Sygn. akt I AGa 167/20 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 września 2021 r. Sąd Apelacyjny w Białymstoku I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Beata Wojtasiak Protokolant : Izabela Lach po rozpoznaniu w dniu 16 września 2021 r. w Białymstoku na rozprawie sprawy z powództwa Gminy M. M. przeciwko(...) w O. o stwierdzenie nieważności uchwał na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 28 października 2020 r. sygn. akt V GC 185/19 I. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że: 1. oddala powództwo; 2. zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 1080 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego II. zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 5810 zł tytułem zwrotu kosztów instancji odwoławczej, w tym 810 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. (...) UZASADNIENIE Gmina M. M. wniosła o stwierdzenie nieważności uchwały nr (...) Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników (...)w O. z dnia 31 grudnia 2018 r. w sprawie zatwierdzenia wysokości opłat za świadczenie na terenie gmin macierzystych powierzonych Spółce usług w zakresie zadań użyteczności publicznej w 2019 r. oraz o zasądzenie kosztów procesu według norm przypisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. (...)w O. wniosła o oddalenie powództwa. Wyrokiem z dnia 28 października 2020 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie stwierdził nieważność uchwały nr XXXIV Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników (...) (...) sp. z o.o. w O. z dnia 31 grudnia 2018 r. w sprawie zatwierdzenia wysokości opłat za świadczenie na terenie gmin macierzystych powierzonych Spółce usług w zakresie zadań użyteczności publicznej w roku 2019 i orzekł o kosztach procesu. Sąd ten ustalił, że w dniu 27 grudnia 2018 r. odbyło się Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników (...) (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w O. (dalej NZW). Prezes zarządu pozwanej spółki stwierdził poprawność zwołania Zgromadzenia i jego prawomocność (na NZW reprezentowane było 83,02% kapitału zakładowego, tj. 36.842 udziałów, a co za tym idzie - zgodnie z umową spółki - Zgromadzenie było zdolne do podejmowania wiążących uchwał). Następnie podjęto uchwałę nr (...) w sprawie wyboru Przewodniczącego Zgromadzenia i na tę funkcję wybrano P. G.. W kolejnym etapie procedury Przewodniczący oznajmił, że Zgromadzenie jest reprezentowane aktualnie przez 41.231 udziałów, tj. 92,91% kapitału zakładowego, a protokolantem posiedzenia została A. P.. Przewodniczący Zgromadzenia przedstawił zaproponowany przez zarząd porządek obrad. Punkt 5 tego porządku obejmował podjęcie uchwały w sprawie zatwierdzenia wysokości opłat za świadczenie na terenie gmin macierzystych powierzonych Spółce usług w zakresie zadań użyteczności publicznej w 2019 r. Zastrzeżono, że to zagadnienie będzie na Zgromadzeniu rozpoznane w formie uchwały. Następnie podjęto uchwałę nr (...), w której przyjęto zaproponowany uprzednio przez Przewodniczącego porządek obrad, po czym przystąpiono do głosowania nad treścią uchwały nr (...) w sprawie zatwierdzenia wysokości opłat za świadczenie na terenie gmin macierzystych powierzonych Spółce usług w zakresie zadań użyteczności publicznej w roku 2019. Jak wynika z dalszych ustaleń Sądu, NZW (...) na podstawie art. 227 § 1 k.s.h. i § 20 ust. 2 umowy Spółki uchwaliło zatwierdzenie