k.p.c., albowiem w sposób rażąco krzywdzący kształtujący sytuację pozwanego jako pożyczkobiorcy będącego konsumentem Sąd Rejonowy uznał postanowienia umowne dotyczące kosztów obsługi pożyczki za wyjątkiem opłaty przygotowawczej, tj. wynagrodzenie prowizyjne w wysokości 22.571 złotych oraz wynagrodzenie za przyznanie pakietu „Twój pakiet” w kwocie 2.300 złotych. Takie postanowienia są przy tym sprzeczne z art. 481 k.c. i art. 485 k.c. w zakresie zakazu lichwy, jak również z istotą samej umowy pożyczki, w której zarobkiem od kapitału są odsetki. Postanowienia te naruszają również zapisy zawarte w art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim. Wobec powyższego zakwestionowane postanowienia umowne należało uznać za nieważne w myśl art. 58 § 1 i 3 k.c. O kosztach procesu Sąd Rejonowy orzekł na podstawie art. 100 k.p.c. zgodnie z zasadą ich stosunkowego rozdzielenia, przyjmując że powód wygrał sprawę w 43%. Od powyższego wyroku wniosły apelacje obie strony postępowania. W apelacji z dnia 17 września 2021 roku (data nadania w placówce pocztowej) pełnomocnik powoda (...) S.A. z siedzibą w B. zarzucił wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności: 1. art.
w zw. z art. 385 2 k.c. w zw. z art. 56 k.c. w zw. z art. 359 k.c. w zw. z art. 36a ust. 2 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim poprzez nieuprawnione uznanie, że zapisy umowne w zakresie prowizji i wynagrodzenia za „Twój pakiet” były sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i dobrymi obyczajami oraz obciążały pozwanego ponad dopuszczalne prawnie limity, przy jednoczesnym pominięciu przez Sąd I instancji w wykładni umowy przepisów o limicie pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego;
k.c. i art. 385 2 k.c., art. 353 k.c. i art. 354 k.c. w zw. z art. 720 k.c. oraz art. 316 § 1 k.p.c. z uwagi na: błędne pominięcie i nierozważenie roszczenia formułowanego w oparciu o weksel, mimo że powód dochodził zapłaty z uzupełnionego weksla in blanco o charakterze gwarancyjnym oraz treści deklaracji wekslowej; błędne przyjęcie, że powód uzupełnił weksel zgodnie z deklaracją wekslową co do zasądzonego roszczenia, podczas gdy odsetki umowne i inne koszty są nienależne, zasądzenie powództwa z uwagi na wypowiedzenie umowy pożyczki, chociaż jest ono nieskuteczne; pominięcie treści deklaracji wekslowej, wezwania do zapłaty i wypowiedzenia oraz daty wymagalności roszczenia wekslowego (płatności weksla); pominięcie sumy wpłat pozwanego i przyjęcie, że miał zadłużenie w chwili wezwania do zapłaty i wypowiedzenia umowy; 2. art. 3, art. 5 pkt 7 i 12, art. 25 ust. 1 pkt 1, art. 54 ust. 1 i 2, art. 30 ust. 1 pkt 6 i 7 i art. 47 ustawy o kredycie konsumenckim w zw. z art. 353 1 i art. 353 2 k.c. w zw. z art. 720 k.c., art. 395 k.c. i art. 481 § 1 i 2 k.c., art.
i art. 385 2 k.c. w zw. z art. 316 § 1 k.p.c. oraz art. 321 § 1 k.p.c. poprzez ich niezastosowanie z uwagi na brak skontrolowania z urzędu wadliwości umowy kredytowej, mimo że sąd stosuje prawo materialne z urzędu w zakresie dopuszczenia naliczania odsetek od kredytowanych kosztów pożyczki, a wobec tego przyjęcie za zasadne zadłużenia podawanego przez powoda w zakresie odsetek i ich rozliczenia, chociaż wadliwość wynika z materiału sprawy;
postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. W omawianej sprawie wysokość opłaty prowizyjnej należnej powodowi za udzielenie pożyczki w kwocie 25000 zł wyniósł 22 571 zł., co w przeliczeniu na trzyletni okres kredytowania wynosi około 7500 zł. Tak określona prowizja nie jest w ocenie Sądu Okręgowego rażąco zawyżona i nie narusza dobrych obyczajów. Wobec powyższego, zgodzić należy się z zarzutem pełnomocnika powódki, iż uznanie całości wysokości opłaty prowizyjnej za abuzywną przez Sąd I instancji było niezasadne. Powyższe rozważania nie uprawniają jednak do stwierdzenia, zawartej między stronami umowie nie można postawić skutecznego zarzutu opartego na powołanym przepisie art.
