(2)(...) rzutujących w ocenie Sądu na ustalenie jego wartości, braku jakiejkolwiek przydatności części samochodowych, nakładów z majątku wspólnego stron na nieruchomość należącą do uczestnika, a także pobierania przez uczestnika czynszów z wynajmu wspólnych nieruchomości z wyłączeniem wnioskodawczyni. Wnioskodawczyni wniosła o: 1. zmianę postanowienia Sądu Rejonowego w Olsztynie X Wydział Cywilny z dnia 10 listopada 2021 r. sygn. akt X Ns 1302/16 w zaskarżonej części, tj.: - w punkcie 1 a) poprzez ustalenie, że w skład majątku wspólnego stron D. Ś. i D. P.

(1)w chwili ustania ustawowego ustroju majątkowego w związku z rozwiązaniem małżeństwa w dniu 5 stycznia 2016 roku, wchodzi prawo własności nieruchomości zabudowanej, stanowiącej działkę o numerze ewidencyjnym (...) położoną w O. przy ulicy (...), dla której Sąd Rejonowy w Olsztynie prowadzi księgę wieczystą KW nr (...) o wartości 1.800.000 zł, - w punkcie 1 f) poprzez jego uchylenie, ewentualnie ustalenie, że przedsiębiorstwo pod nazwą D. P.

(2)(...) - nie przedstawia żadnej wartości; - w punkcie 2 poprzez ustalenie, że wartość przedmiotu podziału, o którym mowa w punkcie 1 wynosi 1.987.900 zł; - w punkcie 4 poprzez zasądzenie od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni kwoty 822.050 zł tytułem wyrównania udziałów w majątku wspólnym wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, płatnej w dwóch ratach: 200.000 zł płatne w dniu uprawomocnienia postanowienia kończącego postępowanie w niniejszej sprawie, a pozostała kwota tj. 522.050 zł płatna w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia orzeczenia; - w pkt 5 poprzez ustalenie, że uczestnik pobrał tytułem pożytków jakie przyniosła nieruchomość wspólna od chwili ustania wspólności majątkowej do chwili obecnej kwotę 592.000 zł (74 miesiące x 8.000 zł) i z tytułu wyrównania zasądzenie na rzecz wnioskodawczyni od uczestnika kwoty 296.000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie; przy czym dodatkowo wniosła o rozliczenie kolejnych kwot pobieranych przez uczestnika z tytułu wynajmu nieruchomości za dalszy okres we wskazywanej wysokości tj. 8.000 zł miesięcznie, bowiem uczestnik wciąż pobiera czynsze ze wspólnej nieruchomości z wyłączeniem wnioskodawczyni i w związku z tym wniosła o zasądzenie od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni połowy dalszej kwoty pobranej przez uczestnika z tego tytułu; - w pkt 6 poprzez oddalenie wniosku uczestnika o rozliczenie nakładów z majątku odrębnego na majątek wspólny; - w pkt 9 poprzez rozliczenie wszystkich nakładów zgłoszonych przez wnioskodawczynię z majątku osobistego i majątku wspólnego na majątek osobisty uczestnika tj. nieruchomość położoną w (...) (sprecyzowanych w piśmie wnioskodawczyni z dnia 28 grudnia 2017 r.), czyli z majątku osobistego wnioskodawczyni w wysokości 100.000 zł oraz z majątku wspólnego w wysokości 400.000 zł oraz zasądzenie od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni z tego tytułu kwoty 300.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie; - w punkcie 10 poprzez ustanowienie hipoteki przymusowej do kwoty 1.418.050,00 zł - w punkcie 11 poprzez zasądzenie od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego za postępowanie przed Sądem I instancji według norm przepisanych oraz obciążenie uczestnika w całości kosztami postępowania, w oparciu o art. 520 § 2 i 3 k.p.c., Nadto wnioskodawczyni wniosła o:

1. rozpoznanie na podstawie art. 380 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. postanowienia Sądu I instancji pomijającego wniosek dowodowy wnioskodawczyni o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych z zakresu wyceny nieruchomości i budownictwa oraz dopuszczenie i przeprowadzenie wskazanych dowodów przez Sąd II instancji celem ustalenia wartości nieruchomości wspólnej stanowiącej działkę o numerze ewidencyjnym (...) położoną w O. przy ulicy (...), dla której Sąd Rejonowy w Olsztynie prowadzi księgę wieczystą KW nr (...), dochodów możliwych do uzyskania z wynajmu tej nieruchomości od chwili ustania wspólności między małżonkami, jak też wartości nakładów poczynionych z majątku osobistego wnioskodawczyni i majątku wspólnego na majątek osobisty uczestnika tj. nieruchomość położoną w (...) stanowiącą działkę nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Olsztynie prowadzi KW nr (...), które zostały opisane w piśmie wnioskodawczyni z dnia 28 grudnia 2017 r., wartości o jaką wzrosła wartość wymienionej nieruchomości na skutek przeprowadzonych prac,
