Sygn. akt II AKa 304/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 grudnia 2022 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSA – Anna Zdziarska (spr.) Sędziowie: SA – Adam Wrzosek SA – Rafał Kaniok Protokolant: - stażysta Klaudia Kulbicka przy udziale prokuratora Katarzyny Leszczyńskiej po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2022 r. sprawy A. K.
(1), syna I. i M. z domu W., urodzonego dnia (...) w W. oskarżonego o czyn z art. 148 § 1 k.k. na skutek apelacji wniesionych przez obrońcę i prokuratora od wyroku Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie z dnia 22 marca 2022 r. sygn. akt V K 36/21 1. zmienia zaskarżony wyrok wobec oskarżonego A. K.
(1)w ten sposób, że za podstawę prawną skazania przyjmuje art. 148 § 1 k.k. w zw. z art. 25 § 2 k.k. i karę wymierzoną na podst. art. 148 § 1 k.k. obniża do lat 8 (ośmiu),
- na podst. art. 63 § 1 k.k. na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności zalicza okres rzeczywistego pozbawienia wolności od dnia 17.10.2020r., godz. 24:15 do dnia 11 marca 2021r., godz. 24:15,
- utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok w pozostałym zakresie,
- zwalnia oskarżonego od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, wydatkami obciążając Skarb Państwa. UZASADNIENIE UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt II AKa 304/22 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 2
- CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.
- Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie z dnia 22 marca 2022r., sygn. akt V K 36/
- 1.
- Podmiot wnoszący apelację ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☒ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.
- Granice zaskarżenia 1.3.
- Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść obrońca ☒ na niekorzyść prokurator ☒ w całości obrońca i prokurator ☒ w części ☒ co do winy obrońca ☒ co do kary prokurator ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.
- Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☒ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu – zarzut obrońcy obrazy prawa materialnego, poprzez niezastosowanie w podstawie prawnej skazania art. 25 § 2 k.k. oraz w podstawie wymiaru kary art. 60 § 1 i 6 k.k., co spowodowało wymierzenie kary powyżej dolnego ustawowego zagrożenia, tj. 10 lat pozbawienia wolności, choć wobec uznania, że oskarżony działał z zamiarem ewentualnym, z przekroczeniem granic obrony koniecznej, niezbędne było zastosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kary ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia- zarzut obrońcy – obraza art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. i w konsekwencji nie wskazanie w podstawie prawnej skazania art. 25 § 2 k.k. ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka. Zarzut prokuratora- wskutek niedostatecznego uwzględnienia stopnia społecznej szkodliwości czynu, okoliczności i sposobu działania sprawcy, nieuwzględnienia ogólnych dyrektyw wymiaru kary. ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.
- Wnioski ☐ uchylenie ☒ Zmiana – Prokurator o zmianę opisu czynu, przyjęcie działania z zamiarem bezpośrednim i wymierzenie kary 25 lat pozbawienia wolności. Obrońca o zmianę wyroku i wymierzenie po zastosowaniu nadzwyczajnego złagodzenia kary- 3 lat pozbawienia wolności.
- Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 2.
- Ustalenie faktów 2.1.
- Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.1.
- Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.
- Ocena dowodów 2.2.
- Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 2.2.
- Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu
- STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut Zarzut rażącej niewspółmierności kary, podniesiony przez prokuratora – niezasadny. Zarzut obrazy prawa materialnego – art. 25 § 2 k.k. i art. 60 § 1 i 6 k.k., podniesiony przez obrońcę niezasadny. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny W odniesieniu do apelacji prokuratora Sąd odwoławczy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 433 § 1 k.k. sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę w granicach zaskarżenia, a jeśli w środku odwoławczym zostały wskazane zarzuty stawiane rozstrzygnięciu – również w granicach podniesionych zarzutów, uwzględniając treść art. 447 § 1-3, a w zakresie szerszym w wypadkach wskazanych w art. 435, art. 439 § 1, art. 440 i art. 455 k.p.k. Nieskuteczne było zaskarżenie przez prokuratora wyroku poprzez zarzut rażącej niewspółmierność kary, a nie poprzez zarzut błędnych ustaleń faktycznych, który gdyby był zasadny mógłby doprowadzić do podwyższenia wymiaru kary, o co wnosił skarżący. Nie ulega bowiem wątpliwości, że zamiar stanowi element ustaleń faktycznych, gdyż dotyczy strony podmiotowej przestępstwa. Niezależnie od błędnie rozpoznanego przez prokuratora zarzutu odwoławczego, ustalenia Sądu I instancji w zakresie postaci zamiaru uznać należy za prawidłowe, a mianowicie, iż działaniu A. K.
