Niniejszy dokument nie stanowi doręczenia w trybie art. 15 zzs 9 ust. 2 ustawy COVID-19 (Dz.U.2021, poz. 1842) Sygn. akt I ACa 481/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 czerwca 2022 r.
§1
kpc , jako konsekwencji nie zajęcia w pisemnych motywach orzeczenia stanowiska co do podniesionego przez Skarb Państwa zarzutu przedawnienia roszczenia powoda oraz nie wyjaśnienia przyczyn przyjętego rozstrzygnięcia o kosztach procesu , a w szczególności nie przyznania ich na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Rzeczpospolitej Polskiej mimo , że powód wygrał spór jedynie w zakresie 1/6 dochodzonego roszczenia. Zdaniem strony apelującej , te dwa błędy dają podstawę do uzasadnionego twierdzenia o nierozpoznaniu przez Sąd Okręgowy istoty sprawy / które usprawiedliwiają sformułowany w pierwszej kolejności wniosek o wydanie przez Sąd II instancji orzeczenia kasatoryjnego, c/ art. 233 §1 kpc wobec przekroczenia granic swobodnej oceny zgromadzonych dowodów z dokumentów i zastąpienie jej ocena dowolną. Błąd ten spowodował nieprawidłowe uznanie przez Sąd , iż strona obecnie skarżąca nie kwestionowała ich wiarygodności w zakresie przyczyn zwolnienia powoda z pracy w kopalni (...) „ mimo , że taka krytyka ze strony Skarbu Państwa miała miejsce , d/ art. 98§1 1 kpc w zw z art. 100 kpc, jako następstwa nie przyznania od powoda na rzecz strony pozwanej [ i Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Rzeczpospolitej Polskiej] kosztów procesu , w tym kosztów zastępstwa procesowego mimo , iż przy takim wyniku sporu jaki wynika z treści zaskarżonego wyroku, takie obciążenie powinno mieć miejsce , przy uznaniu F. G.
(1)za przerywającego spór. - naruszenia prawa materialnego poprzez: a/ nieprawidłowe zastosowanie art. 445 §1 kc w następstwie którego Sąd Okręgowy niezasadnie uznał , że powód dowiódł zrealizowania przesłanek zastosowania tej normy, co spowodowało zasądzenie na jego rzecz wskazanej w orzeczeniu z 2 lutego 2021r kwoty zadośćuczynienia mimo , że materialne przesłanki jej zastosowania w przypadku F. G.
(1)nie zostały wypełnione, b/ niezastosowania art. 442 §1 kc , w brzmieniu mającym zastosowanie dla oceny roszczenia powoda i nie odniesienia się przez Sąd Okręgowy do zarzutu przedawnienia roszczenia , którym m. in. bronił się w procesie pozwany Skarb Państwa W ramach apelacji strona pozwana domagała się przeprowadzenia dowodów z załączonych do niej dokumentów w tym w szczególności rozstrzygnięć Prezesa Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej z 4 września 2017 nr (...) i z dnia 11 marca 2021r nr (...) , wydanych na podstawie art. 24 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, dla wykazania nieprawidłowości oznaczenia przez Sad niższej instancji statio fisci Skarbu Państwa . Zdaniem skarżącego z dokumentów tych wynika , że właściwą jednostka organizacyjną w sporze z z powodem jest Komendant (...)gdy chodzi o roszczenia cywilnoprawne wywodzone z nielegalnych działań funkcjonariuszy jednostek dawnej Milicji Obywatelskiej, a Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego w odniesieniu do roszczeń tego rodzaju o ile mają swoje źródło w działaniach funkcjonariuszy dawnej Służby Bezpieczeństwa. Powód domagał się oddalenia apelacji i obciążenia strony przeciwnej kosztami postępowania apelacyjnego. Rozpoznając apelację , Sąd Apelacyjny rozważył : Środek odwoławczy strony pozwanej jest uzasadniony jedynie w tym zakresie w jakim kwestionuje ona sposób określenia przez Sąd Okręgowy stationes fisci Skarbu Państwa któremu należy przypisać odpowiedzialność za wyrównanie krzywdy poniesionej przez powoda. Podzielenie sformułowanego przez Skarb Państwa zarzutu procesowego naruszenia art. 67 §2 kpc / o powodach takiej jego oceny będzie mowa w dalszej części motywów orzeczenia / spowodowało wydanie , w częściowym uwzględnieniu apelacji przez Sąd II orzeczenia reformatoryjnego na podstawie art. 386§1 kpc , w zakresie w skazanym w punkcie 1 jego sentencji. W pozostałym zakresie apelacja nie jest uzasadniona i podlega oddaleniu albowiem żaden z zarzutów na których opiera się jej konstrukcja nie jest uzasadniony. Odeprzeć należy, jako chybiony, najdalej idący zarzut nierozpoznania istoty sprawy. W systemie apelacji pełnej, potwierdzenie takiego nierozpoznania należy wykładać wąsko , a przy tym możliwość wydania przez Sąd Odwoławczy w takim wypadku orzeczenia kasatoryjnego jest jedynie uprawnieniem a jego obowiązkiem. Ma ono miejsce wówczas , gdy Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał materialnej podstawy żądania pozwu, zaniechał ustalenia i oceny okoliczności mających wpływ na istnienie prawa powoda bądź kwalifikację całego stosunku prawnego. Ponadto Sąd pierwszej instancji nie rozpoznaje istoty sprawy, gdy pomija merytoryczne zarzuty pozwanego mogące doprowadzić do unicestwienia roszczenia albo też gdy sprawa została rozstrzygnięta bez badania podstaw faktycznych sporu stron. Można taką nieprawidłowość potwierdzić wówczas , jeżeli uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest tak dalece wadliwe, że uniemożliwia ustalenie, na jakiej podstawie Sąd poczynił określone ustalenia faktyczne. / por. w tej materii, wyrażające zbieżne z zaprezentowanym stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w powołanych jedynie dla przykładu judykatach z 9 sierpnia 2012, sygn.. V CSK 371/11, z 26 kwietnia 2018 sygn. I CSK 408/17 i z 5 kwietnia 2019 , sygn. I CSK 264/18 - wszystkie za zbiorem LEX /. Wbrew argumentacji apelującej mającej wspierać omawiany zarzut, taka sytuacja w rozstrzyganej nie miała miejsca, a w szczególności Sąd Odwoławczy nie znajduje podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku z tej przyczyny. Sąd Okręgowy dokonał merytorycznej oceny roszczenia zgłoszonego w pozwie przez F. G.
(1)w oparciu o relewantne dla rozstrzygnięcia fakty , które w sposób wystarczający dla takiej kwalifikacji i oceny ustalił w oparciu o zgromadzony i oceniony materiał dowodowy. Orzekł również o kosztach postępowania w sposób wskazany w punktach III i IV wyroku. To , iż uczynił to w sposób , który jest przez stronę pozwaną negowany , a w pisemnych motywach orzeczenia brak jest wskazania w sposób szczegółowy powodów takiego ukształtowania tej jego części / co skarżący Skarb Państwa czyni też jedną z podstaw postawienia zarzutu procesowego naruszenia art.
§1kpc/ nie może być uznane za realizację wadliwości tej rangi.