2. rozpoznanie na podstawie art. 380 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. „milczącego" postanowienia Sądu I instancji pomijającego wniosek dowodowy wnioskodawczyni o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków wymienionych w piśmie wnioskodawczyni z dnia 20 maja 2021 r. i przeprowadzenie tego dowodu dla wykazania faktów, na jakie świadkowie ci zostali powołani zgodnie z ww. pismem;
3. dopuszczenie dowodu z załączonej do niniejszego pisma zupełnej treści księgi wieczystej nr (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Olsztynie VI Wydział Ksiąg Wieczystych dla nieruchomości położonej w (...) - celem wykazania sprzedaży przez uczestnika części nieruchomości stanowiącej jego majątek osobisty, sytuacji majątkowej uczestnika, możliwości dokonania przez niego spłaty na rzecz wnioskodawczyni w krótszym terminie; jednocześnie wskazała, że wniosek ten został powołany dopiero na obecnym etapie z uwagi na treść zaskarżonego postanowienia, rozłożenia na raty spłaty zasądzonej na rzecz wnioskodawczyni;
4. zasądzenie od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni kosztów postępowania nieprocesowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego, za postępowanie przed sądem II instancji, według norm przepisanych, o ile na rozprawie nie zostanie przedłożony spis kosztów;
5. zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej wnioskodawczyni z urzędu powiększonych o podatek VAT, za postępowanie apelacyjne, oświadczyła, że opłaty nie zostały zapłacone w całości ani w części; Ewentualnie wnioskodawczyni wniosła o:
6. uchylenie postanowienia w zaskarżonej części i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania - przy uwzględnieniu kosztów postępowania apelacyjnego. W odpowiedzi na apelację wnioskodawczyni uczestnik wniósł o:
7. oddalenie apelacji;
8. zasądzenie od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Pismem z dnia 13 maja 2022 r. uczestnik wniósł o ustalenie, że po dniu wydania postanowienia przez sąd I instancji, uczestnik poniósł nakład z majątku osobistego na majątek wspólny w kwocie 366.848,31 zł w dniu 05 stycznia 2022 r. tytułem spłaty wierzytelności wynikającej z umowy o kredyt mieszkaniowy „Własny kąt hipoteczny" nr (...) z dnia 11 sierpnia 2009 r. stanowiącej wspólne zobowiązanie uczestników postepowania oraz wniósł o zasądzenie od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika połowy ww. kwoty tj. 183.424,16 zł tytułem zwrotu nakładów poczynionych przez uczestnika ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Ponadto wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów: 1) potwierdzenia przelewu z dnia 05 stycznia 2022 r. kwoty 366.848,31 zł celem wykazania poniesienia przez uczestnika nakładu z majątku osobistego na majątek wspólny uczestników postępowania, wysokości poniesionego nakładu, istnienia roszczenia o rozliczenie nakładu w przedmiotowym postępowaniu; 2) pism z Urzędu Miasta O. z dni 16 grudnia 2021 r. i 20 grudnia 2021 r. celem wykazania wysokości poniesionych przez uczestnika z jego majątku osobistego należności podatkowych oraz opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na nieruchomość przy ul. (...) w O. wchodzącą w skład majątku wspólnego, zasadności rozliczenia tych należności w przedmiotowym postępowaniu, wysokości kwot podlegających rozliczeniu. Jednocześnie uczestnik oświadczył, że potrzeba złożenia wniosku o przeprowadzenie dowodu w powyższym zakresie powstała dopiero po wydania orzeczenia przez sąd I instancji wskutek zaistnienia faktów mających znaczenie dla sprawy oraz podlegających rozliczeniu w niniejszym postępowaniu. Pismem z dnia 17 maja 2022 r., w związku z dotychczasowym stanowiskiem uczestnika wnioskodawczyni wniosła o:
9. oddalenie jego apelacji w całości;
10. oddalenie wniosku o rozliczenie nakładu zgłoszonego przez uczestnika w piśmie z dnia 13 maja 2022 r. oraz zgłoszonych wniosków dowodowych;
11. zasądzenie od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni kosztów postępowania nieprocesowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego, za postępowanie przed sądem II instancji, według norm przepisanych, o ile na rozprawie nie zostanie przedłożony spis kosztów;
12. zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej wnioskodawczyni z urzędu powiększonych o podatek VAT, za postępowanie apelacyjne, oświadczyła, że opłaty nie zostały zapłacone w całości ani w części. Nadto wnioskodawczyni wniosła o:
13. przeprowadzenie dowodu z dokumentu tj. wydruku zupełnej treści księgi wieczystej KW (...) prowadzonej dla wspólnej nieruchomości stron położonej w O. przy ul. (...) - dla wykazania wszczęcia postępowań egzekucyjnych z wniosku wierzyciela (...) S.A. przeciwko D. P.

