VII U 868/21

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 grudnia 2022 r. Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Dorota Michalska Protokolant: Magdalena Adamska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2022 r. w Warszawie sprawy P. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z udziałem zainteresowanego R. K. o ustalenie podlegania ubezpieczeniom społecznym na skutek odwołania P. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 31 maja 2021 r. znak (...). oddala odwołanie. Sygn. akt VII U 868/21 UZASADNIENIE P. S. w dniu 7 czerwca 2021 r. złożył odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 31 maja 2021 r. nr (...) i wniósł o jej zmianę decyzji poprzez uwzględnienie zgłoszenia go do ubezpieczeń społecznych od dnia 12 lutego 2021 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 83 ust. 1, art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 13 ust. 1, art. 36 ust. 2 i 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 83 § 1 k.c. Odwołujący podniósł, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją, ponieważ wbrew twierdzeniom organu rentowego zarejestrowanie go do ubezpieczeń społecznych nie było czynnością pozorną i wskazał, że w dniu 12 lutego 2021 r. podpisał umowę zlecenia z R. K., której przedmiotem była praca w pizzerii przy al. (...) w W.. Po rozpoczęciu pracy 12 lutego 2021 r. o godzinie 12 wyjechał z pierwszym kursem w celu dostarczenia pizzy. Wracając po dostarczeniu zamówienia samochodem firmowym F. (...) doszło do kolizji z innym samochodem, wskutek czego uległ wypadkowi, który spowodował u niego uraz w postaci zerwania więzadła obojczykowo-barkowego. Odwołujący podniósł, że nie jest jego winą okoliczność, że pracodawca opóźnił się ze zgłoszeniem go do ubezpieczeń społecznych, ani fakt, że później wyrejestrował go ze skutkiem na dzień 13 lutego 2021 r. (odwołanie, k. 3 a.s.). Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie. Organ rentowy wskazał, że odwołujący został zgłoszony do ubezpieczeń społecznych jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia od dnia 12 lutego 2021 r., zgłoszenie wpłynęło 24 lutego 2021 r., a więc po terminie. W dniu 10 marca 2021 r. płatnik wyrejestrował odwołującego z ubezpieczeń od dnia 13 lutego 2021 r. W dniu 12 lutego 2021 r., P. S. uczestniczył w zdarzeniu drogowym, które spowodowało powstanie niezdolności do pracy. W toku postępowania administracyjnego strony nie przedstawiły wiarygodnych dowodów potwierdzających zawarcie i faktyczne wykonywanie umowy. Przedłożone przez odwołującego dowody z postaci zdjęć zdarzenia, wycinków prasowych i oświadczenia A. C., w ocenie organu nie potwierdzają zawarcia i wykonywania umowy zlecenia. Dokumentacja fotograficzna potwierdza jedynie fakt wystąpienia zdarzenia drogowego, w którym uczestniczył odwołujący. Zdaniem organu rentowego fakt, że w momencie zdarzenia P. S. znajdował się w pojeździe oznakowanym logo firmy płatnika, nie oznacza, że było to związane z wykonywaniem zadań związanych z umową zlecenia zawartą z płatnikiem składek. Umowa zlecenia nie została okazana organowi rentowemu. Organ rentowy podkreślił, że odwołujący został zgłoszony do ubezpieczenia już po wystąpieniu zdarzenia powodującego powstanie roszczenia o wypłatę świadczeń z ubezpieczenia społecznego, w okresie spowodowanej tym zdarzeniem niezdolności do pracy. W ocenie organu rentowego zgłoszenie do ubezpieczenia , po ziszczeniu się ryzyka ubezpieczeniowego miało umożliwić odwołującemu uzyskanie świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego (odpowiedź na odwołanie, k. 7-8 a.s.). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: R. K. od dnia 28 grudnia 2020 r. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą (...) pod numerem NIP (...), REGON (...), nie figuruje w Urzędzie Skarbowym jako płatnik podatku z działalności gospodarczej i nie posiada odnotowanych zeznań o wysokości osiągniętego dochodu (informacja z Urzędu Skarbowego z 10 maja 2021 r. objęta tajemnicą skarbową – nieponumerowane karty a.r.). D. K. poszukiwał kierowcy do pracy w pizzerii prowadzonej przez syna R. K., telefonicznie przeprowadził rozmowę z P. S., który zgłosił się jako kandydat na stanowisko kierowcy. Podczas rozmowy D. K. i P. S. umówili się, że będzie on dostarczał zamówienia przez cały dzień 12 lutego 2021 r., a jaki się sprawdzi, to zostanie z nim zawarta umowa zlecenia (zeznania D. K., k. 82 a.s.). P. S. w dniu 12 lutego 2021 r. między godziną 12:00 a 13:00 w W. poruszając się samochodem marki F. (...) należącym do R. