← Polska

I AGa 443/21

Sygn. akt I AGa 443/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 września 2022 r. Sąd Apelacyjny w (...) I Wydział Cywilny i Własności Intelektualnej w składzie: Przewodniczący: sędzia Małgorz

§ 1pkt 2 k.p.c.).

Dodatkowo zaznaczyć należy, że świadek ten został powołany w celu zeznawania o faktach, w których bezpośrednio nie uczestniczył. Sąd oddalił również wniosek pozwanego o zobowiązanie powoda do przedłożenia tachografu dot. spornego pojazdu z dnia 30 października 2015r., gdyż zmierzał on jedynie do przedłużenia postępowania (art.

§ 1pkt 5 k.p.c.), a ponadto był spóźniony (art.

205 2 k.p.c.) i nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy (art.

§ 1pkt 2 k.p.c.).

Powództwo bowiem podlegało oddaleniu co do zasady, a zatem prowadzenie postępowania w przedmiocie konieczności postoju na stacji, na której doszło do kradzieży było zbędne. W przedmiotowej sprawie bezspornym było, że strony łączyła umowa ubezpieczenia potwierdzona polisą nr (...), a także okoliczności związane z przewozem na podstawie zlecenia z dnia 28 października 2014r. oraz kradzieżą z dnia 30 października 2014r. Istotę sporu stanowiła przede wszystkim kwestia ustalenia zasady odpowiedzialności pozwanego z tytułu szkody jaką powód poniósł oraz jej wysokości. Roszczenie dochodzone niniejszą sprawą powód wywodził z tego, że w związku z zaginięciem towaru podczas międzynarodowego przewozu został on obciążony przez ubezpieczyciela swojego kontrahenta tj. spółki, która zleciła mu przewóz. Pozwany w niniejszym procesie stał na stanowisku, że jest zwolniony z odpowiedzialności, ponieważ wskazane w pozwie zdarzenie wywołujące szkodę nie stanowiło wypadku ubezpieczeniowego. Dodatkowo pozwany wskazywał, że nie ponosi odpowiedzialności, gdyż szkoda powstała na skutek rażącego niedbalstwa powoda. W analizowanej sprawie powód dochodził roszczenia, którego podstawą jest teza, że pozwany wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisów ustawy oraz z zawartej między stronami umowy ubezpieczenia OC nie naprawiła szkody, jaką powód wyrządził osobie trzeciej i wobec czego powód pokrył tę szkodę we własnym zakresie i w związku z tym poniósł uszczerbek. Podstawę prawną wierzytelności powoda stanowił zatem art. 471 k.c., zgodnie z którym dłużnik zobowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Jak wynika z treści polisy załączonej do pozwu umowę ubezpieczenia strony zawarły w oparciu o obowiązujące u pozwanego ogólne warunki ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej przewoźnika drogowego w ruchu międzynarodowym (...) S.A., zatwierdzone uchwałą zarządu nr (...)/(...) z dnia 8 sierpnia 2007r. (OWU). Postanowienia OWU uznać należy za w pełni wiążące strony umowy ubezpieczeniowej, jako że stają się częścią składową umowy ubezpieczenia i należy je wykładać przy uwzględnieniu dyrektyw zawartych w art. 65 k.c. - postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 lipca 2005, (...). Postanowienia OWU stają się tzw. wzorcem kwalifikowanym i wiążą strony dlatego, że stały się składnikiem umowy ubezpieczeniowej przez odwołanie się do nich (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 maja 2001, (...)). Zgodnie z § 2 OWU umieszczonym w rozdziale „Przedmiot i zakres ubezpieczenia”, pozwany obejmował ochroną ubezpieczeniową odpowiedzialność cywilną ubezpieczającego wobec osób uprawnionych za utratę, ubytek lub uszkodzenie przesyłki towarowej w międzynarodowym transporcie samochodowym, którą ubezpieczający ponosi zgodnie z postanowieniami Konwencji o Umowie Międzynarodowego P. (...) (...), zwaną dalej (...) (§2 ust. 1). Ubezpieczenie obejmowało odpowiedzialność cywilną ubezpieczającego za szkody powstałe w wyniku niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przewozu, powstałe