(1)towarzyszył zamiar ewentualny, nie zaś bezpośredni, choć obiektywnie stwierdzając - niewiele uwagi Sąd Okręgowy poświęcił tej kwestii w pisemnych motywach wyroku. Bezspornym jest, że to pokrzywdzony M. C. zaatakował A. K.
(1), rozbijając mu głowę butelką. Zeznania K. P., jej partnera i wyjaśnienia oskarżonego oraz dokumentacja fotograficzna dają podstawę do przyjęcia, że oskarżonemu mocno krwawiła rana. W realiach tej sprawy nie broni się koncepcja skarżącego prokuratora, że oskarżony działał z zamiarem bezpośrednim, ponieważ wyprowadził mocny cios, prosto w serce. Odtworzona przez autora apelacji strona podmiotowa na podstawie uzewnętrznionych przejawów zachowania oskarżonego nie uwzględnia nocnej pory i tego, że na jedno oko A. K. w ogóle nie widzi, a na drugie ma bardzo poważną wadę wzroku, co niewątpliwie upośledzało zdolność obserwacji, a tym samym precyzyjny dobór miejsca zadania ciosu. Oskarżony wyprowadził jeden cios i nie próbował kontynuować ataku. Wprawdzie użył niebezpiecznego narzędzia, jakim jest dostrzeżony przez skarżącego nóż, jednakże pozbawienie życia innego człowieka stanowi jedno z najcięższych przestępstw i to niezależnie od tego czy narzędziem tym są nieuzbrojone ręce, czy nóż. Przyjętemu przez sąd zamiarowi ewentualnemu nie przeczy fakt, że oskarżony odszedł z miejsca zdarzenia, albowiem początkowy stan M. C. nie wskazywał na to, że doznany uraz zagraża jego życiu - był przytomny i pozostawiony w towarzystwie swoich znajomych. Nie można też bezrefleksyjnie przyjąć za prokuratorem, że niebezpieczeństwo zamachu ustało, a oskarżony działał z zemsty. Na taką wersję zdarzenia nie ma żadnych dowodów. Pokrzywdzony był osobą młodszą, co nakazuje także sądzić, że również sprawniejszą. Po uderzeniu oskarżonego na chwilę odszedł, po czym zaczął wracać w jego kierunku. Po zdarzeniu miał też własny plan wymierzenia sprawiedliwości oskarżonemu, z pominięciem organów ścigania. Trafnie Sąd I instancji przyjął, że oskarżony użył do obrony środka niewspółmiernego do faktycznego zagrożenia, ponieważ wracający w jego kierunku M. C. nie był już w posiadaniu butelki, czy podobnego przedmiotu. W zakresie apelacji obrońcy Sąd zważył, co następuje: Rację ma obrońca jedynie w tym, że art. 25 § 2 k.k. winien zostać przywołany w podstawie skazania, skoro ustalenie dotyczące przekroczenia granic obrony koniecznej znalazło się w opisie czynu. Przepis ten nie ma jednak charakteru normy stanowczej, bo nie zawiera nakazu, a daje jedynie sądowi możliwość nadzwyczajnego złagodzenia kary, lub odstąpienia od jej wymierzenia. Nie mogło zatem dojść do obrazy prawa materialnego, co podniesiono w apelacji. Ponadto myli się obrońca, że karalność nie ma znaczenia dla zastosowania instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary. Instytucja nadzwyczajnego złagodzenia kary jest ściśle związana z systemem ustawowych kar i środków karnych oraz z zasadą indywidualizacji kary. Ramy tej instytucji zostały w kodeksie karnym szeroko zakreślone, tak iż pozwala ona na wymierzenie w jednostkowym przypadku kary adekwatnej, której wysokość będzie uwzględniać wszystkie czynniki wymienione w ustawie. Stąd też określone w art. 53 k.k. dyrektywy wymiaru kary mają zastosowanie do nadzwyczajnego złagodzenia kary. Zgodnie z tym przepisem Sąd wymierza karę według swojego uznania, w granicach przewidzianych przez ustawę, bacząc by jej dolegliwość nie przekraczała stopnia winy, uwzględniając stopień społecznej szkodliwości czynu oraz biorąc pod uwagę cele zapobiegawcze i wychowawcze, która ma osiągnąć w stosunku do skazanego, a także potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa. Sąd bierze także pod uwagę rodzaj i rozmiar ujemnych następstw przestępstwa, warunki i właściwości osobiste sprawcy, sposób życia przed popełnieniem przestępstwa i po jego popełnieniu. A. K.