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą (...), uczestniczył w zdarzeniu drogowym – kolizji z innym samochodem. Skutkiem wypadku było powstanie u P. S. urazu w postaci zerwania więzadła obojczykowo-barkowego (artykuł pt. „(...)” Tygodnika (...) nr (...) r., str. 9, k. k. 4, zdjęcie uszkodzonego samochodu, k. 5 a.s.). W dniu 24 lutego 2021 r. R. K. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą (...) zgłosił P. S. do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych od 12 lutego 2021 r. z tytułu umowy zlecenia. W dniu 10 marca 2021 r. płatnik wyrejestrował P. S. z ubezpieczeń społecznych od 13 lutego 2021 r. (bezsporne). W dniu 9 kwietnia 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wszczął postępowanie wyjaśniające w zakresie weryfikacji zasadności zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych oraz podstawy wymiaru składek P. S. z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia zawartej z płatnikiem składek R. K. (zawiadomienie z 9 kwietnia 2021 r. – nieponumerowane karty a.r.). W ramach postępowania administracyjnego odwołujący złożył dokumentację mającą świadczyć o wykonywaniu przez niego pracy. W oparciu o powyższe Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. w dniu 31 maja 2021 r. wydał decyzję nr (...) w której stwierdził, że P. S. od 12 lutego 2021 r. do 12 lutego 2021 r. nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek R. K.. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że umowa została zawarta dla pozoru, wyłącznie w celu uzyskania przez odwołującego prawa do wypłaty świadczeń (decyzja z dnia 31 maja 2021 r. – nieponumerowane karty a.r.). Od powyższej decyzji P. S. złożył odwołanie inicjujące niniejsze postępowanie sądowe (odwołanie, k. 3 a.s.). Powyższy stan faktyczny, Sąd Okręgowy ustalił na podstawie powołanych dowodów z dokumentów zawartych w aktach sprawy, w tym w aktach rentowych. Zdaniem Sądu dokumenty, w zakresie w jakim Sąd oparł na nich swoje ustalenia, są wiarygodne i wzajemnie się uzupełniają. Dodatkowo nie były one kwestionowane przez strony sporu w zakresie ich autentyczności i zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy, a zatem wynikające z nich okoliczności należało przyjąć za podstawę ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie. Sąd nie dał wiary zeznaniom odwołującego P. S. w zakresie jakim twierdził, że w dniu 12 lutego 2021 r. rozpoczął realizację zawartej z płatnikiem składek umowy zlecenia, w ramach której około godziny 12 wyjechał z pierwszym kursem dostawy pizzy na terenie W.. Okoliczność, że P. S. w dniu 12 lutego 2021 r. kierując samochodem marki F. (...) należącym do R. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą (...) brał udział w zdarzeniu drogowym z udziałem innego pojazdu nie było kwestionowane przez organ rentowy, okoliczność ta wynika, również z przedłożonych przez odwołującego dowodów. Sąd jednak nie uwzględnił zeznań odwołującego w zakresie zawarcia przez niego umowy zlecenia z płatnikiem składek, ponieważ nie potwierdzają żadne dowody, a z zeznań świadka A. C. wynika, że był on dostawcą, któremu przekazała paragon i zamówienie, jednak świadek nie potwierdziła, aby został on zatrudniony na podstawie jakiejkolwiek umowy przez płatnika składek, ponieważ widziała go po raz pierwszy. Z uwagi na powyższe Sąd nie oparł się na zeznaniach świadka A. C., ponieważ poza ww. okolicznościami świadek nie miała wiedzy na temat okoliczności związanych z zawarciem spornej umowy zlecenia. Sąd nie uznał za wiarygodne zeznań świadka D. K. i odwołującego w zakresie jakim twierdzili oni, że w dniu 12 lutego 2021 r. zawarto umowę zlecenia i tuż po szkoleniu stanowiskowym, odwołującemu zlecono dostawę pizzy w W.. Na tę okoliczność, nie zostały przedstawione jakiekolwiek dowody, nie sposób więc uznać, że w tym dniu