od chwili przyjęcia przesyłki do przewozu do momentu wydania odbiory (§2 ust. 2). Ponadto ubezpieczeniem objęta była odpowiedzialność cywilna przewoźników posiadających koncesję i zezwolenia zagraniczne wydane przez (...) zgodnie z obowiązującym przepisami, dokonujących przewozów na podstawie listów przewozowych (...) wystawionych na ubezpieczającego, przy użyciu własnych lub podnajętych środków transportowych (§ 2 ust. 3). W ocenie Sądu powyższe postanowienia (...) są jasne i jednoznaczne i należy je interpretować łącznie. Definiują one bowiem w sposób kompleksowy sytuacje, w których dane zdarzenie zakwalifikować należy jako podlegające ochronie ubezpieczeniowej. Strona powodowa w uzasadnieniu swoich roszczeń powołuje się wyłącznie na § 2 ust. (...). Spełnienie tej przesłanki nie jest między stronami sporne i zostało przesądzone wyrokiem wydanym w sprawie sygn. (...), z którego wynika, że powód ponosił w świetle postanowień Konwencji (...) odpowiedzialność cywilną wobec uprawnionego - Towarzystwo (...) S.A. za kradzież z dnia 30 października 2014r. Co więcej, bezspornym pozostawało, że szkoda powstała w okresie określonym w § 2 ust. 2 OWU. Powód zaś nie zdołał wykazać, a ponadto okoliczność przeciwna wynika z przeprowadzonego postępowania, że odpowiedzialność cywilna powoda powstała w toku przewozu wykonywanego na podstawie listu przewozowego (...) wystawionego na ubezpieczającego tj. powoda. Z treści listu jednoznacznie wynika, że został on wystawiony przez (...) ( (...)) sp. z o.o., zaś z faktu umieszczenia na nim numerów rejestracyjnych pojazdów pozwanego i nazwiska kierowcy powoda nie sposób uznać, aby list ten został wystawiony przez powoda. Zdaniem Sądu, okoliczność charakteru listu przewodowego w świetle Konwencji CMR pozostaje irrelewantna w niniejszej sprawie, gdyż strony umowy ubezpieczenia jako podmioty profesjonalnie prowadzące działalność gospodarczą mogły w sposób dowolny uregulować kwestię łączącej je umowy. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela tezę wyroku Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2009r., sygn. akt (...), że o powstaniu odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń nie decyduje wyłącznie powstanie po stronie ubezpieczającego cywilnoprawnego obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej osobie trzeciej, lecz wystąpienie wypadku ubezpieczeniowego tj. zdarzenia, które strony umowy ubezpieczenia określiły jako przyczynę uzasadniającą odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń. Skoro więc strony uzależniły zakres odpowiedzialności ubezpieczyciela m.in. od faktu, że przewoźnikiem miał być powód oraz od uwidocznienia w treści listu przewozowego (...) ubezpieczonego jako przewoźnika, to wskazanie osoby trzeciej na tym dokumencie zwalnia zakład ubezpieczeń z obowiązku wypłaty odszkodowania. Dlatego też zdaniem tego Sądu nie jest istotne kto faktycznie wykonał przewóz ani z jakiej przyczyny doszło do wymienienia w liście przewozowym osoby trzeciej. Ponadto w ocenie Sądu nie sposób zgodzić się z powodem, że wyżej przytoczone postanowienia OWU były niejasne bądź sprzeczne wewnętrznie. Dodatkowo omawiane postanowienia OWU znalazły również swoje odzwierciedlenie w treści polisy, z której również wynika, że do przedmiotu ubezpieczenia należały zdarzenia, które powstały w związku z przewozami wykonywanymi na podstawie listów przewozowych wystawionych na ubezpieczającego. Miarodajny dla wykładni postanowień umowy ubezpieczenia jest punkt widzenia tego, kto jest chroniony, a ewentualne wątpliwości interpretacyjne nie mogą obciążać ubezpieczonego. Podkreślić jednakowoż należy, że w rozpoznawanej sprawie strony będące profesjonalnymi uczestnikami obrotu gospodarczego