(1)i D. P.

(2)o egzekucję wierzytelności wynikającej z tytułu umowy kredytu mieszkaniowego z dnia 11.08.2009 r., daty umorzenia tych postępowań, przedawnienia ww. wierzytelności; 6. zwrócenie się do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Olsztynie J. B. ul. (...) lok.(...) (...)-(...) O. o nadesłanie akt spraw egzekucyjnych o sygn. Km 608/12, Km 609/12 i Km 1859/13 prowadzonych z wniosku wierzyciela (...) S.A. przeciwko D. P.

(1)i D. P.

(2)o egzekucję wierzytelności wynikającej z tytułu umowy kredytu mieszkaniowego z dnia 11.08.2009 r., a następnie przeprowadzenie dowodu z dokumentów tam się znajdujących, których numery kart zostaną wskazane po ich nadesłaniu - dla wykazania wymagalności roszczenia z tytułu niespłaconego przez strony kredytu, wszczęcia postępowań egzekucyjnych z wniosku wierzyciela (...) S.A. przeciwko D. P.

(1)i D. P.

(2)o egzekucję wierzytelności wynikającej z tytułu umowy kredytu mieszkaniowego z dnia 11.08.2009 r., daty umorzenia tych postępowań, przedawnienia tej wierzytelności; 7. zobowiązanie K. R. ul. (...),(...)-(...) O. do nadesłania:

1. a)pełnej treści (bez przysłaniania ceny nabycia wierzytelności) umowy sprzedaży wierzytelności z dnia 27.01.2021 r. zawartej z P. (...)Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą we W. oraz pełnej treści (również bez przysłaniania uiszczonej ceny) oświadczenia o wypełnieniu warunków umownych z dnia 8.02.2021 r., a następnie przeprowadzenie dowodu z tych dokumentów w celu wykazania kwoty uiszczonej tytułem zapłaty ceny za nabycie wierzytelności od firmy windykacyjnej;
2. b)rozliczeń rocznych PIT za okres od 2016 r. do 2022 r. - a następnie przeprowadzenie dowodu z tych dokumentów dla wykazania sytuacji majątkowej konkubiny uczestnika K. R.. Ponadto wnioskodawczyni zaktualizowała roszczenie w zakresie zasądzenia od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni kwoty z tytułu połowy pobranych przez uczestnika dochodów z wynajmu wspólnej nieruchomości położonej w O. przy ul. (...) o kolejne dwa miesiące (kwiecień, maj 2022 r.) i wniosła o ustalenie, że uczestnik pobrał tytułem pożytków jakie przyniosła nieruchomość wspólna łącznie od chwili ustania wspólności majątkowej do chwili obecnej kwotę 608.000 zł (76 miesięcy x 8.000 zł) i z tytułu wyrównania zasądzenie na rzecz wnioskodawczyni od uczestnika kwoty 304.000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Na rozprawie w dniu 28 lipca 2022 r. Sąd Okręgowy postanowił pozostawić bez rozpoznania wnioski dowodowe złożone w toku postępowania apelacyjnego, inne niż w postaci dokumentów. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacje byłych małżonków skutkowały uchyleniem zaskarżonego postanowienia i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Olsztynie, przy pozostawieniu temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania odwoławczego (art. 386 § 4 w zw. z art. 108 § 2 i art. 13 § 2 k.p.c.). Godzi się przypomnieć, iż zgodnie z art. 567 § 3 w zw. z art. 684 k.p.c. sąd z urzędu ustala skład i wartość spadku ulegającego podziałowi. Nadto, stosownie do art. 567 § 1 k.p.c., sąd rozstrzyga także o żądaniu ustalenia nierównych udziałów małżonków w majątku wspólnym oraz o tym, jakie wydatki, nakłady i inne świadczenia z majątku wspólnego na rzecz majątku osobistego lub odwrotnie podlegają zwrotowi. Materialnoprawną podstawę żądania rozliczenia rzeczonych wydatków i nakładów stanowi art. 45 § 1 k.r. i o., zgodnie z którym każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności. Przekładając powyższe założenia na realia rozpoznawanej sprawy stwierdzić wypada, że nie wszystkie uchybienia popełnione w trakcie procedowania przez Sąd I instancji skutkowałyby uchyleniem zaskarżonego postanowienia, gdyż o nierozpoznaniu istoty sprawy nie świadczy potrzeba poczynienia nowych ustaleń co do okoliczności faktycznych sprawy, choćby decydujących z punktu widzenia kierunku jej rozstrzygnięcia. Jednakże Sąd Okręgowy dostrzega, iż co najmniej w jedynym aspekcie do takiego nierozpoznania istoty sprawy o podział majątku wspólnego doszło poprzez wydanie przez Sąd Rejonowy orzeczenia, przy którego ferowaniu doszło do zaniechania zbadania przez ten Sąd materialnej podstawy żądania i oceny merytorycznych zarzutów strony przy bezpodstawnym przyjęciu, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie. Zważywszy na wysoce skomplikowany pod względem faktycznym i prawnym stan sprawy, celowym będzie odniesienie się do najistotniejszych zarzutów apelacyjnych w kolejnych punktach rozważań, co pozwoli na zachowanie przejrzystości wywodu. 