k.c. W ocenie Sądu Okręgowego poddana kontroli umowa rażąco naruszała interesy konsumenta w zakresie w jakim przewidywała, że zapłata wynagrodzenia za korzystanie z pożyczonych środków określona jako „prowizja”, została uniezależniona od długości trwania umowy i naliczona już w dacie jej zawarcia. Powód mógł tym samym domagać się skutecznie prowizji tylko za okres obowiązywania umowy, w dacie w której umowa została skutecznie rozwiązana uprawnienie do jej zapłaty wygasło. Skoro bowiem prowizja ma rekompensować kredytodawcy koszty związane z obsługą dłużnika i koszty towarzyszące, o tyle jest ona zasadna tak długo, jak długo trwa stosunek zobowiązaniowy w pierwotnie ustalonej przez strony formie. Innymi słowy – w niniejszej sprawie zasadne jest naliczanie przez powoda prowizji tak długo, jak pozwany spłacał raty pożyczki, a zatem był „obsługiwany” przez powoda . W sytuacji, w której na skutek wypowiedzenia umowy i wezwania do zapłaty całość zadłużenia roszczenie to stało się wymagalne, brak jest podstaw do naliczania prowizji. W omawianej sprawie umowa między stronami została zawarta w lutym 2020 r. jej skuteczne wypowiedzenie nastąpiło w lipcu 2020 r. Umowa trwała więc przez około 13,8 % przewidzianego na wstępie okresu i tylko za ten okres należy się prowizja, której wysokość winna być ustalona proporcjonalnie. W ocenie Sądu Okręgowego, skoro prowizja jest należna za czas trwania umowy, a umowa była skutecznie realizowana w 13,8%, to jedynie w takiej części pozwana winna zapłacić przypadającą na nią prowizję. Tym samym, ustalając wysokość zasądzonej kwoty, Sąd przyjął, że jedynie kwota 3114,79 zł tytułem prowizji może być uznana jako zasadna i w tym zakresie powództwo jest zasadne. Sąd Okręgowy tożsame kryteria oceny roszczenia powoda zastosował w stosunku do żądania zapłaty wynagrodzenia z tytułu tzw. „Twojego pakietu”. W przedmiotowej sprawie brak jakichkolwiek dowodów potwierdzających tezę zawarcie umowy w tej części nie zostało indywidualnie uzgodnione chociażby w tym znaczeniu, że jej akceptacja nie była konsekwencją dobrowolnej decyzji pożyczkobiorcy ale stanowiła obligatoryjny element umowy pożyczki bez akceptacji którego nie powód nie zgodziłby się na jej udzielenie. Przepis art.
wprowadza wprawdzie domniemanie, w myśl którego nie są indywidualnie uzgodnione te postanowienia, które zostały przejęte z wzorca zaproponowanego przez kontrahenta. Zastosowanie tego domniemania warunkuje jednak w ocenie Sadu Okręgowego przyjęcie, że wzorzec zawierający dodatkowe postanowienia stanowił obligatoryjny składnik umowy głównej i co równie ważne jego przyjęcie nie było dowolne. W niniejszej sprawie nawet przyjmując, że powód zawierając umowę z pozwanym posługiwał się wzorcem, na treść którego pozwany mógł mieć rzeczywisty wpływ, nie sposób uznać, że zawarcia umowy obejmującej tzw. „Twój pakiet” zostało pozwanemu automatycznie narzucone. Jednocześnie uznanie, że wynagrodzenie za korzystanie z wskazanego wyżej pakietu uprawnień winno uwzględniać również okres nie obowiązywania umowy nie znajduje, przy uwzględnieniu powyżej już zaprezentowanej argumentacji żadnego uzasadnienia. Tym samym przy zastosowaniu powyżej zaprezentowanej proporcji uznać należało że z omawianego tytułu powodowi należy się jedynie wynagrodzenie w kwocie 317,40 zł. Przy tak ustalonych okolicznościach Sąd Okręgowy uznał, że w wykonaniu umowy na stronie pozwanej ciąży obowiązek zapłaty łącznej sumy 26 948,19 zł , na którą składa się zasądzona kwota 23 387 zł. należna tytułem