Sygn. akt: I C 339/21 upr WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 kwietnia 2022 roku Sąd Rejonowy w Człuchowie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: sędzia Anna Wołujewicz Protokolant: starszy sekretarz sądowy Joanna Mucha po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2022 roku w Człuchowie na rozprawie sprawy z powództwa M. R. przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w C. o zapłatę oddala powództwo. Sygn. akt I C 339/21 UZASADNIENIE Powód M. R. wniósł przeciwko pozwanemu Skarbowi Państwa Zakład Karny w C. pozew o zapłatę kwoty 15 000 zł. W uzasadnieniu wskazał że w grudniu 2020 r. Rzecznik Praw Obywatelskich uznał iż kary dyscyplinarne z dnia 31 lipca 2017 r. oraz 20 lutego 2018 r. zastosowano przez pozwanego wobec niego bezpodstawnie i w dniu 8 stycznia 2021 r. zostały anulowane z systemu NOENET. Powód podkreślił, że kary te skutkowały pozbawieniem go możliwości nauczania i odpłatnej pracy z której spłacał zadłużenia alimentacyjne. Wskazał również, że w dniu 27 stycznia 2021 r. w Zakładzie Karnym w K. komisja zakwalifikowała go do nauczania, a ze względu na art. 149 k.k.w. dyrekcja uchyliła karę dyscyplinarną i uznała ją za niebyłą oraz podjęła decyzję mającą na celu uchylenie skutków ukarania. Powód wskazał, że złożył prośbę o ponowne przywrócenie do pracy jaką miał przed ukaraniem, jednak dostał odmowę i do dnia wniesienia pozwu nie został przywrócony. W uzasadnieniu powołał się również na interpretacje definicji dóbr osobistych, podkreślając, że gdyby pozwany respektował art. 149 k.k.w. pracowałby on odpłatnie i mógł spłacać alimenty i mieć na swoje potrzeby. Pozwany Skarb Państwa Zakład Karny w C. w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w całości. W uzasadnieniu wskazał, iż powód w Zakładzie Karnym w C. przebywał od 5 kwietnia 2017 r. roku do dnia 25 kwietnia 2018 r. Przyznał, że powód został ukarany karami dyscyplinarnymi przez z-cę Dyrektora Zakładu Karnego w C., za przewinienia polegające na zażyciu środków psychoaktywnych niewiadomego pochodzenia, czym naruszył art. 116 a pkt 4 k.k.w.. Oba przypadki użycia przez niego środków odurzających zostały potwierdzone przez dyżurującego w zakładzie lekarza, który z kolei w bezpośrednim badaniu fizykalnym stwierdził u niego stan po użyciu środka odurzającego. Ww. decyzje zostały utrzymane w mocy przez Sędziego Penitencjarnego Sądu Okręgowego w Słupsku. Pozwany poinformował również, ze w sprawie decyzji z dnia 2 sierpnia 2017 r. powód złożył zawiadomienie do prokuratury o popełnieniu przestępstwa przez z-ce Dyrektora ZK w C., natomiast decyzję z dnia 22 lutego 2018 r. zaskarżył do Dyrektora Zakładu Karnego w C.. W trakcie podjętych czynności wyjaśniających oba organy nie dopatrzyły się uchybień w działaniach funkcjonariuszy. Przyznano jednak, że pozwany został poinformowany o uznaniu skargi powoda za zasadną przez Rzecznika Praw Obywatelskich oraz o wnioskach zawartych w piśmie Rzecznika do realizacji. W związku z powyższym w dniu 30 grudnia 2020 r. Dyrektor Zakładu Karnego w C. zdecydował o uchyleniu ww. kar dyscyplinarnych i uznał je za niebyłe, również dokonano stosownych zmian w Centralnej Bazie Danych Osób Pozbawionych Wolności. Odnosząc się do zarzutów dotyczących wycofania z zatrudnienia oraz z nauki na skutek wymierzenia powodowi przedmiotowych kar, wskazano, że faktycznie po ukaraniu karą z dnia 2 sierpnia 2017 r. powód został wycofany z zatrudnienia, a powodem była konieczność zapewnienia bezpieczeństwa w jednostce. Następnie w dniu 3 sierpnia 2017 r. Komisja Penitencjarna podjęła decyzję o pozbawieniu powoda możliwości nauczania w zakresie nieobjętym nauczaniem obowiązkowym II sem. kwalifikacyjnego kursu zawodowego o kierunku kucharz z uwagi na fakt, że skazany wprowadził się w stan odurzenia środkami niewiadomego i nieznanego pochodzenia co zostało potwierdzone badaniem lekarskim, stwarzanie zagrożenia bezpieczeństwa dla siebie poprzez odurzanie się środkami psychoaktywnymi, ale również swoim zachowaniem – stwarzanie realnego zagrożenia bezpieczeństwa dla ładu i porządku w zakładzie karnym. Wskazano, że powodowi ponownie zaproponowano możliwość podjęcia nauk w dniu 26 stycznia 2018 r., jednak on