Sygn. akt VI C 1197/21 UZASADNIENIE Przedmiot i przebieg postępowania 1. Pozwem z dnia 14 maja 2021 r. powód, S. U., wniósł o zasądzenie od pozwanego (...) S.A. z siedzibą w W. kwotę 21 544 zł wraz z

§ 1

k.c., o ile nie umówiono się inaczej, suma pieniężna wypłacona przez ubezpieczyciela z tytułu ubezpieczenia nie może być wyższa od poniesionej szkody. Odszkodowanie ma zasadniczo na celu naprawienie szkody wyrządzonej ubezpieczającemu lub ubezpieczonemu w wyniku zajścia wypadku ubezpieczeniowego. Nie wyłącza to jednak możliwości zawarcia umowy, na podstawie której ubezpieczyciel będzie miał jednak obowiązek wypłacić na rzecz ubezpieczonego świadczenie przekraczające realną wysokość szkody.

1. Bezsporne pomiędzy stronami było to, że pozwany był obowiązany do zapłaty odszkodowania na rzecz powoda w związku z kradzieżą jego pojazdu. Wysokość należnego odszkodowania
2. Powód oparł swoje żądanie na twierdzeniu, że określona w polisie wartość pojazdu (152 344 zł) stanowi podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania, a ponowna weryfikacja tej kwoty na etapie postępowania likwidacyjnego stanowi naruszenia warunków ubezpieczenia. Pozwany twierdził natomiast, że OWU nie uprawniało ubezpieczonego do otrzymania odszkodowania przekraczającego realną wysokość szkody, a ponowne ustalenie wartości pojazdu na dzień zawarcia umowy było dopuszczalne.
3. Podobne (lecz nie tożsame) postanowienia ogólnych warunków ubezpieczenia były już przedmiotami wypowiedzi Sądu Najwyższego i sądów powszechnych. W wyroku z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. V CSK 305/17, Sąd Najwyższy podkreślił, że interpretacji postanowień OWU dotyczących klauzuli (...) Wartość 100%” należy dokonywać z uwzględnieniem reguły interpretowania niejednoznacznych klauzul na korzyść ubezpieczającego (aktualnie zasada ta wynika z art. 15 ust. 5 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej). Sąd Najwyższy wyjaśnił, że zastrzeżenie w Umowie opcji " (...) Wartość 100%" jest równoznaczne z wprowadzeniem dopuszczonego w art.

§ 1k.c.

wyjątku od reguły, iż suma pieniężna wypłacona przez ubezpieczyciela nie może być wyższa od poniesionej szkody. Nawet gdyby przyjąć, że w kontekście ustalenia wartości pojazdu miarodajna jest rzeczywista wartość rynkowa pojazdu w dniu zawarcia Umowy (a nie ustalona w polisie), nadanie jej stałego charakteru oznacza, iż późniejszy spadek wartości pojazdu wskutek jego starzenia się, eksploatacji i zmiany tendencji rynkowych nie wywrze wpływu na wysokość należnej poszkodowanemu sumy pieniężnej, która w takim przypadku może być wyższa od poniesionej szkody. Sąd Najwyższy wskazał też, że negatywnych skutków niestarannej czy powierzchownej oceny i zawyżenia wartości pojazdu nie może przerzucać na ubezpieczonego. Zagrożenie dla interesów Ubezpieczyciela związane z zawyżaniem wartości pojazdu nie może być wyolbrzymiane, zważywszy, że w razie zawyżenia wartości pojazdu ubezpieczyciel pobiera odpowiednio wyższą składkę.