wysokości opłat za świadczenie na terenie gmin macierzystych powierzonych Spółce usług w zakresie zadań użyteczności publicznej stanowiących załącznik do uchwały (§ 1), przy czym uchwała ta miała wejść w życie z dniem 1 stycznia 2019 r. (§ 2). Treść uchwały została poddana głosowaniu jawnemu przy 29.906 głosach „za” oraz 10.379 głosach „przeciw”, odnotowano też 1.299 głosów „wstrzymujących się”. W rezultacie uchwała nie została podjęta, a Przewodniczący zarządził 10-minutową przerwę. W międzyczasie nastąpiła zmiana obecności na posiedzeniu. Zgromadzenie wspólników reprezentowane było przez 37.452 udziały, co stanowiło 84,4% kapitału zakładowego. Po przerwie Przewodniczący P. G. zaproponował przerwanie posiedzenia i kontynuację w dniu 31 grudnia 2018 r. o godzinie 9:00. Wnioskował przy tym o głosowanie przez podniesienie ręki. Wniosek o przerwę w posiedzeniu został przyjęty większością głosów, przy 0 głosach „przeciw”. W dniu 31 grudnia 2018 r. odbyła się druga część przerwanego Zgromadzenia, w której to uczestniczyło 98,68% kapitału zakładowego, tj. 43.793 udziały. W toku tego Zgromadzenia Przewodniczący zawnioskował o reasumpcję głosowania uchwały w sprawie wysokości opłat ze względu na to, że zgłoszono głosy wspólników o wadliwości procedury głosowania uchwały wskutek nieporozumienia co do zasad głosowania oraz samego przedmiotu uchwały, a w szczególności dotyczące okoliczności, że osoby wstrzymujące się od głosowania na posiedzeniu w dniu 27 grudnia 2018 r. nie miały świadomości, iż w przypadku tej uchwały wstrzymanie się od głosu jest głosem przeciw uchwale. Burmistrz L. - J. W. zawnioskował o zmianę załącznika do uchwały nr (...) w ten sposób, by zmienić w nim pozycję nr 57, wprowadzając stawkę 380 zł. Z kolei burmistrz M. - P. J. zawnioskował o przyjęcie stawki 418 zł za tonę odpadów zmieszanych. Burmistrz P. - A. S. zawnioskował o zakończenie dyskusji i reasumpcję głosowania. Przewodniczący Zgromadzenia poprosił o głosowanie za zamknięciem dyskusji poprzez podniesienie ręki. Wniosek ten większością głosów został przyjęty. Następnie przewodniczący Zgromadzenia poprosił o głosowanie poprzez podniesienie ręki za reasumpcją głosowania uchwały w sprawie wysokości opłat za przyjęcie odpadów. Również ten wniosek został przyjęty (sprzeciw złożył wójt gminy P.). W dalszej części Zgromadzenia Przewodniczący poprosił o głosowanie nad uchwałą nr (...) z uwzględnieniem ceny 380 zł za odpady zmieszane. NZW na podstawie art. 227 § 1 k.s.h. oraz § 20 ust. 2 umowy Spółki przystąpiło do głosowania nad zatwierdzeniem wysokości opłat za świadczenie na ternie gmin macierzystych powierzonych spółce usług w zakresie zadań użyteczności publicznej. Za przyjęciem uchwały głosowało 10.468 głosów, przeciwko wystąpiło 30.184 głosy, a 2.612 głosów wstrzymało się. W konsekwencji Przewodniczący stwierdził, że uchwała nie została podjęta i poprosił o głosowanie nad uchwałą nr (...) z uwzględnieniem ceny 418 zł za odpady zmieszane. NZW przystąpiło do głosowania, za przyjęciem uchwały zagłosowało 3.375 głosów, przeciwko oddano 10.189 głosów, nie było przy tym głosów wstrzymujących się. Przewodniczący stwierdził, że uchwala została podjęta. Burmistrz M. - S. B. zgłosił sprzeciw. W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy Sąd ocenił powództwo jako zasadne i wskazał na treść art. 252 § 1 i 3 k.s.h. oraz art. 250 k.s.h. Zdaniem Sądu nie było wątpliwości co