Nawet gdyby zgodzić się ze stroną powodową, że umowa kredytu jest w pewnej części nieskuteczna (co byłoby nieprawidłowe), to i tak należałoby przyjąć, że strona powodowa z tej abuzywności wyprowadza błędne wnioski – nie można przyjąć, że umowa kredytu jest kredytem w istocie złotowym, bo niezależnym od kursu (...), niezawierającym w ogóle klauzuli waloryzacyjnej, a jednocześnie oprocentowanym na podstawie stóp procentowych franka szwajcarskiego. Strona pozwana podniosła również zarzut przedawnienia roszczenia ewentualnego powoda w zakresie obejmującym roszczenia wywodzone z rozliczeń dokonanych przed 22 października 2010 r. (tj. w okresie przekraczającym 10 lat przed wniesieniem pozwu) odnośnie żądania zwrotu całości lub części należności płatnych na podstawie umowy w ramach uiszczonych przez kredytobiorców rat kapitałowo-odsetkowych. Odnosząc się do zarzutu niewykonania przez bank obowiązku informacyjnego , pozwany wskazał, iż przed wypełnieniem wniosku o udzielenie kredytu, kredytobiorca został poinformowany o różnicach pomiędzy kredytem złotowym i kredytem waloryzowanym, w tym zarówno o ryzyku, jak i korzyściach związanych z oferowanym produktem. Informacje przekazywane były w dwojaki sposób: ustnie (przez pracowników banku lub pracowników pośredników finansowych przy rozmowach z potencjalnymi kredytobiorcami) oraz pisemnie (przez podpisanie odrębnych względem umowy oświadczeń oraz oświadczeń zawartych w treści umowy). Pozwany opisał procedurę związaną z udzieleniem kredytu przywołując treść oświadczeń, pod którymi podpisy składali kredytobiorcy oraz wskazał, iż integralną część umowy stanowił regulamin. Pozwany opisał również konstrukcję kredytu indeksowanego (waloryzowanego) w walucie (...), który wybrali powodowie i stwierdził, że występując o udzielenie kredytu kredytobiorcy zależy na ustaleniu kwoty, która zostanie wypłacona w złotych, a nie na ustaleniu kwoty kredytu, którą zobowiązany będzie bankowi zwrócić w (...). W odróżnieniu od kredytu dewizowego sensu stricto oraz kredytu denominowanego, w przypadku kredytu indeksowanego (waloryzowanego) do (...) kwota wypłacana kredytobiorcy w złotówkach jest równa kwocie określonej w umowie kredytu. Podniósł także, że zmienne stopy procentowe L. 3M oraz kurs (...)/PLN były korzystne dla kredytobiorców. Pozwany zwrócił uwagę na zmiany w regulaminie umożliwiające spłatę kredytu w walucie waloryzacji poprzez zmianę rachunku do spłat kredytu na rachunek walutowy w (...), przywołał postanowienia ustawy antyspreadowej oraz wskazał, iż w wyniku podpisanego w dniu 1 października 2010 r. aneksu , wprowadzono zmiany w zasadach ustalania zmiennej stopy procentowej – wysokość zmiennej stopy procentowej , o której mowa w ust. 1, na dzień zawarcia aneksu ustalona została jako stawka bazowa L. 3M dla (...) z dnia 28 maja 2010 r. wynosząca 0,11%, powiększona o stałą w całym okresie kredytowania marżę (...) Banku w wysokości 2,6%. Pozwany podniósł również, że postanowienia umowy nie są abuzywne, jak to zarzucają powodowie. Stosowanie w umowach o kredyt mechanizmu waloryzacji kursem z tabel kursowych banku powinno być wyłączone spod oceny z perspektywy abuzywności na podstawie art. 1 ust. 2 dyrektywy 93/13 – bank przeniósł do umowy ustawową konstrukcję, tzn. mechanizm waloryzacji oraz posługiwanie się kursami z tabeli kursowej. Podkreślił też kwestię jednoznaczności umowy i równowagi kontraktowej. Rozważając skutki stwierdzenia rzekomej nieważności umowy, pozwany zwrócił uwagę, iż unieważnienie umowy nie uzasadnia żądania zwrotu zapłaconych rat , a na podstawie art. 411 k.c. świadczenie spełnione przez kredytobiorców uznać należy za należne i niepodlegające zwrotowi. Pozwany podkreślił też nieproporcjonalność sankcji wynikających z nieprecyzyjnego sformułowania umowy w zakresie zasad ustalania kursu waluty. Podniósł, iż umowa zawierała wszelkie elementy przedmiotowo istotne umowy kredytu, brak było dowolności w ustalaniu kursu przeliczeniowego przez bank, a powodowie mieli wpływ na datę i kwotę uruchomionego kredytu – zatem zarzut bezwzględnej nieważności umowy jest bezzasadny. Nadto, waloryzacja kredytu nie może być uznana za sprzeczną z naturą kredytu i art. 353 1 k.c., skoro art. 69 ust. 2 pkt 4a Prawa bankowego wprost taki rodzaj kredytu przewiduje (k. 174-200). Na skutek rozpoznania zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z dnia 18 stycznia 2021 r. o zabezpieczeniu roszczenia, Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 29 lipca 2019 r. zmienił ww. postanowienie i wniosek powodów o zabezpieczenie oddalił (k. 278). Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Powodowie S. K. i M. K. , mieszkańcy S. , zamierzali sfinansować nabycie lokalu mieszkalnego w P. , w stanie deweloperskim , z przeznaczeniem na potrzeby dwójki ich studiujących w P. dzieci , wobec czego zwrócili się do (...) Bank S.A. z siedzibą w W. Oddział Bankowości Detalicznej w Ł. o udzielenie kredytu na cele mieszkaniowe. Powodowie – posiadający wykształcenie wyższe – w dacie złożenia wniosku pracowali : M. K. jako kierownik wydziału informatyki zakładu (...) w Ż. , pełniąc jednocześnie funkcję zastępcy burmistrza miasta S. , S. K.