Nieco inaczej przedstawia się z rozważanego punktu widzenia kwalifikacja okoliczności, iż , Sąd I instancji, co trafnie wytyka w ramach tego zarzutu strona skarżąca, nie odniósł się wprost w motywach wyroku do zarzutu przedawnienia roszczenia powoda , który Skarb Państwa sformułował już w swoim pierwszym piśmie procesowym złożonym w postępowaniu. Fakt , że pomimo jego podniesienia powództwo zostało w części uwzględnione , a z motywów zaskarżonego wyroku wynika , że długi okres czasu pomiędzy zdarzeniem wywołującym uszczerbek powoda , a datą kiedy złożył pozew był brany przez Sąd Okręgowy pod uwagę jako fakt wpływający [ ograniczająco ] na przyjęty ostatecznie rozmiar należnego byłemu górnikowi świadczenia kompensacyjnego wskazuje ,iż zarzut przedawnienia był przez Sąd Okręgowy weryfikowany i uznany za nietrafny. To wyklucza podzielenie stanowiska apelanta o nierozpoznaniu z tej przyczyny istoty sprawy, a co najwyżej przenosi nieprawidłowość w postaci nie wskazania przyczyn uznania zarzutu za nietrafny w uzasadnieniu wyroku na grunt [ także podniesionego i niemal tożsamo uzasadnionego przez SP ] zarzutu procesowego , niepoprawnej struktury motywów ocenianego instancyjnie wyroku. Już tylko dla porządku i dla zapewnienia kompletności wywodu dodać należy , że nawet prezentowanie odmiennego stanowiska - zgodnego z poglądem reprezentanta pozwanego Skarbu Państwa o realizacji w warunkach tego pominięcia tej zasadniczej wady rozstrzygnięcia, nie jest dostateczną podstawą do tego aby Sąd Odwoławczy wydał orzeczenie kasatoryjne. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest bowiem wystarczający do tego aby zarzut przedawnienia został oceniony w ramach apelacyjnego etapu rozpoznawania [ w dalszym ciągu ] sprawy zainicjowanej pozwem F. G.
(1). Materiał ten jest dostateczny do tego aby uznać , iż zarzut ten jest niezasadny , a powody sformułowania takiej jego oceny zostaną podane w dalszej części uzasadnienia , poświęconej weryfikacji zarzutu materialnego naruszenia art. 442 §1 kc w brzmieniu , które strona pozwana uznaje za mające w sprawie zastosowanie. Z zastrzeżeniem uczynionym we wstępnej części uzasadnienia , nie ma racji Skarb Państwa podnosząc zarzuty natury procesowej. Przed przystąpieniem do ich oceny wskazać należy , iż zarzut tego rodzaju jest zasadny jedynie wówczas , gdy spełnione zostaną równocześnie dwa warunki. Strona odwołująca się do niego wykaże , że rzeczywiście sposób postępowania Sądu naruszał indywidualnie oznaczoną normę [ normy ] formalne. Jednocześnie nieprawidłowości te prowadziły do następstw , które miały istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia. Nieco inaczej kwestię tę ujmując zarzut procesowy jest usprawiedliwiony jedynie wówczas, jeżeli zostanie dowiedzione , że gdyby nie potwierdzone błędy proceduralne Sądu niższej instancji , orzeczenie kończące spór stron miałoby inną treść. / por. także , wskazany jedynie tytułem przykładu , judykat Sądu Najwyższego z dnia 20 sierpnia 2020r , sygn. III UK 293/19, powołany za zbiorem Legalis /. Powołując się na to generalium i do niego także odnosząc zarzuty formalne skarżącego , jako pozbawiony podstaw należy uznać ten, w ramach którego Skarb Państwa neguje sposób przygotowania przez Sąd Okręgowy pisemnych motywów wyroku z 2 lutego 2021r. Jak wynika z ukształtowanego i jednolitego , podzielanego przez Sąd Apelacyjny, w składzie rozstrzygającym sprawę, orzecznictwa Sądu Najwyższego , chociaż ukształtowanego na gruncie poprzednio obwiązującego art. 328 §2 kpc ale zachowującego aktualność także po wejściu w życie normy art.
§1
i 2 kpc , nie zawierającej istotnej zmiany merytorycznej w porównaniu z przepisem poprzednim, zarzut taki jest uzasadniony tylko wyjątkowo wówczas , gdy konstrukcja pisemnych motywów orzeczenia Sądu niższej instancji jest tak wadliwa , iż nie zawierają one danych pozwalających na przeprowadzenie na ich podstawie kontroli instancyjnej orzeczenia. Przyjąć należy zatem ,iż zarzut naruszenia tego przepisu jest uzasadniony wtedy , gdy uzasadnienie wyroku nie pozwala na stwierdzenie czy Sąd prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego i [ lub ] procesowego. / por. także wskazane jedynie ilustracyjnie postanowienie SN z dnia 21 listopada 2001, sygn. I CKN 185/01 powołane za zbiorem Lex/ Tego rodzaju zasadniczymi / konstrukcyjnymi / wadami motywy zaskarżonego wyroku nie są dotknięte. Wynika z nich z oparciu o jakie ustalenia i wnioski prawne , odwołane do mających w sprawie zastosowanie norm prawa materialnego, Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie. Wiadomo jest z jego lektury także w jaki sposób i dlaczego ocena zgromadzonych dowodów została przeprowadzona we wskazany w uzasadnieniu sposób. Nie podanie w sposób szczegółowy powodów przyjętego przez Sąd Okręgowy rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów procesu [ w tym kosztów zastępstwa procesowego należnych od powoda - jak twierdzi strona skarżąca- Skarbowi Państwa Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej nie tylko nie uniemożliwia przeprowadzenia instancyjnej kontroli tak umotywowanego wyroku. Podnoszona nieprawidłowość / nawet gdyby ją potwierdzić/ nie powoduje też , iż jej wyeliminowanie prowadziłoby do innej oceny roszczenia powoda w jego granicach określonych przez zakres zaskarżenia oznaczony przez stronę skarżącą. Nie jest usprawiedliwioną podstawą dla podzielenia omawianego zarzutu także nie wskazanie przez Sąd I instancji przyczyn nie uznania za zasadny zarzutu przedawnienia roszczenia. Jak już była o tym mowa wcześniej , z treści wydanego wyroku wynika , iż nie został on przez Sąd podzielony. Natomiast materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wystarcza dla oceny odwoławczej takiego stanowiska. Stąd zarzucany brak bliższej argumentacji nie stanowi nieprawidłowości , która mogłaby mieć wpływ na wynik sprawy. Nietrafnie strona pozwana podnosi procesowy zarzut naruszenia art. 233§1 kpc w postaci przekroczenia granic swobodnej oceny zgromadzonych dowodów. Wskazując , iż został on ograniczony do krytyki sposobu oceny tylko jednego dowodu - dokumentu zaświadczenia byłego pracodawcy F. G.