podpisano jakąkolwiek umowę, na której istnienie powołuje się odwołujący. Przede wszystkim brak jest dokumentu w postaci samej umowy, mimo iż świadek D. K. i odwołujący twierdzili, że taka umowa istnieje, to nie została ona przedstawiona. Co więcej ani świadek, ani zainteresowany nie wskazali co dokładnie miało być przedmiotem te umowy, jakie obowiązki powierzono odwołującemu, kiedy umowa miała obowiązywać, przez jaki okres, jakie ustalono wynagrodzenie i godziny pracy. O braku zawarcia umowy zlecenia w ocenie Sądu świadczy również okoliczność, że P. S. nie otrzymał z tego tytułu jakiegokolwiek wynagrodzenia, ponieważ nie przedstawiono na tę okoliczność żadnych dowodów. Sąd nie oparł się na zeznaniach zainteresowanego R. K., który zeznał, że nie wie jak doszło do zatrudnienia P. S., ponieważ zajmowali się tym jego rodzice D. K., gdyż w dalszej części zeznań twierdził przeciwnie, że to on podpisał umowę z odwołującym. Sąd miał również na uwadze, że zainteresowany w trakcie rozprawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. twierdził, że w dniu kiedy miał być zatrudniony odwołujący nie było go w pracy, z kolei na rozprawie w dniu 1 grudnia 2022 r. twierdził przeciwnie, że w dniu 12 lutego 2021 r. był w pracy. Zeznania zainteresowanego są więc wewnętrznie sprzeczne i z tych przyczyn Sąd nie uznał ich za wiarygodne. W tych okolicznościach Sąd uznał zebrany materiał dowodowy za wystarczający do wydania rozstrzygnięcia. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie P. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 31 maja 2021 r. nr (...) było niezasadne i jako takie podlegało oddaleniu. Przystępując do oceny prawnej przedmiotu sporu, w pierwszej kolejności wskazać należy, że dokonywana przez organ rentowy kontrola zgłoszeń do ubezpieczenia oraz prawidłowości i rzetelności obliczenia składki oznacza przyznanie Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych kompetencji do badania samego tytułu ubezpieczenia wynikającego z zawarcia umowy o pracę, a zatem badania również ważności takiej umowy (postanowienia Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 10 stycznia 2013 r., III AUa 1039/12 oraz z dnia 25 września 2012 r., III AUa 398/12). Z przepisów art. 6 ust. 1 pkt 4 i art. 12 ust. 1 w zw. z art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.: Dz. U. 2022, poz. 1009, dalej ustawa systemowa) wynika, że ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne, które są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy oświadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem Cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia oraz z osobami z nimi współpracującymi, od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy. Zgodnie z art. 18 ust. 3 ustawy systemowej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zleceniobiorców ustala się zgodnie z ust. 1 (w oparciu o przychód, o którym mowa w przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych), jeżeli w umowie agencyjnej lub umowie zlecenia albo w innej umowie oświadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, określono odpłatność za jej wykonywanie kwotowo, w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej albo prowizyjnie. Konsekwencją podlegania ubezpieczeniom społecznym jest także podleganie ubezpieczeniu zdrowotnemu. Do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (art. 81 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, t.j.: Dz. U. 2021, poz. 1285). Stosunek ubezpieczenia społecznego nie jest stosunkiem prawnym ukształtowanym w drodze umownej, zaś obowiązek ubezpieczenia społecznego wynika z przepisów prawa i nie jest uzależniony od woli ubezpieczonego lub organu rentowego (wyrok Sądu Najwyższego z 19.03.2007 r., II UK 133/06, OSNP 2008/7-8/114). Nawiązanie tego stosunku następuje jednocześnie z zaistnieniem sytuacji rodzącej obowiązek ubezpieczenia, będąc wyrazem automatyzmu prawnego – jest ono wtórne wobec stosunku podstawowego będącego tytułem ubezpieczenia (Komentarz do ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, red. B. Gudowska i J. Strusińska-Żukowska, Warszawa 2011, s. 79). W dalszej kolejności zauważyć należy, że wprawdzie art. 353