Sygn. akt I ACa 1051/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 lutego 2014 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Marzena Konsek-Bitkowska Sędziowie:SA Edyta Jefimko SO (del.) Paweł Pyzio (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Monika Likos po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2014 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa P. G. przeciwko (...) Sp. z o.o. w W. o ustalenie na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 6 maja 2013 r. sygn. akt XVI GC 587/11 1. oddala apelację; 2. zasądza od P. G. na rzecz (...) Sp. z o.o. w W. kwotę 5400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego; 3. przyznaje radcy prawnemu Ł. G. od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie kwotę 5400 (pięć tysięcy czterysta) złotych podwyższoną o należną stawkę podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu apelacyjnym. Sygn. akt I ACa 1051/13 UZASADNIENIE Pismem z dnia 20 stycznia 2011 r. powód P. G. wniósł pozew przeciwko (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. o ustalenie, że jest właścicielem koparko-ładowarki P. (...) oraz wniósł o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, że strony w dniu 7 grudnia 2005r. zawarły umowę leasingu, która aneksem z dnia 15 maja 2009r. została zmieniona, w wyniku czego miała trwać ona do 13 stycznia 2010 r. Powód podał, że przejście prawa własności do ww. koparko- ładowarki nastąpiło na skutek jej wykupu, zgodnie z zawartą umową leasingu nr (...). Powód posiada interes prawny w wytoczeniu niniejszego powództwa, gdyż pozwana chce mu odebrać przedmiotowy pojazd oraz obciążyć pozwanego fakturami z tytułu bezumownego korzystania z koparko ładowarki wraz z nienależnymi kwotami z tytułu wznowienia leasingu. W odpowiedzi na pozew z dnia 10 marca 2011 r. pozwana spółka (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu podniosła, że to ona jest właścicielem koparko-ładowarki P. (...). Pozwana zarzuciła, że powód nie wykazał w żaden sposób, że przeszło na niego prawo własności ww. pojazdu. Pozwana potwierdziła, że łączyła ją z powodem umowa leasingu nr (...) na koparko-ładowarkę P. (...), zmieniona aneksem z dnia 15 maja 2009 r. Powód uznał wznowienie umowy leasingu, nadal ją realizował poprzez używanie przedmiotu leasingu i opłacając raty leasingowe zgodnie z ustalonym harmonogramem płatności. Pozwana dodała, że zawarła z (...) sp. z o.o. umowę sprzedaży koparko-ładowarki P. (...), zapłaciła cenę za zakupioną ruchomość, i to na jej rzecz przeniesiona została własność przedmiotowego pojazdu. Wobec czego, w ocenie pozwanej bezpodstawne są i nie poparte żadnymi dowodami twierdzenia powoda jakoby uzyskał on prawo własności do przedmiotowej ruchomości. Dodatkowo zawierając porozumienie oraz aneks do umowy leasingu w dniu 15 maja 2009 r. powód potwierdził, że to pozwana jest właścicielem przedmiotowej ładowarko koparki (...) 90. Pomimo zakończenia umowy leasingu powód nie zwrócił pozwanej przedmiotu leasingu, ani nie wystąpił o nabycie przedmiotu leasingu. Wobec nie dokonania przez powoda, we wskazanym terminie, ustalonym w Ogólnych Warunkach Leasingu, zapłaty wszystkich należności, pozwana nie była zobowiązana do przeniesienia prawa własności przedmiotowego pojazdu na rzecz powoda. Wyrokiem z dnia 6 maja 2013 r., sprostowanym postanowieniem z dnia 17 maja 2013 r., Sad Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo P. G., odstąpił od obciążania powoda kosztami procesu oraz przyznał wynagrodzenie pełnomocnikowi powoda z urzędu. Podstawę rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego stanowiły następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne: W dniu 7 grudnia 2005 r. strony zawarły umowę leasingu nr (...) na określonych w niej i w ogólnych warunkach leasingu warunkach. Zgodnie z § 6.1 ogólnych warunków leasingu, przedmiot leasingu pozostaje własnością finansującego (pozwanej) przez cały czas trwania umowy. § 14.7 stanowi o tym, że w dniu następującym po dniu, w którym upłynął okres leasingu, finansujący zobowiązuje się do sprzedaży przedmiotu leasingu za cenę równą w złotych według kursu wymiany określonego w § 5.5 O.W.L., wartości końcowej przedmiotu leasingu, a korzystający ma prawo skorzystania z tak określonej propozycji nabycia przedmiotu leasingu. Sprzedaż przedmiotu leasingu i zawarcie umowy sprzedaży nastąpi po wpłaceniu przez korzystającego wszystkich płatności wynikających z umowy oraz najpóźniej na trzeci dzień od daty