– 385 3 k.c.). Nie można przy tym zapominać, że przepisy o niedozwolonych postanowieniach umownych zostały wprowadzone do kodeksu cywilnego w ramach implementacji dyrektywy 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Kompetencja sądu do zbadania z urzędu tego, czy klauzula w umowie jest postanowieniem nieuczciwym, stanowi w tej sytuacji zarówno środek do realizacji celu określonego w art. 6 dyrektywy 93/13, to znaczy uniemożliwienia związania konsumenta nieuczciwym postanowieniem, jak i do przyczynienia się do osiągnięcia celu art. 7 tejże dyrektywy, ponieważ przeprowadzenie przez sąd z urzędu takiej oceny może działać jako czynnik odstraszający oraz przyczynić się do zapobiegania nieuczciwym warunkom w umowach zawieranych pomiędzy konsumentami, a sprzedawcami lub dostawcami (vide m.in. wyrok TS z 21.11.2002r. w sprawie C-473/00; wyrok TS z 27.06.2000r. w sprawie C-240/98). Zgodnie z treścią art.
k.c., postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, z tym zastrzeżeniem, że nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. W myśl art.
k.c., jeżeli postanowienie umowy zgodnie z zacytowanym powyżej przepisem nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta (§ 3). Sprzeczne z dobrymi obyczajami są m.in. działania wykorzystujące np. niewiedzę, brak doświadczenia konsumenta, naruszenie równorzędności stron umowy, działania zmierzające do dezinformacji, wywołania błędnego przekonania konsumenta, wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności. Chodzi więc o działanie potocznie określane jako nieuczciwe, nierzetelne, odbiegające in minus od przyjętych standardów postępowania (vide m.in. wyrok SA w Warszawie z 27.01.2011r. w sprawie VI ACa 771/10). Rażące naruszenie interesów konsumenta zachodzi natomiast w sytuacji, w których w rażący sposób została naruszona równowaga interesów stron umowy przez to, że jedna z nich wykorzystała swoją przewagę formułując konkretne postanowienie umowy. Określenie "rażąco" należy stosować do znacznego odchylenia przyjętego uregulowania od zasady uczciwego wyważenia praw i obowiązków (vide m.in. wyrok SA w Warszawie z 14.09.2011r. w sprawie VI ACa 291/11). Rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym (vide m.in. wyrok SA w Warszawie z 14.12.2010r. w sprawie VI ACa 487/10). W ocenie Sądu, zastosowanie przez powódkę w umowie pożyczki wygórowanej prowizji oraz opłaty za „Twój pakiet”, nieodzwierciedlających kosztów faktycznie poniesionych w związku z przygotowaniem umowy pożyczki i świadczonymi usługami, narusza zasadę ekwiwalentności świadczeń, kształtuje obowiązki strony umowy w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco narusza interesy konsumenta, a w konsekwencji stanowi niedozwolone postanowienia umowne. Nie sposób, zdaniem Sądu, uznać, by właściwym dla natury umowy pożyczki było pobieranie wynagrodzenia prowizyjnego w kwocie nieznacznie niższej od udzielonej pożyczki. W rozpoznawanej sprawie, wysokość prowizji (5 122 zł) stanowi 76% kwoty udzielonej i wypłaconej pożyczki (6 750 zł), a obie opłaty naliczone w związku z udzieleniem pożyczki (prowizja i opłata przygotowawcza) wynoszą łącznie 5 650 zł i stanowią prawie 84% kwoty pożyczki. Wysokość tych opłat świadczy o zastosowaniu nadmiernego elementu obciążenia pożyczkobiorcy, prowadzącego do zachwiania równowagi stron stosunku zobowiązaniowego. Stopień zachwiania tej równowagi pozostaje w sprzeczności z zasadą swobody umów, która ograniczana jest nie tylko przez ustawę, ale także przez właściwość (naturę) stosunku oraz zasady współżycia społecznego. Wynagrodzenie prowizyjne stanowi wyłącznie dodatkowe źródło zysku przedsiębiorcy, które należy weryfikować w kontekście obejścia przepisów prawa o maksymalnych odsetkach umownych. Również koszt pożyczki wynikający z opłaty za „Twój pakiet” został, zdaniem Sądu, określony na zawyżonym, nieznajdującym uzasadnienia, poziomie. Opłata ta została ustalona w stałej wysokości, niezależnie od tego, czy pożyczkobiorca skorzysta z wynikających z tego pakietu uprawnień, co również prowadzi do wniosku o braku ekwiwalentności świadczeń stron umowy pożyczki i skutkuje bezpodstawnym wzbogaceniem się pożyczkodawcy. Analiza umowy pożyczki nie wskazuje ekwiwalentnych świadczeń przyznanych pożyczkobiorcy (pozwanej) w ramach tak wysoko odpłatnego „pakietu”. Jakkolwiek umowa w przypadku przyznania „Twojego pakietu” przewiduje dodatkowe