Kodeksu pracy (Dz.U. z 2022 r. poz. 1510), dalej jako kodeks pracy. Analizując kolejno przepisy ogólne dotyczące wszystkich pracowników Sąd dostrzegł, że zgodnie z art.
kodeksu pracy, pracownikowi spełniającemu warunki uprawniające do renty z tytułu niezdolności do pracy lub emerytury, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na rentę lub emeryturę, przysługuje odprawa pieniężna w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia. W orzecznictwie przyjmuje się, że związek między rozwiązaniem stosunku pracy a nabyciem prawa do emerytury lub renty może mieć charakter czasowy – gdy rozwiązanie stosunku pracy następuje dlatego, że pracownikowi przysługuje prawo do świadczenia, czasowo-przyczynowy – gdy przyczyną rozwiązania stosunku pracy jest nabycie prawa do emerytury lub renty i gdy rozwiązanie tego stosunku następuje w chwili przyznania świadczenia, a także funkcjonalny – gdy rozwiązanie stosunku pracy następuje wprawdzie przed ustaleniem prawa do świadczenia, ale przyznanie świadczenia jest konsekwencją sytuacji bezpośrednio poprzedzającej ustanie zatrudnienia (uchwała Sądu Najwyższego z 29.05.1989 r., III PZP 19/89, wyrok Sądu Najwyższego z 23.11.1993 r., IPRN 111/93). Odprawa przysługuje również pracownikowi, z którym stosunek pracy został rozwiązany w okresie niezdolności do pracy, jeżeli nabył prawo do renty z tytułu tej niezdolności bezpośrednio po wyczerpaniu okresu zasiłkowego (uchwała Sądu Najwyższego z 4.06.1991 r., I PZP 17/91) albo gdy zgłosił wniosek o świadczenie przed ustaniem zatrudnienia (wyrok Sądu Najwyższego z 30.03.1994 r., I PRN 10/94). Za datę przejścia na emeryturę lub rentę należy uważać albo datę rozwiązania stosunku pracy po uprzednim przyznaniu pracownikowi jednego z wymienionych świadczeń, albo datę przyznania świadczenia, jeżeli nastąpiło to po rozwiązaniu stosunku pracy na wniosek złożony w czasie zatrudnienia (wyrok Sądu Najwyższego z 2.10.1990 r., I PR 284/90). Przepis art.
kodeksu pracy wyraźnie stanowi, że prawo do odprawy przysługuje pracownikowi w związku z przejściem na rentę lub emeryturę. Natomiast w poddanym pod rozwagę Sądu przypadku, powódka z dniem 1 września 2021 r. rozpoczęła korzystanie, nie ze świadczeń emerytalnych czy też rentowych w związku z niezdolnością do pracy, a z nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego będącego rodzajem świadczenia przedemerytalnego. Warunki nabywania prawa do nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych reguluje ustawa z dnia 22 maja 2009 r. nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 301). Prawo do wskazanego świadczenia przysługuje nauczycielom, wychowawcom i innym pracownikom pedagogicznym zatrudnionym między innymi w publicznych i niepublicznych przedszkolach, którzy spełnili łącznie następujące warunki: osiągnęli wymagany ustawą wiek, mają okres składkowy i nieskładkowy w rozumieniu ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 291, z późn. zm.), wynoszący 30 lat, w tym 20 lat wykonywania pracy w jednostkach oświatowych, w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć oraz rozwiązali stosunek pracy (art. 2-4 ustawy). Prawo do świadczenia ustaje z dniem poprzedzającym dzień nabycia prawa do emerytury, która jest ustalona decyzją organu rentowego lub innego organu emerytalno-rentowego, określonego w odrębnych przepisach (art. 8 ustawy). Innymi słowy, świadczenie kompensacyjne może być przyznane osobie, która nie spełnia łącznie wszystkich warunków niezbędnych do przyznania emerytury, gdyż mimo że posiada okres uprawniający do rozpoczęcia emerytury – nie posiada wymaganego wieku. Oznacza to, że spełnienie warunków koniecznych do nabycia nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego nie jest tożsame ze spełnieniem warunków uprawniających do nabycia prawa do emerytury. Fakt, że powódka spełniała wymienione warunki znalazł swój wyraz w decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Szczecinie z dnia 16 września 2021 r. i pozostawał w sprawie bezsporny. Ustanie stosunku pracy, wraz z którym pracownik uzyskuje nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, nie stanowi ustania stosunku pracy „w związku z przejściem na rentę lub emeryturę”, jakiego wymaga art.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie przyjmuje za własny pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 maja 2003 r. zapadłym w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I PK 257/02: rozwiązanie stosunku pracy, wraz z którym pracownik uzyskuje świadczenie przedemerytalne, nie jest ustaniem stosunku pracy "w związku z przejściem na emeryturę" w rozumieniu art.
