pracodawcę tego obowiązku jest niezależne od pracownika, zatem zaleganie pracodawcy ze składkami lub uchylanie się od ich opłacania powodowałoby brak środków na indywidualnym koncie pracownika, co miałoby wpływ na wysokość przyszłych świadczeń. W związku z tym został wprowadzony mechanizm chroniący pracownika przed skutkami niezależnego od niego zaniechania. W trybie określonym przepisem art. 40 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonuje na koncie ubezpieczonego uzupełnienia kwoty składek nieuregulowanych przez płatnika. Jeżeli tryb ten zostanie wyczerpany, okres zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, w którym pracownik otrzymuje wynagrodzenie, jest okresem ubezpieczenia, czyli okresem składkowym w rozumienia art. 6 ust. 1 pkt 1 w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach, niezależnie od tego, czy pracodawca opłacił składki na ubezpieczenie. Uzależnienie uznania okresu zatrudnienia wykonywanego w poprzednim stanie prawnym za okres składkowy od opłacenia przez pracodawcę składek, kłóciłoby się z zasadą równego traktowania wszystkich ubezpieczonych sformułowaną w art. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wprowadzałoby także zróżnicowanie pracowników pozostających w zatrudnieniu przed wejściem w życie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przez nałożenie obowiązku wykazania faktu opłacenia składek na pracownicze ubezpieczenie społeczne tylko na niektórych a nie wszystkich pracowników. Na gruncie wydanego na podstawie art. 33 ust. 2 ustawy o organizacji i finansowania ubezpieczeń społecznych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego (jednolity tekst: Dz. U. z 1993 r. Nr 68, poz. 330 ze zm.) obowiązek imiennego zgłaszania do ubezpieczenia społecznego miały zakłady pracy zatrudniające nie więcej niż 20 pracowników, a zakłady zatrudniające większą liczbę pracowników zgłaszały ich do ubezpieczenia przez podanie łącznej liczby pracowników zatrudnionych w okresie rozliczeniowym (§ 12 ust. 3 i 4). W przypadku nieuregulowania przez pracodawcę zatrudniającego więcej niż 20 pracowników składek na ubezpieczenie społeczne w należnej wysokości, nie było możliwości stwierdzenia faktu opłacenia składek na ubezpieczenie konkretnego pracownika. Skoro wykazanie faktu opłacenia składek przez pracodawcę nie było wymagane do uznania większości pracowników za ubezpieczonych i w konsekwencji uznania ich okresu zatrudnienia za okres składkowy, nie można przyjąć, że dla wąskiej grupy pracowników wprowadzono dodatkowy warunek, jakim jest opłacenie składki przez pracodawcę. Warunki uzyskania prawa do świadczeń lub ich wysokości nie mogą być bowiem zróżnicowane w stosunku do pracowników w zależności od wielkości zatrudniającego ich zakładu pracy. W konsekwencji dla uznania okresu zatrudnienia wykonywanego "przed wejściem w życie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych za okres składkowy w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 2 i art. 6 ust. 2 pkt 1 lit. a tej ustawy nie jest wymagane wykazanie przez osobę ubiegającą się o emeryturę lub rentę faktu opłacenia przez pracodawcę składek na pracownicze ubezpieczenie społeczne. Zgodnie z § 21 i 22 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz. U. Nr 10, poz. 49 ze zm.) środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia są pisemne zaświadczenia zakładu pracy o zatrudnieniu, a także zeznania świadków. Nie ma tu mowy o obowiązku przedkładania dowodów stwierdzających zgłoszenie do ubezpieczenia i opłacanie składek. Zapisy w ewidencji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zgłoszeniu lub braku zgłoszenia do ubezpieczenia pracownika przez pracodawcę mającego, taki obowiązek mogą być brane pod uwagę przy ocenie wiarygodności dokumentu lub innego dowodu stwierdzającego zatrudnienie. Jeżeli fakt pozostawania w zatrudnieniu został udowodniony, okres tego zatrudnienia jest okresem składkowym nawet w przypadku, gdy pracodawca nie zgłosił pracownika do ubezpieczenia. W ustalonym stanie faktycznym na podstawie zgromadzonych dowodów wnioskodawca w obu spornych okresach pozostawał w zatrudnieniu pracowniczym, a zatem co do zasady oba te okresy zatrudnienia należało potraktować jako okresy składkowe w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 2 i art. 6 ust. 2 pkt 1- lit. a ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że w świetle całokształtu materiału dowodowego należy uznać, że wnioskodawca udowodnił, że w obu spornych okresach pozostawał w zatrudnieniu pracowniczym w pełnym wymiarze czasu pracy w Biurze (...) oraz w Stowarzyszeniu (...). Jednocześnie Sąd miał na uwadze, że w przypadku roszczenia o zaliczenie całego okresu zatrudnienia w Biurze (...) mogło ono zostać uwzględnione jedynie częściowo a mianowicie od 1.01.1996 r. , a to z uwagi na to, że do 31.12.1995 r. wnioskodawca pozostawał w tym samym czasie w równoległym zatrudnieniu pracowniczym w Firmie Handlowej (...) w Ł. i okres ten został już przez pozwanego zaliczony skarżącemu jako okres składkowy. Brak zatem podstaw prawnych by ten sam okres od 1.04.1995 r. do 31.12.1995 r. został podwójnie zaliczony raz jako składkowy. W pozostałym zakresie roszczenie o uwzględnienie całego okresu zatrudnienia w Biurze (...), tj. w części dotyczącej okresu od 1.04.1995 r. do 31.12.1995 r. podlegało zatem oddaleniu. Z tych względów Sąd Okręgowy w punkcie pierwszym sentencji wyroku, na podstawie art.
k.p.c., zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że ustalił wysokość kapitału początkowego dla T. D. wyliczonego przy uwzględnieniu dodatkowo okresów zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy: - od 1.01.1996 r. do 30.06.1996 r. oraz - od 1.07.1996 r. do 31.08.1996 r. W pozostałym zakresie Sąd Okręgowy, na podstawie art.
k.p.c., oddalił odwołanie, a mianowicie: - w części w jakiej wnioskodawca wnosił o uwzględnienie do stażu pracy spornych okresów urlopu bezpłatnego od 23.07.1979 r. do 25.07.1979 r. oraz od 18.12.1990 r. do 21.12.1990 r., a także - w części w jakiej roszczenie o zaliczenie całego okresu zatrudnienia w Biurze (...) dotyczyło okresu od 1.04.1995 r. do 31.12.1995 r., o czym orzeczono, jak w punkcie 2 sentencji wyroku. A.P.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.