(1)KWK (...) „ z 14 marca 2000 r / k.13 akt/ podającego przyczynę zakończenia jego stosunku pracy z kopalnią [ „ (...) „ ] i jego związku ze stanem zdrowia powoda wywołanego postrzeleniem w trakcie pacyfikacji w dniu 15 grudnia 1981r wskazać na wstępie należy , iż: Zasadne postawienie tego zarzutu wymaga od strony wykazania na czym , w odniesieniu do zindywidualizowanych dowodów polegała nieprawidłowość postępowania Sądu, w zakresie ich oceny i poczynionych na jej podstawie ustaleń. W szczególności strona ma wykazać dlaczego obdarzenie jednych dowodów wiarygodnością czy uznanie, w odróżnieniu od innych, szczególnego ich znaczenia dla dokonanych ustaleń , nie da się pogodzić z regułami doświadczenia życiowego i [lub ] zasadami logicznego rozumowania , czy też przewidzianymi przez procedurę regułami dowodzenia. Nie oparcie stawianego zarzutu na tych zasadach , wyklucza uznanie go za usprawiedliwiony, pozostając dowolną , nie doniosłą z tego punktu widzenia, polemiką oceną i ustaleniami Sądu niższej instancji. / por. w tej materii , wyrażające podobne stanowisko , powołane tylko przykładowo, orzeczenia Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2001, sygn. IV CKN 970/00 i z 6 lipca 2005, sygn. III CK 3/05 , obydwa powołane za zbiorem Lex/ To, w jaki sposób strona pozwana motywuje jego realizację , wyklucza uznanie go za uzasadniony. Podnosząc ten zarzut strona skarżąca nie dostrzega , że Sąd I instancji nie połączył porzucenia pracy przez F. G.
(1)z jego stanem zdrowia spowodowanym następstwami zdarzenia szkodzącego ale z tym , że na skutek sytuacji w jakiej się znalazł po wyjściu ze szpitala po postrzeleniu , pozostając pod presją poprowadzonych przesłuchań w ramach prowadzonego śledztwa mającego na celu ustalenie przebiegu strajku oraz powtarzających się akcji opresyjnych - wkraczania oddziałów ZOMO do hotelu robotniczego w którym mieszkał , uznał że nie chce już dalej pracować i swoimi nieobecnościami dorowadził do ustania stosunku pracy z przyczyny podanej w zaświadczeniu , którego - w sposób nieuzasadniony – niepoprawną ocenę zarzuca Sądowi Okręgowemu strona pozwana. O takich przyczynach zaprzestania pracy w kopalni mówił sam powód zeznając w postępowaniu w charakterze strony /por. nagranie dźwiękowe jego relacji i jego skróconą wersję k. 506 v- 507 akt / Dlatego , biorąc pod uwagę , iż krytyka sposobu postępowania Sadu w zakresie oceny dowodów ograniczyła się tylko do tego dokumentu i była oparta na wskazanym wyżej argumencie , który nie był uzasadniony , weryfikowany zarzut należy uznać za nietrafny. Taka jego ocena ma m. in. i to następstwo , iż okoliczności , które Sąd Okręgowy uczynił podstawą faktyczną wydanego orzeczenia, Sąd II instancji przyjmuje za własne. Wymagają one uzupełnienia o fakt , który wynika z treści niekwestionowanego przez strony z zaświadczenia – informacji IPN – Komisji ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 31 sierpnia 2016r. Na jego podstawie, w oparciu o zasoby archiwalne Instytutu zostało urzędowo potwierdzone , że podczas akcji pacyfikacyjnej w kopalni (...) „ do górników strzelali funkcjonariuszek milicji. . F. G.
(1)został uznany za działacza opozycji antykomunistycznej w rozumieniu art. 2 i 3 ustawy z dnia 20 marca 2015r O działaczach opozycji antykomunistycznej oraz o osobach represjonowanych z powodów politycznych / DzU z z 2015 poz. 693/ a jego udział w akcji strajkowej mającej miejsce w dniach 13 – 15 grudnia 1981r , stanowiącej formę protestu przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego , był przejawem zagrożonej odpowiedzialności karną, w warunkach obowiązywania dekretu o stanie wojennym , działalności związkowej , mającej na celu odzyskanie przez Polskę suwerenności / dowód : zaświadczenie IPN – Komisji Ściągania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu k. 16 akt / Za niezasadny uznaje też Sąd Apelacyjny zarzut naruszenia art. 98 §1 kpc w zw z art. 100 kpc. Sąd I instancji poprawnie zakwalifikował roszczenie powoda jako zadośćuczynienie za doznana krzywdę , spowodowaną następstwami uszkodzenia ciała F. G.
(1)na skutek postrzelenia z broni ostrej w czasie łamania akcji strajkowej Taka kwalifikacja uzasadniała sięgnięcie do normy art. 100 kpc jako podstawy rozliczenia kosztów procesu pomiędzy stronami. Określenie rozmiaru ilościowego takiego roszczenia jest pozostawione przez ustawodawcę ocenie sędziowskiej , a zatem nie ma racji strona skarżąca , gdy w ramach argumentacji mającej wspierać zarzut , przywołuje generalną zasadę rozliczania tych kosztów i wskazując na zakres w jakim powód wykazał swoje roszczenie , w nim upatruje podstawy do krytyki stanowisko Sądu , domagając się obciążenia pokrzywdzonego ich całością na rzecz apelanta. Dla podzielenia tak zarzutu jak i wniosku strony skarżącej w tym zakresie brak jest podstaw nie tylko z przyczyny wskazanej wyżej ale także, gdy uwzględni się szczególny charakter zdarzeń stanowiących źródło krzywdy powoda. W ich świetle obciążanie go kosztami procesu wobec Skarbu Państwa , który odpowiada za kwalifikowane jako przestępstwo bezprawne działanie osób będących naówczas jego funkcjonariuszami nie dałoby się pogodzić z zasadami słuszności i sprawiedliwości w demokratycznym państwie prawnym. Wobec podniesienia przez stronę pozwaną zarzutu naruszenia art. 67 §2 kpc , którego realizacji upatrywała w nieprawidłowym określeniu przez Sąd Okręgowy Ministra Spraw Wewnętrznych [ i Administracji ] jako statio fisci SP ponoszącego odpowiedzialność za wyrównanie krzywdy powoda , powiedzieć należy w pierwszej kolejności , iż ustalenia faktyczne poczynione w sprawie uzasadniają wniosek , że uszczerbek poniesiony przez F. G.
(1)można w sposób uzasadniony łączyć jedynie z działaniem funkcjonariuszy jednostek Zmotoryzowanych Odwodów Milicji Obywatelskiej , w tym członków plutonu specjalnego , w ramach działań zmierzających do pacyfikacji akcji strajkowej podjętej w związku z wprowadzeniem na terenie kraju stanu wojennego. To użycie broni palnej przez tych funkcjonariuszy przeciwko strajkującym górnikom, w tym powodowi , doprowadziło do jego postrzelenia zagrażającego bezpośrednio życiu i zdrowiu. Z ustaleń tych wynika także ,iż to działanie funkcjonariuszy skupionych w tej jednostce sił porządkowych , pod postacią powtarzających się wkroczeń do miejsca zakwaterowania powoda w hotelu robotniczym , mające na celu zastraszenie jego mieszkańców, po tym kiedy górnicy podjęli pracę, a powód powrócił do miejsca zakwaterowania po pobycie w szpitalu, potęgowało u niego poczucie braku bezpieczeństwa , zagrożenia i było jednym z czynników , które zdecydowały o tym , iż zdecydował ostatecznie o nie kontynuowaniu pracy w kopalni. W warunkach , gdy F. G.
