VII U 650/22

Sygn. akt VII U 650/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 sierpnia 2022 roku Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Agnieszka Stachurska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 sierpnia 2022 roku w Warszawie sprawy W. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. o wysokość emerytury na skutek odwołania W. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 1 marca 2022 roku, znak: (...) oddala odwołanie. UZASADNIENIE W. K. w dniu 27 maja 2022r. złożył odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 1 marca 2022 r., znak: (...), o waloryzacji emerytury. Uzasadniając swe stanowisko wskazał, że wysokość jego emerytury została naliczona w sposób nieprawidłowy, gdyż nie uwzględniono zaświadczenia dotyczącego pracy i wpisu do książeczki ubezpieczeniowej oraz przepisów polskiego prawa i uzgodnień zawartych pomiędzy Polską a USA nawiązujących do stażu pracy (odwołanie z dnia 26 maja 2022r., k. 3 a.s.). Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wniósł o oddalenie odwołania, a uzasadniając swe stanowisko wskazał, że w decyzji z dnia 26 kwietnia 2013r. w sprawie polskiej emerytury, wydanej na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przyjęto: do ustalenia wysokości emerytury odwołującego - 25 lat i 9 miesięcy okresów ubezpieczenia przebytych na terenie Polski; do ustalenia podstawy wymiaru świadczenia - wyliczony na podstawie art. 15 ust. 6 ww. ustawy wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wynoszący 69,74% oraz wyliczono wysokość pełnej polskiej emerytury na kwotę 1.458,74 zł. Następnie ZUS podniósł, że w decyzji z dnia 27 listopada 2019r. odmówił W. K. przeliczenia polskiej emerytury, zaś odwołanie ubezpieczonego zostało oddalone prawomocnym wyrokiem. Odnosząc się do odwołania ubezpieczonego, organ rentowy wskazał, że zaskarżona decyzja o waloryzacji polskiej emerytury została wydana w ramach powszechnej akcji waloryzacji polskich świadczeń emerytalno-rentowych od dnia 1 marca 2021r. Nie ustala ona ponownie wskaźnika wysokości podstawy wymiaru czy też okresów ubezpieczenia, a obejmuje tylko przeliczenie świadczenia z zastosowaniem wskaźnika waloryzacji w wymiarze 107,00%. Organ rentowy podniósł również, że amerykańska Ambasada nie potwierdziła, aby po 1991r. zatrudniała odwołującego i odprowadzała z tego tytułu składki do ZUS. Opisywana kwestia była przedmiotem rozpoznania przy okazji odwołania od decyzji z dnia 27 listopada 2019r. W sytuacji dalszego kwestionowania ustalonej okoliczności W. K. powinien zwrócić się do zagranicznej instytucji ubezpieczeniowej zgodnie z zasadami wynikającymi z postanowień umowy z dnia 2 kwietnia 2008r. o zabezpieczeniu społecznym między Rzeczpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki. Organ rentowy podkreślił, że zarówno polski organ rentowy, jak i polski sąd pracy i ubezpieczeń społecznych nie są uprawnione do badania prawidłowości decyzji amerykańskiej instytucji ubezpieczeniowej w zakresie zaliczonych okresów ubezpieczenia na terenie USA (odpowiedź na odwołanie z dnia 14 czerwca 2022r., k. 5-6 a.s.). Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: W. K. w dniu 11 marca 2013r. złożył wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W., po rozpoznaniu którego na podstawie decyzji z dnia 26 kwietnia 2013r. uzyskał prawo do polskiej emerytury od dnia 9 kwietnia 2013r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Do ustalenia wysokości emerytury w kwocie 1.458,74 zł organ rentowy uwzględnił 25 lat i 9 miesięcy okresów składkowych. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósł 69,74%. Do wyliczenia wysokości świadczenia przyjęto okresy zatrudnienia bądź ubezpieczenia W. K.: - od dnia 2 września 1968r. do dnia 27 kwietnia 1971r. w Miejskim Przedsiębiorstwie (...) w W., - od dnia 3 maja 1971r. do dnia 13 maja 1972r. w Zarządzie (...) w W., - od dnia 13 maja 1972r. do dnia 30 kwietnia 1974r. w (...) w K., - od dnia 2 maja 1974r. do dnia 19 maja 1980r. w (...) Spółdzielni Mieszkaniowej (...), - od dnia 20 maja 1980r. do dnia 30 czerwca 1981r. w (...) Usługowej Spółdzielni Pracy, Oddział W., - od dnia 1 września 1981r. do dnia 8 września 1984r. w Miejskim Przedsiębiorstwie (...) w W., - od dnia 1 kwietnia 1984r. do dnia 7 marca 1991r. w Ambasadzie USA, - od dnia 8 marca 1991r. do dnia 30 listopada 1992r. pobierania zasiłku dla