1. Do tożsamych wniosków Sąd Najwyższy doszedł również w wyroku z dnia 4 grudnia 2019 r., sygn. I CSK 493/
2. W tym wyroku Sąd podkreślił, że umowa ubezpieczenia pełni przecież funkcję ochronną i z tej przyczyny miarodajny dla wykładni jej postanowień jest punkt widzenia tego, kto jest chroniony, a wątpliwości interpretacyjne nie mogą obciążać ubezpieczonego (wyrok Sądu Najwyższego z 6 lutego 2015 r., II CSK 295/14). Poszukiwanie zatem przez zakład ubezpieczeń możliwości uchylenia się od świadczenia na rzecz ubezpieczonego jest niezgodne z celem ubezpieczenia, a ponadto stanowi akt nielojalności i złej wiary, który nie zasługuje na ochronę prawną (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2006 r., V CSK 90/05; z dnia 13 lutego 2002 r., IV CKN 690/00).
3. Do tożsamych wniosków z powyższymi doszły również np. Sąd Okręgowy w Poznaniu w wyroku z dnia 28 marca 2022 r., sygn. XVI C 840/19 oraz Sąd Okręgowy w Warszawie w wyrokach z dnia 2 marca 2021 r., sygn. I C 846/18, i z dnia 14 września 2020 r., sygn. I C 94/
5. W OWU znajdujących zastosowanie dla umowy ubezpieczenia zawartej pomiędzy stronami nie wprowadzono pojęcia „stałej wartości pojazdu”. Tym niemniej z § 9 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 16 OWU jednoznacznie wynika, że ubezpieczyciel dopuścił sytuację, w której wartość wypłaconego na podstawie ubezpieczenia AC odszkodowania przekroczy wartość realnie poniesionej szkody. Także w stosunku do tych postanowień OWU znajdzie zastosowanie argument podniesiony w wyroku SN z dnia 24 kwietnia 2018 r., tj. nawet gdyby faktycznie istotne znaczenia miała rzeczywista wartość pojazdu na dzień zawarcia umowy (a nie wartość ujawniona w polisie), to pozwany zaakceptował sytuację, w której wypłaci odszkodowanie wyższe niż realna szkoda (bo ta wymagałaby uwzględnienia spadku wartości pojazdu od dnia zawarcia umowy do dnia wystąpienia szkody). Jednoznacznie zatem umowa ubezpieczenia AC z klauzulą (...) Wartość 100%” zawarta pomiędzy stronami przewiduje wyjątek od zasady z art.

§ 1k.c.