(1)nie starał się nawet dowodzić , poprzestając tylko na ogólnych twierdzeniach , że jego krzywda wynikała [ także ] ze sposobu postępowania innych funkcjonariuszy Państwa będąc konsekwencją sposobu prowadzenia śledztwa mającego na celu ustalić przebieg zdarzeń strajkowych , w ramach którego miał jedynie rolę świadka czy też była następstwem celowego stworzenia powodowi szczególnie uciążliwych warunków odbywania zasadniczej służby wojskowej w latach 1986- 1988r w jednostce specjalnej w Ż. w których , tak je kwalifikując , upatrywał związku z ze swoim udziałem w akacji protestacyjnej na terenie KWK (...) , Sąd II instancji ocenił , że jednostką organizacyjną z której działalnością należy łączyć odpowiedzialność kompensacyjną SP jest ta , która jest odpowiedzialna za cywilnoprawne następstwa działania funkcjonariuszy wskazanej formacji byłej Milicji Obywatelskiej. Jak wynika z motywów orzeczenia poddanego kontroli instancyjnej, zdaniem Sądu I instancji jednostką tą jest Minister Spraw Wewnętrznych [ i Administracji]. W tym kontekście trzeba wskazać , że w sprawie, w której stroną jest Skarb Państwa, zachodzi konieczność ustalenia właściwej stationis fisci . To Sąd jest odpowiedzialny za jej poprawne określenie , niezależnie od stanowiska stron w tym zakresie , a przy tym zastępowanie w procesie Skarbu Państwa przez Prokuratorię Generalną tego obowiązku nie uchyla, chociaż należy mieć też na względzie , iż jednolitość Skarbu Państwa jako osoby prawnej wywołuje w sferze przepisów proceduralnych ten skutek, że niezależnie od tego zadania Sądu orzekającego stroną pozwaną jest zawsze Skarb Państwa, a nie wskazana jednostka [ jednostki ] organizacyjne z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie . Rozważając to zagadnienie w ramach weryfikowanego zarzutu , który ostatecznie został oceniony jako nietrafny bo nie prowadzący do sytuacji w której rozstrzygniecie o roszczeniu powoda miałoby inna treść / o czym bliżej będzie mowa w dalszym fragmencie tej części stanowiska Sadu Odwoławczego / , Sąd II instancji podziela stanowisko prawne strony skarżącej wyrażone w szeroko rozbudowanych motywach tego zarzutu , wspartych powołanymi w nim judykatami Sądu Najwyższego oraz wypowiedziami prezesa Prokuratorii Generalnej RP , w stanowiskach rozstrzygających spory kompetencyjne z dnia 4 września 2017r nr (...) i z 11 marca 2021r nr (...) ,/ które zostały , na wniosek zawarty w apelacji, zaliczone przez Sąd Apelacyjny w poczet dowodów / . Zgodnie z nimi to nie Minister Spraw Wewnętrznych [ i Administracji ] jak wskazywał powód i określił Sąd Okręgowy w zaskarżonym wyroku ale w powołanych wyżej okolicznościach tej konkretnej sprawy, to Komendant Główny Policji jest właściwym stationes fisci , która odpowiada wobec F. G.
(1)za wyrównanie doznanej przez niego krzywdy. Powtarzanie w tym miejscu tych samych lub bardzo zbliżonych merytorycznie argumentów za zasadnością takiego wniosku jest z przyczyn teleologicznych , zbędne. W sytuacji gdy- jak w rozstrzyganej sprawie - strona, pozywając prawidłowo Skarb Państwa, wadliwie/ a za nią Sąd I instancji / określa jednostkę organizacyjną, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie, a w sprawie powinna występować inna uzupełnienie takiego braku w zakresie prawidłowego oznaczenia tego elementu identyfikacji strony pozwanej, powinno nastąpić nie w trybie wezwania do wzięcia udziału w sprawie na podstawie ale zgodnie z art. 67 §2 kpc w formie zmiany, na właściwą jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa. / por. w tej materii także wypowiedzi Sądu Najwyższego zawarte w wyroku z dnia 22 października 1999, sygn. III CKN 1195/98 i w postanowieniu z dnia 8 stycznia 2003, sygn.. II CK 90/02 , obydwa powołane za zbiorem Legalis / Dlatego też Sad Odwoławczy , w ramach postępowania apelacyjnego, zawiadomił o toczącym się postępowaniu Komendanta Głównego Policji , doręczając mu pozew , odpowiedź na pozew , odpis wyroku Sądu I instancji wraz z uzasadnieniem oraz apelację złożoną przez stronę pozwaną, informując o prawie zajęcia stanowiska w sprawie / por k. 615 v- 617 akt /. Komendant nie skorzystał z tego uprawnienia. Uznanie jednak , że roszczenie powoda łączy się z działaniem tej jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa , a ściślej to Komendant Główny Policji odpowiada za wyrównanie krzywdy spowodowanej bezprawnym w sposób kwalifikowany działaniem byłych funkcjonariuszy ZOMO w dniu 15 grudnia 1981r na terenie kopalni (...) „ spowodowało , że Sąd II instancji, w następstwie częściowego uwzględnienia apelacji , zmienił zaskarżone orzeczenie jedynie w ten sposób , że odmiennie niż Sad Okręgowy oznaczył jednostkę organizacyjną pozwanego Skarbu Państwa./pkt 1 wyroku / Wbrew pozostałej części argumentacji strony pozwanej powołanej dla uzasadnienia tego zarzutu, nieprawidłowość w tym zakresie nie spowodowała , że Skarb Państwa miał ograniczoną możliwość obrony swoich uprawnień procesowych , a trafnie wytknięta przez apelanta wada postępowania Sądu nie miała wpływu na ostateczny wynik sporu stron , wyrażony treścią orzeczenia z dnia 2 lutego 2021r. Od początku trwania postępowania stroną pozwaną był Skarb Państwa zastępowany przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej. Jej udział wyklucza twierdzone ograniczenia tym bardziej , że w motywach apelacji nie zostało wskazane na czym miałyby one polegać oraz w jaki sposób wpływały na ostateczny wynik procesu, decydując lub współdecydując o zasadności odmiennej oceny roszczenia F. G.. / uzupełniająco należy też wskazać na argumentację Sądu Najwyższego zawartą w motywach wyroku z dnia 14 kwietnia 1999r , sygn., III CKN 1239/98 , powołanego za zbiorem Lex /. Przechodząc do oceny zarzutów materialnych , za nieuzasadniony należy uznać ten, w ramach którego strona skarżąca zarzuca naruszenie przez Sąd Okręgowy art. 445§1 kc poprzez uznanie , iż powód dowiódł realizacji przesłanek materialnych przyznania na jego rzecz świadczenia kompensacyjnego wskazanych w tej normie. Analiza motywów jakimi strona skarżąca posłużyła się aby zarzut ten uzasadnić pozwala na wniosek , iż argumentacja ta ma charakter i wyczerpuje się w ogólnych stwierdzeniach , dotyczących charakteru zadośćuczynienia dla którego materialną podstawą jest ta norma oraz wynikających z dotychczasowego orzecznictwa sądowego służącego wykładni tego przepisu , reguł określania wysokości świadczenia mającego wyrównywać doznany na skutek uszkodzeń ciała spowodowanych deliktem , uszczerbek o charakterze niemajątkowym. Apelujący poza generalnymi stwierdzeniami , że F. G.