- jako nauczyciel w szkole podstawowej. Na utrzymaniu w tym czasie mieli troje dzieci, w tym dwoje studiujących. /dowody: wniosek o udzielenie planów finansowych nr (...) k. 219-221 , zeznania powodów k.294v- 297 / (...) Bank S.A. skierował powodów deweloper – w tym banku znajdowały się już wszystkie dokumenty dewelopera dot. prowadzonej przez niego inwestycji. Przed podpisaniem umowy kredytowej powodowie odbyli jedno spotkanie z przedstawicielami banku, na którym złożyli wniosek o kredyt. Początkowo zamierzali wnioskować o kwotę 124.245 zł z przeznaczeniem na zakup mieszkania , jednak po rozmowie z przedstawicielem banku, zachęceni jego propozycją , zdecydowali się powiększyć wnioskowaną kwotę o 10.000 zł z przeznaczeniem na wykończenie mieszkania. Pracownica banku poinformowała powodów, iż kredyt udzielony w złotówkach byłby dla powodów niekorzystny oraz przekonywała ich, że frank szwajcarski jest walutą stabilną. Na wykresach przedstawiała różne wersje spłaty kredytu. . Powodowie przychodząc na spotkanie nie byli zdecydowani , na jaki kredyt się zdecydują . Ich sytuacja finansowa umożliwiała im zaciągnięcie kredytu złotówkowego. Chcieli zaciągnąć kredyt jak najbardziej korzystny . Na podstawie przedstawionej symulacji zdecydowali się na okres kredytowania 25 lat. Zawarcie umowy kredytowej poprzedzone zostało złożeniem przez powodów wniosków kredytowych w dniu 10 grudnia 2005 r. We wnioskach tych powodowie wskazali m.in. walutę wnioskowanego kredytu, jego wysokość oraz proponowane zabezpieczenie spłaty kredytów (w tym ubezpieczenie kredytu). Powodowie nie mieli możliwości negocjowania umowy , poza walutą i kwotą kredytu , okresem spłaty i wyborem rodzaju rat (malejące/rosnące) , przy czym interesowały ich raty malejące , albowiem z uwagi na wiek , z czasem chcieli odczuwać mniejszy ciężar spłacania kredytu. Z umową powodowie zapoznali się w dniu jej podpisania . Została ona zawarta z wykorzystaniem przedłożonego przez bank wzorca umownego. Powód był przekonany ,że spłata rat ma miejsce według aktualnego kursu NBP dla (...) , przy czym po potrąceniu należności przez bank zorientował się ,że zastosowany przez bank kurs różni się od oficjalnego kursu NBP. Dopiero wówczas był w stanie zorientować się , jaki kurs (...) przyjął bank. Powodowie , dysponując harmonogramem spłaty w (...) , spłaty rat dokonywali w ten sposób , że zapoznawali się z aktualnym kursem (...) w NBP i dokonywali wpłaty z „ zapasem”. Nie byli w stanie samodzielnie określić, jaki jest kurs banku – dowiadywali się o tym dopiero po potrąceniu raty przez bank . Powodowie wybierając kredyt indeksowany (...) byli przekonani , że jest on zdecydowanie korzystniejszy niż kredyt złotówkowy. Oprócz kwestii stabilności kursu (...) , do wyboru tego rodzaju kredytu przekonało ich także jego korzystne oprocentowanie . Przy podpisywaniu umowy powodowie nie mieli świadomości, iż kredyt otrzymali przeliczany po kursie kupna, a mieli go spłacać po kursie sprzedaży. /dowody: zeznania powoda M. K. k. 294-296; zeznania powódki S. K. k. 296v.-297, wniosek o udzielenie planów finansowych nr (...) k. 219-221 , kalkulatory oceny zdolności kredytowej k. 223-225 / Na skutek wydania pozytywnej decyzji kredytowej nr (...), w dniu 31 stycznia 2006 r. (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w W. Oddział Bankowości Detalicznej w Ł. ( MultiBank) udzielił powodom S. K. i M. K. kredytu hipotecznego dla osób fizycznych (...) waloryzowanego kursem (...) w kwocie 134.245 zł (nr umowy (...)). Kredyt przeznaczony był na sfinansowanie przedpłat na poczet budowy i nabycia od dewelopera lokalu mieszkalnego nr (...).30 budynek nr P położonego w P. ul. (...)/W. (kwota 124.245 zł) oraz pokrycie kosztów prac wykończeniowych (kwota 10.000 zł). Jako walutę waloryzacji kredytu określono franki szwajcarskie ( (...)). Kredyt zawarto na okres od 26 stycznia 2006 r. do 15 lutego 2031 r. (300 miesięcy). Raty określone zostały jako malejące raty kapitałowo-odsetkowe. Prowizja określona została jako 0,80% kwoty kredytu tj. 1.073,96 zł. Prowizja tytułem ubezpieczenia Kredytu w (...) SA. i (...) S.A. wyniosła 0,20% kwoty kredytu tj. 268,49 zł. Oprocentowanie kredytu w stosunku rocznym w dniu zawarcia umowy określono na 2,65%. W okresie ubezpieczenia Kredytu w (...) S.A. i (...) S.A. dokonanego zgodnie z § 3 ust. 6 pkt. 1, oprocentowanie kredytu ulegało podwyższeniu o 1 punkt procentowy i wynosiło 3,65 %. Po zakończeniu okresu ubezpieczenia obniżenie oprocentowania kredytu o 1,00 p.p. następuje od daty spłaty najbliższej raty. Kwota wniesionych środków własnych: 3.000 zł, co stanowiło 1,90% całkowitego kosztu inwestycji (§ 1 umowy). Zgodnie z § 7 pkt 1 umowy, MultiBank udzielił kredytobiorcom na ich wniosek kredytu hipotecznego przeznaczonego na cel określony w § 1 ust. 1 w kwocie określonej w § 1 ust. 2, waloryzowanego kursem kupna waluty w (...) wg tabeli kursowej (...) Banku S.A. Kwota kredytu wyrażona w (...) jest określona na podstawie kursu kupna, waluty w (...) z tabeli kursowej (...) Banku S.A. z dnia i godziny uruchomienia kredytu/transzy. Kredyt jest udzielany na okres ustalony w § 1 ust.
