zostały na gruncie niniejszej sprawy spełnione, co prowadziło do uznania ich jako niedozwolonych. Sąd Okręgowego w tym zakresie zgadza się z argumentacją dokonaną przez Sąd Rejonowy w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż w umowie wiążącej strony nie wskazano sposobu, zasad i kryteriów ustalania kursów ogłaszanych w tabelach banku, bank przyznał sobie w istocie nieograniczoną swobodę w wyznaczaniu kursu waluty i w dacie zawarcia umowy i na przyszłość, natomiast kryteria ustalania tych kursów były nieweryfikowalne w dniu zawarcia umowy, w umowie brak jakiegokolwiek instrumentu, który pozwalałby powódce podjąć jakąkolwiek obronę przed decyzjami banku w zakresie kursu. Odnosząc się również do kwestii przesłanki rażącego naruszenia interesu konsumenta należy mieć na uwadze, iż do takiej sytuacji dochodzi przede wszystkim gdy mamy do czynienia z dysproporcją praw i obowiązków banku i konsumenta. Taka dysproporcja niewątpliwie zachodzi w niniejszej sprawie. Sąd Rejonowy również zasadnie wskazał, iż ocena abuzywności postanowień umownych dokonywana jest na datę zawarcia umowy, co wprost wynika z przepisu art. 385 2 k.c. który to przepis nakazuje ponadto rozważenie jej treści, okoliczności zawarcia oraz uwzględnienie umów pozostających w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny. W niniejszej sprawie nie ma zatem znaczenia sposób i skutki wykonywania umowy. Przepis art.
wyraża bowiem jednoznaczną zasadę, że niedozwolone postanowienie w umowie nie wiąże konsumenta, natomiast strony tej umową są nią związane w pozostałym zakresie. Zgodnie z utrwaloną w tym zakresie linią orzeczniczą (w tym uchwała siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17) oceny takiej należy dokonywać według stanu z chwili zawarcia umowy. Z przepisów Dyrektywy 93/13, interpretowanych z uwzględnieniem orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wynika jasno, iż okoliczności, które zaistniały po zawarciu umowy, nie mają znaczenia dla oceny abuzywności postanowienia. W ramach tej oceny należy natomiast uwzględnić skutki, o których przedsiębiorca wiedział albo mógł wiedzieć przy zawieraniu umowy i które mogły wpływać na jej wykonanie w przyszłości. Wskazówki te mają charakter wiążący i muszą być uwzględnione w ramach wykładni art.
Zdaniem Sądu odwoławczego zaskarżone orzeczenie jednak zapadło przedwcześnie. Podkreślenia wymaga, iż Sąd I instancji w istocie nie rozpoznał żądań sformułowanych przez stronę powodową. Jak wskazał Sąd Rejonowy żądanie pozwu koncentrowało się wokół przeliczenia rat kredytu spłaconych przez powódkę z zastosowaniem kursu kupna z tabeli banku, nie zaś kursu średniego NBP. Według Sądu I instancji tak sformułowane roszczenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Poczynienie zaś tych założeń doprowadziło Sąd Rejonowy do oddalenia powództwa, pomimo uznania jego merytorycznej zasadności, tzn. abuzywności postanowień umowy, na którą to podstawę powoływała się powódka. Tym samym Sąd I instancji poprzestał jedynie na ustaleniu, iż łącząca strony postępowania umowa zawierała niedozwolone klauzule. Z kolei po ustaleniu powyższego Sąd I instancji powinien ocenić jaki wywołuje to skutek, tj. czy powódka nie jest związania abuzywnymi postanowieniami umowy, która podlega wykonaniu w pozostałym zakresie, czy też konsekwencją wystąpienia niedozwolonych postanowień winno być przekształcenie treści umowy, tak aby w miejsce postanowień niewiążących i wyeliminowanych wprowadzić inne regulacje, nieprzewidziane przez strony w chwili zawarcia umowy, czy też skutkiem uznania za abuzywne kwestionowanych postanowień umownych będzie konieczność uznania umowy za nieważną, albowiem po wyeliminowaniu tzw. klauzul abuzywnych niemożliwym jest wykonanie umowy. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż decyzja w zakresie jaki skutek w okolicznościach sprawy wywołuje wyeliminowanie klauzul abuzywnych należy do sądu badającego. Sąd jest przecież w sprawach dotyczących umów konsumenckich obowiązany z urzędu do badania ewentualnej abuzywności postanowień umownych i jej skutków prawnych. W tym miejscu wskazać należy, iż niezależnie od poniesionych przez apelującą zarzutów merytoryczne rozpoznanie sprawy w tych okolicznościach przez Sąd Okręgowy pozbawiałoby w istocie obie strony prawa do kontroli instancyjnej takiego orzeczenia Przyjmując zatem abuzywność kwestionowanych postanowień umownych, należało pozostawić Sądowi I instancji, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, ocenę skutku uznania postanowień umowy za abuzywne, jak również ewentualną ocenę zasadności żądania co do wysokości. W zależności od poczynionej oceny, konieczna będzie również ponowna ocena zasadności wniosku dowodowego powódki o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy, na podstawie art. 386 § 4 k.p.c., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Rozstrzygnięcie w zakresie kosztów procesu w instancji odwoławczej zostało wydane w oparciu o treść art. 108 § 2 k.p.c. Agnieszka Wiśniewska
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.