płatności ostatniej raty leasingowej wpłaconej na rachunek bankowy wartości końcowej przedmiotu leasingu. Finansujący będzie zwolniony z powyższego obowiązku sprzedaży, jeśli korzystający (powód) do dnia zakończenia okresu leasingu nie zapłaci jakiejkolwiek kwoty należnej finansującemu zgodnie z niniejszą umową, (umowa leasingu k. 4) W dniu 20 grudnia 2005r. (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. (jako finansujący), (...) sp. z o.o. z siedzibą w K. (jako sprzedawca) oraz P. G. (jako korzystający) zawarli umowę sprzedaży nr (...). Na mocy, której (...) sp. z o.o. z siedzibą w K. przeniosła na (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. prawo własności koparko-ładowarki (...) 90. Finansujący — (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. oddał przedmiotowy pojazd z leasing korzystającemu — P. G.. (umowa sprzedaży k. 159-162) W dniu 15 maja 2009r. strony zawarły porozumienie w przedmiocie wznowienia umowy leasing oraz aneks do przedmiotowej umowy leasingu, (aneks do umowy k. 5, porozumienie k. 95) Pismem z dnia 11 lutego 2010 r. (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. wezwał PPHU (...) G. P.. Do zapłaty zaległych opłat leasingowych i innych należności związanych z podpisanymi umowami leasingu. (wezwanie k. 117) Sąd Okręgowy w Warszawie III Wydział Cywilny, w sprawie sygn. akt III Nc 264/10, z powództwa (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. przeciwko P. G. o zapłatę należności wekslowych, wynikających z umowy leasingu nr (...)/o, w dniu 24 września 2010 r. wydał nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym, od którego P. G. wniósł zarzuty, (k. 281, 278) Sąd Okręgowy uznał, że powód domagając się ustalenia istnienia prawa własności koparko-ładowarki P. (...) oparł swoje roszczenie na zasadzie określonej w art. 189 k.p.c. Jak wyjaśnił Sąd I instancji w myśl art. 189 k.p.c. powód może domagać się ustalenia istnienia stosunku prawnego jedynie wówczas, gdy ma w tym interes prawny. Istnienie interesu prawnego stanowi materialno-prawną podstawę do uwzględnienia powództwa. Oznacza to, że powód zobligowany jest do wykazania posiadania interesu prawnego do wytoczenia powództwa w oparciu o art. 189 k.p.c., a dopiero po stwierdzeniu przez sąd, że taki interes prawny mu przysługuje, sąd dokonuje ustaleń i rozstrzyga, czy faktycznie między stronami istnieje bądź nieistnieje stosunek prawny. Sąd wskazał, że powództwo będzie oddalone przede wszystkim, jeżeli powód nie ma interesu prawnego do jego wytoczenia, ale także, jeżeli interes taki istnieje, ale twierdzenie powoda o istnieniu lub nieistnieniu stosunku prawnego okaże się bezzasadne. Powołując się na wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 5 kwietnia 2007r., sygn. akt III AUa 1518/05, Sąd I instancji wskazał, że interes prawny zachodzi, jeżeli sam skutek, jaki wywoła uprawomocnienie się wyroku ustalającego, zapewni powodowi ochronę jego prawnie chronionych interesów, czyli definitywnie zakończy spór istniejący lub prewencyjnie zapobiegnie powstaniu takiego sporu w przyszłości. Sąd Okręgowy podniósł jednakże, że zasada ta nie powinna być pojmowana abstrakcyjnie, celem zawężającej interpretacji tej przesłanki do wytoczenia powództwa o ustalenie, lecz mając na uwadze konstytucyjnie gwarantowane prawo do sadu, zawsze konieczna jest ocena istnienia interesu prawnego do wytoczenia tego powództwa na tle okoliczności faktycznych konkretnych spraw. Sąd I instancji podkreślił, że pozew w sprawie niniejszej powód wniósł w dniu 20 stycznia 2011 r. Tymczasem, jak ustalił Sąd, przed jego wniesieniem przed Sądem Okręgowym zawisła sprawa z powództwa (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. przeciwko P. G. o zapłatę należności wekslowych. W postępowaniu tym pozwana Spółka podniosła zarzuty ze stosunku podstawowego — przedmiotowej umowy leasingu — w tym zarzut skutecznego jej wypowiedzenia. Oznaczało to, zdaniem Sądu I instancji, że powód nie ma interesu prawnego do wytoczenia niniejszego powództwa o ustalenie, gdyż skutecznej ochrony prawnej swoich praw z wymienionej umowy leasingu domaga się już w postępowaniu prowadzonym przez Sąd Okręgowy w Warszawie pod sygn. III C 101/11. W konsekwencji pozew złożony w niniejszej sprawie należało, zdaniem Sądu Okręgowego uznać z tego powodu co najmniej za przedwczesny, dopiero bowiem w przypadku prawomocnego zakończenia powołanej sprawy i dalszej niepewności, co do praw do przedmiotu leasingu, można byłoby uznać interes