(1)nie wykazał w postępowaniu przesłanek zastosowania tego przepisu oraz wskazania , że przyznana mu kwota nie spełniania cech sumy „odpowiedniej „ i jest nadmiernie wygórowana, nie wskazał żadnych merytorycznych argumentów wywodzonych z ustaleń dokonanych w sprawie, na podstawie których uznaje , że Sąd I instancji dopuścił się podnoszonych nieprawidłowości w zakresie zastosowania tej normy. Taki sposób argumentacji pozwala, przy uznaniu , iż w ten sposób motywowany zarzut jest nietrafny aby Sąd Apelacyjny poprzestał , dokonując jego oceny , na następujących stwierdzeniach : - okoliczności faktyczne ustalone w sprawie stanowią dostateczną podstawę do potwierdzenia , że powód wykazał wszystkie przesłanki zasądzenia na jego rzecz zadośćuczynienia za krzywdę spowodowaną uszkodzeniem ciała, wywołanym postrzałem w czasie pacyfikacji kopalni. - z ustaleń tych wynika , że funkcjonariusze ZOMO używali wobec F. G.
(1)broni palnej, strzelając ostrą amunicją- na wprost - a zatem w sposób , który powodował wysokie prawdopodobieństwo utraty przez niego życia , a co najmniej ciężkiego uszkodzenia ciała. Powód został postrzelony w okolice obojczyka , a jego stan wymagał natychmiastowej specjalistycznej pomocy medycznej i przeprowadzenia operacji chirurgicznej wyjęcia pocisku. Już te fakty , przy uwzględnieniu , że zachowanie powoda przed użyciem broni w jakimkolwiek stopniu nie uzasadniało posłużenie się nią, będąc wyłącznie przejawem brutalnej przemocy wobec młodego , niedoświadczonego , pokojowo manifestującego swoje poglądy człowieka, wystarcza do potwierdzenia , że warunki ustawowe przyznania zadośćuczynienia za uszczerbek niemajątkowy za doznane uszkodzenie ciała jest mu , na omawianej podstawie materialnej należne. - rozmiar krzywdy , która w ustalonych , drastycznych okolicznościach powstania uszkodzenia ciała była udziałem F. G.
(1)był powiększony przez to , iż w tym czasie był pozbawiony wsparcia osób najbliższych , a równocześnie atmosfera niepewności i osobistego zagrożenia co do dalszych dla niego następstw udziału w akcji protestacyjnej w warunkach obowiązywania stanu wojennego , gdy na podstawie postanowień dekretu, , który go wprowadził zachowanie powoda było uznawane za nielegalne i zagrożone odpowiedzialnością karną za popełnienie przestępstwa, potęgowane zarówno przez powtarzające się przesłuchania przez prokuraturę wojskową oraz akcje zastraszania górników / w tym powoda / korzystających z przykopalnianego hotelu robotniczego, w postaci wkraczania tam funkcjonariuszy ZOMO , tylko ten rozmiar negatywnych przeżyć psychicznych zwiększały. - z ustaleń tych wynika także , że obecnie konsekwencje postrzału dla zdrowia powoda utrzymują się jako znikome, pozostając przede wszystkim w sferze odczuwania przez poszkodowanego odmienności w reakcjach uszkodzonej przez postrzał kończyny w porównaniu z pozostałymi częściami ciała. Rozważając , także podważany przez stronę skarżącą przyjęty przez Sąd I instancji rozmiar ilościowy świadczenia kompensacyjnego, w pierwszym rzędzie za niezasadny należy uznać argument apelacyjny zgodnie z którym powodowi świadczenie to nie jest należne m. in. dlatego , że nadmiernie długo oczekiwał , w porównaniu z datą zdarzenia powodującego krzywdę z wytoczeniem powództwa , co [ przy wynikającym z doświadczenia życiowego założeniu , iż upływ czasu ogranicza negatywne następstwa także w sferze psychiki pokrzywdzonego oraz intensywność odczuwania krzywdy ] skutkuje tym , że przyznane świadczenie nie ma charakteru kompensacyjnego , a przejmuje rolę środka represyjnego- swoistej kary cywilnej wymierzonej Skarbowi Państwa. Oczywistym jest , że ustalając wysokość należnego zadośćuczynienia za krzywdę Sąd musi brać pod uwagę wszystkie te okoliczności faktyczne ustalone w postępowaniu , które służą opisowi rozmiaru krzywdy doznanej przez pokrzywdzonego. Powtarzanie w tym miejscu argumentów wynikających z utrwalonego stanowisko orzeczniczego Sądu Najwyższego dotyczącego tego zagadnienia nie jest celowe. Ale wbrew zapatrywaniu strony apelującej sam upływ czasu do którego odwołuje się , nie czyni roszczenia kompensacyjnego nieuzasadnionym , a może mieć wpływ na zasadność zarzutu przedawnienia takiego roszczenia. Ponadto powołując ten argument apelujący nie dostrzega , że , jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku ten upływ czasu został wzięty prze Sąd I instancji pod rozwagę w ramach oceny wysokości świadczenia wyrównawczego zasądzonego na rzecz powoda , jako jeden z elementów ograniczających jego wymiar , którego powód dochodził w kwocie 500 000zł . Do tego dodać jeszcze należy podkreślając , że określenie wysokości należnej z tego tytułu sumy zawsze jest trudne albowiem jest dokonywane za niedoskonałego narzędzia jakim są pieniądze mające zrekompensować uszczerbek , który ze swojej natury jest nieuchwytny [ niemierzalny ] , a przy tym odczuwany bardzo indywidualnie przez każdego pokrzywdzonego w zależności od jego cech osobowych , iż zmiana wysokości zadośćuczynienia na etapie postępowania apelacyjnego przez Sąd drugiej instancji jest możliwa tylko wtedy, gdy Sąd niższej instancji nie uwzględnił wszystkich okoliczności i czynników uzasadniających przyznane świadczenie albo niewłaściwie ocenił całokształt tych - należycie ustalonych i istotnych okoliczności, popełniając błąd dowolności / por. też powołane jedynie dla przykładu judykaty Sądu Najwyższego z 15 września 1999 r., III CKN 339/98, i z 18 kwietnia 2002 r., obydwa za zbiorem Lex /. Do tego należy dodać , że zmiana taka jest możliwa , gdy suma wyrównawcza przyznana z tego tytułu , właśnie na skutek wspomnianego błędu, będzie uznana za nie mającą cechy „ kwoty odpowiedniej „ w rozumieniu tej normy , dlatego , że została w sposób istotny zaniżona [ lub zawyżona ] . Przy tym zakres tej nieprawidłowości musi być taki , że według kryteriów obiektywnych, pozostawienie wysokości świadczenia na dotychczasowym poziomie doprowadzi [ niewątpliwie ] do sytuacji w której uszczerbek poszkodowanego nie zostanie właściwie wyrównany, zważywszy na przede wszystkim kompensacyjną funkcję zadośćuczynienia dla którego art. 445§1 kc jest materialną podstawą. Przy spełnieniu tych warunków zmiana dokonywana przez Sąd odwoławczy jest jeszcze dodatkowo limitowana. Ingerencja w granice ilościowe takiego świadczenia może dotyczyć tylko takiego jego zakresu , po dokonaniu której kwota zadośćuczynienia uzyska cechę „ sumy odpowiedniej „ w rozumieniu tego przepisu. W faktach ustalonych w postępowaniu Sąd II instancji nie znajduje uzasadnionych podstaw aby , biorąc pod rozwagę te założenia możliwości korygowania przyznanego zadośćuczynienia, zmniejszyć to należne powodowi świadczenie w wyższym rozmiarze niż uczynił to [ w sposób niekwestionowany przez powoda ] Sąd Okręgowy w porównaniu z jego żądaniem zgłoszonym w pozwie. Nie jest również uzasadniony drugi z zarzutów materialnych. Jak już była o tym mowa wcześniej , brak szczegółowego odniesienia się przez Sąd I instancji do zarzutu przedawnienia roszczenia powoda , przy równoczesnym przyjęciu , iż zarzut ten nie jest trafny, nie stanowi dostatecznej podstawy do oceny , że istota sprawy nie została rozpoznana. Zdaniem Sądu II instancji wbrew odmiennemu stanowisku strony pozwanej zarzut ten nie prowadzi do oddalenia powództwa albowiem roszczenie wyrównawcze F. G.