w ramach swobody umów w sposób niebudzący wątpliwości uzgodniły, że ochroną ubezpieczeniową objęte są wyłącznie zdarzenia powstałe w czasie przewozów świadczonych na podstawie listów przewozowych wystawionych przez ubezpieczającego. Zapis ten jest jasny i nie pozostawia pola do rozbieżnej interpretacji. Powód zatem jako przewoźnik profesjonalnie prowadzący działalność gospodarczą i przyjmujący zlecenia przewozu także od innych podmiotów, które wystawiają listy przewozowe winien dochować należytej staranności przy zawieraniu umowy ubezpieczenia i formułowaniu jej postanowień w taki sposób, aby zapewniała mu ona ochronę ubezpieczeniową w żądanym zakresie. Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy uznał, że pozwany zasadnie odmówił wypłaty odszkodowania wskazując na brak zajścia wypadku objętego ochroną ubezpieczeniową i w związku z tym nie można przypisać mu nienależytego wykonania umowy zawartej z powodem. W konsekwencji powyższego Sąd w punkcie 1 wyroku oddalił powództwo w całości. W punkcie 2 wyroku Sąd orzekł o kosztach procesu obciążając nimi na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. w całości powoda, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Szczegółowe wyliczenie kosztów procesu Sąd pozostawił referendarzowi stosownie do art. 108 § 1 zd. 2 k.p.c. Apelację od powyższego wyroku wywiódł powód zaskarżając go w całości. Apelujący podniósł zarzuty : - sprzeczności istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającej na mylnym ustaleniu faktów , że warunkiem odpowiedzialności pozwanego jest, aby listy przewozowe zostały wystawione na ubezpieczającego, że powód nie był przewoźnikiem oraz że list przewozowy nie został wystawiony na powoda , a nadto, że w niniejszej sprawie nie zaistniał wypadek ubezpieczeniowy objęty odpowiedzialnością pozwanego w ramach umowy ubezpieczenia powoda ; - naruszenia przepisów prawa materialnego przez niezastosowanie art.12 ust.4 ustawy z dnia 22.05.2003r o działalności ubezpieczeniowej i art. 15 ust.5 ustawy z dnia 11.09.2015r o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej i nie zinterpretowanie na korzyść powoda wszystkich niejasności wynikających z par.2 OWU orz wskazanych w polisie; - naruszenia prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 65 par.2 kc i nieuwzględnieniu przy dokonywaniu oceny postanowień par.2 OWU i polisy. Wskazując na powyższe , apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa oraz obciążenie pozwanego kosztami procesu za obie instancje. Pozwany wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów postępowania apelacyjnego oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do odpowiedzi na apelację. Sąd Apelacyjny zważył co następuje : Apelacja powoda nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd odwoławczy podzielił poprawne ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Okręgowy, jako mające oparcie w zebranym materiale dowodowym, ocenionym bez obrazy art. 233 par.1 kpc, to jest zgodnie z zasadami wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego. Motywy zaskarżonego wyroku, tak w sferze dowodowej, faktycznej jak i prawnej ujęte zostały w sposób jasny i wyczerpujący, a przez to poddający się kontroli instancyjnej. Nie zachodziła potrzeba uzupełniania postępowania dowodowego na etapie postępowania apelacyjnego w zakresie przeprowadzenia dowodów z dokumentów wnioskowanych przez stronę pozwaną, albowiem nie miały one istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, dlatego na podstawie art. 235 1 kpc zostały przez sąd odwoławczy pominięte. Chybionym okazał się zarzut w zakresie dotyczącym błędnych ustaleń faktycznych, albowiem skarżący w istocie nie poparł go rzeczową argumentacją jurydyczną i w zasadzie sprowadza