k.c., a więc postanowienia kształtujące prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszające interes słabszej strony kontraktu - konsumenta, byłyby zgodne z zasadami współżycia społecznego. Postanowienia umowne, w odniesieniu do których stwierdza się niedozwolony charakter, nie są jednak nieważne na podstawie art. 58 § 2 k.c., a jedynie bezskuteczne i jako takie nie wiążą konsumenta. Postanowienie takie, w przeciwieństwie do czynności prawnej nieważnej z mocy art. 58 k.c., może być konwalidowane przez konsumenta, który może udzielić następczo świadomej i wolnej zgody na to postanowienie i w ten sposób przywrócić mu skuteczność z mocą wsteczną (uchwała składu 7 Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021 r. III CZP 6/21, uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17). Sąd Okręgowy w pełni pogląd powyższy podziela. Zaznaczyć należy w tym miejscu , że Sąd Okręgowy , niezależnie od podniesionych w pozwie zarzutów, zobowiązany był z urzędu dokonać kontroli umowy zawartej między stronami pod kątem jej abuzywności, co wynika z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 7 listopada 2019 r. w sprawach połączonych C-419/18 i C‑483/18 teza 66 i przytoczone tam orzecznictwo , Legalis nr 2255694), przy czym ocena stosunku prawnego istniejącego pomiędzy stronami musiała odnosić się do chwili zawarcia umowy, co wprost wynika z art. 385 2 k.c. Wskazać zatem trzeba , że zgodnie z art.
postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy , przy czym wykluczyć trzeba powyższą kwalifikację w odniesieniu do głównych świadczeń stron (w tym ceny lub wynagrodzenia), jeżeli zostały one sformułowane jednoznacznie, i to niezależnie od tego, czy znalazły się one w samej umowie czy też we wzorcu, albo też częściowo w umowie i częściowo we wzorcu (zob. M. Śmigiel, Wzorce, s. 370). Z art.
wynika zatem , że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są klauzule umowne, które spełniają łącznie następujące przesłanki pozytywne: zawarte zostały w umowach z konsumentami, kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami oraz rażąco naruszają jego interesy. Poza tym kontrola postanowień umowy przez pryzmat ich niedozwolonego charakteru wyłączona jest jedynie w przypadku spełnienia jednej z dwóch przesłanek negatywnych: gdy postanowienie umowne zostało indywidualnie uzgodnione z konsumentem oraz gdy postanowienie umowne określa główne świadczenia stron, przy czym musi być sformułowane w sposób jednoznaczny. Bez wątpienia powodowie mają przymiot konsumenta zgodnie z art.22 1 k.c., gdyż z analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby zawierając umowę dokonywali czynności związanej z prowadzoną przez nich działalnością gospodarczą lub zawodową . W zakresie kwestionowanej umowy z dnia 31 stycznia 2006 r. spór odnosił się do następujących jej postanowień : - §7 ust.1 stanowiącego ,że bank udziela kredytobiorcom na ich wniosek kredytu hipotecznego przeznaczonego na cel określony w § 1 ust. 1 w kwocie określonej w § 1 ust. 2, waloryzowanego kursem kupna waluty w (...) wg tabeli kursowej (...) Banku S.A. Kwota kredytu wyrażona w (...) jest określona na podstawie kursu kupna, waluty w (...) z tabeli kursowej (...) Banku S.A. z dnia i godziny uruchomienia kredytu/transzy , - § 8 ust. 4 stanowiącego , że wysokość kredytu, wyrażoną w (...) określa się jako sumę wszystkich uruchomionych transz kredytu, wyrażonych w (...); - § 12 ust. 5 stanowiącego , że raty kapitałowo-odsetkowe oraz raty odsetkowe spłacane są w złotych po uprzednim ich przeliczeniu wg kursu sprzedaży (...) z tabeli kursowej (...) Banku S.A. obowiązującego na dzień spłaty z godziny 14.50; - § 14 ust. 5 o treści: wcześniejsza spłata całości kredytu lub raty kapitałowo-odsetkowej, a także spłata przekraczająca wysokość raty powoduje, że kwota spłaty jest przeliczana po kursie sprzedaży (...) z tabeli kursowej (...) Banku S.A. obowiązującym w dniu i godzinie spłaty. Wywodzona przez powodów abuzywność postanowień umowy określających zasady ustalania kursów kupna i sprzedaży waluty obcej , do której waloryzowane są odpowiednio kwota kredytu i raty kapitałowo- odsetkowe w ocenie Sądu Okręgowego dotyczy głównych świadczeń stron w rozumieniu art.
drugie k.c. „Główne świadczenia stron" wskazane w art.
to takie elementy konstrukcyjne umowy, bez których uzgodnienia nie doszłoby do jej zawarcia. Pojęcie to należy interpretować w nawiązaniu do elementów przedmiotowo istotnych umowy. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z 30 września 2020 r., I CSK 556/18, zastrzeżone w umowie kredytu złotowego indeksowanego do waluty obcej klauzule, a zatem także klauzule zamieszczone we wzorcach umownych kształtujące mechanizm indeksacji , określają główne świadczenie kredytobiorcy . Obecnie pogląd ten dominuje w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. wyroki: z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17; z 9 maja 2019 r., I CSK 242/18; z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr B, poz. 20; z 2 czerwca 2021 r., I (...) 55/21; z 27 lipca 2021 r., (...) 49/21) i podziela go Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę. Także w orzecznictwie (...) ukształtował się pogląd , że za postanowienia umowne mieszczące się w pojęciu głównego przedmiotu umowy w rozumieniu art. 4 ust. 2 dyrektywy Rady 93/13/EWG należy uważać te, które określają podstawowe świadczenia w ramach danej umowy i które z tego względu charakteryzują tę umowę (por. wyroki (...): z 30 kwietnia 2014 r. w sprawie C-26/13, K. i K. R., pkt 49-50; z 26 lutego 2015 r. w sprawie C-143/13, M., pkt 54; z 23 kwietnia 2015 r. w sprawie C-96/14, V. H., pkt 33; z 20 września 2017 r. w sprawie C-186/16, A. i in., pkt 35). Za takie uznawane są m.in. postanowienia , które wiążą się z obciążeniem kredytobiorcy - konsumenta ryzykiem zmiany kursu waluty i związanym z tym ryzykiem zwiększenia kosztu kredytu (por. wyroki (...): z 20 września 2017 r. w sprawie C-186/16, A. i in., pkt 37; z 20 września 2018 r. w sprawie C-51/17; z 3 października 2019 r. w sprawie C-260/18, D., pkt 44). Przy czym , co istotne , to że postanowienia określające sposób ustalania kursu waluty obcej, które składają się na klauzulę waloryzacyjną zawartą w umowie kredytu, określają główne świadczenie kredytobiorcy, nie oznacza, że te postanowienia nie podlegają kontroli pod kątem ich abuzywności. Uchybienie wymaganiu jednoznaczności wzorca umowy, o którym mowa w art. 385 § 2 zd. pierwsze k.c. , umożliwia uznanie konkretnego postanowienia wzorca za niedozwolone w rozumieniu art.