(1)w ocenie Sądu odwoławczego nie zasłużył na zastosowanie wobec niego dobrodziejstwa nadzwyczajnego złagodzenia kary, a jedynie okoliczności zdarzenia pozwalały na wymierzenie kary równej dolnej granicy ustawowego zagrożenia. Oskarżony jest sprawcą wielokrotnie karanym sądownie, w tym za przestępstwa przeciwko zdrowiu i mieniu – o drastycznym przebiegu, przestępstwa przeciwko rodzinie. Co prawda oskarżony dobrowolnie zgłosił się na policję, jednak zdaniem sądu odwoawczego nie wyraża on szczerej skruchy, gdyż w wyjaśnieniach i pismach kierowanych do sądu obwinia o to co się stało nie tylko pokrzywdzonego, ale nawet służby medyczne. Poza tym jest on osobą bezdomną, ma negatywną opinię środowiskową. Zasady prewencji indywidualnej, jak i generalnej sprzeciwiałby się zastosowaniu kary zaproponowanej w apelacji przez obrońcę, ale także prokuratora. Jedna z nich byłaby nadmiernie pobłażliwą, zaś kara 25 lat nadmiernie restrykcyjną. Wniosek Wnioski o zmianę wyroku – i wymierzenie wskazanych kar niezasadne. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Częściowo uwzględniono wniosek obrońcy, choć nie w takim zakresie jaki był oczekiwany. Wprawdzie w apelacji nie postawiono zarzutu rażąco niewspółmiernej kary, to zakres i kierunek zaskarżenia umożliwiły wydanie wyroku reformatoryjnego. Oskarżony nie jest osobą, w przypadku której nawet najniższa kara byłaby niewspółmiernie surową, a zatem brak było podstaw do sięgnięcia po dobrodziejstwo nadzwyczajnego złagodzenia kary. 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 1. Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot utrzymania w mocy Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2022r. Sąd Apelacyjny w Warszawie utrzymał w mocy zaskarżony wyrok w zakresie winy. Zwięźle o powodach utrzymania w mocy 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot i zakres zmiany Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2022r. Sąd Apelacyjny w Warszawie, w sprawie II AKa 304/22 zmienił zaskarżony wyrok wobec oskarżonego A. K.
(1)w ten sposób, że za podstawę prawną skazania przyjął art. 148 § 1 k.k. w zw. z art. 25 § 2 k.k. i karę wymierzoną na podst. art. 148 § 1 k.k. obniżył do lat 8 (ośmiu), - na podst. art. 63 § 1 k.k. na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności zaliczył okres rzeczywistego pozbawienia wolności od dnia 17.10.2020r., godz. 24:15 do dnia 11 marca 2021r., godz. 24:
- Zwięźle o powodach zmiany Przyczyny zmiany wskazano w rubryce nr
- 5.
- Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 5.3.
- Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.
- ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 2.
- Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 3.
- Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia 4.
- ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 5.3.
- Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania 5.
- Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności
- Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności Z uwagi na konieczność odbycia długoterminowej kary pozbawienia wolności przez oskarżonego, na podst. art. 624 § 1 k.p.k. orzeczono o kosztach postępowania.
- PODPIS Anna Zdziarska Adam Wrzosek Rafał Kaniok 1.
- Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację Obrońca Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Wyrok Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie z dnia 22 marca 2022r., w sprawie V K 36/
- 1.3.
- Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☒ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.
- Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☒ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.
- Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana 1.
- Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 2 Podmiot wnoszący apelację Prokurator Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Wyrok Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie z dnia 22 marca 2022r., w sprawie V K 36/
- 1.3.
- Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☒ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.
- Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.
- Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana