VIII U 778/22

UZASADNIENIE Decyzją z dnia 10 marca 2022 ., po rozpatrzeniu wniosku z dnia 4 lutego 2022r. , Zakład Ubezpieczeń Społecznych - II Oddział w Ł. odmówił J. M. prawa do przeliczenia emerytury z uwzględnieniem okresów studiów wyższych. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że brak jest podstaw do zaliczenia okresów nauki w szkole wyższej z uwagi na fakt, iż J. M. została skreślona z listy studentów i nie ukończyła nauki. /decyzja – plik III akt ZUS/ W dniu 20 kwietnia 2022r. J. M., reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając jej naruszenie art.7 pkt 9 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych polegające na błędnym przyjęciu przez organ rentowy, iż okres nauki ubezpieczonej w szkole wyższej nie stanowi okresu nieskładkowego, w sytuacji gdy z przedłożonego przez ubezpieczoną zaświadczenia z dnia 31 stycznia 2022r. o stanie odbytych studiów wyższych wynika, iż studiowała ona w okresie od dnia 1 października 1980r. do dnia 30 marca 1985r. i uzyskała zaliczenie wszystkich przedmiotów objętych planem i programem studiów, a w związku z naruszeniem wskazanego przepisu doszło do naruszenia art.113 ust.1 cytowanej ustawy poprzez niezasadną odmowę prawa do przeliczenia emerytury z uwzględnieniem udokumentowanego okresu studiów wyższych. Wniosła nadto o zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołującej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. /odwołanie k.3 – 6/ W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. /odpowiedź na odwołanie k.9 – 9 odwrót/ Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: J. M. urodziła się (...) /okoliczność bezsporna/ Decyzją z dnia 11 stycznia 2022r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. przyznał J. M. emeryturę od 1 grudnia 2021 r. tj. od miesiąca w którym zgłoszono wniosek, a jej wysokość obliczono z zastosowaniem art. 26 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Do ustalenia wartości świadczenia Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyjął: - kwotę składek zewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji o wartości 383 842,48 zł , - kwotę zwaloryzowanego kapitału początkowego o wartości 252 863,70 zł , - średnie dalsze trwanie życia tj. 242,40 miesięcy. Kwota świadczenia wyniosła 2 626,68 zł [(383 842,48 + 252 863,70 / 242,40]. /decyzja k.8 - 10 plik III akt ZUS/ W okresie od 1 października 1980 r. do 30 marca 1985 r. J. M. (z domu W.) studiowała na Wydziale E. – Socjologicznym (...) i uzyskała zaliczenie 9 semestrów studiów wyższych dziennych na kierunku: ekonomika i organizacja produkcji. W dniu 30 marca 1985 r. zaliczyła wszystkie przedmioty objęte planem i programem studiów, natomiast w dniu 28 lutego 1987 r. została skreślona z listy studentów z powodu niezłożenia pracy magisterskiej i egzaminu magisterskiego w przewidzianym terminie. /zaświadczenie – plik III akt ZUS/ W dniu 11 lutego 2022 r. ubezpieczona złożyła wniosek o ponowne obliczenie świadczenia emerytalno – rentowego. /wniosek – plik III akt ZUS , decyzja – plik III akt ZUS/ Powyższy stan faktyczny był bezsporny między stronami i został ustalony na podstawie dowodów z opisanych dokumentów. Sąd Okręgowy zważył, co następuje : Odwołanie zasługiwało na uwzględnienie. Spór w niniejszej sprawie sprowadził się do rozstrzygnięcia kwestii, czy organ rentowy prawidłowo nie uwzględnił wnioskodawczyni jako okresu nieskładkowego okresu studiów na Wydziale E. – Socjologicznym (...), jakie odbywała od 1 października 1980 r. do 30 marca 1985 r., z zaliczeniem wszystkich przedmiotów objętych planem i programem studiów, bez złożenia pracy magisterskiej. Jak wynika z przepisów art. 173 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. Dz. U. z 2022 r. , poz.504) dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., którzy przed dniem wejścia w życie ustawy opłacali składki na ubezpieczenie społeczne lub za których składki opłacali płatnicy składek, ustala się kapitał początkowy; kapitał początkowy stanowi równowartość kwoty obliczonej według zasad określonych w art.174 pomnożonej przez wyrażone w miesiącach średnie dalsze trwanie życia ustalone zgodnie z art. 26 ust. 3 dla osób w wieku 62 lat. Przy ustalaniu zaś kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy: 1) okresy składkowe, o których mowa w art. 6, 2) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 5, 3) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 1-4 i 6-12, w wymiarze nie większym niż określony w art. 5 ust.

1. Podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art.15, 16, 17 ust. 1 i 3 oraz art. 18 cytowanej ustawy, z tym że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się z okresu od dnia 1 stycznia 1980 r. do dnia 31 grudnia 1998 r. Zgodnie z treścią art.7 pkt 9 cytowanej ustawy okresem nieskładkowym są okresy nauki w szkole wyższej na jednym kierunku, pod warunkiem ukończenia tej nauki, w wymiarze określonym w programie studiów. W ocenie Sądu Okręgowego "ukończenie nauki" odnosi się do zaliczenia całego programu studiów, co należy odróżnić od pojęcia "ukończenia studiów" z czym wiąże się obrona pracy magisterskiej i otrzymanie dyplomu ukończenia studiów wyższych (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 11 stycznia 2013 r., III AUa 1074/12). Nadto wskazać należy, że zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 1993 r. (II UZP 6/93 opubl: Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Cywilna, Pracy i (...) rok 1994, Nr 1, poz. 15) użyte w art. 4 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 z późn. zm.) określenie "pod warunkiem ukończenia nauki", oznacza zaliczenie wszystkich semestrów przewidzianych programem studiów mimo nieuzyskania dyplomu ich ukończenia. W ocenie Sądu Okręgowego uchwała ta, pomimo jej podjęcia w stanie prawnym obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jest nadal aktualna także pod rządami obecnie obowiązującej ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W jej uzasadnieniu Sąd Najwyższy wskazał, że brak podstawy do przyjęcia wniosku, że ustawodawca miał na myśli tylko takie osoby, które zdały egzamin końcowy, a więc ukończyły wyższe studia; nie wydaje się bowiem prawdopodobne, by ustawodawca zamierzał wyłączyć możliwość zaliczenia do okresu zatrudnienia kilkuletniego okresu nauki w szkole wyższej, ukończonej w wymiarze określonym programem, tylko ze względu na nieuzyskanie dyplomu; ukończenie nauki w szkole wyższej bez uzyskania tytułu zawodowego wpływa niewątpliwie na poziom i kwalifikacje pracownika, a nieraz nawet daje pewne uprawnienia w sferze zawodowej, choćby w zakresie wysokości wynagrodzenia; nieprzystąpienie do egzaminu końcowego (magisterskiego, dyplomowego) należy do sytuacji wyjątkowych, spowodowanych nieraz niekorzystnymi okolicznościami życiowymi, niezależnymi od osoby zainteresowanej; nie byłoby więc słuszne pozbawianie takiej osoby możliwości zaliczenia - dla celów emerytalno-rentowych - kilkuletniego okresu nauki, w czasie których nie pracowała, gdyż uczyła się. Potwierdzeniem poglądu wyrażonego w powyższej uchwale jest wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 stycznia 2000 r. (II UKN 279/99 opubl: Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych rok 2001, Nr 8, poz. 286) zgodnie z którym, okres nauki w szkole wyższej na jednym kierunku studiów jest, pod warunkiem ich ukończenia i w wymiarze określonym programem studiów, uwzględniany przy ustaleniu prawa i wysokości świadczeń emerytalno-rentowych jako okres nieskładkowy, niezależnie od statusu uczelni lub trybu studiowania. Przenosząc powyższe poglądy na grunt niniejszej sprawy Sąd Okręgowy doszedł do wniosku, że skoro - w świetle zaświadczenia z (...) - bezspornym jest odbycie przez J. M. 9 semestrów nauki przewidzianych w programie studiów, spełniona została przesłanka z art. 7 pkt 9 cytowanej ustawy dotycząca okresu nauki w szkole wyższej na jednym kierunku, pod warunkiem ukończenia tej nauki, w wymiarze określonym w programie studiów; jak wynika bowiem z art.
2. ust. 2 pkt
3. przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 1-3 i 6-12, w wymiarze nie większym niż określony w art. 5 ust.
4. Takim właśnie okresem nieskładkowym jest w przypadku odwołującej się wskazany w sentencji wyroku okres nauki od 1 października 1980 r. do 30 marca 1985 r. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Okręgowy uznał, że organ rentowy niezasadnie odmówił J. M. przeliczenia emerytury. Dlatego też na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję nakazując zaliczenie spornego okresu studiów jako okresu nieskładkowego ubezpieczonej. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 9 ust.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. , poz.1800). S.B.