( tak wyrok Sądu Najwyższego Izba Cywilna z dnia 15 lutego 2013 r. , I CSK 313/12) . W ocenie Sądu Okręgowego zawarte w umowie klauzule waloryzacyjne zostały wyrażone w sposób niejasny i nieprecyzyjny. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy bankowi pozostawiona została dowolność w zakresie ustalania kursu (...) w swoich tabelach kursowych , a przez to kształtowania wysokości zobowiązania powodów. Powodowie nie mieli możliwości samodzielnego ustalenia tych parametrów , a tym samym kontroli wysokości zobowiązania. Nie byli w stanie samodzielne oszacować wynikających z umowy jej ekonomicznych konsekwencji . Zapisy § 7 ust. 1 , §12 ust. 5 , § 14 ust. 5 i pośrednio - §8 ust. 4 umowy , zawierające wyłącznie odwołanie się do tabeli jednostronnie tworzonej przez bank, nie wyjaśniają tego, w jaki sposób będzie kształtowana owa tabela, w szczególności, na jakich danych ekonomicznych bank będzie się opierał, z jakiego źródła będą czerpane owe dane i na podstawie jakich przesłanek bank będzie dokonywał korekt uzyskanych danych. Należy więc uznać, że analizowane postanowienia umowne, choć określają główne świadczenia stron, nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny .W ten sposób została naruszona równowaga stron – jedynie bank miał pełną wiedzę , jak wyliczyć kurs (...) i na jego podstawie zadłużenia w (...) , albowiem kwestionowane postanowienia umowne nie zawierały opisu mechanizmu waloryzacji . Powodowie zostali zatem pozbawienia możliwości samodzielnego wyliczenia kursu (...) i skontrolowania poprawności wyliczeń dokonanych przez bank. Bank tym samym przyznał sobie prawo do jednostronnego określenia wysokości pierwotnego zadłużenia powodów z tytułu zaciągniętego kredytu i następnie , jednostronnego regulowania wysokości rat kredytu waloryzowanego kursem (...) poprzez wyznaczanie w tabelach kursowych kursu sprzedaży franka szwajcarskiego oraz wartości spreadu walutowego, stanowiącego różnicę pomiędzy kursem sprzedaży a kursem zakupu waluty obcej. Postanowienia te są zatem nietransparentne i nieprzejrzyste. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy ,że ponieważ wskazywane wyżej klauzule zawarte w analizowanej umowie kredytowej nie zostały jednoznacznie sformułowane , kontrola umowy pod kątem abuzywności jej postanowień jest dopuszczalna . Stosownie do art.
ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje. Zgodnie natomiast z art.
nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta . W art.
2 k.c. umieszczono wzruszalne domniemanie prawne nieuzgodnienia indywidualnego postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Pozwany bank nie sprostał ciężarowi wykazania, że kwestionowane postanowienia były indywidualnie uzgodnione. Dla zrealizowania przesłanki rzeczywistego wpływu konsumenta na treść postanowień umownych nie wystarczy przy tym wykazanie, że konsument dowiedział się o treści klauzuli w odpowiednim czasie, a strony prowadziły w tym przedmiocie negocjacje. Konieczne jest udowodnienie wspólnego ustalenia ostatecznego brzmienia klauzuli, w wyniku rzetelnych negocjacji w ramach, których konsument miał realny wpływ na treść określonego postanowienia umownego, chyba że zostało ono sformułowane przez konsumenta i włączone do umowy na jego żądanie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 2019 r., I CSK 462/18). Co ważne , artykuł 4 ust. 2 dyrektywy Rady 93/13/EWG należy przy tym interpretować w ten sposób, że wymóg, zgodnie z którym warunek umowny musi być wyrażony prostym i zrozumiałym językiem, powinien być rozumiany jako nakazujący nie tylko, by dany warunek był zrozumiały dla konsumenta z gramatycznego punktu widzenia, ale także, by umowa przedstawiała w sposób przejrzysty konkretne działanie mechanizmu wymiany waluty obcej, do którego odnosi się ów warunek, a także związek między tym mechanizmem a mechanizmem przewidzianym w innych warunkach dotyczących uruchomienia kredytu, tak by rzeczony konsument był w stanie oszacować, w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria, wypływające dla niego z tej umowy konsekwencje ekonomiczne ( tak wyrok (...) z dnia 30 kwietnia 2014 r. w sprawie C - 26/13, K. i K. R. ). W przedmiotowej sprawie brak indywidualnego uzgodnienia kwestionowanych postanowień umownych wynika już z samego sposobu zawarcia umowy kredytowej opartej o treść stosowanego przez bank wzorca umowy. Umowa zawarta została z wykorzystaniem gotowego wzoru, a powodowie mogli albo zaakceptować wynikającą z niego ofertę banku albo w ogóle nie zawierać umowy. Nie było możliwości wpływania przez nich na treść zawartych w umowie klauzul waloryzacyjnych. Negocjacji podlegała wyłącznie kwota kredytu , waluta , termin spłaty , rodzaj rat (malejące/rosnące) . Nic nie wskazuje na to , aby przewidziane w umowie mechanizmy ustalania przez bank kursów waluty, były efektem negocjacji z powodami. Powodowie nie mieli żadnego wpływu na te postanowienia. Otrzymali do podpisu uprzednio przygotowaną umowę, sporządzoną w oparciu o gotowy wzorzec i żadnych z kwestionowanych w sprawie zapisów nie negocjowali. W tej sytuacji pozwany nie obalił domniemania nieuzgodnienia indywidualnego spornych klauzul. Bank nie przedstawił powodom , poza treścią umowy i regulaminu, żadnych dodatkowych informacji dotyczących sposobu ustalania kursów walut oraz możliwości zmiany tych kursów i wpływu na wysokość zobowiązania. Wręcz przeciwnie – powodowie byli przekonani o stabilności waluty (...), co mogło wywołać u nich przekonanie o braku ryzyka związanego z zaciągnięciem zobowiązania waloryzowanego kursem (...) . W tych okolicznościach , uzasadniona jest teza , że gdyby bank rzetelnie poinformował powodów o ryzyku kursowym skutkującym sytuacją z jaką mamy do czynienia dzisiaj , to nie mógłby racjonalnie oczekiwać, iż zaproponowane przez niego warunki zostałyby przyjęte przez powodów w drodze negocjacji. Wobec ustalenia