1. Co więcej, § 9 ust. 1 pkt 1 OWU wprowadza zasadę, że wartością pojazdu przyjmowaną na potrzeby ustalenia odszkodowania w wariancie (...) Wartość 100%” jest wartość określona przy zawieraniu umowy. Wynika to z zawartego w tym przepisie zastrzeżenia, że jeśli te informacje (tj. informacje udzielone w odpowiedzi na pytania ubezpieczyciela) nie były zgodne ze stanem faktycznym, za wartość pojazdu uważa się wartość pojazdu właściwą na dzień zawarcia umowy AC zgodnie ze stanem faktycznym. Wyraźnie więc § 9 ust. 1 pkt 1 OWU przewidział okoliczność, w której ubezpieczyciel będzie mógł ponownie ustalić wartość pojazdu w dniu zawarcia umowy. Takie zastrzeżenie byłoby pozbawione sensu i znaczenia, gdyby ubezpieczyciel mógł ustalać wartość ubezpieczonego samochodu ponownie bez wystąpienia jakichkolwiek dodatkowych warunków. Logiczne jest zatem, że jeśli ubezpieczony odpowiedział na pytania ubezpieczyciela zgodnie ze stanem faktycznym, to OWU nie daje podstawy do ponownego przeliczania wartości pojazdu na dzień zawarcia umowy. Wartość pojazdu ustala przecież ubezpieczyciel, dlatego też wszelkie błędy czy uproszczenia, które zastosował on w momencie określania wartości pojazdu na chwilę zawarcia polisy, obciążają jego, a nie ubezpieczonego. Niedopuszczalne – w świetle wskazanego postanowienia OWU – jest zatem ponowne przeliczanie wartości pojazdu tylko z tego względu, że w momencie zawierania umowy nie zastosowano korekty wynikającej z przebiegu pojazdu. Ubezpieczyciel nie ma (a przynajmniej nie przedstawił w tej sprawie twierdzeń na ten temat) żadnych przeszkód do tego, by takie korekty uwzględnić od razu przy zawarciu umowy.
2. Tak samo należy ocenić sytuację, w której ubezpieczyciel zawarł umowę z klauzulą (...) Wartość 100%” pomimo braku odpowiedzi przez zainteresowanego ubezpieczeniem na niektóre pytania o stan pojazdu lub braku pytań ze strony ubezpieczonego dotyczących pewnej okoliczności. Zgodnie z art. 815 § 1 zd. 1 i 3 k.c., ubezpieczający obowiązany jest podać do wiadomości ubezpieczyciela wszystkie znane sobie okoliczności, o które ubezpieczyciel zapytywał w formularzu oferty albo przed zawarciem umowy w innych pismach. W razie zawarcia przez ubezpieczyciela umowy ubezpieczenia mimo braku odpowiedzi na poszczególne pytania, pominięte okoliczności uważa się za nieistotne. To ubezpieczyciela – jako przedsiębiorcę – obciąża właściwe przygotowanie się do zawarcia umowy ubezpieczenia i zapoznanie ze stanem faktycznym rzeczy podlegającej ubezpieczeniu. N. przed zawarciem umowy ubezpieczenia pytania np. o poprzednie kolizje z udziałem pojazdu lub czy był kiedykolwiek naprawiany musi skutkować uznaniem, że takie okoliczności nie były dla ubezpieczyciela istotne. Ich wyjście na jaw po zawarciu umowy ubezpieczenia zasadniczo nie może zatem powodować, że ubezpieczony znajdzie się nagle w niekorzystnej dla siebie sytuacji. Przenosząc to na grunt postanowień OWU istotnych dla niniejszej sprawy – § 9 ust. 1 pkt 1 nie daje ubezpieczycielowi prawa do ponownego ustalania wartości pojazdu na dzień zawarcia umowy zgodnie ze stanem faktycznym z powodu odkrycia okoliczności, o którą ubezpieczyciel nie pytał przed zawarciem umowy i której nie traktował wcześniej jako istotnej.
3. Skoro zasadą było wiążące ustalenie wartości pojazdu na moment zawarcia umowy ubezpieczenia w polisie, a wyjątek od tej zasady wprowadzony w § 9 ust. 1 pkt 1 OWU dotyczył tylko sytuacji, w której ubezpieczający udzielił odpowiedzi na pytania ubezpieczyciela niezgodnie ze stanem faktycznym, pozwany w niniejszej sprawie powinien był (jeśli zamierzał doprowadzić do oddalenia powództwa) przede wszystkim udowodnić, że: ⚫ powód był pytany m. in. o to, czy w samochodzie przeprowadzono już jakieś naprawy i czy uczestniczył w kolizjach drogowych; ⚫ powód udzielił odpowiedzi niezgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy.
4. Dopiero w razie wykazania tych okoliczności ubezpieczyciel był uprawniony do ponownego przeliczenia wartości ubezpieczonego samochodu na dzień zawarcia umowy, ale w zgodzie z ujawnionym później stanem faktycznym pojazdu. Bez wątpienia to jego obciążał obowiązek udowodnienia okoliczności, które niweczą roszczenie powoda (art. 6 k.c.). Dowodów, a nawet twierdzeń na ten temat, pozwany jednak nie przytoczył, przyznając sobie prawo do weryfikacji wartości ubezpieczonego pojazdu w każdej sytuacji, zupełnie pomijając zasadę którą sam określił w § 9 ust. 1 pkt 1 OWU. Zgodzić się więc należy z powodem, że działanie pozwanego stanowi przejaw kontraktowej nielojalności i naruszenia zasady pacta sund servanta.
5. Z racji powyższego Sąd przychylił się do stanowiska powoda i uznał, że należne powodowi odszkodowanie należy obliczyć z uwzględnieniem wartości pojazdu wskazanej w polisie ubezpieczeniowej (152 344 zł). Skoro dotychczas pozwany wypłacił kwotę 123 706 zł i potrącił należną ratę składki za ubezpieczenie w kwocie 7 094 zł, powodowi należy się brakująca część odszkodowania w wysokości 21
6. Żądanie powoda podlegało zatem uwzględnieniu w całości. Odsetki
7. Ubezpieczyciel zobowiązany był do wypłaty odszkodowania zgodnie z art. 817 k.c. w ciągu 30 dni od złożenia zawiadomienia o szkodzie. Z treści pisma o zgłoszeniu szkody wynika, że dokonano tego dnia 27 lipca 2020 r., co oznacza, że w dniu określonym w pozwie – 27 sierpnia 2020 r. – termin na zaspokojenie roszczenia już minął i powodowi należą się odsetki ustawowe za opóźnienie na podstawie art. 481 k.c. Koszty postępowania
8. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 98 zd. 1 k.p.c. Powództwo uwzględniono w całości, a zatem powód jest stroną wygrywającą sprawę w całości. Z tego powodu Sąd zasądził od (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz S. U. kwotę 4 695 zł, na którą składała się: opłata od pozwu (1 078 zł), koszty zastępstwa procesowego (3 600 zł – na podstawie § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie) i opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł). O odsetkach ustawowych za opóźnienie od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu orzeczono zgodnie z treścią art. 98 § 1 1 k.p.c.
9. Na podstawie art. 113 ust. 1 w zw. z art. 83 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych Sąd nakazał pobrać od pozwanego kwotę wypłaconą tymczasowo z rachunku Skarbu Państwa na poczet wynagrodzenia biegłego – 36,36 zł. Z: odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi pozwanego przez portal.