(1)nie jest przedawnione. A nawet przy przyjęciu , że do jego przedawnienia doszło, istnieją wystarczające podstawy do uznania , iż upływ terminu przedawnienia może nie być przez Sąd uwzględniony , w powołaniu się na zasady sprawiedliwości i słuszności z uwagi na szczególne drastyczne okoliczności w jakich powstało. W ich w świetle , szczególnie przy stwierdzeniu niekonstytucyjności dekretu o stanie wojennym dopiero w roku 2011r. oraz istotnych trudnościach w ustaleniu tego, funkcjonariusze jakiej służby spowodowali delikt / potencjalnie mogły to być jednostki LWP i ZOMO /, a także już po stwierdzeniu , iż byli to funkcjonariusze ZOMO w oznaczeniu jednostki organizacyjnej ponoszącej odpowiedzialność cywilnoprawną za oczywiście bezprawne , mające znamiona przestępstwa popełnionego w zasługującej na szczególną dezaprobatę formie , jego podniesienie przez Skarb Państwa nie da się pogodzić z zasadami współżycia społecznego. Ocena taka opiera się na następujących podstawach : 1 Okoliczności ustalone w postępowaniu wystarczają do stwierdzenia , że krzywda powoda wynika z następstw obrażeń ciała jakich doznał na skutek czynu funkcjonariuszy formacji Zmotoryzowanych Odwodów Milicji Obywatelskiej pacyfikujących strajk w Kopalni (...) „ w J. w dniu 15 grudnia 1981r w czasie obowiązywania dekretu z dnia 12 grudnia 1981r [ DzU z 1981 Nr 29 poz. 154 ze zm ] , który uznawał prowadzenie akacji strajkowych za nielegalne, a udział w nich kwalifikował jako przestępstwo, 2 sposób w jaki postępowali funkcjonariusze milicji wobec pokojowo manifestujących swój sprzeciw wobec wprowadzenia stanu wojennego górników , w tym powoda, używając wobec nich broni palnej z ostrą amunicją , oddając strzały na wprost do grupy zgromadzonych , co powodowało bezpośrednie zagrożenie życia lub ciężkiego uszkodzenia ciała protestujących , należy uznać za popełnienie przestępstwa co najmniej z zamiarem ewentualnym,
- dla oceny zarzutu przedawnienia podniesionego przez stronę powodową nie ma znaczenia jego ewentualna prawnokarna kwalifikacja jako zbrodni komunistycznej zgodnie z jej definicją zawarta w art. 2 ust. 1 ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 18 grudnia 1998r [jedn. tekst DzU z 2021 poz. 177] . Wskazana ustawa nie wprowadziła żadnych zmian w zakresie ogólnych reguł przedawnienia- w tym jego terminów - w prawie cywilnym. / por. w tym zakresie także stanowisko Sądu Najwyższego, zawarte w wyroku z dnia 27 listopada 2003r , sygn.I CK 351/02 - powołanym za zbiorem Legalis /,
- dokonana wyżej kwalifikacja sposobu zachowania funkcjonariuszy państwa jako zdarzenia powodującego krzywdę powoda każe uznawać , iż w zakresie ustalenia terminu przedawnienia roszczenia pokrzywdzonego zmierzającego do jej wyrównania, wykluczone jest stosowanie terminu trzyletniego , rozpoczynającego swój bieg od daty dowiedzenia się przez niego o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia, na który powołuje się strona skarżąca w motywach zarzutu, akcentując przy tym , że dla określenia tego terminu w przypadku roszczenia F. G. ma zastosowanie przepis art. 442 §1 kc, obwiązujący przed zmianą dokonaną ustawą z dnia 16 lutego 2007r o zmianie ustawy kodeks cywilny [ DzU z 2007r Nr 80 poz. 538 ] , która weszła w życie z dniem 10 sierpnia 2007r. Stanowisko to nie jest trafne już z tego powodu , że w tym przypadku termin ten , po myśli art. 442 §2 kc wynosiłby lat 10 liczony a tempore facti od daty zdarzenia popełnienia przestępstwa , które wyrządzone na szkodę powoda wywołało wyrównywany uszczerbek. Z związku z rozważanym zagadnieniem, kolejną kwestią jest czy termin ten upłynął przed wniesieniem pozwu , wywołując skutek przedawnienia do daty wejścia w życie ustawy zmieniającej z 16 lutego 2007r., a to wobec treści jej art. 2 zgodnie z którym do roszczeń o naprawienie szkody spowodowanej czynem niedozwolonym , powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a według przepisów dotychczasowych w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, stosuje się przepisy art. 442 1 kodeksu cywilnego. Na tak postawione pytanie należy odpowiedzieć przecząco albowiem Sąd II instancji uznaje , termin ten w okresie obowiązywania poprzedniego ustroju politycznego w ogóle nie rozpoczął biegu z uwagi na fakt , że powód wywodzący swoje roszczenie z faktu postrzelenia przez funkcjonariuszy milicji w ramach akcji pacyfikującej strajkujących górników , realizując w ten sposób postanowienia dekretu o stanie wojennym , który nadawał ich działaniu znamiona działania legalnego nie miał realnej możliwości skutecznego jego dochodzenia. Taka niwecząca przeszkoda , a później istnienie istotnych utrudnień w dochodzeniu roszczenia powoda miały miejsce od daty tego zdarzenia wyrządzającego krzywdę aż do dnia w którym dekret o stanie wojennym został formalnie wyeliminowany z porządku prawnego Państwa Polskiego czyli 25 października 2002r. Wyróżniony okres można przy tym podzielić na dwa etapy. W pierwszym pomiędzy 13 grudnia 1981r a przełomem lat 1989 i 1990 r wystąpienie z takim roszczeniem nie tylko było niemożliwe ale mogło łączyć się dodatkowo po stronie powoda z co najmniej potencjalną możliwością zastosowania sankcji ze strony organów państwowych. O tej takiej obawie mówi on w swojej relacji złożonej w postępowaniu. W okresie późniejszym , do czasu wyeliminowania dekretu z porządku prawnego, możliwość dochodzenia roszczenia , którego dotyczy spór stron już z taka obawą o przedsięwzięcie środków opresyjnych ze strony Państwa już połączona być nie mogła ale skoro dekret stanowił element porządku prawnego , to dochodzenie roszczenie było istotnie utrudnione , a wykazanie jego przesłanek faktycznie niemożliwe skoro strona przeciwna mogła skutecznie powoływać się na legalność działania funkcjonariuszy podejmujących działania pacyfikujące strajkującą kopalnię w warunkach gdy podejmowanie akcji strajkowych i aktywność związkowa były zgodnie z jego postanowieniami były sprzeczne z ustanowionym tym aktem. porządkiem prawnym. Trzeba przy tym dodać , że jak dowodzą tego relacje świadków - uczestników tych zdarzeń