1. Jak wynika z prawidłowych ustaleń Sądu Rejonowego, uczestnik przed zawarciem związku małżeńskiego nabył do majątku odrębnego nieruchomość położoną w (...), dla której prowadzona jest księga wieczysta (...). Niewątpliwym jest, że w trakcie trwania ustroju wspólności ustawowej małżeńskiej, czynione były na rzeczonej nieruchomości niebagatelne nakłady, zaś apelujący zamieszkali na niej, czyniąc ją centrum życiowym rodziny i częściowo prowadzonej na nazwisko wnioskodawczyni działalności gospodarczej. D. Ś. już na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego domagała się rozliczenia nakładów czynionych z jej majątku odrębnego na nabycie nieruchomości, nakładów z majątku wspólnego (wspólnych dochodów) na majątek osobisty w postaci sfinansowania części prac remontowych, z majątku osobistego na osobisty w postaci udokumentowanej darowizny w wysokości 50.000 zł otrzymanej od matki (k. 744-745). Co się tyczy pierwszej kategorii wymienionych nakładów, to Sąd Rejonowy nie uwzględnił ich przyjąwszy, iż uczestnik posiadał środki na nabycie nieruchomości do majątku odrębnego przed zawarciem związku małżeńskiego. Konstatacja o braku podstaw do ich rozliczenia wydaje się być prawidłowa, niezależnie od podzielenia bądź nie ustaleń faktycznych Sądu I instancji. Niniejsze postępowanie dotyczy bowiem podziału majątku wspólnego, tj. masy majątkowej zgromadzonej przez apelujących w okresie od powstania do ustania ustroju wspólności ustawowej małżeńskiej. Także i poczynione przez nich nakłady czy wydatki muszą być temporalnie powiązane z ze wskazanym czasokresem, ewentualnie dotyczyć środków związanych z jej utrzymaniem po ustaniu wspólności. Brak jest natomiast podstawy normatywnej do wzajemnych rozliczeń małżonków za okres poprzedzający powstanie ustroju ustawowego w sprawie o podział majątku, gdyż w tym zakresie zastosowanie mogą mieć przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu, tudzież o zniesieniu współwłasności. O ile te ostatnie można uwzględniać w sprawie podziałowej (art. 618 § 1 w zw. z art. 567 § 3 i art. 688 k.p.c.), to jednak w orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym rozliczenia pomiędzy współwłaścicielami w związku z poniesieniem przez każdego z nich ceny nabycia rzeczy bądź udziałów we współwłasności rzeczy co do zasady nie podlegają rozpoznaniu w postępowaniu o zniesienie współwłasności. Jest tak dlatego, że w kategorii sporów wymienionych w art. 618 § 1 k.p.c. nie mieści się spór o rozliczenie kwoty należnej współwłaścicielowi nieruchomości z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia, mającego źródło w sfinansowaniu nabycia przez niego udziału innego współwłaściciela w nieruchomości, objętej postępowaniem o zniesienie współwłasności (por. postanowienia SN z 10.04.2013 r., IV CSK 474/13, 28.04.2021 r., II CSKP 41/21). Tym samym, ostatecznie słusznie nie uwzględnił Sąd Rejonowy w przedmiotowej sprawie żądań wnioskodawczyni związanych z pokryciem ceny nabycia nieruchomości położonej w (...), przy czym zważywszy na uchylenie postanowienia w całości i formalną niedopuszczalność rozstrzygania o omawianym żądaniu w postępowaniu o podział majątku wspólnego, celowym będzie rozważenie wyłączenia tej części roszczenia wnioskodawczyni do odrębnego rozpoznania i rozstrzygnięcia po odebraniu stanowisk stron, w szczególności apelującej. Odnosząc się do kolejnej kategorii nakładów, tj. z majątku wspólnego na majątek osobisty uczestnika oraz z majątku osobistego wnioskodawczyni na majątek osobisty uczestnika, to w omawianej części Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy, o czym świadczy treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia (k. 1424). Sąd I instancji wskazał tam bowiem, iż D. Ś. domagała się jedynie uwzględnienia nakładów z jej majątku osobistego na majątek osobisty uczestnika, uznając ich dochodzenie w realiach sprawy za niedopuszczalne. Twierdzenia te nie zasługują na podzielenie. I tak, wbrew ustaleniom Sądu Rejonowego, wnioskodawczyni już we wniosku (k. 3-4), a następnie w piśmie z 28 grudnia 2017 r. (k. 744-745) wyraźnie podkreśliła, iż domaga się rozliczenia zarówno nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty uczestnika, jak i nakładów z majątku osobistego na osobisty. O ile kwestia żądania rozliczenia nakładów związanych z zakupem nieruchomości w (...) została już negatywnie oceniona we wcześniejszej części rozważań, to nie sposób zgodzić się z rozstrzygnięciem zawartym w punkcie 9 orzeczenia, oddalającym żądanie apelującej o rozliczenie pozostałych nakładów. Jak wynika z materiału dowodowego, zasadnicza część prac remontowo-budowlanych na nieruchomości uczestnika miała miejsce w trakcie trwania związku małżeńskiego, tj. od roku 2008. Okres ten zbieżny jest z prowadzeniem działalności gospodarczej zarejestrowanej na wnioskodawczynię, zaś faktycznie prowadzonej przez uczestnika. Co istotne, 14 grudnia 2009 r. matka apelującej dokonała na jej rzecz darowizny w wysokości 50.000 zł (k. 58-59, 60), która miała zostać przeznaczona na prowadzone prace. Jednocześnie niespornym pozostaje, iż uczestnik w lipcu i sierpniu 2007 r. dokonał zbycia dwóch nieruchomości stanowiących jego majątek osobisty za niebagatelną łączną kwotę 700.000 zł (k.197-198, 199-201). Z drugiej jednak strony małżonkowie w listopadzie 2010 r. dokonali zbycia swego udziału 5/8 w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego położonego w W. przy ulicy (...), za który otrzymali 250.000 zł (k. 148). Uczestnik w trakcie budowy zaciągał również pożyczki od osób prywatnych. Mając na względzie tak skomplikowany stan faktyczny Sąd Rejonowy, mimo zgłoszonych wniosków apelującej, uchylił się od ustalenia, które w rzeczywistości przychody przeznaczone zostały na rozbudowę i generalny remont nieruchomości uczestnika, konstatując jedynie, iż pokrył je on z ceny sprzedaży nieruchomości należących do majątku osobistego (k. 1420). Tymczasem w orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym gdy chodzi o wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na majątek odrębny (osobisty), sąd uwzględnia je bez osobnego żądania uczestników postępowania, gdyż roszczenia te wchodzą w skład majątku wspólnego, a zatem podlegają podziałowi (por. postanowienie SN z 16.10.1997 r., II CKN 395/97). Przyjmuje się, że w sprawie takiej sąd ustala wartość nakładów poczynionych z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków bez względu na inicjatywę dowodową uczestników postępowania (uchwała SN z 21.2.2008 r., III CZP 148/07). Z kolei nakłady z majątku osobistego na osobisty nie są wbrew stanowisku Sądu I instancji w postępowaniu podziałowym „nierozliczalne”, gdyż w nowszym orzecznictwie wskazano w tym kontekście, że w postępowaniu o podział majątku wspólnego mogą podlegać rozliczeniu również nakłady z majątku osobistego małżonków na majątek osobisty jednego z nich, szczególnie jeśli dotyczą rzeczy, na którą poczyniono również nakłady z majątku wspólnego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca 2020 r., IV CSK 725/19), względnie, że jakkolwiek co do zasady niedopuszczalne jest rozliczenie w postępowaniu o podział majątku wspólnego nakładów z majątku osobistego małżonka na majątek osobisty drugiego z nich, ale od zasady tej należy dopuścić odstępstwo, gdy przemawia za tym potrzeba kompleksowego rozliczenia całości nakładów w jednym postępowaniu, przy czym Sąd Najwyższy nie uściślił kręgu tych sytuacji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2019 r., I CSK 140/18). W postanowieniu z dnia 24 lipca 2020 r., I CSK 106/20, Sąd Najwyższy wskazał natomiast, że rozliczenie rozważanych nakładów w postępowaniu o podział majątku wspólnego jest możliwe, gdy dokonywano nakładów z majątku wspólnego i majątku osobistego jednego z małżonków na „kompletny obiekt”, jeżeli dokonanie rozliczenia w dwóch postępowaniach byłoby niecelowe; ponadto, za potrzebą rozliczenia analizowanych nakładów w postępowaniu o podział majątku wspólnego może dodatkowo przemawiać wysokość roszczenia o zwrot nakładów i wydatków dokonanych z majątku osobistego jednego z małżonków na majątek osobisty drugiego z nich, jeżeli może ona mieć znaczenie dla oceny sytuacji majątkowej małżonków, a w konsekwencji na sposób podziału składników majątku przy uwzględnieniu należnych spłat i dopłat. Przenosząc powyższe założenia na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, iż mimo zgłoszonych prawidłowo przez wnioskodawczynię żądań i obowiązku działania z urzędu, nie doszło do rozpoznania istoty sprawy w zakresie nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty uczestnika oraz z majątku osobistego apelującej na tenże majątek uczestnika. Nie przesądzając bowiem słuszności apelacji wnioskodawczyni, samo oparcie się o twierdzenia uczestnika o pokryciu kosztów remontów ze środków ze sprzedaży jego nieruchomości należy ocenić jako przedwczesne i nie mające pokrycia w materiale dowodowym. Wszak w tożsamym okresie czasu dochodziło do szeregu przysporzeń różnych mas majątkowych, czy to wspólnych, czy osobistych, których ostateczne przeznaczenie pozostaje w sferze spekulacji i domysłów. Tymczasem przyjęcie założenia nakładającego na sąd obowiązek działania z urzędu w zakresie ustalenia i rozliczenia nakładów z majątku wspólnego na osobisty, wymagało podjęcia inicjatywy dowodowej ex officio, zwłaszcza że w okolicznościach sprawy istnieje ścisły związek między nakładami tymi, a podlegającymi rozliczeniu na wniosek (z osobistego na wspólny i z osobistego na osobisty). Uchylając się od poczynienia powyższych ustaleń Sąd Rejonowy nie rozpoznał w omawianym fragmencie istoty sprawy, tj. materialnej podstawy żądania wniosku, mającego wpływ na istnienie prawa wnioskodawczyni i kwalifikację całego stosunku prawnego. Uchybienie to powodowało konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości z uwagi na zasadę integralności orzeczenia działowego i konieczność ponownego orzeczenia o całości wzajemnych praw i obowiązków. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji dokonując badania potencjalnych nakładów z majątku wspólnego na osobisty i powiązanych z nimi innych nakładów ustali dokładny okres czynienia tychże w związku z rozbudową i remontem nieruchomości położonej w (...). W tym celu przydatne będzie zapoznanie się z dziennikiem budowy, a także historią rachunków bankowych byłych małżonków, w tym prowadzonego oddzielnie dla działalności gospodarczej pod firmą (...), gdyż dochód z niej stanowił ewidentnie składnik majątku wspólnego (art. 31 § 2 pkt 1 k.r.io.). Sąd Rejonowy zobowiąże również byłych małżonków do złożenia całej dokumentacji związanej z procesem budowlanym, w tym rachunków i faktur, o ile nie zostały one jeszcze załączone do akt sprawy. Nadto dokona uzupełniającego przesłuchania stron na okoliczności czynienia nakładów. Tak uzupełniony materiał dowodowy może pozwolić na ustalenie, czy w okresach zbieżnych z wypłatami z kont bankowych (czy to wspólnych, czy to indywidulanych), czyniono prace remontowe na nieruchomości uczestnika i z jakich mas majątkowych ich koszty były pokryte. Dalej, Sąd I instancji rozważy celowość dopuszczenia dowodu z opinii biegłych z zakresu budownictwa i szacowania nieruchomości na okoliczności wskazane w apelacji wnioskodawczyni na k. 1547-1548 akt sprawy. Dokonując tych ustaleń powinien mieć na względzie, iż zasadniczo nie jest wystarczające twierdzenie strony o przeznaczeniu kwoty pieniężnej odpowiadającej danemu przysporzeniu (tj. darowiźnie, cenie sprzedaży) tytułem nakładu, lecz wymagane jest wykazanie, że konkretnie ta pochodząca z majątku osobistego należność została wykorzystana jako taki nakład. Przykładowo sam fakt otrzymania przez wnioskodawczynię darowizny od matki w wysokości 50.000 zł nie przesądza sam z siebie, iż środki te przeznaczono na remont nieruchomości uczestnika, czy też czynienie na niej nasadzeń. To apelująca musi udowodnić, iż ta konkretna kwota tak właśnie została zużyta. Podobnie, sam fakt otrzymania przez uczestnika ceny za sprzedane nieruchomości osobiste w żaden sposób nie jest równoznaczny z przeznaczeniem tych wartości na rozbudowę i remonty innej nieruchomości własnej. To na nim spoczywa ciężar wykazania, że tak właśnie było. Odmiennie natomiast podejść należy do nakładów z majątku wspólnego na osobisty uczestnika, gdyż jak już wcześniej podniesiono, ich wysokość Sąd zobowiązany jest wyliczyć z urzędu. Nie jest przy tym wykluczone, że przed ewentualnym dopuszczeniem dowodu z opinii biegłych z zakresu budownictwa i szacowania nieruchomości, celowe będzie – po uzupełnieniu postępowania dowodowego w zakresie wyżej wskazanym – posiłkowanie się dowodem biegłego ze specjalności księgowo – rachunkowej na okoliczność prześledzenia przepływów między majątkami i pokrywania z nich kosztów remontu nieruchomości uczestnika. Godzi się podkreślić, iż zbycie nieruchomości w (...) przez uczestnika nie stoi na przeszkodzie rozliczeniu nakładów nań czynionych, albowiem art. 45 k.r. i o. nie formułuje w żaden sposób warunku, iż rozliczenie nakładów może nastąpić wyłącznie do czasu zbycia składnika majątku wspólnego, z którym związany był dany nakład (por. postanowienie SN z 21.01.2010 r., I CSK 207/09). 