nie wyraził chęci. W dniu 23 listopada 2017 r. powód ponownie podjął zatrudnienie w ww. firmie, jednak ponownie został wycofany w dniu 21 lutego 2018 r. z powodu wprowadzenia się w stan odurzenia substancją psychoaktywną w dniu 17 lutego 2018 r. i koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa w jednostce. Wyjaśniono również, ze w dniu 26 kwietnia 2018 r. został przetransportowany do AŚ P. i wrócił w dniu 11 lipca 2019 r. (z uwagi na zakwalifikowanie do nauczania), albowiem zwrócił się z prośbą o zakwalifikowanie do nauczania I sem. LO w CKU i decyzją Komisji Penitencjarnej z dnia 8 maja 2019 r. do ww. szkoły został przyjęty. W dniu 2 października 2019 r. powód oświadczył, ze rezygnuje z nauczania ze względów osobistych, w związku z czym w dniu 16 października 2019 r. został pozbawiony możliwości nauczania na własną prośbę. Pozwany ponadto podniósł zarzut przedawnienia, wskazując, Że od dnia ogłoszenia kar dyscyplinarnych rozpoczął się jego bieg. Na rozprawie w dniu 23 marca 2022 r. powód wskazał, ze dochodzi od pozwanego kwoty 15.000 zł. i jest to kwota jaką by zarobił od dnia wydania decyzji przez Rzecznika. Sąd ustalił następujący stan faktyczny Powód M. R. w pozwanym Zakładzie Karnym w C. przebywał w okresie od 8 lutego 2017 r. do dnia 7 marca 2017 r., od dnia 5 kwietnia 2017 roku do 25 kwietnia 2018 r. oraz od dnia 11 lipca 2019 r. do dnia 29 października 2019 bezsporne, ponadto dowód: przeglądarka pomieszczeń k. 38-39 W dniu 8 lutego 2017 r. powód został przetransportowany do Zakładu Karnego w C. z uwagi na zakwalifikowanie go do nauczania w CKU. Podczas pobytu w jednostce podjął także zatrudnienie w firmie (...). W dniu 29 lipca 2017 r. u powoda podczas powrotu z zatrudnienia w ww. firmie funkcjonariusze stwierdzili nienaturalne zachowanie tj bełkotliwą mowę, zaburzenia ruchu, trudności w nawiązaniu kontaktu. Użycie środków odurzających zostało potwierdzone przez dyżurującego w zakładzie lekarza. W związku z powyższym na wniosek funkcjonariuszy powód został ukarany karą dyscyplinarną przez z-cę Dyrektora Zakładu Karnego w C. w postaci udzielenia widzeń w sposób uniemożliwiający bezpośredni kontakt z osobą odwiedzającą na okres 3 m-cy. Z uwagi na konieczność zapewnienia bezpieczeństwa w jednostce powód z dniem 31 lipca 2017 r., został wycofany z zatrudnienia. W dniu 3 sierpnia 2017 r. Komisja Penitencjarna z uwagi na fakt, ze skazany wprowadził się w stan odurzenia środkami niewiadomego i nieznanego pochodzenia, stwarzanie zagrożenia bezpieczeństwa dla siebie poprzez odurzanie się środkami psychotropowymi, ale również swoim zachowaniem stwarzał realne zagrożenie bezpieczeństwa dla ładu i porządku, w związku z czym w celu umożliwienia wzmożonej kontroli nad zachowaniem skazanego na podstawie art. 76 §1 ust 5 k.k.w. oraz art. 131 a ust 1 podjęła decyzję dotyczącą pozbawienia powoda możliwości nauczania w zakresie nieobjętym nauczaniem obowiązkowym II sem. kwalifikacyjnego kursu zawodowego o kierunku kucharz. dowód: wniosek k. 40, k. 63, pismo k. 42, oświadczenie k. 43, wpis w książeczce zdrowia k. 44, 45, notatka k. 58, powiadomienie k. 64 W dniu 23 listopada 2017 r. powód ponownie podjął zatrudnienie w ww. firmie, a w dniu 26 stycznia 2018 r. powodowi ponownie zaproponowano możliwości podjęcia nauki, na co nie wyraził zgody. bezsporne, ponadto dowód: notatka k. 59 W dniu 17 lutego 2018 r. u powoda ponownie stwierdzono wprowadzenie się w stan odurzenia substancją psychoaktywną, w związku z czym w dniu 21 lutego 2018 r. z powodu konieczności zapewnienia bezpieczeństwa w jednostce ponownie został wycofany z zatrudniania. dowód: wniosek k. 41, 52 pismo k. 49, k. 60, wyjaśnienie k. 51, powiadomienie W dniu 26 kwietnia 2018 r. powód został przetransportowany do AŚ P.. Następnie zwrócił się z prośbą o zakwalifikowanie go do nauczania na I sem. LO w CKU i decyzją Komisji Penitencjarnej z dnia 8 maja 2019 r. do ww. szkoły został przyjęty. W dniu 11 lipca 2019 ponownie przybył do Zakładu Karnego w C. z uwagi na zakwalifikowanie go do nauczania r. W dniu 2 października 2019 r. oświadczył, ze rezygnuje z nauczania ze względów osobistych, w związku z czym w dniu 16 października 2019 r. został pozbawiony możliwości