siły porządkowe przed przestąpieniem do interwencji, wzywały strajkujących do opuszczenia miejsca protestu powołując się właśnie na to , iż akcja górników jest nielegalna. Jej kontynuowanie w tych okolicznościach mogło tym bardziej usprawiedliwiać zarzut działania milicjantów w granicach ówczesnego prawa z negatywnymi konsekwencjami dla merytorycznej oceny roszczenia kompensacyjnego powoda, 5.tylko w drodze uwagi uzupełniającej wskazać także należy ,że ustalona w postepowaniu okoliczność , że powodowi zostało wydane zaświadczenie , iż udział w strajku w KWK (...) w dniach 13-15 grudnia 1981r w którym doznał postrzału i spotkały go represje ze strony przedstawicieli struktur ówczesnego Państwa w rozumieniu postanowień ustawy z dnia 20 marca 2015r o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych [ DzU z 2015 poz. 693 ] , nie wpływa na zaprezentowane stanowisko. W szczególności powód pomimo okoliczności w nim stwierdzonych nie mógł skorzystać z uprawnienia do dochodzenia zadośćuczynienia za krzywdę na podstawie art. 8 ustawy z dnia 23 lutego 1991r o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego [ jedn. tekst DzU z 2021 poz. 1693 ] . Jak wynika z ustaleń dokonanych w sprawie wobec powoda nie było wydane żadne orzeczenie lub decyzja o jakich mowa w art. 1 ustawy , które z mocy tego aktu były uznawane za nieważne. W stosunku do F. G. nie było też prowadzone żadne postępowanie o charakterze karnym , nie był też adresatem decyzji o internowaniu. Brak faktycznych podstaw do zastosowana regulacji ustawy do sytuacji prawnej powoda z punktu widzenia możliwości dochodzenia przezeń roszczenia zgłoszonego w pozwie nie pozwala też na to aby z datą wejścia jej w życie , łączyć możliwość skutecznego dochodzenia roszczenia wyrównującego doznaną przezeń krzywdę. Podsumowując tę część rozważań , Sąd II instancji z podanych powodów , stanął na stanowisku , że do daty wejścia w życie ustawy nowelizującej kodeks cywilny z dniem 10 sierpnia 2007r., roszczenie kompensacyjne powoda nie uległo przedawnieniu, a w konsekwencji dla oceny zarzutu strony pozwanej mają , na podstawie art. 2 ustawy zmieniającej z 16 lutego 2007r zastosowanie przepisy art. 442 1 kodeksu cywilnego, 7 Formalne usunięcie z porządku prawnego dekretu o stanie wojennym , nie zmieniało z rozważanego punktu widzenia sytuacji powoda także po roku 2002r dlatego , że nadal pozostawała ona niepewna w zakresie kwalifikacji prawnej dekretu , obowiązującego w chwili zdarzenia wyrządzającego krzywdę a w konsekwencji także oceny podjętych na jego podstawie działań funkcjonariuszy jako zgodnych z jego postanowieniami i szerzej ówczesnym porządkiem prawnym Zagadnienie to zostało autorytatywnie z mocą powszechnie obowiązującą, zostało ostatecznie wyjaśnione dopiero w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2011 w sprawie o sygnaturze K 35/08 , który uznał , że dekret z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 154) jest niezgodny z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 31 ust. 1 Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej uchwalonej przez Sejm Ustawodawczy w dniu 22 lipca 1952 r. (Dz. U. z 1976 r. Nr 7, poz. 36) oraz z art. 15 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych. W motywach tego orzeczenia Trybunał stwierdził, iż dekret o stanie wojennym dotyczył materii konstytucyjnych wolności i praw człowieka i zawieszał lub ograniczał podstawowe prawa obywateli określone w Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej oraz innych ustawach oraz umowach międzynarodowych których PRL była stroną . W ten sposób prawodawca aktem o randze ustawy ograniczył konstytucyjne prawa obywateli. Represje stosowane na podstawie przepisów dekretu o stanie wojennym dotyczyły także obywateli, którzy popełniali czyny zabronione dekretem, ale niekwalifikujące się jako związane z dzielnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego / a tak też należy kwalifikować udział powoda w akcji strajkowej - do chwili wprowadzenia stanu wojennego będący działaniem zgodnym z prawem. Stąd też Trybunał uznał wydanie orzeczenia , nawet w warunkach formalnego nie obowiązywania już dekretu o stanie wojennym za konieczne właśnie dlatego aby zapewnić ochronę wolności praw i wolności wszystkich obywateli , których dotyczyły restrykcyjne konsekwencje tego aktu prawnego , w następstwie czego doznali uszczerbku w gwarantowanych im także przez przepisy Konstatacji z 1952r wolnościach i prawach. Nie może budzić wątpliwości , iż takiego ograniczenia doznał także F. G.
(1), a ich naruszenie przez przepisy dekretu – na podstawie wskazanego wyroku TK uznającego ten akt za niezgodny[ nawet ] z uprzednio obowiązującą Ustawa Zasadniczą , ostatecznie i wiążąco ale dopiero w z mocy tego orzeczenia potwierdził brak legalności działania funkcjonariuszy jednostek Milicji Obywatelskiej podczas pacyfikacji strajku w KWK (...) Trzeba jeszcze dodać , iż Trybunał wskazał , iż wydany wyrok z jednej strony otwiera drogę sądową dochodzenia swoich praw osobom, które nie mają takich możliwości na gruncie dotychczas obowiązujących regulacji ale równocześnie , orzeczenie to ma posłużyć stworzeniu warunków dla możliwie pełnej ochrony praw naruszonych obowiązywaniem dekretu o stanie wojennym, przez wszystkich obywateli , wobec których był on zastosowany. W ten sposób odczytując stanowisko Trybunału z punktu widzenia rozważanego zarzutu przedawnienia Sąd II instancji stanął na stanowisku , iż z punktu widzenia zastosowania art. 442 1kc nie jest on w rozstrzyganej sprawi usprawiedliwiony. Odwołując się do wskazanej wyżej kwalifikacji czynu wyrządzającego krzywdę jako przestępstwa , którego niezgodność z konstytucyjnym porządkiem Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej stwierdzona została dopiero w 2011r należy uznać , że dla określenia terminu przedawnienia roszczenia powoda ma zastosowanie norma art. 442 1§2 kc przewidująca dwudziestoletni jego okres liczony od daty zdarzenia wywołującego szkodę. Nie można jednak równocześnie nie uwzględniać tego , iż uszczerbek, którego doznał F. G.
(1)był szkodą na osobie a zatem po myśli §3 art. 442 1 kc , nawet przy takiej kwalifikacji zdarzenia szkodzącego, termin przedawnienia roszczeń zmierzających do jej kompensacji nie może upłynąć wcześniej aniżeli w terminie trzech lat od daty kiedy powód dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. §3 / por. w tej materii także uwagi G. Bieńka w komentarzu do art.442
(1)§ 2 i 3 kodeksu cywilnego pod redakcją J. Gudowskiego wydanie z 2018r/ oraz orzeczenie SA w Katowicach z dnia 15 stycznia 2014 , sygn..V ACa 618/13 – powołane za zbiorem Legalis/ Termin ten przed wniesieniem pozwu [ 15 lutego 2019 ] nie upłynął. Przypominając , że dopiero z orzeczenia TK z 16 marca 2011r autorytatywnie ze skutkiem erga omnes wynikała niezgodność z prawem sposobu działania milicjantów , dopiero z informacji /zaświadczenia / IPN z dnia 31 sierpnia 2016 r , przygotowanego na podstawie analizy dostępnych danych archiwalnych Instytutu (...) uzyskał urzędowe potwierdzenie , iż strzały oddali do niego tylko funkcjonariusze jednostek milicji /. Jest ono o tyle w odniesieniu do rozważanej kwestii istotne, że także z ustaleń dokonanych w postepowaniu wynika , iż w dniu pacyfikacji w broń ostrą byli wyposażeni także żołnierze stanowiący załogi czołgów przełamujących bramę i ogrodzenie kopalni / . Zatem dopiero od tej daty należy przyjmować , iż wiedział z z jakim podmiotem , należy łączyć odpowiedzialność za wyrównanie krzywdy spowodowanej czynem niedozwolonym. Trzeba też dodać , iż wprawdzie już wcześniej , co najmniej od orzeczenia TK , mógł przewidywać , że odpowiedzialnymi za jego szkodę odpowiedzialnymi są funkcjonariusze za których odpowiada Skarb Państwa tym nie nie mniej ściśle powiązanie tej odpowiedzialności ze statio fisci odpowiedzialnej za zobowiązania powstałe na skutek działania zlikwidowanych formacji byłej milicji było możliwe dopiero po stanowczym , urzędowym potwierdzeniu tego , która formacja mundurowa rzeczywiście wówczas strzelała do protestujących górników. Kierując się tą identyfikacją powód jako statio fisci pozwanego Skarbu Państwa wskazał w pozwie Ministra Spaw Wewnętrznych / któremu podlegała w dniu 15 grudnia 1981r ówczesna Milicja Obywatelska /, a dopiero postępowanie dowodowe , przeprowadzone przed Sądem II instancji i analiza zmieniających się czasie przepisów dotyczących rekonstrukcji struktur państwa zapewniających bezpieczeństwo wewnętrzne na przestrzeni czasu po zmianie ustrojowej, pozwoliła określić poprawnie jednostkę organizacyjną która jest odpowiedzialna za wyrównanie krzywdy powoda. Trzeba także zauważyć - o czym była już mowa uprzednio , że Komendant Główny Policji nie jest staiones fisci z którego działaniem wiąże się roszczenie powoda , nie jest też jej jednostką nadrzędną w rozumieniu art. 67 § 2 kpc. Jego odpowiedzialność kompensacyjna wynika z treści unormowań prawnych wynikających z powołania na podstawie ustawy o Policji [ ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r – jedn. tekst DzU z 2021 poz. 1882] zupełnie nowej struktury jednostek policyjnych po zmianie ustrojowej, połączonej z likwidacją dotychczasowej Milicji Obywatelskiej i wszystkich jej formacji w tym ZOMO. Odpierając zatem drugi z zarzutów materialnych strony pozwanej dodać jeszcze należy , iż : -szczególne okoliczności faktyczne w jakich powstało roszczenie F. G.
(1), w tym drastyczność sposobu zachowania funkcjonariuszy Państwa mającego znamiona ciężkiego przestępstwa prowadzącego w swoich następstwach do bezpośredniego zagrożenia jego życia i zdrowia , - wieloletnia spowodowana warunkami ustrojowymi, niemożność dochodzenia roszczenia wyrównawczego na drodze sądowej , - nie objecie sytuacji F. G.
(1)szczególnymi regulacjami wprowadzonymi po zmianie ustrojowej umożliwiającymi kompensację poniesionego uszczerbku mino , że jego udział w strajku w KWK (...) w dniach 13- 15 grudnia 1981r został uznany za działalność związkową podjęta w celu odzyskania suwerenności przez Polskę, - uznanie orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego w sposób powszechnie obowiązujący dopiero 16 marca 2011r,, dekretu o stanie wojennym , na podstawie którego zrealizowany drastycznymi środkami akt przemocy podjęty w imieniu Państwa wobec powoda wywołujący krzywdę , za niezgodny z Konstytucją PRL , dopiero wówczas przesadzając o nielegalności tego działania , - obiektywne , wynikające ze zmian stanu prawnego oraz organizacyjnych w strukturach organów mających zapewnić bezpieczeństwo wewnętrzne po transformacji ustrojowej , trudności z jakimi spotkał się F. G.
(1)w identyfikacji tej jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa , która odpowiada za cywilnoprawne następstwa działania byłych jednostek ZOMO , a także - wzgląd na to , iż za wyrównaniem krzywdy wyrządzonej powodowi w wyjątkowych , indywidualnych okolicznościach faktycznych rozstrzyganej sprawy przemawiają zasady sprawiedliwości i słuszności , rozważone łącznie uzasadniają dostatecznie stanowisko zgodnie z którym nawet gdyby uznać ,że przed wniesieniem pozwu termin przedawnienia roszczenia powoda upłynął, Sąd Odwoławczy ma wystarczające podstawy do tego aby skutku tego upływu w przypadku roszczenia F. G.
(1)nie uwzględnić . Z podanych przyczyn , uznając , że w pozostałym zakresie apelacja strony pozwanej nie jest zasadna , Sąd Odwoławczy orzekł o jej oddaleniu , na podstawie art. 385 kpc/ pkt 2 wyroku /. Orzekając o kosztach postępowania apelacyjnego, Sąd II instancji zastosował art. 98 § 1 i 3 oraz 99 kpc w zw z art. 391 §. 1 kpc i wynikającą z nich dla wzajemnego rozliczenia stron z tego tytułu , zasadę odpowiedzialności za wynik sprawy. Kwota przyznana wygrywającemu powodowi od przerywającej strony przeciwnej, stanowiąc pochodną wskazanej w apelacji wartości przedmiotu zaskarżenia oraz tego , że koszty te po jego stronie to wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym , została ustalona na podstawie § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia MS w sprawie opłat za czynności radców prawnych z 22 października 2015 [ jedn. tekst DzU z 2018 poz.265 ]. SSA Paweł Czepiel SSA Grzegorz Krężołek SSA Sławomir Jamróg