Na podstawie tego przepisu roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Przepis z art.
stanowi lex specialis w stosunku do art. 117 k.c. i reguluje zasady biegu przedawnienia majątkowych roszczeń odszkodowawczych, których źródłem jest czyn niedozwolony (roszczenia deliktowe). Nie ulega przy tym wątpliwości, że ustawodawca przewiduje dwa podstawowe terminy przedawnienia roszczeń deliktowych: trzyletni termin liczony od chwili dowiedzenia się przez poszkodowanego o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, oraz 10-letni termin bezwzględny, liczony od chwili wystąpienia zdarzenia wyrządzającego szkodę. W ocenie Sądu powódka wiedzę o szkodzie i podmiocie obowiązanym do jej naprawienia pozyskiwała stopniowo. Już z początkiem lat 2000 kwestia opłat interchange i ich naliczania była szeroko dyskutowana w wydawnictwach branżowych, a w 2006 r. została wydana decyzja UOKiK nr (...) dotycząca nielegalnych porozumień odnośnie wysokości stawek na rynku usług związanych z regulowaniem zobowiązań konsumentów za pomocą kart płatniczych na terytorium Polski. Jednakże, w ocenie Sądu pełną świadomość o szkodzie i podmiotach obowiązanych do jej naprawienia powódka posiadała z dniem wejścia w życie ustawy o zmianie ustawy o usługach płatniczych, co miało miejsce dnia 1 stycznia 2014 r. Na podstawie ustawy zmieniającej do art. 2 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych dodano pkt. 19a, zgodnie z którym opłata interchange to ustalona przez organizację kartową opłata, uiszczona przez agenta rozliczeniowego na rzecz wydawcy karty płatniczej oraz art. 381, w którym ustalono maksymalną stawkę opłaty interchange na poziomie 0,5% wartości transakcji zarówno dla kart debetowych, jak i kart kredytowych. Z dniem wejście w życie ustawa ta obniżyła znacznie opłatę interchange, w przypadku powódki o ponad 1%, a w uzasadnieniu do wprowadzenia tejże ustawy wskazano, że jej wprowadzenie uzasadnione było zmonopolizowaniem rynku przez dwa podmioty i już na tym etapie ustawodawca wymienił nie tylko banki, ale też organizacje kartowe. Wobec tego w ocenie Sądu, wszystkie przesłanki, czyli dowiedzenie się o szkodzie i podmiocie uprawnionym do jej naprawienia zaktualizowały się z dniem wejścia w życie tej ustawy. Wskazać przy tym należy, że rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia w związku z dowiedzeniem się o szkodzie nie musi się łączyć z wiedzą o jej zakresie czy trwałości jej następstw, chyba że następnie pojawia się szkoda w nowej postaci, której wcześniej nie można było przewidzieć (tak SN w wyr. z 24.11.1971 r., I CR 491/71, OSN 1972, Nr 5, poz. 95; wyr. SA w Katowicach z 8.7.2016 r., I ACa 265/16, Legalis). Posiadanie wiadomości o szkodzie jako przesłance koniecznej do dochodzenia odszkodowania zostaje zrealizowane już w chwili, w której poszkodowany wie o wystąpieniu szkody w ogóle, czyli gdy ma świadomość faktu powstania szkody, a jeszcze nie o jej wysokości, i ta świadomość wystarcza do rozpoczęcia biegu przedawnienia (tak wyr. SA w Gdańsku z 21.10.2011 r., I ACa 625/11, Legalis). Z kolei nieuzasadnione były twierdzenia powódki, że jako „sprzedawca hamburgerów”, nie musiała śledzić zmian ustrojowych w Polsce, co miałoby uzasadniać brak wiedzy o wejściu w życie powyższej ustawy i jej skutkach. Przede wszystkim powódka funkcjonowała w ramach międzynarodowego holdingu i w ramach swojej struktury organizacyjnej posiadała dział compliance. Ponadto, w ramach uzasadnienia swojego stanowiska wskazuje liczne orzeczenia sądów europejskich, co przy jednoczesnym twierdzeniu, że nie wiedziała o wejściu w życie powołanej ustawy, która jednoznacznie określała wysokość stawki opłaty interchange wydaje się niekonsekwentne. Należy przy tym wskazać, że okoliczność, iż po wejściu w życie powołanej ustawy opłata nadal cyklicznie podlegała obniżeniu, nie oznacza, że powódka dowiedziała się o szkodzie w momencie jej finalnego ukształtowania. Po