nauczania. bezsporne, ponadto dowód: notatka k. 62 Podczas pobytu w Zakładzie Karnym w C. kary dyscyplinarne zostały powodowi wymierzone na wniosek funkcjonariuszy, po stwierdzeniu u niego, w dniu 29 lipca 2017 r. i w dniu 17 lutego 2018 r podczas powrotu z zatrudnienia (...), nienaturalnego zachowania tj bełkotliwej mowy, zaburzenia ruchu, trudności w nawiązaniu kontaktu. W obu przypadkach użycie środków odurzających zostały potwierdzone przez dyżurującego w zakładzie lekarza. Ww. decyzje zostały utrzymane w mocy przez Sędziego Penitencjarnego Sądu Okręgowego w Słupsku. bezsporne, ponadto dowód: wniosek k. 40, k. 41, pismo k. 49, sprawozdanie k. 50, wyjaśnienie k. 51, wniosek k. 52, notatka k. 58 Powód złożył skargę do Rzecznika Praw Obywatelskich w przedmiocie stwierdzania obecności w organizmie osadzonych środka odurzającego lub substancji psychotropowych. Została ona uznana za zasadną, albowiem stwierdzono, że w Zakładzie Karnym w C. doszło do naruszenia obowiązujących przepisów tj art. 116b k.k.w. oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie sposobu przeprowadzania badań na obecność alkoholu, środków odurzających lub substancji psychotropowych w organizmie skazanego pozbawionego wolności, ich dokumentowania oraz weryfikacji. O powyższym pismem z dnia 3 grudnia 2020 r. Rzecznik poinformował Dyrektora Zakładu Karnego w C.. Po uzyskaniu informacji o uwzględnianiu skargi Dyrektor Zakładu Karnego w C. na podstawie art. 149 k.k.w. uchylił ww. skargi i uznał je za niebyłe. Anulowano również wpisy, które dotyczyły skarg w Centralnej Bazie Danych Osób Pozbawionych Wolności (Noe.NET). dowód pismo k. 54- 55, pismo k. 56,57 Decyzją komisji penitencjarnej Zakładu Karnego w K. z dnia 27 stycznia 2021 r. powód został zakwalifikowany do nauczania na II semestrze kwalifikacyjnego kursu zawodowego kucharza. Decyzją rekrutacyjną Zakładu Karnego w C. z dnia 4 lutego 2021 r. nie został przyjęty do wybranej szkoły z powodu braku wolnych miejsc. bezsporne, ponadto dowód pismo k. 13 Sąd zważył co następuje: W ocenie Sądu przedmiotowe powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. W niniejszej sprawie powód M. R., jak wskazał w pozwie, dochodził od Skarbu Państwa Zakładu Karnego w C. zadośćuczynienia w kwocie 15.000,00 zł za pozbawienie go możliwości nauki oraz wynagrodzenia z tytułu odpłatnej pracy z której spłacał alimenty. Podkreślał, że na skutek ukarania go karami dyscyplinarnymi, które zostały uchylone, został pozbawiony możliwości nauczania i pracy. Na rozprawie w dniu 23 marca 2022 r. wskazał, że dochodzi od pozwanego kwoty 15.000 zł. i jest to kwota jaką by zarobił od dnia wydania decyzji przez Rzecznika Praw Obywatelskich. Pozwany Skarb Państwa Zakład Karny w C. wniósł o oddalenie powództwa jako bezzasadnego. Zakwestionował wszystkie podnoszone przez powoda zarzuty wskazując, iż powód wprawdzie został pozbawiony zatrudnienia jak i możliwości nauczania na skutek ukarania karami dyscyplinarnymi, które później zostały uchylone, jednak w późniejszym czasie przywrócono mu ww. prawa i to powód z nich dobrowolnie zrezygnował. Na gruncie prawa polskiego można uzasadniać żądanie powoda z tytułu zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych regulacją wynikającą z art. 23 k.c. i art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. i art. 444 k.c. Natomiast zgodnie z treścią art. 417 k.c. za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Zgodnie z art. 361 § 1 k.c. zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła Przesłanką odpowiedzialności za naruszenie dóbr osobistych jest bezprawność tj. sprzeczność z przepisami albo zasadami współżycia społecznego. Zaznaczyć jednak należy, że pewne niedogodności i ograniczenia są związane z pozbawieniem wolności. W związku z powyższym, z uwagi na zastrzeżenia powoda należy rozważyć czy jego zarzuty stanowią naruszenie w/w norm, z którymi będzie związana odpowiedzialność pozwanego. Dla przyjęcia odpowiedzialności za zadośćuczynienie z tytułu naruszenia dóbr osobistych zgodnie z art. 24 k.c. konieczne jest zaistnienie 3 przesłanek, a więc – oprócz bezprawności działania sprawcy – również dwie inne przesłanki tj.:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.