bezrobotnych, - od dnia 1 maja 1995r. do dnia 31 października 1995r. w Urzędzie Miasta w K., - od dnia 3 listopada 1995r. do dnia 28 sierpnia 1996r. pobierana zasiłku dla bezrobotnych, - od dnia 29 sierpnia 1996r. do dnia 20 września 1996r. w P.P.U.H. (...) s.c., - od dnia 24 września 1996r. do dnia 28 listopada 1996r. pobierania zasiłku dla bezrobotnych, - od dnia 20 maja 1997r. do dnia 30 czerwca 1997r. w (...) s.c. Do stażu pracy ubezpieczonego nie uwzględniono okresów: - od 1964r. do 1968r., kiedy był uczniem (...) w R. z powodu braku dokumentu potwierdzającego fakt zawarcia indywidualnej umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego odbywanego w formie nauki zawodu, - od dnia 8 marca 1991r. do dnia 31 grudnia 1998r. ze względu na brak dokumentów potwierdzających zatrudnienie oraz rozliczania się w tym okresie w deklaracjach bezimiennych przez Ambasadę USA, - od dnia 1 stycznia 1999r. do lipca 2004r., ponieważ zgromadzona dokumentacja nie potwierdziła faktu zgłoszenia do ubezpieczenia emerytalnego i rentowego przez Ambasadę Stanów Zjednoczonych Ameryki (legitymacja ubezpieczeniowa, k. 9 tom I a.r.; zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w W. z dnia 11 stycznia 2005r., k. 7 tom I a.r.; wniosek z dnia 11 marca 2013r., k. 1 tom VII a.r.; decyzja z dnia 26 kwietnia 2013r., k. 5 tom VI a.r. oraz pismo z dnia 12 września 2013r., k. 53 tom VII a.r.). Przed wydaniem ww. decyzji przyznającej emeryturę Zakład Ubezpieczeń Społecznych w dniu 25 kwietnia 2013r. wystąpił do Ambasady USA w Polsce o potwierdzenie zatrudnienia ubezpieczonego w latach 1991-2004. W odpowiedzi uzyskał informację, że W. K. nie był zatrudniony w Ambasadzie amerykańskiej w okresie od dnia 9 marca 1991r. do lipca 2004r. Dodatkowo wskazano, że ostatnim dniem jego zatrudnienia był 8 marca 1991r. (pisma z dnia 25 kwietnia 2013r. i 13 maja 2013r., k. 23 i 32 tom VII a.r.). Ubezpieczony w dniu 29 października 2019r. złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. Wydziału Realizacji Umów Międzynarodowych wniosek o przeliczenie polskiej emerytury na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z uwzględnieniem postanowień umowy z dnia 2 kwietnia 2008r. o zabezpieczeniu społecznym między Rzecząpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki (wniosek z dnia 29 października 2019r., k. 97 tom VIII a.r.). Decyzją z dnia 27 listopada 2019r., znak: (...), organ rentowy odmówił ponownego ustalenia wysokości emerytury, ponieważ ubezpieczony nie dołączył do wniosku nowych dokumentów mających wpływ na wysokość świadczenia oraz nie kontynuował zatrudnienia po przyznaniu emerytury (decyzja z dnia 27 listopada 2019r., k. 101 tom VIII a.r.). W. K. w dniu 6 grudnia 2019r. złożył odwołanie do Sądu Okręgowego Warszawa – Praga, zaskarżając ww. decyzję. Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2021r. (sygn. akt VII U 1050/20) Sąd oddalił odwołanie, zaś apelacja została odrzucona postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Warszawie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 marca 2021r. (sygn. akt III AUa 243/21) (okoliczności bezsporne). W kolejnych latach po przyznaniu emerytury organ rentowy dokonywał waloryzacji świadczenia ubezpieczonego. Emerytura po waloryzacji przysługiwała W. K. w wysokości 1.482,08 zł od dnia 1 marca 2014r., 1.518,08 zł od dnia 1 marca 2015r., 1.521,72 zł od dnia 1 marca 2016r., 1.531,72 zł od dnia 1 marca 2017r., 1.577,37 zł od dnia 1 marca 2018r., 1.647,37 zł od dnia 1 marca 2019r., 1.717,37 zł od dnia 1 marca 2020r. oraz 1.790,19 zł od dnia 1 marca 2021r. ( informacja z dnia 24 maja 2021r., k. 111 tom VIII a.r.). Decyzją z dnia 1 marca 2022r., znak: (...), organ rentowy kolejny raz zwaloryzował świadczenie ubezpieczonego od dnia 1 marca 2022r. Wysokość emerytury ustalono przez pomnożenie kwoty świadczenia przysługującego w dniu 28 lutego 2022r., tj. 1.790,19 zł, przez wskaźnik waloryzacji 107,00%. Organ rentowy wskazał, że emerytura po waloryzacji wynosi 1.915,50 zł (decyzja z dnia 1 marca 2022r., k. 120 tom VIII a.r.). Powyższy stan faktyczny został ustalony na podstawie wymienionych dokumentów, które nie były kwestionowane przez strony i wobec braku okoliczności wskazujących na ich nieautentyczność bądź niezgodność ze stanem rzeczywistym, zostały one ocenione jako wiarygodne. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Rozpoznanie sprawy w analizowanym przypadku nastąpiło na posiedzeniu niejawnym. Taką możliwość daje art. 148 1 § 1 k.p.c. (Dz. U. z 2021r., poz. 11), który przewiduje, że sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany uznał powództwo lub gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, w tym również po wniesieniu zarzutów lub sprzeciwu od nakazu zapłaty albo sprzeciwu od wyroku zaocznego, Sąd uzna – mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych – że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. W przedmiotowej sprawie żadna ze stron nie wnioskowała o przeprowadzenie rozprawy, jak również o przesłuchanie świadków i stron. Wobec tego Sąd, mając na uwadze ww. okoliczność, jak również brak możliwości przeprowadzenia przez Sąd z urzędu dowodów wymagających wyznaczenia rozprawy, ocenił, że jej przeprowadzenie nie jest konieczne, co w konsekwencji pozwoliło na rozpoznanie sprawy i wydanie rozstrzygnięcia na posiedzeniu niejawnym. Przechodząc do rozważań dotyczących zasadności odwołania, w pierwszej kolejności należy przypomnieć, że ubezpieczony w treści odwołania podkreślał, że organ rentowy w sposób nieprawidłowy dokonał obliczenia wysokości jego emerytury, ponieważ nie oparł się w pełni na zgromadzonej dokumentacji. Natomiast organ rentowy wskazywał, że w prawidłowy sposób dokonał waloryzacji świadczenia w zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 88 ust. 1-3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2022r., poz. 504), zwanej dalej ustawą emerytalną, emerytury i renty podlegają corocznie waloryzacji od dnia 1 marca. Waloryzacja polega na pomnożeniu kwoty świadczenia i podstawy jego wymiaru przez wskaźnik waloryzacji. Waloryzacji podlega kwota świadczenia i podstawa jego wymiaru w wysokości przysługującej ostatniego dnia lutego roku kalendarzowego, w którym przeprowadza się waloryzację. Jak wskazuje art. 89 ust. 1-3 i 6 ustawy emerytalnej wskaźnik waloryzacji to średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych w poprzednim roku kalendarzowym zwiększony o co najmniej 20% realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim roku kalendarzowym. Wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych jest średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych dla gospodarstw domowych emerytów i rencistów albo średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, jeżeli jest on wyższy od wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych dla gospodarstw domowych emerytów i rencistów. Zwiększenie o co najmniej 20% realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia jest przedmiotem corocznych negocjacji, w ramach Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych, przeprowadzanych w czerwcu, w roku poprzedzającym waloryzację. Wskaźnik waloryzacji ogłasza minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego w drodze komunikatu, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", biorąc pod uwagę wskazane wyżej wskaźniki i wysokość zwiększenia. Ubezpieczony nie zgłosił w przedmiotowej sprawie zarzutów dotyczących sposobu dokonania waloryzacji emerytury w 2022r., która jest zgodna z ww. przepisami i nie ma podstaw do jej kwestionowania. Z treści odwołania wynika, że argumentacja W. K. dotyczy, jego zdaniem, błędnie obliczonej wysokości emerytury w pierwotnej decyzji przyznającej prawo do świadczenia wskutek braku uwzględnienia wszystkich okresów jego zatrudnienia. Sąd Okręgowy podkreśla, że zaskarżona decyzja dotyczy wyłącznie waloryzacji emerytury, zatem wnioskowanie o uwzględnienie dotychczas niezaliczonych okresów w celu podwyższenia wysokości świadczenia może nastąpić w następstwie złożenia przez ubezpieczonego odpowiedniego wniosku do ZUS oraz nowych dowodów, czym ubezpieczony zainicjowałby postępowanie administracyjne. W rozpatrywanej sprawie nie było to możliwe, ponieważ w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych wnioskodawca może żądać jedynie korekty stanowiska zajętego przez organ rentowy i wykazywać swoją rację, odnosząc się do przedmiotu sporu objętego zaskarżoną decyzją, natomiast nie może żądać czegoś, o czym organ rentowy nie decydował. Wynika to z tego, że odwołanie wnoszone od decyzji organu ubezpieczeń społecznych nie ma charakteru samodzielnego żądania, a jeżeli takie zostanie zgłoszone, sąd nie może go rozpoznać, lecz zobowiązany jest postąpić zgodnie z art. 477