zwrotu pożyczki i powiększona o 129,00 zł tytułem opłaty przygotowawczej, oraz kwota 3114,79 zł tytułem opłaty prowizyjnej oraz kwota 317,40 zł. tytułem wynagrodzenia za tzw. „Twój pakiet”. Apelacja pozwanego nie zasługuje na uwzględnienie. Wydając zaskarżone orzeczenie Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się wskazanych w powołanej apelacji art. 10 w zw. z art. 101, art. 102 i art. 104 Prawa wekslowego, art. 720 k.c. i art. 359 k.c. w zw. z art. 3, art. 54 ust. 2 i art. 47 ustawy o kredycie konsumenckim, art. 58 § 1, 2 i 3 k.c. i art. 3531 w zw. z art. 3851 k.c. i art. 3852 k.c., art. 353 k.c. i art. 354 k.c. w zw. z art. 720 k.c. oraz art. 316 § 1 k.p.c. Z całą mocą należy podkreślić, że wydając zaskarżone orzeczenie Sąd pierwszej instancji co do zasady prawidłowo poddał ocenie treść łączącej strony umowy przełamując tym samym wynikającą z przepisów prawa wekslowego zasadę abstrakcyjności zobowiązań wekslowych. Sąd Okręgowy nie podziela jednocześnie stanowiska, że nieprawidłowe wypełnienie weksla przez powoda wynikało z nieskutecznego wypowiedzenie umowy pożyczki. W powyżej przedstawionych rozważaniach Sąd Okręgowy zaprezentował stanowisko w zakresie zakresu abuzywności łączącej strony umowy. W tym miejscu należy jedynie podkreślić, że abuzywność postanowień dotyczące prowizji odnosi się tylko do przyjęcia na podstawie umowy, że przysługiwała ona także po rozwiązaniu umowy. W konsekwencji za całkowicie niezasadne uznać należało także zarzuty pozwanego co do skuteczności wypowiedzenia umowy pożyczki i co za tym idzie wymagalności dochodzonego niniejszym pozwem roszczenia. W aktach sprawy znajduje się ostateczne wezwanie do dobrowolnej zapłaty w terminie 7 dni zaległych dwóch rat pożyczki wymagalnych w dniach 20 kwietnia 2020 roku i 20 maja 2020 roku w łącznej wysokości 3.107 złotych skierowane przez powoda do pozwanego w dniu 22 maja 2020 roku, które zostało mu doręczone w dniu 25 maja 2020 roku (wezwanie k. 58, potwierdzenie doręczenia k. 59). Podkreślić należy, że formułując powyższe wezwanie powód prawidłowo ustalił wysokość zadłużenia pozwanego odwołując się do wiążących strony postanowień umowy. Z uwagi na bezskuteczność powyższego wezwania powód wysłał w dniu 22 czerwca 2020 roku do pozwanego wypowiedzenie umowy pożyczki wraz z wezwaniem do wykupu weksla. Pismo to zostało doręczone pozwanemu w dniu 24 czerwca 2020 roku (wypowiedzenie k. 100, potwierdzenie doręczenia k. 101). Trafnie zatem Sąd Rejonowy uznał, że wobec wypowiedzenia i wezwania do zapłaty oraz wykupu weksla nie było wątpliwości co do trafności żądania powoda co do zasady, a w tym podstawy do wypełnienia weksla zgodnie z deklaracją wekslową. W świetle powyższego należało zatem na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienić zaskarżony wyrok i podwyższyć zasądzoną od pozwanego na rzecz powoda kwotę 23.516 złotych do kwoty 26.948,19 złotych. W pozostałej natomiast części apelacja powoda podlegała oddaleniu jako niezasadna na podstawie art. 385 k.p.c. Oddaleniu w całości w oparciu o wskazany przepis podlegała także apelacja pozwanego. Konsekwencją zmiany wyroku co do roszczenia głównego była również konieczność zmiany rozstrzygnięcia co do kosztów procesu, o których orzeczono zgodnie z określoną w art. 100 k.p.c. zasadą ich wzajemnego zniesienia. Na tej samej podstawie orzeczono o kosztach procesu za instancję odwoławczą, mając na względzie wynik postępowania w tej instancji. Paweł Hochman
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.