Zdaniem Sądu, nauczycielskie świadczenie kompensacyjne jest swoistym świadczeniem przedemerytalnym, przysługującym określonej kategorii pracowników – nauczycielom i żadną miarą nie można go utożsamiać z prawem do emerytury, tak jak próbowała to wywodzić strona powodowa, przyrównując je do tzw. emerytur pomostowych. W rezultacie, wobec powyższego Sąd nie znalazł podstaw, aby przyjąć, iż powódka nabyła prawo do odprawy emerytalnej w oparciu o przepisy kodeksu pracy. Wreszcie należało rozważyć, czy powódce zatrudnionej na stanowisku wicedyrektora do spraw kształcenia specjalnego zgodnie z przepisami Karty Nauczyciela przysługuje odprawa emerytalna. Zgodnie z art. 87 Karty Nauczyciela, nauczycielowi spełniającemu warunki uprawniające do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na emeryturę, rentę z tytułu niezdolności do pracy lub nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, jeżeli nie uzyskał z tego tytułu odprawy przewidzianej w art. 28 Karty Nauczyciela, przyznaje się odprawę w wysokości dwumiesięcznego ostatnio pobieranego wynagrodzenia w szkole będącej podstawowym miejscem jego pracy. W przypadku gdyby nauczyciel przepracował w szkole co najmniej 20 lat, przyznaje się odprawę w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia ostatnio pobieranego w szkole będącej podstawowym miejscem jego pracy. Wynagrodzenie stanowiące podstawę do obliczenia wysokości odprawy ustala się według zasad obowiązujących przy ustalaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy. Wskazany przepis art. 87 Karty Nauczyciela nie ma jednak zastosowania do nauczycieli zatrudnionych w przedszkolach niepublicznych, niepublicznych placówkach, o których mowa w ust. 1 pkt 1 ustawy, oraz szkołach niepublicznych i niepublicznych szkołach artystycznych o uprawnieniach publicznych szkół artystycznych w tym do nauczycieli zatrudnionych na stanowisku dyrektora. W ocenie strony powodowej, M. S. jako nauczyciel zatrudniony na stanowisku wicedyrektora p., była pracownikiem pedagogicznym. Powódka w toku procesu argumentowała, że fakt, iż jest ona nauczycielem winien znaleźć odzwierciedlenie w przysługujących jej uprawnieniach. Sąd orzekający nie podziela jednak tej argumentacji. Z art. 1 ust. 2 Karty Nauczyciela wynika, że jej regulacjom podlegają nauczyciele zatrudnieni w przedszkolach niepublicznych, z tym że wyłącznie w zakresie określonym ustawą. O ile więc zatem nauczyciele i inni pracownicy pedagogiczni zatrudnieni w publicznych placówkach podlegają w całości przepisom ustawy Karta Nauczyciela, to wobec nauczycieli zatrudnionych w placówkach niepublicznych przyjęto odmienną zasadę: podlegają oni przepisom ustawy Karta nauczyciela tylko w zakresie określonym ustawą (art. 1 ust. 2 pkt 2 ppkt b Karty Nauczyciela). W art. 91 b ust. 2 Karty Nauczyciela zostały enumeratywnie wskazane przepisy ustawy Karta Nauczyciela mające zastosowanie do poszczególnych grup pracowników zatrudnionych w placówkach edukacyjnych. Zgodnie z art. 91b ust. 2 pkt 1 Karty Nauczyciela, do nauczycieli zatrudnionych w przedszkolach niepublicznych bez względu na wymiar zatrudnienia, mają zastosowanie przepisy art. 6 (dot. podstawowych obowiązków nauczyciela), art. 6a (dot. oceny pracy nauczyciela), art. 9 (dot. wymaganych od nauczycieli kwalifikacji), art. 11a (dot. legitymacji służbowej nauczyciela), art. 26 (dot. rozwiązania stosunku pracy nauczyciela z mianowania), art. 63 (dot. prawa do ochrony) i art. 75-85z (dot. odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli). Natomiast przepis art. 91b ust. 2 pkt 4 Karty Nauczyciela stanowi, że do nauczycieli zatrudnionych w przedszkolach niepublicznych oraz innych formach wychowania przedszkolnego prowadzonych przez osoby fizyczne oraz osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego oraz niepublicznych innych formach wychowania przedszkolnego w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć, w tym do nauczyciela zatrudnionego na stanowisku dyrektora, mają zastosowanie przepisy art. 9a-9i (dot. awansu zawodowego nauczycieli), art. 22 ust. 3 i 4 (dot. obowiązkowego wymiaru zajęć nauczyciela zatrudnionego w kilku szkołach), art. 49 ust. 1 pkt 2 i 3 (dot. nagród), art. 51 (dot. nadawania medalu MEN), art. 70a ust. 4 i 7 (dot. środków na dofinansowanie doskonalenia zawodowego nauczycieli), art. 86 (dot. prawa do zaopatrzenia emerytalnego), art. 88 (dot. prawa do wcześniejszej emerytury) i art. 90 (dot. dodatku za tajne nauczanie) oraz przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 70a ust.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.