2. Za zasadny uznać należało zarzut apelacji wnioskodawczyni związany z nieustaleniem przez Sąd Rejonowy aktualnej wartości nieruchomości położonej w O. przy ulicy (...). Jak wskazano we wcześniejszej części rozważań, w postępowaniu o podział majątku wspólnego sąd z urzędu ustala jego skład i wartość. Oczywiście byli małżonkowie mogą zgodnie ustalić wartość danego składnika, jednak nie zwalnia to sądu z obowiązku respektowania dyspozycji art. 567 § 3 w zw. z art. 684 k.p.c. w przypadku nieadekwatności podanej wartości czy cofnięcia oświadczenia o zgodnym jej przyjęciu. W realiach sprawy wniosek apelującej o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność wyceny nieruchomości położonej w O. przy ulicy (...) został złożony w toku postępowania rozpoznawczego. Rację ma Sąd Rejonowy wywodząc, iż było to zachowanie o tyle nielojalne, że podjęto je około 2 lat po zgodnym ustaleniu wartości, na etapie znaczonego zaawansowania sprawy. Zważywszy jednak na dynamiczny rozwój rynku nieruchomości i wahania cenowe, a także obowiązek nałożony wyżej przytoczonymi przepisami prawa, okoliczność ta nie mogła przesądzać o pominięciu wniosku dowodowego, a jedynie przemawiać za rozważeniem zastosowania w zakresie kosztów opinii dyspozycji art. 520 § 3 zd. 2 k.p.c. w zw. z art. 113 ust. 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. W tym stanie rzeczy należało uznać zarzuty naruszenia art. 567 § 3 w zw. z art. 684 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 i 13 § 2 k.p.c. za uzasadnione. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy dopuści zatem dowód z opinii biegłego na okoliczność ustalenia wartości nieruchomości położonej w O. przy ulicy (...) według stanu na dzień ustania wspólności ustawowej i cen obecnych. Nadto, wobec upływu terminu z art. 156 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami odbierze od stron oświadczenie co do niekwestionowania opinii w zakresie wyceny nieruchomości objętej KW (...), ewentualnie zażąda od rzeczoznawcy klauzuli aktualizacyjnej (art. 156 ust. 4 tejże ustawy) bądź zleci sporządzenie nowej opinii, jeżeli wydanie takiej klauzuli będzie niemożliwe. 3. Nie sposób odmówić racji argumentom apelacji wnioskodawczyni w części kwestionującej wartość przedsiębiorstwa (...), określonej przez Sąd I instancji na 410.638,77 zł. Przede wszystkim trudno przyjąć, by ta zorganizowana masa majątkowa mogła być samodzielnym składnikiem podlegającym podziałowi, albowiem bezspornie działalność gospodarcza została formalnie zakończona na przełomie września/ października 2018 r., tj. przed wydaniem postanowienia przez Sąd Rejonowy. Z drugiej strony faktem jest, że przedsiębiorstwo prowadzone pod danymi wnioskodawczyni istniało na dzień ustania wspólności ustawowej małżeńskiej. Przypomnieć jednak należy, że w sprawach o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami, stan tego majątku ustala się według chwili ustania wspólności, natomiast wartość - według cen z chwili dokonywania podziału. Stan majątku oznacza przy tym skład majątku, a nie stan poszczególnych przedmiotów wchodzących w jego skład. Przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie o podział majątku wspólnego powinien być zatem majątek, który, co do zasady, istnieje zarówno w chwili ustania wspólności ustawowej, jak i w chwili dokonywania podziału ( art. 1038 § 1 k.c. w związku z art. 46 k.r.i o. i art. 684 w związku z art. 567 § 3 k.p.c.). Skoro działalność prowadzona pod firmą (...), rozumiana jako zorganizowany zespół składników niematerialnych i materialnych przeznaczony do prowadzenia działalności gospodarczej (art. 55 1 k.c.) nie istniała na moment orzekania, nie mogła być przedmiotem formalnego podziału (na marginesie wskazuje się, że jak wynika z dowodu przyjęcia środka trwałego z k. 1007 akt sprawy, w skład rzeczonego przedsiębiorstwa wchodziły także budynki zlokalizowane przy ulicy (...), które nie zostały uwzględnione w wycenie przedsiębiorstwa, lecz nieruchomość ta stanowiła przedmiot odrębnego podziału). Należy zatem ustalić czy i w jaki sposób majątek wspomnianego przedsiębiorstwa może zostać objęty rozstrzygnięciem w niniejszej sprawie. W tym zakresie Sąd