się on do powielenia stanowiska prezentowanego w postępowaniu przed sądem I instancji. Jak trafnie wskazał Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku powód nie zdołał wykazać, że jego odpowiedzialność cywilna powstała w toku wykonywania przewozu towaru na podstawie listu przewozowego (...) wystawionego na ubezpieczającego, czyli powoda, albowiem z treści tegoż listu przewozowego jednoznacznie wynika, że został on wystawiony przez (...) ( (...) ) sp. z o.o. . Przypisywanie przez powoda będącego profesjonalnym przewoźnikiem istotnego znaczenia faktowi umieszczenia na liście przewozowym numerów rejestracyjnych pojazdu pozwanego oraz nazwiska jego kierowcy nie daje w świetle przepisów Konwencji (...) oraz treści zawartej polisy ubezpieczeniowej podstaw do uznania, że list przewozowy był wystawiony przez powoda , a w związku z tym zaistniały podstawy do uznania, że miało miejsce w trakcie wykonywania umowy przewozu zdarzenie wywołujące szkodę , uprawniające powoda do domagania się wypłaty odszkodowania od pozwanego. Jak trafnie wywodziła strona pozwana , dla udzielenia ochrony ubezpieczeniowej poza zajściem zdarzenia powodującego szkodę oraz stanowiącego podstawę odpowiedzialności cywilno-prawnej powoda na podstawie Konwencji (...) , koniecznym jest aby powód wykonywał przewóz na podstawie listu przewozowego, w którym został wpisany jako przewoźnik, a w rozpatrywanej sprawie taka sytuacja niewątpliwie nie miała miejsca. Powód niewątpliwie wykonywał zlecony mu przewóz, ale nie był wymieniony jako przewoźnik w liście przewozowym , który był wystawiony przez (...). Sąd Apelacyjny w całości podziela stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 22.05.2009r sygn..akt(...), że o odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń nie decyduje wyłącznie powstanie po stronie ubezpieczającego obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej osobie trzeciej , lecz wystąpienie wypadku ubezpieczeniowego, tj. zdarzenia, które strony określiły w umowie ubezpieczenia jako przyczynę uzasadniającą odpowiedzialność ubezpieczyciela. Takim zdarzeniem warunkującym odpowiedzialność pozwanego było wykonywanie przewozu na podstawie listu przewozowego (...) wystawionego na ubezpieczającego , a nie sam fakt wykonywania przewozu, który był bezsporny. Całkowicie dowolne jest stanowisko powoda, że zapisy zawarte w ogólnych warunkach ubezpieczenia (par.2 OWU), czy treść polisy winny być interpretowane w ten sposób, że ochroną ubezpieczeniową objęte były wszystkie postacie wykonywanej przez powoda działalności transportowej, skoro obie strony będące profesjonalistami w sposób jednoznaczny ustaliły, ze ochroną ubezpieczeniową objęte są wyłącznie zdarzenia powstałe w czasie przewozów wykonywanych przez ubezpieczającego na podstawie wystawionych przez niego listów przewozowych, mimo że w ramach swobody zawierania umów powód mógł zdecydować się na rozszerzenie ochrony ubezpieczeniowej również o klauzule zlecenia, czego nie uczynił. Zarzut naruszenia art. 65 par.2 kc w sposób wskazany w apelacji powoda, podobnie jak zarzuty błędnych ustaleń faktycznych należało zatem uznać za pozbawione uzasadnionych podstaw, co skutkowało oddaleniem apelacji powoda na podstawie art. 385 kpc. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 par.1 i3 kpc w zw. z art. 108par.1kpc . Małgorzata Mazurkiewicz-Talaga Umieściła w Portalu Informacyjnym: Sekretarz sądowy Anna Sobczak Niniejsze pismo nie wymaga podpisu własnoręcznego na podstawie § 21 ust. 4 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 czerwca 2019 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej jako właściwie zatwierdzone w sądowym systemie teleinformatycznym.

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.