prawny powoda w ustaleniu własności tego przedmiotu. Sąd Okręgowy zaznaczył, że dla istnienia roszczenia wynikającego z treści art. 189 k.p.c., interes prawny powoda w ustaleniu stosunku prawnego musi występować nie tylko w chwili wniesienia pozwu, ale także w chwili wyrokowania, zaś powód z przyczyn wskazanych wyżej - nie posiadał go zarówno w dacie wniesienia pozwu, jak i w dacie wyrokowania. Ponadto, jak wskazał Sąd I instancji, zgodnie z art. 155 k.c. umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły. Sąd podnosił, że zgodnie z zasadą nemo plus iuris in alium transfere potest quam ipse habet własność może przenieść tylko osoba uprawniona, tj. w wypadku nieruchomości jej właściciel, a ruchomości właściciel bądź osoba, której uprawnienie do przeniesienia własności wynika z łączącego ją z właścicielem stosunku prawnego, na przykład komisant. Zatem umowa zobowiązująca do przeniesienia własności, która powinna wywołać również skutek rozporządzający, w razie jej zawarcia przez osobę nieuprawnioną jest bezskuteczna w zakresie przeniesienia prawa własności. Natomiast umowa rozporządzająca (rzeczowa) zawarta przez osobę nieuprawnioną jest nieważna. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy Sąd Okręgowy podniósł, że twierdzenia powoda, co do uzyskania prawa własności ładowarko koparki P. (...), nie zostały poparte żadnymi dowodami. Sąd wskazał, że powód nie przedstawił żadnego dokumentu, który wskazywałby jednoznacznie na przejście prawa własności koparko-ładowarki P. (...) na jego rzecz. Zawarta z pozwaną spółką umowa leasingu ostała zakończona. Powód nie zwrócił pozwanej przedmiotu leasingu ani nie uregulował w terminie kwot należnych pozwanej zgodnie z zawartą umową leasingu, wobec czego pozwana miała prawo odmówić sprzedaży ruchomości będącej przedmiotem leasingu. Pozwana nie przeniosła na powoda prawa własności przedmiotowego pojazdu. Nie doszło do zawarcia umowy sprzedaży pomiędzy powodem a pozwaną. W ocenie Sądu I instancji z dokumentów dołączonych do niniejszej sprawy jasno wynika, że to pozwana nabyła przedmiotową koparko ładowarkę od (...) sp. z o.o. i stała się jej właścicielem. Dodatkowo należy uznać, że w chwili podpisania porozumienia i aneksu do umowy leasingu 15 maja 2009 r. przez powoda potwierdził on, że to pozwana nadal jest właścicielem spornej maszyny. Gdyby powód już wcześniej był właścicielem ładowarko- koparki nie podpisałby ww. aneksu i porozumienia. W podpisanych dokumentach powód figuruje jako korzystający a pozwany jako finansujący, dlatego nie ma podstaw do stwierdzenia przez P. G. stał się właścicielem przedmiotowego pojazdu. Powód w żaden sposób nie wykazał, że zawarł z dostawcą – (...) sp. z o.o. umowę sprzedaży lub inną umowę zobowiązującą do przeniesienia własności, która przenosiłaby na niego prawo własności do ww. ruchomości. Sąd Okręgowy wskazał, że również w korespondencji między powodem, a pozwaną spółką, powód nie kwestionował prawa własności pozwanej do przedmiotowej koparki. Zgodnie z § 14.7 ogólnych warunków leasingu sprzedaż przedmiotu leasingu i zawarcie umowy sprzedaży może nastąpić dopiero po wpłaceniu przez korzystającego wszystkich płatności wynikających z zawartej umowy leasingu oraz najpóźniej na trzeci dzień od daty płatności ostatniej raty i wpłaceniu na rachunek bankowy wartości końcowej przedmiotu leasingu. Zgodnie z powyższym powód mógł nabyć przedmiot leasingu, jeżeli nie było zadłużenia w płatnościach za przedmiot leasingu. Dopiero po zakończeniu umowy leasingu powód dokonał płatności na poczet przedmiotowej umowy, co świadczy o tym, że w terminie wskazanym powyżej istniało zadłużenie i powód nie mógł skorzystać z prawa wykupu przedmiotu leasingu. Wobec powyższego, zdaniem Sadu Okręgowego wskazać należało, że twierdzenie powoda o tym, że przeszło na niego prawo własności koparko ładowarki na skutek wykupu zgodnie z zawartą umową leasingu jest niezgodne z ustalonym stanem faktycznym. Mając powyższe rozważania na uwadze, Sąd Okręgowy oddalił powództwo P. G., zaś o kosztach postępowania orzekł na zasadzie art. 102 k.p.c. O przyznaniu wynagrodzenia radcy prawnemu ustanowionemu dla powoda z urzędu Sąd orzekł na podstawie § 2. 3 w zw. z §6. 7 w zw. z § 12.1. 2) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radę prawnego ustanowionego z urzędu. Apelację od powyższego wyroku wniósł powód zarzucając mu: 1. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia w postaci:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.