Okręgowy podziela stanowisko zawarte w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2013 r. (V CSK 79/12), w którego uzasadnieniu wskazano, że ustanie wspólności majątkowej małżeńskiej nie powoduje ustania bytu przedsiębiorstwa. W konsekwencji, jest ono również przedmiotem postępowania mającego na celu zniesienie stosunku współwłasności w stosunku do majątku wspólnego małżonków oraz majątku spadkowego, w skład którego wchodziło przedsiębiorstwo. Przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie obejmującej podział majątku wspólnego, czy o dział spadku - w związku z treścią art. 1038 § 1 k.c. w zw. z art. 46 k.r.i o. i art. 684 k.p.c. - powinien być jednak majątek, który, co do zasady, istnieje w chwili ustania wspólności ustawowej albo otwarcia spadku oraz istnieje w chwili wydania orzeczenia znoszącego współwłasność. Ewentualne wyzbycie się przedmiotu współwłasności pomiędzy datą powstania stosunku współwłasności a datą orzekania o zniesieniu współwłasności przez jednego ze współwłaścicieli może powodować różne implikacje dla postępowania podziałowego (…). W razie zaś trwałej utraty rzeczy bądź prawa objętego współwłasnością, rozliczeniu podlega wartość tych rzeczy bądź praw, tak jakby nadal objęte były węzłem współwłasności. W orzecznictwie (por. uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 15 grudnia 1969 r., III CZP 12/69, OSN 1970, nr 3, poz. 39, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 września 1974 r., III CZP 58/74, OSNCP 1975, nr 6, poz. 90 oraz orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 1950 r., C.72/50, OSN 1951, nr 1, poz. 12) utrwalone jest przy tym stanowisko, że w sprawach o podział majątku wspólnego oraz dział spadku, skład majątku należy ustalić na datę ustania wspólności majątkowej małżeńskiej bądź chwilę otwarcia spadku, a jego wartość, według stanu majątku z tej chwili, ustalić na chwilę dokonywania podziału majątku. Zasadniczo zatem postępowanie dowodowe w zakresie rozliczenia przedsiębiorstwa powinno prowadzić do ustalenia jego składu na dzień ustania wspólności ustawowej małżeńskiej (6 stycznia 2016 r.) i równowartości na dzień orzekania. Nie ma przy tym znaczenia, iż działalność gospodarcza wnioskodawczyni zawieszona była o października 2014 r., albowiem dla uznania zorganizowanego zespołu składników niematerialnych i materialnych za przedsiębiorstwo nie jest konieczne, by w danej chwili za pomocą tego zespołu rzeczywiście prowadzona była działalność produkcyjna, handlowa, usługowa itd. Wystarczy bowiem, by zespół ten był zdolny do prowadzenia działalności tego rodzaju. Przedsiębiorstwo nie traci w związku z tym swojego charakteru w przypadku przejściowego zaniechania prowadzenia działalności gospodarczej dopóty, dopóki pozostaje nadal w taki sposób zorganizowane, że istnieje możliwość podjęcia i prowadzenia działalności bez konieczności istotnego dodatkowego przygotowania (por. K. Osajda, Komentarz do art. 55 1 k.c., teza 65, Legalis). W tych warunkach ustalenie równowartości przedsiębiorstwa wedle wydruków stanów magazynowych na październik 2014 r. nie może mieć miejsca, albowiem uwzględnia jedynie hipotetyczny a nie rzeczywisty majątek firmy ustalony w cenach zakupu części na ten okres, nie zaś jej aktywa na 6 stycznia 2016 r. Nadto zbytnim uproszeniem jest stwierdzenie zawarte na s. 16 uzasadnienia zaskarżonego postanowienia uznające, iż wartość przedsiębiorstwa nie może uwzględniać jego zadłużenia, gdyż długi nie podlegają w przedmiotowym postępowaniu podziałowi. Choć bowiem decyzją ustawodawcy wynikającą z art. 55 1 k.c. przedsiębiorstwo rozumiane jest wyłącznie jako zbiór aktywów, to jego wycena przeprowadzana na potrzeby spraw podziałowych nie może abstrahować od ciążących na przedsiębiorstwie zobowiązań. Jest tak szczególnie w wypadku przedsiębiorstw nierentownych, czy wręcz zagrożonych upadłością lub likwidacją (por. B. Prusak, Wycena przedsiębiorstw będących w trudnej sytuacji finansowej, Studia i Prace Kolegium Zarządzania i Finansów SGH w Warszawie, Zeszyt 153/2017, s. 121-123), a do takich niewątpliwie zaliczała się działalność wnioskodawczyni. Stąd nie jest wykluczone zastosowanie do wyceny równowartości przedsiębiorstwa metody likwidacyjnej, w której zobowiązania są istotną składową wyliczenia majątku. Jednocześnie Sąd Okręgowy dostrzega trudności związane z możliwością ustalenia rzeczywistego majątku przedsi