dopuszczalności przeprowadzenia kontroli umowy pod kątem niedozwolonych postanowień umownych, kolejnym etapem badania musi być rozważenie, czy sporne postanowienia umowne kształtują prawa i obowiązki powodów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interesy. Zauważyć zatem trzeba, że w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami rażąco naruszają interesy konsumenta postanowienia umowne, które powodują rażącą dysproporcję praw i obowiązków umownych na niekorzyść konsumenta, jak również te, które są nietransparentne. Za działanie wbrew dobrym obyczajom – przy kształtowaniu treści stosunku zobowiązaniowego – należy rozumieć wprowadzenie do wzorca klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową stron tego stosunku, zaś rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków stron wynikających z umowy, na niekorzyść konsumenta (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2015 r., I CSK 945/14, LEX nr 1927753). W orzecznictwie (...) zwrócono uwagę, że dla oceny, czy zachodzi sprzeczność z dobrymi obyczajami stosownie do dyrektywy 93/13/EWG, istotne jest, czy przedsiębiorca traktujący konsumenta w sposób sprawiedliwy i słuszny mógłby racjonalnie spodziewać się, iż konsument zgodziłby się na sporne postanowienie wzorca w drodze negocjacji indywidualnych (wyrok (...) z 14 marca 2013 r., C-415/11, pkt 69). Z zawartej między stronami umowy wynika, ze przeliczanie kredytu oraz rat kredytu miało odbywać się według tabeli kursowej (...) Banku S.A. ( §7 ust.1 , § 12 ust. 5, § 14 ust. 5 umowy) .Na mocy spornych postanowień to bank mógł jednostronnie i arbitralnie, a przy tym w sposób wiążący, modyfikować wskaźnik, według którego obliczana była wysokość zobowiązania kredytobiorcy, a tym samym mógł wpływać na wysokość świadczenia powodów. Ponadto o abuzywności tych postanowień świadczy ich nietransparentność. Zapisy te są nieprzejrzyste, nieczytelne i niezrozumiałe. Rozwiązanie zastosowane w § 12 ust. 5 przedmiotowej umowy bez wątpienia skutkuje pozbawieniem konsumenta wpływu na sposób ustalania kursu franka szwajcarskiego, wedle którego ma nastąpić spłata raty a jego abuzywność została stwierdzona w wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 27 grudnia 2010 r. , XVII AmC 1531/09 , wydanym w sprawie toczącej się przeciwko temu samemu pozwanemu . Na podstawie wskazanego wyroku postanowienie to zostało wpisane do rejestru klauzul niedozwolonych wobec (...) Banku S.A.- poprzednika prawnego (...) S.A. ( klauzula nr (...)). Co w sprawie istotne , prawomocne wyroki wydane w ramach kontroli abstrakcyjnej wzorca umownego korzystają z rozszerzonej prawomocności – mają skutek wobec osób trzecich zgodnie z dyspozycją uchylonego już art. 479 43 k.p.c., który ma jednak zastosowanie nadal w oparciu o przepis intertemporalny, tj. art. 9 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o zmianie ostawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 1634). W uchwale składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 2015 r. , III CZP 17/15 , odnosząc się do podmiotowych granic prawomocności materialnej wyroku uwzględniającego powództwo o uznanie postanowienia wzorca umowy za niedozwolone, wyrażono pogląd , że art. 479 43 k.p.c. ustanawia w tym zakresie odstępstwo od reguł ogólnych wynikających z art. 365 § 1 i art. 366 k.p.c. Z art. 479 43 k.p.c. wynika, że wyrok - od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru prowadzonego przez Prezesa (...) zgodnie z art. 479 45 § 2 k.p.c. - ma skutek wobec osób trzecich. W efekcie omawiany wyrok działa na rzecz wszystkich (strony powodowej i wszystkich osób trzecich), ale tylko przeciwko konkretnemu pozwanemu przedsiębiorcy. Uznanie postanowienia wzorca umowy za niedozwolone jest równoznaczne z uznaniem tego postanowienia za nieskuteczne(nieważne) we wszystkich stosunkach, w których zostało ono wykorzystane (uchwała z dnia 19 grudnia 2003 r., III CZP 95/03, OSNC 2005, Nr 2, poz. 25, uchwała z dnia 13 lipca 2006 r., III CZP 3/06, OSNC 2007, nr 1-2, poz. 35). Z powyższego jasno wynika, że w sytuacji, gdy chodzi o tożsamą klauzulę stosowaną przez tego samego przedsiębiorcę, to sąd dokonując kontroli incydentalnej, jest związany prawomocnym wyrokiem wydanym w sprawie XVII AmC 1531/09 Sądu Okręgowego w Warszawie-Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznającym za niedozwolone wyżej opisane postanowienie wzorca umowy ( tak wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie I Wydział Cywilny z dnia 25 marca 2015 r. , I ACa 1195/14). Kolejne kwestionowane przez powodów zapisy umowy - §7 ust. 1 , §14 ust. 5 – które uprawniają bank do jednostronnego ustalenia kursów walut , są nietransparentne i pozostawiają pole do arbitralnego działania banku. Bez wątpienia postanowienia te są abuzywne .Obarczają kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz naruszają równorzędność stron . Sposób ustalania kursu waluty nie został jednoznacznie określony . Kwestia ta pozostaje poza kontrolą kredytobiorcy , który do ostatniej chwili nie ma możliwości oceny wysokości złotowej swojego zobowiązania . Kwestionowane przez powodów postanowienia §7 ust. 1, §12 ust. 5 , §14 ust. 5 i pośrednio - §8 ust. 4 - umowy mają charakter niedozwolony, uznaje się bowiem, iż określenie wysokości należności obciążającej konsumenta z odwołaniem do tabel kursów ustalanych jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów, jest nietransparentne, pozostawia pole do arbitralnego działania banku i w ten sposób obarcza kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza równorzędność stron (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2016 r., I CSK 1049/14 (OSNC 2016, Nr 11, poz. 134, z dnia 1 marca 2017 r., IV CSK 285/16 z dnia 19 września 2018 r., I CNP 39/17, z dnia 24 października 2018 r., II CSK 632/17, z dnia 13 grudnia 2018 r., V CSK 559/17, z dnia 27 lutego 2019 r., II CSK 