uprawnienia wynikające z możliwości skorzystania z odroczenia bądź obniżenia rat pożyczki, to ich charakter mający w swym zasadniczym celu ułatwić spłatę wymagalnych rat, stoi w sprzeczności z ryczałtową, wysoką opłatą w kwocie 1 100 zł, która stanowi aż 264% wysokości miesięcznej raty pożyczki. Usługa ta jest ponadto niespójna w swej naturze, bowiem znacznie bardziej opłacalne byłoby po prostu odłożenie przez pożyczkobiorcę określonej kwoty pieniężnej na wypadek problemów ze spłatą zobowiązania, a niżeli obarczanie tak wysokim kosztem. Wprowadzenie przez powoda takiej opłaty, jako opłaty za fakultatywne uprawnienie umożliwiające obniżenie maksymalnie 4 rat pożyczki (które podlegają odpowiedniej spłacie w okresie późniejszym), godzi w dobre i uczciwe praktyki kupieckie oraz w sposób rażący narusza interes pozwanej jako konsumenta. Tego rodzaju celowe działanie powodowej spółki ma na celu osiągnięcie maksymalnego zysku na szkodę konsumenta, który ponosi niewspółmierne i nieproporcjonalne koszty uzyskania pożyczki w stosunku do samej kwoty, którą otrzymuje w związku z zawarciem umowy. Nie można oprzeć się wrażeniu, że działalność powodowej spółki polega na udzielaniu pożyczek osobom całkowicie niezorientowanym w realiach rynkowych bądź osobom zdeterminowanym pozostającym w trudnej sytuacji życiowej, które godzą się na wszelkie warunki aby uzyskać natychmiastowo środki pieniężne. Obciążanie klientów powodowej spółki kosztami przekraczającymi wysokość wypłaconej im kwoty, przy uwzględnieniu, że umowa nie przedstawia w sposób uczciwy i rzetelny rzeczywistego zysku powodowej spółki w tym zakresie, jest działaniem nieuczciwym, nierzetelnym i sprzecznym z dobrymi obyczajami, które cechować powinien przecież szeroko rozumiany szacunek dla drugiego człowieka, a nie chęć maksymalnego zysku i zabezpieczenia swoich interesów kosztem konsumenta. Dobre obyczaje, o których mowa w
k.c., to normy obyczajowe, wyznaczające standardy uczciwych zachowań stron w praktyce kontraktowej i akceptowane powszechnie przez większość uczestników obrotu. Biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy, nie budzi wątpliwości Sądu, że postanowienia umowy pożyczki z 21 grudnia 2020 roku, dotyczące opłaty za „Twój pakiet” i wynagrodzenia prowizyjnego, przy uwzględnieniu, iż faktycznie wypłacona pozwanemu kwota była niższa niż ww. opłaty, kształtują prawa i obowiązki pozwanego w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, a z tego względu postanowienia te są niedozwolonym postanowieniem umownym w rozumieniu art.
W związku z tym postanowienia powyższe nie są dla pozwanego wiążące, a strony związane są umową w pozostałym zakresie (art.
W związku z podniesionym przez pozwaną zarzutem, że roszczenie o zapłatę prowizji i opłaty za „Twój pakiet” jest bezzasadne, powódka powinna była wykazać odpowiednio pomniejszoną wysokość odsetek umownych - należnych jej za korzystanie przez pozwaną z kapitału pożyczki od dnia jego wypłaty do dnia upływu 30-dniowego okresu wypowiedzenia umowy, oczywiście przy uwzględnieniu dokonanych przez pozwaną wpłat - czego jednak nie uczyniła. O ile oczywistym jest, że powódce należą się ww. odsetki umowne, to jednak ich wysokość nie została wykazana, dlatego też roszczenie o odsetki uwzględnione zostało wyłącznie w zakresie niekwestionowanej przez pozwaną kwoty 16,38 zł, tj. kwoty odsetek dziennych za opóźnienie w płatności poszczególnych rat należnych od 01.02.2021r. do 01.09.2021r. (k. 58 akt sprawy). Biorąc zatem pod uwagę ważne i udowodnione postanowienia umowy pożyczki z 21 grudnia 2020 roku, Sąd uznał, iż pozwana zobowiązana jest zwrócić powodowej spółce: niespłacony kapitał pożyczki, opłatę przygotowawczą i odsetki dzienne za opóźnienie w płatności rat, tj. łącznie 4 792,38 złotych (6 750 zł + 528 zł +16,38 zł = 7 294,38 zł – 2 502 zł = 4 792,38 zł). W związku z powyższym, na podstawie powołanych wyżej przepisów i postanowień umowy pożyczki z dnia 21 grudnia 2020 roku oraz art. 481 § 1 i § 2 k.c., Sąd zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 4 792,38 zł z odsetkami umownymi za opóźnienie równymi dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie liczonymi od dnia 31.10.2021r. i oddalił powództwo w pozostałym zakresie. Wobec częściowego tylko uwzględnienia żądań pozwu, o kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 100 k.p.c.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.