do legitymacji czynnej powódki do wytoczenia powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały jako wspólnika, który głosował przeciwko uchwale, a po jej powzięciu zażądał zaprotokołowania sprzeciwu. Samo powództwo o stwierdzenie nieważności uchwały Sąd uznał za wniesione w terminie. Zdaniem Sądu powódka wykazała, że kwestionowana uchwała jest sprzeczna z ustawą, tj. z art. 239 § 1 k.s.h., jako że głosowanie nad nią w kształcie przyjętym przez NZW w dniu 31 grudnia 2018 r. nastąpiło w sytuacji, kiedy projekt uchwały nie był objęty porządkiem obrad oraz brak było reprezentacji całego kapitału zakładowego. Sąd zwrócił tutaj uwagę na treść art. 239 § 1 k.s.h. oraz art. 238 § 2 k.s.h. i stwierdził, że zasadą jest, iż porządek obrad zamieszczony w zaproszeniu jest wiążący i nie może być zmieniany poza wyjątkami określonymi w art. 239 k.s.h. (wniosek o zwołanie nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników oraz wnioski o charakterze porządkowym). Mając to na względzie Sąd wskazał, że porządkiem obrad NZW z dnia 27 grudnia 2018 r. miało być m.in. podjęcie uchwały w sprawie zatwierdzenia wysokości opłat za świadczenie na terenie gmin macierzystych powierzonych Spółce usług w zakresie zadań użyteczności publicznej w 2019 r. zgodnie z załącznikiem do uchwały. W dniu 27 grudnia 2018 r. NZW nie podjęło uchwały numer (...) odnoszącej się do zatwierdzenia wysokości opłat zgodnie z propozycją zawartą w załączniku, z uwagi na nieosiągnięcie wymaganej umową spółki większości głosów. Doszło zatem do głosowania nad treścią uchwały, choć - wobec braku większości głosów - uchwała nie została podjęta. Tym niemniej, w ocenie Sądu, wyczerpany został pkt 5 porządku obrad. Następnie po przerwie w obradach w dniu 31 grudnia 2018 r. NZW po reasumpcji głosowania z dnia 27 grudnia 2018 r. ponownie zajęło się uchwałą w przedmiocie zatwierdzenia wysokości opłat. W ocenie Sądu, istotnym w sprawie było to, że głosowanie obejmowało już inną stawkę za odpady zmieszane, niż ta która była objęta głosowaniem z dnia 27 grudnia 2018 r. Mając zaś na uwadze, że kluczową kwestią z punktu widzenia wypracowania konsensu wspólników była wysokość stawki opłat za poszczególne rodzaje odpadów, dokonanie wyżej wymienionej zmiany w toku procedowania w dniu 31 grudnia 2018 r. oznaczało wyjście poza porządek obrad. W ocenie Sądu w sprawie niniejszej miała miejsce sytuacja, którą określić można jako „głosowanie aż do osiągnięcia zamierzonego skutku”. Taki sposób głosowania wypacza zaś przyjęty uprzednio porządek obrad, bowiem sprowadza się do wielokrotnego głosowania nad treścią, która za każdym razem głosowania jest inna, gdyż dotyczy innej wysokości stawki. Przyjęty w dniu 27 grudnia 2018 r. porządek przewidywał głosowanie nad ściśle określoną wysokością stawki i nie przewidywał innych stawek. Zatem głosowanie nad innymi stawkami, niż ta określona w porządku obrad z dnia 27 grudnia 2018 r. – zdaniem Sądu - stanowiła wyjście poza porządek obrad, gdyż porządek ten obejmował podjęcie uchwały w sprawie zatwierdzenia opłat zgodnie z propozycją stawek, wskazaną w załączniku. Wysokość stawek w tym przypadku stanowiła kluczowy element treści uchwały. W szczególności Sąd podkreślił, że przedmiotem negocjacji wspólników w toku obrad była w istocie wysokość stawek. Należało zatem ustalić nowy termin nadzwyczajnego zgromadzenia z nowym porządkiem obrad i nowymi propozycjami stawek. Sąd