19/18, z dnia 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17, OSP 2019, z. 12, poz. 115, z dnia 9 maja 2019 r., I CSK 242/18, z dnia 29 października 2019 r., IV CSK 309/18). Takie klauzule mają charakter abuzywny, bowiem kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Sprzeczność z dobrymi obyczajami i naruszenie interesów konsumenta polega w tym przypadku na uzależnieniu wysokości świadczenia banku oraz wysokości świadczenia konsumenta od swobodnej decyzji banku. Zarówno przeliczenie kwoty kredytu na złotówki w chwili jego wypłaty, jak i przeliczenie odwrotne w chwili wymagalności poszczególnych spłacanych rat, służy bowiem określeniu wysokości świadczenia konsumenta. Postanowienia te obarczają kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz naruszają równorzędność stron. Dodać w tym miejscu trzeba , że wejście w życie ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2011, nr 165, poz. 984) nie spowodowało, że zamieszczane w umowach kredytowych klauzule waloryzacyjne, nieokreślające szczegółowo sposobu ustalania kursu waluty waloryzacji, przestały być abuzywne. Jak już wyjaśniono w orzecznictwie przewidziana w art. 4 zd. 2 ustawy antyspreadowej zmiana umowy kredytu mogłaby wywołać skutek sanujący tylko wtedy, gdyby stanowiła wyraz następczej „świadomej, wyraźnej, wolnej” rezygnacji kredytobiorcy – konsumenta z powoływania się na abuzywność postanowienia oraz na nieważność umowy i zgody na jego zastąpienie (ex tunc lub pro futuro) postanowieniem dozwolonym (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019/1/2, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2019 r., I CSK 242/18 nie publ.). Przy braku takich czynności sanujących ustawa antyspreadowa nie podważa w żaden sposób abuzywności spornych klauzul i nieważności umowy. W konsekwencji należy stwierdzić, że omawiane zapisy umowy określają główne świadczenia stron i są niejednoznaczne. Kształtują one też obowiązki powodów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają ich interesy. Nie można mieć zatem wątpliwości, że mają one charakter abuzywny. Zgodnie z art.
niedozwolone postanowienie umowne nie wiąże konsumenta, natomiast strony tej umowy są nią związane w pozostałym zakresie. Co istotne, postanowienie uznane za niedozwolone należy traktować jak nigdy nieistniejące, tak by nie wywoływało ono skutków wobec konsumenta. Uznanie klauzuli za niewiążącą powinno wywierać skutek w postaci przywrócenia sytuacji prawnej i faktycznej konsumenta, w jakiej znajdowałby się on w braku zastrzeżenia takiej klauzuli ( wyrok (...) z 21 grudnia 2016 r., C-154/15, C-307/15 i C-308/15, G. N., P. M., B. E., pkt 61–62 ) . Orzeczenie sądu, także przy przesłankowym badaniu abuzywności postanowień umownych w sprawie o świadczenie, ma charakter deklaratoryjny. Nadto oceny, czy postanowienie umowne jest niedozwolone (art.
k.c.), dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy (uchwała składu 7 sędziów SN 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17). Konsekwencją stwierdzenia abuzywności klauzuli umownej jest działająca ex lege sankcja bezskuteczności niedozwolonego postanowienia, połączona z przewidzianą w art.
zasadą związania stron umową w pozostałym zakresie. Wyeliminowanie z łączącej strony umowy abuzywnych postanowień umownych rodzi zatem konieczność dokonania oceny, czy umowa w pozostałym zakresie jest możliwa do utrzymania. Wprawdzie możliwość zmiany umowy przez sąd stałaby w sprzeczności z celami prewencyjnymi dyrektywy 93/13/EWG ( por. zob. wyr. (...): z 14 czerwca 2012 r., w sprawie C-618/10, B. E. de C. , pkt 69 ), jednak (...) w wyroku z 30 kwietnia 2014 r. , w sprawie C-26/13, K., K. R. , ustanowił wyjątek od ogólnej zasady, że sąd krajowy nie jest uprawniony do jakiejkolwiek zmiany treści abuzywnego postanowienia czy jego modyfikacji, a jedynie do odstąpienia od stosowania nieuczciwego warunku . Polega on na dopuszczeniu zastąpienia abuzywnych postanowień umownych przepisami dyspozytywnymi, ale jedynie w przypadku, gdy następstwem wyłączenia abuzywnych postanowień z umowy jest jej nieważność, która to nieważność umowy nie jest w interesie konsumenta. Stanowisko to znalazło potwierdzenie w kolejnych orzeczeniach (...) , i tak w wyroku w sprawie z 3 października 2019 r. ,C-260/18, K. D. i J. D. (...) podkreślił ,że ewentualne utrzymanie abuzywnego postanowienia może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy konsument uzna, iż skutki nieważności umowy są dla niego niekorzystne i „zaaprobuje” nieuczciwe postanowienie, rezygnując z ochrony przed stosowaniem nieuczciwego postanowienia. Trybunał w wyroku tym podkreślił , że ocena, czy unieważnienie umowy naraża konsumenta na szczególnie szkodliwe skutki, musi być dokonywana w świetle okoliczności istniejących lub możliwych do przewidzenia w chwili zaistnienia sporu, a nie w chwili zawarcia umowy (pkt 50), co oznacza, iż miarodajne są skutki, które rzeczywiście powstałyby, w okolicznościach istniejących lub możliwych do przewidzenia w chwili zaistnienia sporu, gdyby sąd krajowy unieważnił tę umowę, a nie skutki, które w dniu zawarcia tej umowy wynikałyby z jej unieważnienia (pkt 51). Stwierdził też, że konsument może zrzec się ochrony przed negatywnymi następstwami unieważnienia umowy w całości (pkt 55, 67), czyli obstawać przy tej nieważności, a wówczas zastąpienie niedozwolonej klauzuli również nie wchodzi w rachubę. Trybunał wyjaśnił ponadto, że art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 stoi na przeszkodzie wypełnieniu luk w umowie, spowodowanych usunięciem z niej nieuczciwych warunków, które się w niej znajdowały, wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym, przewidujących, iż skutki wyrażone w treści czynności prawnej są uzupełniane w szczególności przez skutki wynikające z zasad słuszności lub ustalonych zwyczajów, które nie stanowią przepisów dyspozytywnych lub