pierwsze, do ostatecznego ukształtowania opłaty interchange przecież nie doszło i wobec dynamicznych zmian na rynku finansowym może ona ulec podwyższeniu lub obniżeniu. Po drugie przyjęcie takiej koncepcji powodowałoby sztuczne wydłużenie biegu przedawnienia, zasadniczo w nieskończoność, co byłoby przecież sprzeczne z ideą tej instytucji. Ponadto wbrew twierdzeniom powódki szkoda miała charakter podzielny. Opłata interchange była naliczana miesięcznie, za każdy miesiąc wykonywania transakcji, na wystawianych podstawie faktur VAT. Powódka więc co miesiąc wiedziała, jaką opłatę interchange płaci i na czyją rzecz. Wobec tego w ocenie Sądu Okręgowego powódka najpóźniej dowiedziała się o szkodzie i podmiotach zobowiązanych do jej naprawienia z dniem 1 stycznia 2014 r., kiedy to weszła w życie ustawa o zmianie ustawy o usługach płatniczych, której przepisy, względem powódki, powodowały obniżenie opłaty interchange o 1% (czyli do mniej niż 1/3 wysokości dotychczas uiszczanej). Uwzględniając powyższe, roszczenie powódki uległo przedawnieniu z dniem 1 stycznia 2017 r., ale nie w całości. Ostatnia opłata z okresu, za który powódka dochodzi odszkodowania, w kwocie 280 335,73 zł byłaby płatna w lipcu 2014 r., na podstawie faktury VAT wystawionej za czerwiec 2014 r. Tymczasem, w dniu 27 czerwca 2017 r. weszła w życie ustawa z 21 kwietnia 2017 r. o roszczeniach o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji, która określała zasady odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez naruszenie prawa konkurencji oraz zasady dochodzenia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji w postępowaniu cywilnym. Zgodnie z art. 9 ust. 1 tejże ustawy w przypadku roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji termin przedawnienia, o którym mowa w art.
1 k.c., wynosi pięć lat, a jego bieg nie rozpoczyna się przez czas trwania naruszenia. Bieg terminu przedawnienia, o którym mowa w art.
2 k.c., rozpoczyna się od dnia zaprzestania naruszenia. Ustawa o roszczeniach znajdowała zastosowanie tylko co do tej części szkody, która na dzień jej wejścia w życie nie była przedawniona, czyli co do opłaty za czerwiec 2014 r., która powinna zostać uiszczona w lipcu 2014 r., na podstawie faktury VAT za miesiąc czerwiec. Zgodnie bowiem z art. 38 powołanej ustawy do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a według przepisów dotychczasowych w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, stosuje się przepis art.
33 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że jeżeli trzyletni termin przedawnienia rozpocząłby bieg przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, termin ten rozpoczyna bieg w dniu jej wejścia w życie. Oznacza to, że wymogiem zastosowania art. 38 ustawy o roszczeniach jest to, by roszczenie oceniane według brzmienia przepisów sprzed ustawy o roszczeniach nie było przedawnione w dniu wejścia w życie ustawy o roszczeniach. Wysokość szkody (...) sp. z o.o. i (...) sp. z o.o., wyliczona w oparciu o obroty, za miesiąc czerwiec 2014 r. wynosiła według wyliczeń powódki 280 335,73 zł, a odsetki kapitałowe wyliczone od tej kwoty w okresie od 1 lipca 2014 r. do 26 czerwca 2020 r. wynosiły 173 230,58 zł, czyli w sumie 453 566,31 zł (tabela k. 4976). W celu wyliczenia wartości przedawnionego roszczenia odszkodowawczego, co skutkowało oddaleniem powództwa w wyroku częściowym, Sąd kwotę 453 566,31 zł odjął od wskazanej w pozwie całkowitej kwoty roszczenia odszkodowawczego, czyli 14 765 333,66 zł, co dało różnicę w wysokości 14 311 767,35 zł. W tej wysokości roszczenie powódki ulegało przedawnieniu. Reasumując, Sąd oddalił powództwo co do kwoty 14 311,767,35 zł, jako, że roszczenie w tej części uległo przedawnieniu, o czym orzeczono w wyroku częściowym z 28 kwietnia 2022 r. SSO Monika Pawłowska ZARZĄDZENIE 1. (...) 2. (...) SSO Monika Pawłowska
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.