zwrócił przy tym uwagę na wypowiedzi judykatury zgodnie, z którymi podjęcie obrad w sprawie nieobjętej porządkiem obrad nie jest naruszeniem reguł proceduralnych, lecz jest zachowaniem jednoznacznie sprzecznym z ustawową normą imperatywną wyrażoną w art. 239 § 1 k.s.h., przewidującą zakaz podejmowania w takiej sytuacji uchwały, o ile nie wystąpią przesłanki uchylenia tego zakazu, a mianowicie reprezentowania na zgromadzeniu całego kapitału zakładowego oraz braku sprzeciwu obecnych (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 17 lipca 2019 r., I AGa 38/19). W ocenie Sądu, w sprawie niniejszej żadna z przesłanek nie ziściła się na NZW w dniu 31 grudnia 2018 r. Nie był bowiem reprezentowany cały kapitał zakładowy, jak również został wyrażony przez wspólnika powódki sprzeciw odnośnie powzięcia uchwały. Jednocześnie Sąd zaznaczył, że w doktrynie i w judykaturze jednolicie przyjmuje się, iż naruszenie art. 239 § 1 k.s.h. należy zaliczyć do naruszeń, które zawsze są doniosłe z punktu widzenia treści podjętej uchwały, tzn. mogą mieć istotny wpływ na jej treść (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 19 września 2007 r., II CSK 165/07 i z dnia 16 kwietnia 2009, I CSK 362/8). Mając powyższe na uwadze, uznając że doszło do zmiany porządku obrad w sposób sprzeczny z bezwzględnie obowiązującym art. 239 k.s.h. Sąd uznał uchwałę nr (...) z dnia 31 grudnia 2018 r. za sprzeczną z tym przepisem i na podstawie art. 252 k.s.h. stwierdził jej nieważność. Dodatkowo Sąd wskazał, że podjęcie przez NZW decyzji o przerwaniu posiedzenia w dniu 27 grudnia 2018 r. i kontynuowanie go w dniu 31 grudnia 2018 r. mieściło się w ramach porządku, tj. w ramach wniosku o charakterze porządkowym, którego uchwalenie było dopuszczalne, mimo nieumieszczenia go w porządku obrad zgodnie z art. 239 § 2 k.s.h. W ocenie Sądu taki właśnie charakter miała uchwała o reasumpcji głosowania podjęta w dniu 31 grudnia 2018 r. Odnosząc się końcowo do podniesionego przez pozwaną zarzutu nadużycia prawa przez powódkę, Sąd nie uwzględnił tego zarzutu i wskazał, że okoliczność, iż posiada ona jedynie 4,38% udziału w Spółce nie sprawia, że nie jest ona uprawniona do zaskarżenia uchwały zgromadzenia wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, nawet przy przyjęciu, że uchwała odnosi się do ciężko wypracowanego porozumienia pozostałych wspólników. Uznanie dochodzenia prawa z art. 252 k.s.h. za nadużycie prawa podmiotowego wymaga bowiem wykazania, że określone działanie jest sprzeczne z akceptowanymi społecznie pozaprawnymi wzorcami postępowania, do których odsyła art. 5 k.c. przez klauzulę generalną. Tymczasem w sprawie niniejszej, zdaniem Sądu, pozwana nie wykazała okoliczności świadczących o tym, że powódka domagając się stwierdzenia nieważności uchwały działała sprzecznie z wzorcami moralnymi lub dobrymi obyczajami obowiązującymi w obrocie gospodarczym. W rezultacie Sąd uwzględnił powództwo i orzekł o kosztach procesu na podstawie art. 98 k.p.c. i § 8 pkt 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Apelację od tego wyroku wniosła pozwana zarzucając mu: 1) naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. poprzez wadliwą ocenę dowodu z dokumentu w postaci Protokołu nr (...) Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników (...) (...) Sp. z o.o. w O. z 27 i 31 grudnia 2018 r. poprzez uznanie, że:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.