przepisów mających zastosowanie, w przypadku gdy strony umowy wyrażą na to zgodę (pkt 61-62). Z orzecznictwa (...) wynika, że unieważnienie umowy wywiera co do zasady takie same następstwa jak postawienie pozostałej do spłaty kwoty kredytu w stan natychmiastowej wymagalności. Takie ukształtowanie skutków prawnych unieważnienia umowy, zdaniem (...), może przekraczać możliwości finansowe konsumenta i z tego względu penalizować raczej konsumenta niż kredytodawcę, który „nie zostanie przez to zniechęcony do wprowadzania takich warunków w proponowanych przez siebie umowach” (wyrok C-26/13 K. i K. R., pkt 83). W ocenie Sądu Okręgowego w okolicznościach rozpoznawanej sprawy brak jest podstaw do wnioskowania , by ustalenie nieważności umowy kredytu na skutek abuzywności kwestionowanych postanowień umowy mogło być dla tego powodów niekorzystne. Z pozwu i oświadczeń powodów na rozprawie w dniu 16 marca 2022 r. wynika bowiem ,że są oni świadomi konsekwencji ekonomicznych wynikających z ustalenia nieważności kwestionowanej umowy . Zatem nie zostały spełnione podstawowe warunki umożliwiające podstawienie dyspozytywnego przepisu w miejsce niedozwolonej klauzuli umownej. Powodowie , świadomi konsekwencji związanych z ustaleniem nieważności umowy podtrzymali swoje żądanie w tym zakresie . Po wtóre , prawo polskie nie zawiera obecnie jakichkolwiek przepisów, które spełniałyby wytyczne sformułowane przez (...) w odniesieniu do przepisów krajowych, jakie można wykorzystać do uzupełnienia umowy , zatem po usunięciu spornych postanowień umownych odnoszących się do kursu waluty obcej (...), postanowienia umowy nie pozwalają na zastosowanie jakiegokolwiek innego wskaźnika, który zastąpiłby odniesienie do kursu (...). W ocenie Sądu nie możliwości zastosowania art. 358 § 2 k.c. do wypełnienia luki powstałej przez eliminację niedozwolonych klauzul przeliczeniowych , albowiem przepis ten wszedł w życie po zawarciu spornej umowy ( tj. 24 stycznia 2009 r.) , a jak wskazano to wyżej , abuzywność postanowień umowy należy oceniać na datę jej zawarcia .Nadto , co istotne , postanowienie, które przewiduje przeliczenie walutowe po kursie średnim (...) , powoduje obciążenie konsumenta całym ryzkiem kursowym wynikającym z takiej umowy, i w świetle praktyk stosowanych przy zawieraniu umów kredytu powinno zostać uznane za abuzywne (stanowisko (...) z 25 czerwca 2021 r. w sprawie III CZP 11/21 ).Utrzymanie takiego postanowienia byłoby więc możliwe jedynie w sytuacji, w której konsument dokonałby czynności sanującej w postaci wyrażenia świadomej i wyraźnej zgody na jej pozostawienie w umowie , tymczasem powodowie w niniejszej sprawie nie wyrazili zgody na dokonanie takiej zmiany. Sąd Okręgowy nie podzielił także poglądu zaprezentowanego w orzecznictwie Sądu Najwyższego , że wypełnienie luki w przypadku wyeliminowania z umowy klauzuli waloryzacyjnej i ustalenie kursu spłaty zobowiązania może nastąpić na podstawie prawa wekslowego (wyrok Sądu Najwyższego z 14 lipca 2017 r., II CSK 803/16). Art. 41 prawa wekslowego dotyczy bowiem sytuacji, gdy zobowiązanie zostało wyrażone w walucie obcej, podczas gdy kredyt indeksowany i denominowany udzielany jest w złotych. Przepis nie zawiera wskazówki co do tego, jak należy ustalić wysokość kursu walutowego, co nie pozwala uznać go za przepis dyspozytywny, o jakim mowa w orzecznictwie (...) (zob. wyr. SO w Warszawie z 11 lutego 2019 r., XXV C 2866/18 ). Należy uznać także za niemożliwe uzupełnienie luki w umowie na podstawie samego tylko ustalonego zwyczaju i zasad współżycia społecznego. W tym zakresie Sąd Okręgowy w pełni podziela stanowisko wyrażone w uchwale Sądu Najwyższego Izba Cywilna z dnia 29 czerwca 2007 r. , III CZP 6207), zgodnie z którym w świetle art.
1 i 2 k.c. ingerencja sądu w treść stosunku umownego łączącego strony ma charakter negatywny , a określenie zakresu uznania określonych postanowień za niedopuszczalne powinno uwzględniać, że przepis art. 385 § 2 k.c. wyklucza odwołanie się do art. 56 k.c. jako instrumentu uzupełnienia treści stosunku umownego. Podkreślić przy tym należy , iż artykuł 6 ust. 1 dyrektywy 93/13/ (...) należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie wypełnieniu luk w umowie, spowodowanych usunięciem z niej nieuczciwych warunków, które się w niej znajdowały, wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym, przewidujących, że skutki wyrażone w treści czynności prawnej są uzupełniane w szczególności przez skutki wynikające z zasad słuszności lub ustalonych zwyczajów, które nie stanowią przepisów dyspozytywnych lub przepisów mających zastosowanie, jeżeli strony umowy wyrażą na to zgodę ( tak wyrok (...) z 3 października 2019 r. w sprawie C-260/18 , K. D. i J. D. ). Także art. 65 k.c., który zawiera dyrektywy interpretacyjne oświadczeń woli, nie może być wykorzystany do interpretacji postanowienia umownego w ramach kontroli jego abuzywności, i to w sposób, który prowadzi do zmiany treści postanowienia. Z punktu widzenia dyrektywy 93/13/EWG metoda ta prowadzi bowiem do obejścia zasady sformułowanej w orzecznictwie Trybunału, zgodnie z którą po stwierdzeniu abuzywnego charakteru postanowienia sąd jest zobowiązany jedynie do prostego niestosowania umowy, nie jest natomiast uprawniony do zmiany jej treści (T. Szanciło (red.), Kredyty powiązane z walutą obcą. Aspekty materialnoprawne i procesowe. Komentarz praktyczny, Warszawa 2022). Co w sprawie istotne, wyeliminowanie ryzyka kursowego, charakterystycznego dla umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej i uzasadniającego powiązanie stawki oprocentowania ze stawką L., jest równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, iż należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze, choćby nadal chodziło tu tylko o inny podtyp czy wariant umowy kredytu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2016 r., I CSK 1049/14 ). Oznacza to z kolei, że po wyeliminowaniu tego rodzaju klauzul utrzymanie umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe, co przemawia za jej całkowitą nieważnością (bezskutecznością) ( tak wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 r. , V CSK 382/18). Sąd Okręgowy w pełni podziela powyższe stanowisko . W rozpoznawanej sprawie powodowie w oczywisty sposób nie akceptują postanowień abuzywnych, skoro z powołaniem na te właśnie postanowienia domagają się uznania umowy za nieważną. Z uwagi na to, że po usunięciu klauzul abuzywnych, nie można wypełnić tak powstałej w umowie luki , to kwestionowana umowa nie może ważnie wiązać stron. Możliwość zastępowania niedozwolonych postanowień umownych innymi regulacjami stanowi bowiem wyjątek , który może być stosowany wyłącznie na korzyść konsumenta, nie zaś w celu ochrony interesów przedsiębiorcy i nie może być stosowany wbrew woli konsumenta. Brak przy tym podstaw do wnioskowania , by ustalenie nieważności umowy kredytu na skutek abuzywności kwestionowanych postanowień umowy mogło być dla tego powodów niekorzystne . Niezależnie od powyższych rozważań zaakcentować trzeba , co wskazał (...) w ww. wyroku w sprawie C-260/18 D. , że system ochrony przed stosowaniem nieuczciwych warunków umowy przez przedsiębiorców, który dyrektywa 93/13/EWG wprowadziła na korzyść konsumentów, nie jest obowiązkowy. Nawet więc w sytuacji, kiedy sąd uważa, że skutki powołania się na nieuczciwy charakter postanowienia są niekorzystne dla konsumenta, decydujące znaczenie ma wola wyrażona w tym względzie przez konsumenta (pkt 68). Z orzeczenia w sprawie C-260/18 D. wynika więc jasno, że konsument musi mieć prawo do sprzeciwienia się objęcia ochroną, w ramach systemu ochrony przed nieuczciwymi postanowieniami umowy, przed szkodliwymi skutkami spowodowanymi unieważnieniem umowy jako całości, jeżeli nie chce powoływać się na tę ochronę (pkt 55). Decydujące znaczenie dla podjęcia decyzji o unieważnieniu umowy ma więc wola wyrażona przez konsumenta (pkt 54, 56). W tym miejscu , odnosząc się do zarzutu pozwanego , wskazać trzeba , że skorzystanie z zarzutu nieważności umowy, czy bezskuteczności jej postanowień nie może podlegać w ocenie Sądu Okręgowego ocenie w świetle art. 5 k.c. Nie sposób bowiem uznać żądania strony powodowej za przejaw nadużycia prawa, gdyż dochodzenie swoich praw opierane na przepisach prawa bezwzględnie obowiązującego przez słabszą z założenia stronę umowy co do zasady nie może być uznane za sprzeczne z art. 5 k.c. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem Sądu Najwyższego , które podziela także Sąd kręgowy , art.
wprowadza w stosunku do niedozwolonych postanowień umownych sankcję bezskuteczności, która powstaje z mocy prawa i działa od chwili zawarcia umowy obejmującej klauzulę niedozwoloną. Owa bezskuteczność ma charakter częściowy – nieskuteczne w stosunku do konsumenta jest wyłącznie niedozwolone postanowienie umowne, a strony pozostają związane umową w pozostałym zakresie. Skutkiem powyższego orzeczenie sądu, który stwierdza niedozwolony charakter postanowienia umownego, ma charakter deklaratywny – wobec przyjęcia, że ochrona konsumenta przed niedozwolonymi postanowieniami umownymi jest skuteczna ex lege i działa ex tunc, tj. od chwili zawarcia umowy. Jednak w przypadku zaistnienia znacznej wagi naruszeń oraz braku przepisów pozwalających zastąpić nieważne postanowienia umowy kredytowej, zawartej między stronami, umowę należy uznać za nieważną w całości (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 sierpnia 2021 r., I NSNc 93/20). Taka też sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie , zatem Sąd Okręgowy orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. W tym miejscu wskazać należy ,że w uzasadnieniu wyroku nie ma potrzeby i obowiązku wyrażania szczegółowego stanowiska do wszystkich poglądów prezentowanych przez strony, o ile nie miały one istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 października 1998 r. w sprawie II UKN 282/98, Legalis 44600, oraz wyrok (...) z 21 lipca 2015 r. w sprawie D. przeciwko T. (...), Legalis 1378918). Dopuszczalne – a w świetle brzmienia art. 327 1 § 2 k.p.c. wręcz konieczne - jest rozprawienie się z poszczególnymi zarzutami niejako en bloc, poprzez zaprezentowanie odmiennego zapatrywania w kwestii faktów lub prawa nie pozostawiające przestrzeni dla racjonalnej obrony pozostałych zarzutów, które – przy uwzględnieniu koncepcji sądu – stają się wówczas bezprzedmiotowe (por. uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2017 r. w sprawie VI ACa 1651/15, Legalis 1733044). O kosztach procesu Sąd Okręgowy orzekł w oparciu o art. 98 § 1 i § 3 k.p.c. zasądzając je od strony pozwanej na rzecz pozostających w związku małżeńskim powodów , przy przyjęciu, że powodowie wygrali proces w 100 %. Na koszty poniesione przez stronę powodową składa się opłata od pozwu w kwocie 1000 zł oraz koszty zastępstwa adwokackiego w kwocie 5434 zł, w tym opłata skarbowa od udzielonych pełnomocnictw w kwocie po 17 zł i wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 5400 zł, ustalone w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( §2 pkt 6 rozporządzenia ) .Nie ulega bowiem wątpliwości , że w tej sprawie powodowie związani jednym stosunkiem prawnym z pozwanym domagali się stwierdzenia nieważności umowy , podając wartość przedmiotu sporu i korzystając z pomocy prawnej jednego pełnomocnika, reprezentującego wszystkich powodów. „W sytuacji gdy współuczestników procesu reprezentuje jeden pełnomocnik, mimo że wystawiono odrębne pełnomocnictwa, pełnomocnikowi należy się jedno wynagrodzenie. (…) O wysokości wynagrodzenia pełnomocnika decyduje bowiem „wartość" sprawy (postanowienia SN: z 12.07.1980 r., II CZ 79/80, OSNCP 1981/2–3, poz. 37; z 25.07.1953 r., II C 609/53, OSN 1954/3, poz. 61; uchwała SN
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.